장음표시 사용
61쪽
nate negat,ut no homo, non lapis, v e te minus finitus euadit infinitus dum ei immediate praeponitur negatio , & hic terminus non essicit propositionem negatiuam, quia
negatio non cadit supra copulMFR ' --
De Terminorum mulsi icitate rationem. AEt significandi .s T Rima diuisio termini, quae ex hoc c I pite desumitur, est in concretum , reabstrachii concretus est . qui significat aliquid, ut existes in alto,quod concernit, vesut suppositum proprip naturae,ves ut subiectum, vi homo, & album nam homo significae humanitatem in aliquo supposito naturae humanae existentem indeterminate , album significat albedinem alicui subiecto adiacete mi& ideo omRis talis terminus significat aliquid ad modum compositi, sue substantialis, siue accidentalis , yt homo significat habens humanitatem habens albedi-neia'.Terminus abstractus significat aliquid per modum per se stantis,ia non alteri in xistentis, ut humanitas est abstractum homi nis , & significat naturam humanam velutia proprio supposito se Paratam , albedo est abstractum albi,& significat formam albedinis, veluti a subiecto,cui inlis rebat,separatam abifrahere .n.idem est, ac ab alio trahere, seu separare, & ideo omnis talis ter
minus habet modum significandi simplice , de non compositum.
62쪽
Altera Diuisio est in absolutum, &con- notativum,quam aliqui ita explicant, quod absolutus rem significat ad modum per se
stantis,con notativus vero per modum alteri adiacentis, ita cum Tolet. Auersa cap. 6.
Complut .cap.. Ouui ed. in Summul contr. I punc. 3 sed minus recte, quia ista explicatio pertinet ad terminum concretum , Mabstractum, cum quibus confundendi non
sunt terminus absolutus, & connotatiuus .
Ideb alij sic explicant, quod ille sit terminus absolutus,qui se solo est per die significativus,vt v. g. PetruS,LeO,&c. ille vero conotativus , qui in sua significatione notat alium terminum,sine quo non perfecte significat,primi generis sunt omnia substantiua,secundi generis omnia adiectiua , nam albus v.g. requirit alium terminum , ut ii beat completam significationem , ita Casilius lib. i. tract. i. cap. a .ubi ait, quo licet a Philosophis soleant nomina con notativa aliter ultirpari, gice tamen, & Erammati caliter taliter usurpari debere,. L quod sint talia nomina, quae con habeant completam significationem,nisi vel de altero prFdicentur , vel alteri affigantur. Sed nec bene ita explicantur , quia, ut liquido constat, haec explicatio omnino Ptinet ad terminos categorematicum , & 0.acategorematicum ,
na ille est, qui se solo est perfecte significativus, iste vero non se solo perseeu signifieat,sed ut alteri ad u actus; ut costat ex cap. Praeced. at confundi non debent terminus absolutus, & connotativus cum categorematico,&syncategoreuiatico, quia sunt
63쪽
De Terminorum multi D. 23 diuersae diuisiones. &ex diuersis capitibus
desumptae,unde valde decipitur Fuent. cit.
s Ut igitur ista diuisio, quae inter omaespriecipua est.&ad multa deseruit, recte intellipatur,sciendum est apud Summul illas illud dici connotatum alicuius nominis , quod non ex vi nominis imponeatur , sed potius datur intelligi ex modo significandi principalis significati ut ex Scoto colligitur
quolib. t 2.art. Σ. unde non importatur Priamario, R directe,sed secundario, &indire ideo ingreditur conceptum rei , non vel uti per se pars eius per modum s. gen xis, vel differe aliae , sed veluti additum ab extrinseco,necessiritim tamen, ut habeatur perfect us rei conceptus,& quietativus , sic citra e it nomen con notat iuri, qaia licet ex vi nominis, & directe sola importet commestione, ame ex modo significandi principalis significati dat intelligere t iupis vespertinum, idq;ne Tario cointelligi debet , ut habeatur coceptus perfectus .et quietatiuus cpirae. Ex qu a doctrina facile colligitur explicatio termini absoluti, re conia ora: tui .
mira ut docaei ratar. tra i 7 com. g. 1. ι Διὸπ,& Brasa ita q. & 8 uniuers. prope fi nein, terminii, absolutus est, qui nihil conotat i. qui praeter genus, e differentiam , lugsuiat Rei se partes conceptus eius, natium extraneum secundario requirit coint . iligenduin, quod eius conceptam quJlitatiuum. Ingrediatur, ut perfectis, ra quieta-tativus eualat, tales termini sunt bos, homo,de similia concreta substantialia praedit camenti
64쪽
eamenti substantiae, nam etsi concernant supposuum propriae naturae, tamen quia natura cum supposito non facit unum per accidens, ut forma accidentalis cu subietio, ideo totum illud composit.:m ex aequo importatur, non vero principaliter unum,& in recto, secundarib aliud, & in obliquo .
Tcrminus vero con notativus e contra est,
qui ultra principale significatum, &in recto, aliquid aliud dat intelligere secunda-1io,8c in directe, veluti necessarium ad hahendum conceptum rei perfectu , M quietatiuum , sic Pater dicitur connotare filiuin ratione termini, accidens substantia in ratione subiecti, materia form*m in ratione compartis, quatentis haec omnia licet sint extra formalem, & quidditatiuum c5Ceptuum eorum , quia nec genus sunt, nec differentia illorum spectant tamen ad conceptum eorum integrum & periactam, seu quietatiuum,ut Scotus eXplicat 4. d. 2.q. I. 1ub lit. L. Ex his sequitur omnia nomina abstractatam substantialia , ouam accidentalia esse absoluta, non e contra , nam homo eit ter m nus abiolutus , non abi tractus, id tamen ita intelligendum est , quod nomina absticia substantialia tam secundam rem , quam secundum modum significandi sint absoluta , accidentalia vero ratione tantum
modi significandi, quia secundum rem signifieant aliquid alteri adiacens. Scquitur
etiam non omnia connotativa esse conere. ta,ut arbitrantur multi , nam nomen creationis, & conseruationis non est concretu,
65쪽
ui patet, & tamen est nomen connotativa. ut docet Doctor quot. ix. art. a. sic etiam nomen vitalis operationis nc nest concretum, & tamen est connotativum, ut docet quot. I s. ad aT. prin. nec e contra omnia concreta sunt con notat tua , quia licet ominnia concreta accidentalia sint connotatiua, non tamen concreta substantialia, nisi quaado nomine adiectivo significantur, ut corporeum,rationale, humanum, tunc enim significantur per modum alteri adiacentissvnde ratione modi significandi sunt termuni connotativi. io Poncius in sua Logica parua cap. 2. n. I . hanc nostram non approbat explicationem quia tunc nullus esset terminus ab
solutus ea supposita quoad nos, neq enim possumus habere vllum conceptum disti niscium,&quietatiuum de ulla re, quin necessario habeamus conceptum de alia re; ergo si terminus absolutus est,qui significat rem sine dependentia ab alia re,quae requiratur ad habendum conceptum quietatiuu eius , nullus erit terminus absolutus ι probat antecede ns,quia si esset aliquis terminus a solutus, maxime homo aut albedo , sed nec
homo potest intelliῆi perfecte absque eo, quod intelligatur discursus, aut aliqua alia operatio propria ipsius ; nec albedo absque eo quod intelligatur munus aliquod particulare proprium ipsius, per ordinem ad
quod potat distingui ab aliis formis, ergo
nullus esset terminus absolutus supposita praedicta descriptione. Deinde cinna, prout distinguitur a prandio, principaliter , &B Pet
66쪽
. per se primo significat tempus vespertinus ergo si terminus connotativus ei qui ultra principale significat aliud indirecte, cinna. non erit connotativus saltim ratione temporis . Hinc aliter exficat hos terminos dicendo, quod icrminus connotativus est ille, cui significat rem resaliuam,ut relativa est; atque adeo qui connotat terminu eius; absolutus vero, qui signi ficat rem absoluta, ut absoluta est 3 cuius ratio est, quod absolutum opponatur relativo , ergo connot tilius terminus , qui opponitur absoluto, debet e7se relativus; & hinc dominus, paeter,magister, reator eruus, creatura, g nerans,simile, dissimile, sunt termini conotativi ; Nec rcfert, quΘd sint etiam concreti,quia hoc compctit ipsis secundum diuer'sam considerationem, sunt enim concreti, quatenus dicunt rem affectam aliqua forisana , v. g. dominus significat hominem habentem dominationem; sunt autem conOtatiui, quatcnus forma illa, quae assicit, est relativa, & propterea indigens ad coceptu aliquo alio termino ; Ili vero termini sunt absoluti album,iustus,sapientia,humanitas, quia non significant formaliter relatiuum,
Haec tamen Poncij explicatio est contra con tinem modum loquendi Summulista- rum, qui passim docent in hac diuisione absolutum non opponi relativo,sed connotativo S non ergo per ic rminum connotatiuuide prorsus intelligi debet, quod relativus; Tum quia licet relativa quandam cum con- notatiuis videantur habere affinitate, quia
67쪽
utraq. dicunt quendam ordinem ad aliud, adhuc tamen magnum inter ea vertit discrimen, ut infra dicimus disp. 8.q. 3 . art. l. prope finem S. prio complemento burus artc. ubi manifestum fit terminum relatiuum, &con notatiuum non esse ide in . Tum quia aliquod concretum accidentale v g albus, 'est terminus con notativus, & tamen no est relativus, ut satis de se patet; quod vero sit ConnotativuS, probatur, quia connotare, ut constat ex vi nominis est simul cum vno aliud notare, non quidem ex prima nominis
impositione,sed ex modo significandi principalis significati , at ita se habet hoc nomen album,quod licet formaliter ,ra ex ipsa nominis impositione significet formam albedinis ; tamen quia significatur in concreto, ideo r*tiose modi significandi cum
forma notatur quoq. subiectum secunda-1io, ergo est terminus con notativus, cum tamen non sit ridativus. Tum quia terminus relativus, ut Sic, per se pri*o ,& directe respicit aliud, & praecise tanquam terminum,ut pater filium ἱ con notativus autesecundariis, & in directe, ac minus principa- Iiter, hoc enim est importari aliquid de co- notato t. non de principali significato, sed secundario, ac veluti accessorie ; nec etiam respicit aliud praecise, ut terminum tuae dependentiae, ut constat in allato exemplo dealbo, quod lignum v. g. vul lapidem respiacit,ut 1 ubiectum, non ut terminum,sed respicit illud per modum annexi, &accesse- iij ex modo significandi principalia significati . ut liquet de nomine coenae inordi . B a ne
68쪽
ne ad tempus vespertinum. Neque rationes eius in oppositum v gent; nam ad ta negatur sequela antecedetis. s. ex hac nostra explicatione sequi nuulum terminum esse absolutum, sed omnem connotativum, quia satis constat non omnia romina rebus imposita siquid consignificare per modum annexi ex modo significandi principale significatum, unde haec, &similia nomina erunt termini absoluti; tu qui aut inquit Doctor I c. cit. . d. Iv. q. I.
subiit. L. falsum est non posse haberi ullum conceptum distinctum, & quietatiuum de
ulla re, quin necessario habeamus conceptum de alia re, quae non sit de eius essentia, alioquin nulla posset a nobis amnari definitio quidditativa rerum, sed quaelibet
data esset per additamentum , unae inquit Doctor, quod quamuis formae habere nequeamus conceptum Persectum quietatiuum, nisi cointelligatur illud, cuius est forma, & ideo quantumcunque essentialia formae exprimerentur sine illo , cuius est fornaa,quamuis quidditas eius indicaretur, tamen non esset conceptus perfectus qui tans intellectum ideo nec definitivus; nihilominus causatum , quod est in se quoddam compositum subsistens, si concipiatur in se, intellectus ibi quiescit non requirens
aliud cointelligere , & sic homo quiddit liue . & quietatiue intelligeretur per hoc raecise quod intelligantur tartes essenti
e S eiuS, ab .eo, quod intelligatur aliud. quod non est de eGntia eius , neq. ex hoc,
69쪽
pria operatione deprehendatur pro statu isto, sicut & aliae rerum quidditates itonia
uersum, sequitur omnia esse entia connot
tiua , sed tantum ex operatione rei nos discurrere a posteriori ad eius e Mntiam stigandam , quod absque ulla connotatione fieri potest, non enim connotatio consistit in hoc, quod unum cognoscatur ex alio , vel cum alio quomodocunq. sed italitvnia ex nominis impositione detur intelligi,
liud verh secundario , di minus principalia ter ex modo significandi principalis signia
ficati, ve constat in exemplo de nomine coenae . Ad a. negatur assumptum nempe
csnam,v t a prandio distinguitur,per se priamo , & principaliter tempus vespertinu λgnificare,quia nomen hoc ex prima instit tione impofitum fuit ad significandam e
mestionem, & solum ex modo significandi principalis significati innuit tempus vespertinum , & ideo a prandio distinguitur seu
Ium penes connotatum 3 quod si contedas coenam per se primo significare tempus vespertinum, ut a prandio distinguitur, adhuc erit terminus connotatiuus,quia secutidario,& minus principaliter comestionem significabit, clun utrumq. ex aequo, S per se primo significare non possit, non enim haec duo talem habent inter se connexi nem. affinitatem, Ut unum per se conceptum facere possint. Ad aliam rationem'. qua suam Poncius stabiliebat sententiam, Megatur assumptum,quod . s. absolutum,ut hic de eo loquuntur Summulistae, opponatur relativo. nam potius hic sumitur, ut oti
70쪽
ponitur connotativo,unde connotatio etiain rebus absolutis reperitur , ut constat in exemplis allatis de albo, csna. & alijs. Tertia demum diuisio est in terminii de-Mominantem , & denominatum, seu denominatum in , quae diuisio grammaticaliterita explicatur, ut denominans sit a quo denominatus derivatur, ut a iustitia iustus, ab albedine albus ; At apud logicum denomi
nativa dicuntur ea nomina concreta, quae a
suis absti actis differunt in modo significa di, qui est significare per modum adiacet tis , & secundum illud nomen adiectivum habent virtutem denominandi, .i. denomi- , .natiue praedicandi de subiecto . Cum ergo terminus denominatiuus ille sit,qui forma significat per modun alteri adiacentis, in. formanti s,& denominantis, seu qualificantis, & tale sit omne concretum accidentale, substantiale vero tunc solum, quando nomine significatur adiectiuo,sequitur omnia concreta accidentalia eme deno minati- lua, substantialia vero nonnisi qua do nomine fignificantur adiectivo ; & quia de De- nomina tuus fuse agimus infra Disp. r. q. 6. hic plura non addimus. C A P v Τ - IU.
ne multiplicitate terminorum in ordineaea res signis catαι .
si T Rima diuisio termini, quae sumiturat ex parte rei significatae, est in te minum