장음표시 사용
101쪽
sic tore dixit m5, qa priuationem de
natim poterit generatio α via in isma,ut via insanitar epodenominari nun ab efiicietue messicatione tum et a fine qui est ipla ianitas. At in rebus naturalibus quia sepenumero ita iness, ciens ei re fit,ut ipse in sequenubus dicet eam efficiente sor male finalem in ide venire. Na hoisino ex lac, mine gnignic erito una denominatione natura obtinet siue illa sit ex efficine, siue ex fine,cum ide ut en ciens ei st-Excipimus aut ea quae putredine sunt α quecun cogita. tione hominu existimantur inulterina de non germana ceu muli. Et quaq in his caest misgnitur esset ide aliquomodo his quae generam nihil minus ostenditur nomen natum aptius commodiusv krmae conuenire u materiae.
NAM medicationem a medicina non ad medicinam esse necesse est, non seselia '
bet natura ad riaruram. Quod dicit tale est,qQ generationes di vie a suis finibus denominarur ec ab eo a quo tarittand ab efficiente in liquiae appellare soleamusmedicatione a medicina oc non viam in medicinam quippe non significent viam in arie, redderiuatione aprincipio. , Me medicatio signita cat viam a quota in aliquid quae denominas a quo, ut et nazur , crum non eodemodo natu. ra di .cipiam,v t ita dixerim naturalitate,quippe quae cum M via a quodam aliquid non obtinet denominatione a quo,sed dicinu ex quo in quod. At sic scha natura ad natura dest na quemadmodii se habet medicatio ad medirina,ita se habet narura ad narura dico.f. productio ec ipia nanaralitas.Nam medicatio non est via in medicina., sed originem amedicina significati
Atqui natura non originem a natura,sed v ia ad narinam indicat.
SED id quod nascitur ex quodam ad quoddὸ prosic stur qua nascitur. Ad quod
igitur prolicii cendo naicitur. Mulcim uun λdiu quo sit profectio,icii in quod, ital forma est natura. Illud qua psit esse particula disiungessi,ut sic textura legas,sed id st nascit ex quoda ad q
dam proncimi ,vel naicis a lae viro. η ciba significam, pinest et acuubiu este cum iota suta scripto pro hoc qua. Nam qua nascis ad quod di proficisci .Ad quod igi toficiscindo nascitur inquit. Nempe non in ipsum ex quo iacit in materia ted ad id statas forma. Si ergo qua producitur in forma proficii Us,igitur ex fine videtur denominari u sanatio de diabatio, si rego hoc conceditur,torma eic erit nam , t uinu in nos uas est finis, de dealbatanis albedo sic se habet forma generationis.
FO RM A aut di natura dupliciter dicis,ipsam priuatio forma quodamo est.
Cum ostenderit sorma magis esse natura,vuli modo ostinae quot modisset ma aetatur. 5e inquit eam dupliciter dici.Nam fertur aliqvcm O de ipsa priuatio esseisinia. siue priuatione modo vocet id A, est contrarios peius.Nam sepe in hoc libro id st in contrarioru melius appellat tarma,st vero'deterius priuatione, deo mutauone ex nim M alba simpliciter Oatione V cat de core ione quanda, econtra aut ex albo in innigrum simpliciter corruptione &gnatio. nem quanda,vel 1gitur hoc momtelligit priuariaen vel proprie priuatione appellauit sormam Be spetiem propterea se ipsa est quedam positio subiecti siquide no oia sint forme, quedam sint sine forma. Cpriuatio non est forma. Si aut Omne quoduas forma appellamus redigites in ide so a dc em,sed partim est eos quae sunt di parum is a sane erit. Nam ipsa subiectu est citur,de aliquomo formatura ἰam cecitas iubiectu aliquomo afficitat omnis priuatio. inc omnem spositione subiecti is a dc spetierius appellamus Hier hoc Arist. id indicauit.
SI uero sit priuatio, ec contrarium aliquod a generationem simplicem necne
posterius considerare oportet. Circa gnationem striplice inquit pro cirea generatione substantiale. Nam in 'o libro M. monstrauit gemetationi substantiale fieri oppositis. Ex incomposi ne inquit copositam suta stannam Sex inconuenientia fieri substani am,quequidε sunt priuationes dc non contraria. Si crgo priuationes ex quibus fiunt substit aet&ratie sunt his quae fiunt postmus cosiderabimus,de hoc di fieri de prorogat v so ad librude gnati de de eomani , in quo ondit m snationem prorsus finiex corrariis di ita declarat quae ec quot sint cottaria exsibus gnatiora tat quoniam
102쪽
Nam igitur,vel non demonstrans in his librugnationern fieri ex eouariis, sed ex oppositis istum non sinicienter ostendens,ideo hoc distulit usi ad librii degenerationeso corruptione.
CV M autem determinatum sit quot modis natura dicitur. Post haec contemplandum est quo mathematiciis a naturali philosopho disserti
Cum dixerit trifaria natura dici materia,fbrmam,di via gnationemve in forma, at isima promissime natura dici α alia uico.sanateria & gnationem aici naturam qm habent tormam, materia ina ob luam a tudine recipiendi sormas gnatio aut quia tendit ad eam, cum dat puria naturalis sit poparus philoibphie spectatiue contemplativel α l pectati scientia dividistur in nataralem disciplinam,in mathematicem de rerum diuinaru cognitionem, v ult hic seMgregare clisciplinam naturalem amathematica,ta theologia. Nam idens est quacum disserit de his rebus quae iubiiciuntur ipsi de amnent ad eum, separare secernem ea scit quae videntur Ide sexto subiici de ponenda esse ab his quae non subiiciantur net ad eum attinent.Cum igitur identie mei phi assim quedam cognitiones,cognitiones autem lunti petierum.Nam si est cognitio eoi um sice α quae sant informis,hanc lane cognitione ex cognitione tormaru & spetieru habemus quippe in pyphς vel secunda Proportione, vel per ablatione informe cognol tam us,ut prius diximus , ob id igia miς hu tur merito facit alvisione haruscientiarii. Uerum no seiungit omnes inter se, sed illi reliquas a disciplina naturali,& minime alias a ses Eta primo distinguit mathematicem luentia a altas Plina naturalii, ociuquit non ea rone distingui abiugii philosophia amathematica eo modo quo multis videtur,quo in loco patefacit opereprcitu eisede diuisione dist: nctionet scienti rum disserere. Nam quida arbitrati sunt naturale disciplina a mathcmalica differre quod naturalis scientia versatui circa iubstantias rerum.mathematica aut circa affectiones & figuras,tea hoc velit non est inquita. Er. nataturales non modo videns disserere de substantiis, ted et defiguris & affectionibus.Ι 'orro Aristo. in libro de to non modo de lubstatia celorum disseruit ostendens ipsam esse alicuius alterius substantiae preter quatuor elemeta,led etiam illa lecumdum natura obtinere figuram orbiculare, α esse orbicularia.lteibi disseritur de elementis non silum qualis lubstanuae unaquod p sit,veru etiam omnia esse orbicularia demonstra in quihus locis elegaratissime per lineas de discriptiones ostendit aqua & terra orbicularia esse, quare si etiam philosephi disierunt non modo de substantiis,sed ci de accidentibus substantiae, novidetur hac ratione differre mathematicus a philosopho. in quo igitur discrepant. Dico non eo v-- quod de rebus disseirentibus disseram ac tractent, ita modo docendi, quonia mathem cus hocsmodisserit de figuris 5 accidentibus earu non excogitans animaduertento quali quantc Smat iri n. . mae insitu, sed cum ratione cogitatione φ separat ea ab omni materia,sic accideriua earum cono templantur. At vero naturalis cum consideret figuram ocreliquas affectiones eas nimirum in materia contemplatur.Nam ea sunt in caelo, vel in sole vel in terra, vel in quadam alia re naturali. Theodosius sis cum in suo.libro de sphera docuisset assectiones quae sunt accidentia erae nullo pacto materia considerauit,sed orbiculare figuram seiungit ab omni materia, echoc modo eius accidentia considerat,eeu si sphera moueretur in plano efficeret circulu & qu curat alia eiusde generisIoc Aphtolicus cum scripsisset de sphera mota, de qub cun Saccidentibus spherae inviae de rebus magis particularibus ac de his quae magis accedui ad Physcam conicplauonem tractauit,q Theodosius quippe motus sit aliquc modo prope substan tiam.Na α si non eosiderauerit siabstantia quanda in sphera mota,attamen quanda copositi nem accipit ex figura motu ,qua rone prorsus acccssit aliquomodo ad substanu ,huius evaplacita de simpliciter tota astrologia sunt m agis particularia q disciplina Euclidis, qppe cu his simul et excogites cosideretur m substantia.Na caeli motu solis di alio e sydriuia siderat. Noa . simpliciter motu spherae considerat,sed et motu firmamenti.vel Saturni spherae,vel alicuius aliterius.Praeterea an maduertit aspei s eorti inter se. Unde nonnulla sunt mathematices disci. AtD P ae prorsus ex rema quae facile abiungi. queunt ab his quae in philosophia tractans, qualia sui ea quae a I heodosio de Ipheris disputans,qualerii extat illi uesisecim libris denumeris.lti quin his materiae mentio nu lla habita est,sili extrema Astrologiae aliquo modo prope accedunt ad PyQρος Philosophi LEt aa. astrononius considerat ceu figura solis,ato motu solis magnitudinis p ipsoriam aturalis aut simillier considerat. Q uae igitur differentia est cum de eisde at* de his quae insunt eaede utri v ast onomus & naturalis disierant.Vepe naturalis speculatur huiusinodi fia ras de motus quae sunt propria innatam tali substantiae dico. s.quintae. Nam ob id caelestia esse orbicularia dc sphetiae Qurae inquitAm ipsa neo ex uno, nes minus iamriis costam. Io Gram i iii
103쪽
sed alterius quinu corporis sunt,quibus istate uini cmorum comodius tu tribuiduxitim aucus avitatu ibi; imipliciteri peculat, ociecunoni Putat ne is motus rium
ius sit vel fietura huic iubstantiae congruatiuem nel hmoi haec icire corum ,si hax meliora sint co potitus caeleitidus vel ne, iea duntaxat in eis conteinpiat minusia figuras. nem ro atur si ignea lini ea quα mouentur, vel alicuum uerius iubitanti Et si ea inolenouae tractant in identia magis uniuersali mainemathices hi .ce Haetantseu cu Oltadunt o lohera sic divisim haec pati atin hoc ide praepositae iphere conueniret,in naec extra materia considerant α si ipsa velut in caelis esse ac tacta esse i pectarem. item natus alis tot aquae te minua considerat mathematicus aut i ptat et quantitare,quemadmo uigii ta Aristoan inio ae arae demonstrandi cii ostenderit demonstratione esse v niuei liu oc nulla particulare demovitr ri posse dubitauit nunquid astronomia pol set v u demonstrationibus. Nam quecurim de lolis e Gnae deliquio ae de abodie astrora dicunt de quibuida particularibus agunt uae lo una aut aliquo.alio astro,ainde hac iphera.Cum igit toluiiuubuatione militiς α uae i. ticium astronomasiermone laicu, attamen non de his loquit,vi Particularia iunt,aeda dentia eoM tanu nonnulla uniuersalia inquirit.Nam cit olima verbi in sinodu α coitum totis
Osi α lunae inicere deliquia solare. tale eoydaspecta efficere lunare,hκc Proie non ita osteneclipsis dit um v nus sit Qt v nam luna,*h haec hoc modo accita ted olleo hoc accidere perinde armfiat in ca si mille infinium soles ellent ac totide lunae. Vt igit in his atti Onomus de Parimilatibus enicupite de termone de unu ible,unamin luna in itigat de quibus no vii particularium cd tanu 'mire sallibus quibuHa differit. item dc si velut illare i Phera,vel motum inuestiget, cin no tractas bit vel simpliciter insunt substantiae solari , sed simpliciter accidet a tali sphem mo- inquam dc perscrutas cum cognitione animii rone motu cia figura inungendo a ludstauri u utipis inqui cum cosideratione ac mel igetis affectiones a substantia reparant nullu incomo ruat, surdum in efiiciunt, quippe quae idonein sint, ut per intelligentia occonsidereone a lubitauis subiectis in separent .Nam si separaret substantii ab eis talium cerae α impol sibile illis accide, ret,sed cum ista cogitatione eope discrimen differentiam inerant,qm idonea sunt cogi aura - , . . abiungi nulla incomodulimoi separario ait diuiso sulcipietili ergo ut inquii nulluabim i/ asserunt. . e ne ecotraii qui ponutipenesis ais separatas quae Pinu nem idoneae iuru - r seiuno abstrahioe immo eassennui non mo cogitatione seiugi, sed et pa te ustae ma inacaberrantina subilia statuentes. Nam affectiones quae nihil cosci Ud substatim rora, propria habent ronem essentie sue, fi secundu hoc cogitatione a tu ius scparei nullu a turdum sequeret ci si a mathematicis separarent non iecundu lubsistenua, ted cosideratione.
' PQR naturales forme ceu forma homini Aequi lapidis,dc reliquo ,ne cogitati Irup - 'i' subiecta materia separari Nam csi ipse vero cogito formicarnis, Oxcogitabo post Nici' πις' ' complexione elementost humiditate eius, sanguine ollici ecthmoi 'Sed dii crimen
et patet ex dissimuoi3ibus inquit.Nam figurae spheric vel motus,vel alicuius alterius affectionis ceu curvitatis.vel rectitudinis siquis diffinitione anulerit nulla de materia mentio iaciet.' At si quis volueri; reddere distinitione ossis, vel carnis,aut alicuius alterius rei naturalis prora sus comemorabit subiecta materia qIn ipsa participat tanta humiditare,vel Erate uim e VR ' cieahis simillhus duae indicant complexione elenient e forme carnis lubiecta, ira inlini Paccipio cogitatione ibimas substatiales esse sine materia est impossibile, at iplas statuere per subsistere sine materia ociosum est ac stultum.
'mode' ET enim corpora naturalia sumsicies halami soluti, longirudines ali punct O
quibus conderat mathematicus. Naturalis inquit disserit de naturalissius corporibus. In corporibus aurem naturalibus sunsopcrfices, solida, lineae de puncta, dc de iis considerat mathematicus, igitur viri Q lcienuae
Et insuper si astrologia sit altera An pars scientie naturalis.
Astrologia vocatq Pprie vocamus astronomia Naapud veteres nota confundebans,divi. Astrolo de sorsiis ambo a ccbans .Sed cii dixerit de v niuerialister de mathematica specialiterpserania i se unim mentione de astronomia fecit, propterea ino Parua cognatio eius est ad naturale , qui pe prorsus sine materia uota v ideatur accidentia caelorum considerate posse, v t diximus.
104쪽
s E C P N Q V S. ItE T enim si ad naturalim philosephii spectet quid nam sit BI,aut quid lana sit si astrono
re, O nullam earu in assectio in quae per se illis competunt ad eundem Ereatu at, . absurdum proiecto est. Praeterea liqui de natura dicunt de solis ac tune figura dicere uidentur,ta umini terra mundusiae rotundus sit necne. ino cur
Discrimen ham scientiam quod videbat nonnullis ostendit non esse ven. Erat aut discrimeqQ naturalis sciencia de substantus agebat,mathematica aut de accidelibus per se. Vnde inquit existimare nullo pacto ad naturale attinere de accidcntibus per se substantiis disserere prinium hoc per te absurdam est,si non disputat de grauitate deleuitate naturalis vel de sinita, vel infini ta figura naturaliv. Nam si de nullo bo a disputabit. accidat ipsi agere disserere de corpore mathematico. Scd quo cognosteret uniuscuius. iubstantia,& quo inter se difierunt .su, stantiae.Nemm .simpliciu uniui cmul in iubstantia attingere posset cit no suppetat dicere illa ex , materia de forma constare,nel in copositis dicere simpliciter st ex quatuor elementis constent. Proeterea oes qui de narura dicunt de figura in undi de singularia tractantes dicere u ident quare ablurdum est existimare tum extane .lum et ex ipsaeuidentia, non spectare ad naturale de accidentibus per se rerum naturalium disserere sed de solis substantus igitur hoc no erit discriomen naturalis tamathematici. tDE isti eo ipsematheiriaticus tractat,sed nout est unu quodi naturalis corporis finis laccidetia contiplatiar quatenus talibus accidunt. duapropter 5 separat.
Hinc vepe discrimen Earu lcientiaru asseri, quanquirit de eisde agant , minaturalis in materia talia esse considerat oc com latur,mathematicus aut ipsam separas a lubiems ipsa per seipsa considerat sne omni lubstitia nihil carans siue natura subiecta ipsis sit ex eade tabstatia cum his quae ortui subiacem si ue nunq.lte siue figura sit naturalis sui s lubiectis siue non.
MENTE nanis amotu separabilia fiant , nihili interest. Nel cum separant
Nullum inti ossibile iacit geometer cum separat tales asseeliones εἰ figuras a subieres, quippe apta sint separari secundum intelligetiam oc considerationem, igitur geometer Leit id quod sane insitum eis est. Dixit autem amotu pro hoc naturali materia ipsorum , siue subieeto. Aduenepetam in hoc est causa motus.Diximus autem prius quomodo no solum corpus naturale est ud in mocausa motus,sed etiam materia videtur esse causa morus.
LATENT autem id facientes,dcu qui dicunt ideascsse. Nam naturales formas separant,quae minus separabiles sunt g mathematice forme. Quod quidem esse patebit si quispiam utroruml diffinitiones ipsarum ing dc accidetium dicere enitatur,ec enim Ppar quidem N impar,rectium dc curuum erit.
. Quod quide mathemathici faciunt id aptu est fieri. Quid aute faciunt. Separant. nassectiois nes a substatiis secunda intelligentia, quae sic abstrahi separarim apte sunt, hoc et faciat ii qui ideas ponunt,tatem aut seipso qm forme substantiales non sium apte separari a sitis subiectisqueadmodum figurae dc assectiones. Dixit aut quae minus separabiles suntpro hoc quae nutalo pacto separari queunt. lteaugent absurdu,qm sorinas non solii intestigentia separat ceu fiaguras, S assectiones mathematici separat, sed et dant existenta eis quae rone ac intelligetia neaqueunt suapte natura abstrahi Quod vero formae substatiales nem intelligentia apte sint separari a suis subieetis de materia, veluti figure affectiones p patet sinquit ex desinitionibus vlmarum. Nam trian usaeirculus sphera de omnia id genus possunt definiti nulla metione hais ihita de materia circulus est figura plana una linea conteta,par est numerus diuisus in duas partes,dc omnia limoi possunt definiri sine v lla mentione materiae tanq sint apta rone de intelligentia separari,quaq non substat.Caro aut os, neruus de omnis forma substatialis non psit definiri non comem rata materia subiecta tanu nequeat nec rone nec intelligentia separari.Nam eum caro verbrgratia est mol lis de humida at* tale actu altionem habeat quo concedunt talia omnia a materia separata ipse per se,vel concipi imaginatione vel intellisi, vel ronem ipsorum tradere assignare p.Nam dicere ipsum humidu& calidii coplexionem rubiectoruelementorii
quae quide sum carnis materia,ves ossis est dicere.Nonaa. quemadmodii figura intellis non
105쪽
' smul intelli ensinqua mate latalisse,sico carnis di ossis lori potaminae in Namia sieru&alinans inaelligos quecunt alia quae ipsi unomestiga Et si voluero re sie desinisti e hoc modo caro est corpus caliduα humiducatara
les habens actiones statim hoc dicMol ubiccta materia dixi, sed ne tali. ' intellini sitis materia. Nam mox intelligendo aqua forte hfiducias&frigida intestim ui in ei ens co situm intellexi α non est aliquod lusile perseitatelligere ves hunudum. Platone d5 anea est quippe quaesum in sub o ipsa per se nequeant iubsistere. vis dicat in nequeat sorma rone,vel intestigentia QMaria materiam mihi a rone alienu esse Naeirca & si Brmae substantiales per se difficillime sint imaginatione coopi, en ro apta est di haee ideas sebarare Porro dicimus sortiri esse diuersam a materiata materia adcinmanente diuersed vide sis formas divisim recipere perinde arm larmae sim diuericabim ,α quid eo de Teria ima primo mo secudu subiectu per se st Ah ipsa trina dimensio diuersum est a camerasse ae reliquis ore sterio hus Ermis igitur ei aliquod quale per se,quo ita inquit formas ne intelligenua posses
fit quid parari a subiecto. Ipse nan in libro de gnatione inquit carnes,os,oc Omma naturalia tripliciter ipse agat dici equide interdude materia,interdude forma,interda de aggregato ex utro*,aliquo modo tontra Lane leparans secundu inrelligentia Brmas a materia.Nam cum rem facit sic inquit trifaria dis ideas. citarne Salioru unaquodi aliqua:doen.nomen carnis cicis de te Aliqndelama,saut de .gregato ex utroo dc ipse deinceps Iupponit formas orabiles esse a naturalibus, ea quas inquit versari Theologia quare videtur non pulchre dicere st forme non sint separabiles rone de melligemia nisi sic formas de speries vocet velut substantias, si aut mas substanarias dicit.& naturales substantiae sunt coposite ex subiecto ec sorma,sic aliquado tales substanistias inteiiligi sine materia est iispossibile hoc aut videtur sacere qui ideas Coer se homine. s. idea & ipsum per se equua.idea equi per se subsistente. At simul intelligendos me subsistere iam larma in materia intellexi,oc hoc est positu ex utrast, ore qm ideas nonBes no simpliciter hominis ronem,ues equironem posuerant sine materia, ipsum pertie mine &ipsam equa pulchre dixit sthm5ilame.i. substantiae coposite non sunt separate a materi ne intelliscita,sed si quis haec intelligere voluerit&definire mox necesse est S ma.' uria coniicere opinariat intelligere, sic ergo intelligendu est ipsum dicere sermas substatias' vid cebar non , t . hoc videbatur, sed tana desumi ex his qui ponunt ideas. tim dicenter ipsum per se hominε.&ipium per se equia quid aliudui stantia nis,oc substantia equi di relin ovi ponunt. Dicunt nan tales iubstantias esse in Ppria subsistentia separatas quas ' ne intelligentia sine materia possumus intelligere,ut diximus igitur quae intelligentia non possum separari secundum subsistentiam erunt separata st quidem absurdum est.
IN S V P E R numerus linea figura sine motu nimirum Sisinientur. At carnis ossis, ac hominis definitio sine ipse non erit,sed haec ueluti nasus simus,sed nouelut curuum concauum is dicuntur. Idcst sine materia.Nam dicimus tam motus esse materia. NEisma quae suapte natust invivisibilis carens diminone est in ipsit extendis at o diuidie. At camis, ossis, ae hominis distinitio sine ipso non erit.sed hoc veluti nasus simus. idest non quemadmodii definientes recti veletuuum vel cubano utimur materia,ita & in definitione earnis,ossis,ec reliquom accidit. sed queo L quis admodum simitate definientes c5plectimur subiciminatam. Nam dicimus uisimitas scauis accideti .sic et carne definimus osm reliqua subiectu coplectentes indefinitione, quea Oshu mδ' duni aut sit no simitare sed simpliciter cauitate definimus nulla prorsus facientes mentionem de incinati materia definimus ita re accidentia definientes in definitione non coplectemur subiectum
H AEC autem indicant&mathematicorum ficultatum quae magis sunt naturales. Ut perspectui musica,ta astrologia.
inquit quod λrmas naturales net eosderare,nem definire sine materia possinius indicant inser m thematicas d: sciplinas qua Pioprius ad philoisphia accedi, dico.Lastronomia, petis
106쪽
& musica. Natri perspectiva eosideram visitates lineas rectas & quae acredunt circa aspectus,ac ea quae constant ex his. item eas lineas α refractiones quae a conis eminins, angulos Pam de quecunq; alia considerans modo geometrico ea staquilii di uactat. Nam cum geomo via lim5i assectiones consideret seorsum perspectiva aut tales lineas subsistentes Sasiectiora quae consequunture non sine moru&materia accipit. Similiter astronomia figuras caeli re quecurissi alia quae modo mathematico demonstrata motu seiuncta non considerat, qtii ipsa haec actu subsistentia accipit& cum materia coniuncti speculas .Rursus cum geometria & aristhmeuces simpliciter duplam, sexquialteram &hmoi alia separata consideret,musica aut tales Proportiora aestumstentes eoru latur,quas nem sine materia cosiderare psit Si ergo quecum rone separari postum,qn actu subsisteritia acciperenturnem rone separans . quanto magis ea ἐς quaeneo consideratione &intelligentia abstrahi possunt,consciataneu erit non abiungi abstia arriim a s stentia. Huiusmodi sunt forme substantiales Cetera antiqui astrologia coiter vocat,ant qua nunc exquisitiusGrnodiu': appellamus astronomia. Item dixit S mathematicaruncultatum quae magis naturales sunt,qni quae modo geometrico demonstrantur in illis easdem in corporibus naturalibus spe tantur ab illis.
NAM econtrario modo sese habent alis geometria. Geometria nant de naturaliquidem linea considerat,sed no ut naturalis. Pers ctiua uero mathematicam quidem considerat lineam,at non ut est mathematica ,sed ut est naturalis.
Quod inquit per haec hoc est,qm geometria cu accipiat lineas ex corporibus naturalibuti
Nam linee sunt termini corporii naturalis non velut de corporibus naturalibus ac terminis eorum ita considerat de ipsis, sed cum ipsas separet r5ne a corporibus naturalibus sede ipsis volui de mathematicis di non naturalibus cosiderat S agit. At astronomia, musica re perspectivae trario modo ise habet cum geometria,quippe quaecu accipiant demonstrata in geometria, non amplius usquae a mathematicis acceperunt vel in mathemathicis utuntiar,sed velut nataralibus ipsa non separata a materia intelligentes,quare si he scientiae, qrii ea quae sunt rone matelligentiam separabilia velut subsistentia accipiunt ox α materia intelligunt. Nam caele corpora,cordasa spectus speculantur,igic vanu erit naturales Brmas aliquado separatias
laetis quod quidem iaciunt qui ideas ponunt.
C VM aute natura sit duplex matria ait forma,res naturales perinde contempla ri oportet,atu si de simitate vid iram sit conlideremus. Quare net sine materia, ires eratione materieres huius modi considerande senti
Cum distinxerit seiunxerito mathematicua naturali aedixerit mathematicu cosiderare sermas in naturalibus rebus, sed non velut naturales, sed velut mathematicas leparantem ipsas a
subiectis. Ph situ ipsis inseparabiles α cumateria cosiderare, deinceps hic considerat nunquid spectet ad naturale disterere de viris . vel non.Nam cum prius demonstrauerit natura dici de materia, di de forma inquit nunquid igis de utrist nae alis da spinabit, di assignans definiticomes reF naruralia ex altero us,vel ex vitiis tradet definitioncm,S inquit quod qus reμ essenarias per B sistinguendo designabiit,is maxime definitione ex sorma assignabit,nel excis - .piet ateri .sed ipsim quo p edprehendα.Quescite idipsum in libris de anima. Nam ibi diis xii tripliciter definitiones consti uendas esse,vel ex isma, vel ex materia, vel ex utra simul ut cum ira ex materia definiuerimus esseadustione cinguinis circa precordia exsorma aut cum dixerimus ipsam esse iniuria ulciscendi appetitit Inquitios cum sit triplex definitio, naturalis non ex sola materia definet, id ex lata serma,sed F tral simul. Uerii ut diceba qui essentiarem per Mima constitiai ct disterre affirmabit,is nem materia definiendis rebusexcipiet. Nam inquit quamsi ex philosophia veteWassequi possumus phisici interest solude materia dissereare.Nam antiqui omnes multii materiae inuigilarunt,de forma vero quida nullum sermone feo se qui aut nonnihil de ipsa vitigerant breui sese expedisse ae parsi es insudasse videntur. Hi aut uant Democritus& Empedocles.Nam in Democritus asseruit materia esse subiectu athomis,m alta causas athomoruLinstetitia dixit esse figuras.lgnem.ri constitui figuris orbicu Uideo latibus aqua vero cubita figura.at alia aliis figuris formari dixit.Similiter Empedocles litem hoe ecamicitia causas formales e quaesum amrmauit.:Nam resilire 6c amicitiatas efficientes momeis asscietum,attiunensormati reliqua per ipsas dixit. ceu spheru mundu illinc intellectualem per taphu
107쪽
amicitiam formarid hunc nostis sensibilem per litem. Quare eum eis e radix imorsus de causisse alibus dicere curarunt.Nas initialestas maiora Ocnon mias. Item Anaxa goras quiu mente intra Brmationis r e esse censuit,sermalem cana non comemora
me ob ea uuae deipis dictatarum Phedonestatuit cam productionis uniuem memet Uenignationi rerum particulariu illam non accomodauit, staturius uviderat in mater cas quippe qui eoia cas carnis. Lollis ali : similaria posuit, qu proiecto ut materi tam subiecitio uantii igitur annquo e opinioetissequi notiumus,v iare misici munus eae de ma teria disserere. Vedi de vinin c ruat naturale disserere multis argumens demonstrat, de vis
Primu zmi, ex proponi de re u variis ad naturassit ipsa est simula exemplar ne uargume si ergo videmus ad eande arieminere ut inat materia dc rori .NTYi et non iolu'icintd. latini domus sedis mare aptam idonea emcit ad luscipiendu&rma domus. Item opiis cum flaueritis asu ais electicae,scabelli,dcreliquoF,inciri qualisiarateria apta idoneam sit ad tale irma si ergo erui de artificis est χrmata materia domus cognoscere, igitur Sad 'talem consiactatio de materia dcχrmamine Secunda argume est, inquit ei uide arus esse ut fine sciat di mecum alia quae gratia' linistat. Nam ca aedificator icit q is quae domus Sectati, mima esse de 'ues statuit intentione d fine anis,sciuit civia steri quo in fine Hrueniet fmedicus sciens sanitate sciuit et v ia attigendi sanitate, alioquin si alinet coemouendi, & v aviti etendi illum ignorauerit nunqin fine perueniet.Si ergo eiusde id diusgratia idest fine &id quod Galia illius idest via artigendi fine cum materia sit illuda, gre finis, ac
via in is a sit ipla materiae aptitudo, naturalis igitur cognostri finem , di id st est gratia eius idest materia,quare ad naturale artinet vitai considerare materia cα ὶrma. ω qm mstano x est unus quide qui gratia cuius dici solet,alter vero cu ceu ianue tama,haec profecto est sculus.Nam hunc artistx iniendit ac animadueriit,que impunestentione vocantalius aut est finis cui ut ostia. Nam fit ianua non propter idipim vitalia tomis fieret sed vi vita cωmodoci hominu sufficeret ac veniret quare cum homo sit aliquomo' finis ianua fit ut obsie uel domum igitur sciens de fine cuius gratia idest λrma ianue, mox sciuit et fine grana huius uvi quide materia est. Item qui scit fine cui ceu homo iciens stianua fit ad usum eius. Nam hic
est 1ioluiisimus finis ianuae usus homin sciau et ea quae nimi fraria huius. Na q scit opors tere tota firm in habere lappellectile,sciuit et illum egere quo tolido dc corpore renitente in vetet inhibeatm volentes impetu facere ac offendere qui hoc assem v ult. Quare cum finis dupliciter dicaturitiens queuis cinem ignorabit eρ quae sum ad fiss dequos numeroxst mrteria. quare naturalis :nterest non sola ismas cognoscere sta et ''tena . In his quom perso uit dubitatione quanda tanu ab adueriantis addi λ.Nam dubitavit quida si naturalia assimis
tantur dignis artificialibus cum videamus nonnullas artes materia preparare nonnullas inomateriae maduntaxat apponere,igitur innae alibus alteri scien nariu fetu cognoscere niaterissis alterius inmLNam peritia gubemandi nauescit qualis eme debeat forma te.
monisὐel remi Bc ordinat iubet*fabricari rinamuri sibi instrumenni id si ipse naue circuncidere queat & ob id oporter ipsum effci lane ad instar cilitatu ut te circunducatur. item iubetipsum oportere si contingerit inserius lam esse attexpansum ut aquarum multitudini occurrat xl impingat&renuendo impellat naue. Hanci Cisur forma oroenat αλ iubet euhemator,at materia ex qualibus lignis essὰ oporteat minime sciuit, sed nauis fabricat ficedit huius scientia. Immo dc nauis excrutor cum sit taleiscinare temonis opificia materiae alteri comitiit & ordinat. Nam simpliciter ars sicindendi ligna preparat materia am edi Madi' &ide opi ficiu opus* ut accurate efficiatur peritia incidendiJigna iacit,deinde larma naui apponit ars efficiendi condendit naues. It- es qui domos condit alia quide ars materia simplicitet arat ceu ars incidedi lapides Salia illa accurate extruenta efficit veluti ea quae lapides aptos
idoneos inuoliendo dolando ut recteponantur preparat aes ut ea quae versatur circa metalli e narcgationc & c5pressionem lia aut apponit forma eri ceuars aeraria, cur ergo S in disciplim naturali ita dicendii non est .v t ad alia attineat disserere de materia,& ad alteram de so a. Inui inicitur soluens hancdubitationein artificialibus materia ipsom non inesse inde, sed exatria secus nos illa mumimus,quil et consideramus.& cum ingeniti nostri' naturam omniat rei te efficere nequear alia quide ars versariu circa materis,alia aut circa ipsam dima. At in his. ' quae constant natura nihil extrinsecus sup dualdisiponit materii naturae scis ipsa materia Q disiponit re forma introducit materia aut dico proximam.diam hominis natura quaq ipsa nonia. Me idit dit tamen ipsa cum nihil exuinsecus accipiatsed in seipum vim agendi obtinet eadem
108쪽
eadem miscet, et aut minio est proxima materiamurialis&uniuscuius particularis natumi ea natura minia emicu&Proxii λrmae materia qui ergo constiterabit naturales sermo, et viemis materia eisdem sisticita ceu ipsum metalla. d cum alia sit quae hoc opermiria aerarius non cognoscit in Mel ictuit metalli natura-quo extrueta preparandam sit consequens igitur est postv natura proxima sibi materia dctorma efficit , ut phisicus utram cognosca quare naturalis simpl iciter materia dc ibrma considerat, qi natura limpliciter maieriam, de simpliciter forma procreat, sc quida naturalis quanda materiam, ex quanda forn a cuqued natura quanda larmam,dcquanda materiam efficiat. ve, eid st inodo prolatii allega. Dubira tum est videtur dictis superioribus contraria esse.Nam si eade ars et ellicitinareria o iamra, do oprius diximus Me eiusde artis ut materia α λrmam sciat, quo situr ars gubernans
ei naue Omam temonis remiue sciuit,si materiam ex qualibus lignis esse OP ea ignoret.
Dico igitur virul esse veru dc primum α secundu eiusde iunt plures materiae quta pro, Miusso.
ximiores queda aut remotiores ceu humani corporis materia maxime proxima est toti coroporis dissimilam in ipse ait,sed ante haec precedit alia materia ipla.l dimitaria,quippe quae in ratione ordinet materiae subiiciantur partibus organicis.Et ante hanc materiam iunt humoreso ante humores elementa,&ante elementa est ipsa trina elementorii dimensio, 6 deni ante xςβ in gahanc est prima materia. Proximam clic materiam necesse est penitus anifice scire.Nam si faber lunarius Sopisex materia maxime proximam vasisu ipse poliendo dolado taliter ac taliter lignaec secando ea in paries, at talia preparando ad suscipienda larmam operas, quae quide iunx Q habent eam ronem materiae respectri inmae qpartes animalis ad Brma animalis, quippe lio. νηφrumcisostioni immitat forma igitur ocinali saltibus similiter erit. Etinars gubernandi na, gwψx uem quia inuit Brmam temonis oc remitauit et hoc modo materiam,qm lciuit simpliciter illa oportere/x lignis constitutive exqualibus lignis constituendus sit ad coiaditore nauis 6 Opi . . ficem iore attinet,qm ad eum amnet formam operari,cum is qui forma effcit scire debeat qua, lis materia sit capax illius.Proxit igitur materiam omnis artifex stit sed remotiore ei scire noopus emaccirco faber ari arius natura ferri oc aeris,ae quale esse debeat aes ad λrmam suscipiemdam inui silicet ignoret quo metallu producas Am hoc est materia remotior. At hoc est illius
artis scire quae operatur circa metallii. Si ergo omnis ars proximam materiam sciuit, dc remostiorem minime, alterius artis erit eande cognoscere,quare quae prius diximus verissima erantis. . eiusde artis munur esse mani&minnam proxima cognoscere,at verissima sunt ae m. 'stea subiunximus.1 .stalia sit ars quaecirca formam agite alia quae circa materiam non proximam remotiore.Unde ipse α Ariaeum dixisset eiusdem scientiae esse formam ct materiam scire subiunxitus p ad terminu quendam. Nam medicus cum sciat corpora constare quatuor ele. ἀφ ης mentis,arsu haec ipsa eoμ esse materiam non in quatenus medicus mei st haec non sint prima'- - materia sed ante haec esse alteram quae inis is est. Sed postsi haec dubitauit tertia argumen. V tum Arist. adducit quo concludit ad naturale spectare quam cognoscere. Nam inquit materia αλ amesse denumero illom quae referunc ad aliquid. quippe materia sit is ae materia, si non queuis materia cuiusuis formae temere est,sed queda certa ac definita materia est cuiuiadam definire ac certe forinae,si aut materia de sorma sunt de numero mye quae sunt ad aliquid, qui ergo ignorauerit alteru eoni quae referunc,oc reliquu ignorabit,quippe quae mutuo rest rantur ac simul cognoscantur, patet ergo ad naturate spectare de materiaci mrma disserere,sed cum haec inquit, distinguit dc separat naturale a theologo, dc inquit qm ut medicus cum aspe istus Visioneso consideratac de ipsis sermone facit, sane non de quacul actione ipsoru quate nus medicus dis epabit sed sibiti est didicisse eas idoneas esse vitalibus coloribus da regens . tur,ta ab aliis congregeianir dc si aliqua alia actione habeant vel affectione quae spectet ad me. ridicum,de quibus nihil aliud considerat ceu quo ab oculis exeant,6 quaesit actio GF circa visi talia pirapterea quod eminus minora videns dc per aqua maiora quae et sit amoeope circa spO IS cula.6 nunquid suapte natura queant res angi vel non,at Usi ad rectos angulos reflectantur vel non,&quecum alia infinita fere quae de ipsis pol et ac5siderant.Similiter faber aerarius o aliquas a tiones eris hucus considerat stad extruendum c halu oportet id sumerest optiamsi sonu reddere possit quod aut bonu lonum reddere potest tale est de unicuit in xc ci es. multi m an aes habeat aliquam vim ad cura alicuius egritudinis vel sit adurens de ardens, sic de sit assecutii bonu sonu cum participet spiritu ,et aere,& quecum alia quae simpliciter non Gimant ad arte eius non considerat. Eodeis modo cum naturalis auulerit rem naturaliu R ias, eas profecto assignabit quas peculiare naturali est tradere Healite statqueint sinem
109쪽
uria esse nequeunt. Nam & si mrimas eas non solu tradiderit, sed etiam prinias & separassumtus ab iis quae fiunt,atramen nem haec sine materia sunt.Assignabit ni hominis gnandi cum n5 solis in solu patrem illius atm naturam sed es solis morum orbiculare, qui is no est aliqua res amate zodiaco ria prorsus separata.sed in materia est.Uerum si quedam alie cause naturales sunt quae a matera gnais ita separantur siue formales siue efficientes,aut finalessuerint quae & quot quomodom haectionis re sintd se habeat inter seno amplius phisici munus est considerare.sed theologimam hae G corruis differt theologus a naturali.*ii spectat ad theologum dimerere de his sormis quae pinsus aptionis materia seiunguntur,cum im phisici intersit de sormis disserere quae sunt in materia.Ceterum rege est ad textumcum aut natura sit duplex est sorma & materia. Alterum significram omisit quoinde a. pilationatura appellabatur illa est via&mutatio in natura denominata ab ipsa si tui dealis de gna. hario ab albedine.Cum igic sit duplex, querit virum naturalis definiat naturalia queadmoduli hoc definit simum quippe qui assisnet definitione essentiami simitatis per concauitate & mentionem faciemus interdum de subieeta quod quidem nasus est.Nam dicimus simitate eme concauitatem nasi,quare non per materiam essentiam rerii assignabit, sed per sormam quemadmo. dum et essentiam simitatis per concauitate tradimus , net mentionem facietdeniateria velutineo flicdenala cum dicimus simitatem esse cauitatem.
NAM &de hoc ipso quispiam dubitauerit, cum due sint nature de utra considerare ad naturalem spectet, an de eos, utrist componitur quod si de ipso, dide utras contemplari ad eundem uti pspectat. Vuum igitur eiusdem sit facilitatis, uel alterius
utrant cognoscere. Q uoniam dixit naturale de viris p disputaturu vult ostenderest necessario sermone de his tractabit qui consentaneas dubitatione habeat. Verum illud an de eost ex viris p componitur ubiunxit tanq ex consequenti pro hoc vel prosecto de eo st ex viris p c5ponitur si aut de eo stex utriscvc5ponitur,naturalis disputabit, patet B ipsum disputatum rede vim simplici. Suod si de viro p naturalis disputabit,i r unus ocidem naturalis disputabit de vitiis, velus quidem de materia dc alius de se a.
NAM respicienti quidem aduerteres materies cognitio ad sempertinere uide bitur.Perparum.n. Empedocles ta Democriuis forma ec illud st quid erat tetigerunt.
uantum inquit ad vereres naturales, videbitur prosecto ad naturalem scientiam spectare de materia disserere,quoniam S illi multa de eadem tractauerunt sed de forma aut nemo, aut ipsi breuibus agere curarunt.
AT si ars imitatur naturam,eiusdem autem stantis est formam ait materiamus ad terminum quendam cognoscere,veluti medici taurat 'ilem, ec pituitam in quibus est sanitas,dc edificatoris similiter formam ipstis domus atl. teriam, lateres inqac ligna ,ec ceterum similiter. Eodem modo naturalis etiam facultatis erit profecto
utraus nauiras cognoscere. Hincsumit argumentu ex similitudine artis ad natura. Pulchre asit adiecit,sciuit arti sutno simpliciter materia sed v sq: ad alique te inii.Nam m*icu procedens us p ad elemera, αhaee esse materia corpos asseruerit no vItro procedit .Eode et mo de allis artibus dicendum est.
PRAETEREA facultatis Eiusdem est id graua cuius est fine, dc ea quae horum
gratia sent cognoscere. At natura finis est,ec cuius gratia.Quorum nanis motuscon
tinui est finis aliquis,eorum is ultimus est ec id cuius gratia.
Secundum argumentu .ld cuius gratia de finis ex geminatione vocabulo e ide significaniadergo cuius gratia in naturalibus est forma,quippe huius gratia natura cuncta efficiah ex pD cipio quide ut generetur deinde de onseruetur. Id aut st est gratia finis est materia, instrvineta, o siquid aliud est persimile.Nam quom motus continui est aliquis finis,is est et extrema 6 cuius gratia.Veru oportet verba parii mutare. Quoni nanῆ continui motus est aliquot extreamum hoc est finis d id cuius gratia, Sed sententia menso predictos haec est,qm appellauit id
110쪽
inaes gratia finem hoe idem proposuit ostendere. Inquitagirurqn id seomaue mouerurgei de puenit ad aliquod extrema & qui eicet eo itinere quod prius ceperat, hoc inq finis est motus
cuius gratia fiebat,quare id cuius gratia finis est minus cuius gratia fiebat quare id euius gratia finis est, ct ecorra finis est cuius gratia. Intelligit aut apud me eii motu qui nulla interpoliatione interceptus nullat causia extrinaecus impeditus sponte ad fine tendit peruenire si vero interpoliaretur no es ut finis motus statio illa p qua fit interpoliatio,verbi gratia si aliquis medicus remediu adhibebit alicui di interea aliquod impedimetii fieret quo morbus peior euaderet deinde alaim remediu denuo adhibra sanaret ipsum restituereti ianitati huius motus & no precedes dicimus ianitatem esse fine 6c id cuiusgratia, immo ne P priorem dispositione precedentis morusinem remedita operabatur fine esse asImmus,qm ad eam non tendebat intentio neP ex eade,so ex quodam euentu extrinsecus peiordispositio excitara est,qn igitur motus qui vergit ad sanitatem interpoliatus non erit, finis eiusdem di extremum in quo quieuit,id est id cuius gratia omnis motus fiebat hoc autem est ipsa bona ualetudo. Nam si non interpoliabitur actio mediaci nunq stabit quouis ad sanitatem peruenent,quoniam igitur motus generationis nisi quipopiam impedimeto fiat, forma est finis ad quem ducitur. Haec autem est id cuius gratiaι
ν Q.V A P ROPTER &Poeta ridicule compillus est ad hane sententiam assci
rendam. Extremum ob quod natus erat fatumi petiuit. uult non quodvis ultimum esse finem edidi est optimum.
Poetam Euripidem dicit.QS inquit recte definiemus finem &ad cuius gratia atqi de mo tu non interpoliato Euripides fide dignus est,quicti consensu accipit cotinui motus extrema esse finem dc id cuius gratia. ye ridicule hanc uniuersalem loceptionem adaptauit particulari h .Quoniam igitur cotinuae vite finis est mors existimauit eam i m fine & id cuius gratia.At omne cuius gratia est finis,ecetra aure minime ola finis est id cuius gratia sed optimus fin s est id cuius gratia de ci1optimu sit ipsum esse,q no esse,igitur mors no est id cuius gratia, o ne vestinui motus ab ortu mors est extremu aliquod & finis,qm mouetur natura vis ad naturam integram alatis atqi us p ad persectam erate quae deducta ad perseisione quiescit & manet, hoc initur immu etalis incrementii est finis renui motus a generatione, postea vero qi forma suapte natura in materia ample magnificet firmata est,si alat ultra procedendo imbecillius fien5 a natura ideosequi videtur, sed inexcotrariis animal constet,& natura amplius non possit cotraria in toccnisi &c5cordiam naruralem curreare & eotinere,alte e couariu fit pollentius, ct ira tu ipse concentus pari1 di luitur mortem fieri accidit.Nam vult n5 quodvis extremum Tς tus esse finε sed id quod est optimu.Vuls no poeta Oem,sed rem natura qm igitur id st est optimuest finis & cuius massa igitur gnationis optimii erit finis, sed ipse elaus flos aut summu eius inscrementu est opimu quippe alateaetate constitutu es amones naturales exerceat&maximeris Mus gnat. Nahie est Pi e finis naturae deducere animal ad hoc ut ita generet altem quale ipsum est.&qi ructa bonu appetunt,dcesse cui bona est. Quocirca quae nequeunt manes re eadem numero F tuid amat sempitema fieri in spetie, quare cuhoe sit opum nariara adtarum c5tinuo vehit ducit Panimal quous phocattingatvthmoiae hones exererat de huic cuprior motus cessat ea assecuta de quibus erat intentio, principiu accipit praeter natura tedensad I x ' corruptione eo modo quem explicauimus & diximus. sit,
CVM etiam artes materia es atquaedam fmpliest et,quaedam idoneam apta 3 h rubi
ad opus.&utimur quia omnia sunt gratia nostri. mus enim Nnos quodamodo finis.
Na id cuius gratia caetera sint duplicitet dicitur ut in philosophia distinximus. Due igi
tur sunt domine materies cognoscentes artes ea quae uties ea quae preest facultati ope alatibus randi ipsa inqarchitectura. raptopter Nea quae utitur aliquo modo architectiva est. nihil ere Sed hoc interest,altera nam formam cognostit,altera uelut materiam facit. br si
ta multa in cohstructione pruis loci interserat verba reddit obsturissima. Nos igitur oportet gu uam textusserueturc5tinuario singula verba discurrere de psiderare.&vnieui loco susiae proo nisi qda prium assene assignare mallud itam. Et utimur qa omnia sunt gratia nostri) cu praecedetibus coieci monstruendu est ubi si inquitiPraeterea facultatis eiu est id gratia cuius finemτ α ea que ra. I n.Gram. E