장음표시 사용
431쪽
discrepant,ut an cεlum constet ex matei s& forma .vel non; ubi aduertedu,s ad lin ut aliqua propositio dicatur dialectica , problema dialecticu,requiritur; vi sit pro babilis per rationes aliquas generales, nine demonstrativas .Dicutur atitem problema & propositio dialectica materia proxima sllogismi topici,non quod ipsum formali ter ingrediantur,non. n. sillogismus constat ex propositionibus interrogativis, sed vel affirmantibus ,vel negantibus ι sed materia dicuntur, quatenus continent duo extrema ,ex quibus conficitur conclusio illius sillogismi,quae erit altera pars, vel affirmatiam, vel negativa problematis , ut ii quaer tur, an terra sit altior mari, sillogismus concludet, vel quod sit altior, vel no sit altior.
34 π Iximus problema esse materiam silo logismi topici,eo quia in se conclu
sionem continet ,& duos terminses , quapropter cum sillogismus ex tribus terminis constare debeat,medium terminum inuenire oportet ad probanda conclusionem syro cuius inuentione quaedam assignantura Doctoribus loca topica nuneupata , ex quibus,tanquam ex promptuarisi , media extrahimus ad ostendendam conclysione . Definitur n. locus topicus, rub re sedes a
exmenti .vel illud, a quo eonneniens elisitus argumentum ad propositam quas3οnem , per
argumentum hic intelligitur medium topia R 3 cum,
432쪽
cum; in his.n .locis reponullar quaedam maximae ,& uniuersalis propositi nes tantae dignitatis ut ab omnii, concedum i m quibus aliae propositiones virtualiter cinstine tur ,&accipiunt vim in read, conclusionem , sicut locus naturalis dicitur habere virtutem conseruatiuam locati.
λlet a Summulistis dividi locus in Iocum aximam,ia in locum differentiam re aximae ocus maximus est proposito illa uniuersalis, qua nulla cst piao & notior in illo genere, sed est ex terminis nota , ipsi uemuItae argumentatIones innituntur , , t 'equocunque dicitur definitio , dicitur etiam definitum, De quocunque Irin icatur decies , radicatur etiam genus , quibus innituntur istae argumentatione S, an ival rationale est
risibile, ergo homo est risbilis Petrus est homo,ergo est animat: locus differetiam ximae sint termini illi , quibus maxi aedifferunt inter se, di ex quibus conficiutur, iste definitio,& definitum ,genus,& species dicuntur laci differentiae maximae , per
quos terminoS maxim ae inter se distinguu-tur,unde prima dieitur esse in loco a definitione ad definitu,altera a specie ad genu S . X ue. In istis maximis duos terminos repS. Ties,quorum unus dicitur inferens, & est , qui solum in antecedenti ponitur no in coinsequenti, aliter ηicitur illatus,qui coseques ingredi tur,sic in 'eptis adductis termini infe etes sui definitio,& species,termini ill ti definitum, dc gqnus, animal rationale erit inferens,homo erit illatus,terminus Vero . , qui tam in antecedenti;quam in conseque-
433쪽
ti ponitur,dicitur terminus communicans; locus differentia maximae non sumit suain denominationem , nisi a terminis infere te,& illato,ab inferete ut a termino a quo
ab illato,ut a termino ad quem , unde inlet dici locus a definitione ad definitum, i sp cie ad genus,&c. & quando isti termini diuerfimode denominantur diuersis nominibus,terminus inferens ponitur in ablatiuo ,illatus in accusativo, ut patet in e e plis adductis, quando vero ijsdem nomini-hus denomi nantur,ambo ponuntur in ablativo plurali,unde non dicitur locus ab opposito ad opposituri,a repugnante ad reis
pugnans , sed ab oppositis a repugna
ocus differentia maximae prima sui diatasione triplex est, intrinsecus,extrinsecus, remedius,quoru quilibet alias patitur su diuisiones , de quibus omnibus breuiter agendum ex his diuisionibus habentur diuisiones loci maximae,nam maximae diuia duntur iuxta diuersias habitudines,quas hahent inter se temini, ut alia est habitudo inter definitionem,de definitum,&alia inter speciem , & genusi & secundum varias
istas habitudines variae larmantur maximae illas explicantesia
434쪽
stantia n. hic non accipitur pro praed eamento sed pro rei quidditate, quomodo ac dii dentibus etiam conuenit)vel substant amcomitanturi qui locus est duplex, vel a su stantia , vel ' a comitantibus substantiam. Locus a substantia est , quando a gumentum sumitur ab his, quae ad essentia attinent ;& conuertibiliter se inferunt; talia sunt dὲfinitio,& definitum. DiximuS conuerinribilite' fe inferunt , quia si solummodo i cusastibstantia explicetur , quod sumatur ab his, o ad essentia attinet,ut facit Ruuius,sc sub illo loco non tantum locus a definitione,sed a genere, a specie,a partibuS,&c.
comprehenderentur,cum tamen a Summulistis ista loca sub loco a concomitantibus substantiam ponantur,eo quia non explicat' essentiam conuertibiliter, ut igitur a com- . muni sententia no recedamus, locus a su
. statia proprie est locus a definitione ad definitum,per definitionem non solum potest
intelligi definitio proprie dicta, qus per ge
nus ,& differentiam 1olum explicat e sie 'iam rei, verum etiam descriptio , & interpretatio nominis; descriptio est oratio e plicans essentiam rei per genii,& accidens Proprium,vel plura accidentia communia circumscribentia propriam differentiam,vi homo est animal risibilis , horio est an mal bipes ad beatitudinem ordinatum, interpretatio est explicatio nominis , &est duplex: quaedam , quae citns interpretato conuertitur , ut theologia est sermo de Deo, quaedam quae non conuertitur , ut
lapis .i .lardens pedes,nam multa laedunt pe-ci des,
435쪽
deS,quae non sunt lapides , in praesenti duprima est sermo. 3 Loeus igitur a definitione ad definitum est habitudo idelitatis seu conuertibialitatis ipsorum ad inuicem . Vnde quatuor
maximae ab istis eruuntur,dsiae affirmativae,N duae negatruae .Prima est De quocuns. pr A seatur ae nisis praedicatur Aefmtum,ut Petrus est animal rationale Argo est homo . Secunda assii malitia est Quicquia prae iratur Ae Aes nitidiue ,ρης dicatur de definito , It animal rationale est mobile,ergo homo est mobilis. Tertia negativa, 'ἔ--nyue remouetur desinitio , , desultum re Metur , ut albedo non est animal rationale,ergo albedo non est homo. Quarta negatiua -- quid remouetur is definitime . remouetur ardynito ,.ut animal rationale non est lapis , ergo homo non est lapis, n prima δε tertia definitio est prsdicatum , in secunda , de quarta est subieetum . Idem dicendum de interpretati one,& interpretato, de destriaptione,& descripto. Quoniam autem definitio, & definitun, conuertibiliter dicuntur, p, illinc aliae quatuor maximae tarmari a definito ad definiurionem , dicendo De quocumque pradscaturae nitum, praedicatur des nitio, iata ita ut
definitum sit inferens, & definitio illatum:
propter quam conuerteMian . sintiles ma-
ximae confici possunt adicerentia specifica ad speciem, Sca proprio ad subiectum, Me contra mutatis nominibus.
Not. est tamen, quod duo praecipue requiruntur, ut istae maximae veri ficentur, pri
436쪽
mum, ud termini non supponant materiali Ter,aut simpliciter, sed formaliter, & abso lute,vel personalitc r, unde non sequitur analmal rationale est oratio, ergo homo est oratio,an mal rationale est definitio ,ergo homo est definitio: secundum,quod non accipiantur in propositionibus, in quibus inuoluitur actus interior intellectus ; unde non sequitur, scio Ρc trum esse hominem , ergo scio Petrum esse animal rationale, hoc .n. potest ignorari, ita Τat. in Sunan .etrat . . item quod accipi autur in propositionibus de inesse, non vero in illis propositionibus, quae secundum aliquos aequiu
lent modalibus, ut demonstrabile est hominum esse risibilem , ergo demonstrabile est animal rationale esse risibile, hoc est fal- um , quia est principium demonstrationis immediatum ,& indem ostrabile '. ita Nicol. de Orb: taetract. de locis. Rursus hic adueraciadum est hunc Iocum' definitione non sol uni esse topicum,unde .s possit argu n erum probabile deduci, sed etiam demonstrativum; ia ideo dicendum est hunc locum tunc de semire topicosy,
logismo, quando vel non constat esse veram, N propriam rei definitionem, vel descriptionentiquae pro tali assumitur, vel noconstat praedicatum conclusionis conil ire d. finitioni subiccti, aut definitioncm praedi eati conclusonis, conuenire subiecto crusdum, quod etiam pro portionali ter intelligendum est de alijs locis topicis, a quia
437쪽
sumitur ab illis terminis , qui non conue tibiliter idem important, sed unus includitur in alio siquo modo essendi in , &sunt octo, A toto, A parte, A causa, Ab effectu ,
A generatione,.A cormptione, Ab usibus ,& A communiter acciclentibus 3 nam parSest in toto, di totum dicitur esse in parte effectus etiam dicitur esse in causa & ideo sumuntur duo loca a causa, &. ab effectu generatio dicitur esse in re genita , quia est via in formam, & corruptio unius est ge nerario alterius , vsiis etiam dicitur finis rei,& res est in suo fine,& tandem commuis niter accidentia sunt in suo subiecto
Totum quia resative refertur ad parte . quod modis dicitur totum,. tot etiam diciatur pars,unde locus a toto, & a parte diuiditur ad diuisionem totius,& parti S.Totum, est naultiplex, ..s uniuersale,integrale, quantitati m. in modo,seu modale,in loco,seu locale, & in tempore,stu temporaneum,tOtidem etiam diuiditur pars
39 Totum uniuersalci est omne superius N magis commune in linea praedicamentati, pars huius totiu&est inferius , & minus commune, & dicitur pars subiectiva, a t to uniuersali ad partem subiectivam valet arguere destructiue, seu a negatione superioris ad negationem inferioris ,& est ma
est animal,ergo nec homo , nec Leo, &C. ratio est , quia superius essentialiter includitur in inferiori , unde ubi non est superius,
nec inferius potest esse; & hoc est verum, si
438쪽
totum se teneat ex panc praucati; at si est subia ct in , non quicquio remouetur a toto uniuersali remouetur ab omnibus eius par
tibus , uisi inpio positionibus negati uis ita . primo,& secundo modo perseitatis 3 ut animal non est lapis, ergo nec homo est la pis, nec leo, &c- in alijs vero propositionibus remouetur non ab omnibus partibus , sed ab ilis sub disiunctione acceptis, ut animal
non cst rationale, ergo aliqua eius species non est rationalis, . s. vel equuS,Vel leo,
A toto univcrsali ad partem subiectiva a Irmative non valet, nisi in propositionibus per se,sue sit subiectum,siue prsdicatum, in aliis non nisi sub disiunctione , ut modo dicebamus , ut animal est sensibile , ergo h mo est sensibilis eo est sensibilis, &c. animal currit,cxgo vel homo,vel leo currit: via de dicebat Arist. a. Top c. . si genus praedi catur de aliquo , necesse est aliquam eius speciem de eodem pridicari,ut hoc est animal, ergo vel est homo, vel leo, vel equus sox quibus patet, mod a toto uniuertati ad partem subiciatuam non possumus habere regulam generalem nisi primam, toto se tenente ex parte praedicati, at alio modo S per illae regulae limitantur,sgnum euidens, quod non tenent gratia formae, sed gratia
se parte subiectiva ad totum uniuersale non temt dcstructiue, sed constime iue, seu
affirmative, siue inferius se teneat ex partes bucii, sue cx parte praedicati, unde suntdu a maximae suisquid prσdieatur de ins aiori, Irrdicatur de superiori, ut homo cum rixa
439쪽
rit,eigo animal currit: de quo dieitur infe νιώs inuitur supersus , ut Petrus est homo , ergo est animat: ratio est, quia inferius semper continet in se superius, nec sine illo reperiri potest, at severius potest esse sine Mu quo in feriori .vnue non valet, non est homo, ergo non est animal,quia animal potest
Dices alet, est ens, ergo est Deus, est numeruSArgo est binarius , ergo a superiori ad inferius tenet consequentia assirmative. Tum quia non valet, Socrates differt a Paulo, ergo differt ab homine, Socrates incipit esse albus ergo incipit eme coloratus , sup- .Posito,quod prius fuerit niger, ergo ab inferiori ad superius non tenet assirmative. Tum 3.quia valet dicere homo non currit, ergo animes non currit , ergo ab inferioria a superius no solum affrmative tenet, seditiam negative. Resp.ad i. illam conseque tiam tenere ver locum ab effectu ad causa, quia Deus est omnis entis creati causa: vel si ens supponat pro ente in uniuersali,tenet gratia materiae propter summam Dei necessitatem in essenao,non gratia formae, exemplum de numero valet per locum a toto integrali , ut infra. Ad 1. propositiones illae
sunt viri liter negatiuae,nam est sensus S crates non est Paulus ocrates nunc est albus,antea non erat , ideo non tenet Cons que tia. Ad 3.valet illa conseq; ut notat Taciduobus seruatis, primum quod pars consultat , id est quod vere a parte rei sit illud inis ferius absq. tali praedicato, unde fi diceretur Adam non est albus, ergo homo non est
440쪽
Pars II. Instit. Tras. 2. c. I.
albus,non valet ,quia non adest consistentia partis nam Adam non solum non est albus1ed neq; extitit secundum,quod potum non distribuatur pro omnibus, & singulis inferio1 ibus,sed confuse supponata. his seruatis.
potest procedi a parte lubiecit ad totum
o Totum integrale est corpus conssans ex partibus quantitatem habentibus , ut domus, aut huie corpori sim te , ut est totum physicum respectu partita essentiaIium; paratis integrantes sunt partes coponentes hoc totum vivae sunt duplicis generis,aliae principales , sine quibus totum nequit consiste- Te,Vt caput, cor, respectu hominis, parte tectum respectu domus ; aliae minus principales,sine quibus totum potest esse, ut fenestra in domo Aigitus in homine. Locus a toto integrali ad partem, & a parte ad hoc totum est habitudo ipsorum: & a toto alpartes principales tenet affirmativo,argu do de est a. adiacente ad est a. adiacens, vesarguendo de praedicatis necessario cons
ruentibus est et adiacens, non in alijs prae-icatis,ut bene notat Tat. cit. ut est domus.
ergo est paries,domus est aliquid,erg o paries est aliquid,quia ly aliquiae, cum sit tr
scendens,consequitur ad est 1 .adiacens,non tamen sequitur, domus valci centuna, ergo paries valet centum. Maxima est ista, mi,
toto interristi. ponitur aut libet eius ars prancipalis, nam minus principalis nota neccis rio ponitur. Non tamen tela negatiue, noest domus, ergo non est parie&, quia licet ad positionem posterioris requiratur positio