장음표시 사용
61쪽
uia omnia deseruntur. Qiga uas ratione locum terrae, hoc est centrum uniuers,ignis loco, idest cauae lunaris globi circumierentiae contrarium aseremus enim alter ab altero abest uniuersidiametro.quare plurimum semoti non sunt. Sciumsta in sunt ea plurimum quae omni ditant diametro ergo nes hae neque supra & insta contraria sunt,sed uti dixi ad aliquid.circum nanq; ipsum circum medium est Nisi quis infra esse terram simul omnem supposuerit, se terra sub podibus ais infra quavis sui parte L habitantibus,cpum autem supra. iuod siquis secundu terre superficiem infra sphaera autem supra dicere uelit,idem supra insis esse inuenietur.Nam superna terrae superficies infra est caeli comparatione. si inscinae sint ius luperficiei conseratur, supra. in de heirus artium utrums supra instas erit cum sese pro motu diuerso aliter atque aliter habeat. Sed nihil est quod sumit in seipso contraria eadem ratione obtineat. Qua de causa fieri nequit ut supra dc infra in rerum natura proprie sin nisi modo praedulto simul terram omne infra appellare cuiq libeat.Enimuero situ est supra dc infra:ut rapiti nostro impendens laquear quippe
ad nos relatum, supra: est ad eo superiora, infra. LOCUM AD MEDIUM INFRA
NOMINANTES QUOD AD MUNDI TERMINOS PLURIMUM
MEDII SPACIUM SIT. Qui inqui supra & infra in rerum natura esse propterea uo lunr, g, terra a quovis mundi termino spacio per diametrum distet, terram infra esse iccirco asi
uetant. AB HIS VERO FINITIONEM QUOQUE ALIORUM IN/FERRE CONTRARIORUM VIDENTUR. NAM QUAE A SE PLU/RIMUM lNVICEM IN EODEM DISTANT GENERE, CONTRA
RIA DEFINI UNT. Quoniam terram infra esse suspicati sunt inquit,haec uero ut ad sin gulos mundi fines relata plurimo interstitio abest, per diametrum inquam: sunt autem supra dc insta contraria,reseruntvrs haec ad unum genus quantum, ex his & contrariis omnibus finitio nem asserunt, contrariaque esse dicunt ea quae a se mutuo distant plurimum, sub eodem senore comprehensa.
σ3 Non videtur autem quantumsuscipere niueis o minus,ut bicubitum. nes enim alterum alte ro magu bicubitum. neis in numero:vt tria Fqums nilii magis quinq; aut tria dicuntur, nes inques tria. nec tempus alterum altero magis tempus dicitur: c in nullo eorum p. de dictabunt omni no,magis o minus dicitur.QWare quontum nons GPt magis o minus.
NON VIDETUR VERO QUANTUM MAGIS ET MINUS AD
Cum proprium esse quanti asseruerit nullum habere contrarium,ids omni inesse ostenderit, addidit quanti hoc proprium no esse,qua quidem de substantiae competat quemadmodum de in substatia egit. hoc enim ex iis suit peripectum quae de substaria diseruit. Na si ibi proprium no esse substantiae nihil contrarium habere pronumauit,st de quato conueniat, costat hic quoO proprium quanti,quoniam&substantiae inest,ndesta uuare quantum nullum capax contrariorum est. Uerum si contrariorum capax quatum este fateri oporteat,uti substantiae quos contra/rium nullum esse dicebamus,ipsura uero capacem cotrariorum,quid ergo est,inquiunt,cras 3 sum dc tenue quanti,& latum 5c angustum,quae sunt contraria: At haec noesie quanta,sta ipsumi esse obtinere in quatis asserimus,no aliter qua magnum quos ac paria .crassum enim id uocamus,quod dimensionem multam habet in prolandum. latum, quod in latitudinem. angustum autem & tenue,quod parum in profundum ac latum interstitia habetiac quaecun de aliis prodi. dimus,magno inquam de paruo,multo de pauco, haec in his quom pronunciabimus. nam de haec
ad aliquid sunt. NON UIDETUR QUANTUM MAGIS ET MINUS AD,
MITTERE. Ad aliud quanti proprium transiuit, quod est non admittere de minus. nes id iniuria:siquidem duimus, ubi quantitas est, ibi magis dc minus ex contrariorum milli ne heri. Est uero sciendum,dc hoc rursum reprobaria philosopho, perinde quasi di substantisci petat.ad aliud autem digreditur,aiis.
3o Proprium autem maxime quantis suesvales inaesuale dicitur. umsutas enim eorum suae dictasunt piatorum .esules inaeqFaledicituravi corpus aestalio inaequale dicitur. Onum rus,in tempus aequare ita inaes te dicitur.'nbur autem Ut in albs piae dictasunt nupis
62쪽
aequale tu inae ali dicituran caeteris vero qcuns quanta nonsunt, non prorsus videbitur aequa/le o inaequalidici.ut dilositis aequalis-inaequalis nin omnino dicitur dia magis sumtis o imilis. ετ album aequale π inaequale non omnino dicitur ita simile vel Vimile quare quanti maxime sit proprium,aequale π inaequale dici. '
CAETERUM QUANTI PROPRIUM MAXIME EST, AEQUALEDICl ATQUE INAEQUALE
Ais hoc praecipue proprium est quanti, quoniam res soli inest a omni. linea enim aequalis lineae ais inaequalis dicitur,& locus loco, de superficiei superficies, de corpus corpori, de orationi oratio dc numerus numero. Quod si infuoquam aliis aequale & inaequale nominemus, id non per se, sed per accidens appellamus. Wi causa corpus hoc alba dicimuscorpori albo illi aequale: eodem modo Sc inaequale: non in quo alba sunt, sed quatenus corpora, quae sunt quanti. UOrum simile magis in talibus proprie diceretur atque dissimile. album enim albo simileac dissimile dicitur:& in id genus alias eadem ratione.
DE RELATI UIS, HOC EST AD ALIQUID SESE REFERENTIBUS.
D alis id vero talia dicuntur,quaecunq; haec ipsa quae sunt aliorum esse dicuntur, vel quomodolibet aliter ad alterum.Ut maius hoc ipsum quod F alterius dici timuli λγο enim maius dicitur.et duplum alterius dicitur hoc ipsum quod est: alictilis enisti duplum dicitur imiliter autem er alia quaecunq; huiusmodisunt. At verosunt ei iuo haec ad aliquid:vt habitu dissubiissensus scienti positioa aec enim omnia quae dicta sunt haec ipsa quae sunt aliorum esse dicuntur et quomodolitet aliter ad alterum,o non aliud quiddam. haγbitus enim alicuius habitus esse dicitur,o scientia riuuiussciensi ,et positio alicuius positio, τ olia vero similiter. Ad aliquid igitur sunt,quaecunq; haec ipsa quae sunt, liori me Fe dicuntur, vel quomodolibet aliter ad alterum.ut mons magnus dicitur ad alterum magnus enim mons dicitur eduli quid) π simile alicui simile,υ caetera tulia similliser ad aliquid dicuntur.
AD ALIQUID VERO DICUNTUR TALIA OVAECVMQVE EA hs A QUAE SUNT ESSE ALIORVM DICUNTUR.
Ouino haec ante relativorum Draecocionem oportet Queramus. PrimuQuin haec ante relativorum praecepcionem Oportet qui ramus. Primum ordinem eorum ad praedicamenta. Alterum inscriptionis caulam. ruum eorum subsistentiam,quae nam sit. Qiran
tum diuisionem in species.Quintum, genus docendiiPrimum istam cur locutus de quanto no de Ho oinceps de quali sed de ad aliquid relatis non initaui ut erui quale so am persequadam
ac subsistentiam habeat haec autem propriam no habeant labsistentiam,sed ipsum esse in aliis ob/tineant praedicamentis pluris enim quae per se subsunt fiunt iis quae ipsum esse in obnixu possiis dent. nam ipsum persequidquaptimum sit oportet, tum sic adaliud cohaerentiam suscipiat Di/cimus igitur quo modo secit in quanto, secundam* de hoc praceptioncm ob id statuit se in lati
mone de substintia eius memineri ne diu nos quid tandem quatum esset ignorare pateretur nostrus quos hic facere postea enim qua cum de quato ageretur, ad aliquid se habetium meminit, ubi magnum de paruum multum 6c Paucum ad aliouid esse pronunciassit. ne nos civ ae relativo iram natura fit ignorantes dia sineret se iis protinus sermonem Eabet. Ouamobrem uero de rolativis G de relativo ungulari inlammam eli numeroῖ propterea inquam Φ ad aliquid pertinerutia res mis quidam sunt: is autem in rinus duabus minimum spe uti eat de re pluraliter torulum indidit.dextrum enim sinistri est dextrum,nec potest qui ta ipsum per se dextrum esse. oc pater filii pater,nec quisquam per se fuerit pater quin ad filium dicatur. At in substantia fieri potest magis uero est nec e res una per se subilantia sit ut hominSimiliter de in quato. potest enim solum bicubitum quantum esse. Possunt uero res ipsae de relatiust,pluraliter ipsa autem praedica' tio uel respectus ipse,singulariter de relativo nominari. quo modo in quato pridicamentis; aliis singulariter praedicamentum proserimus, inscriptione nimirum no res eo contentas, sed qtaede
63쪽
ipiis comianiter dicitur naturam declarates. siquidem 5c relatio quanquam est in pluribus subiocto tamen una est ut semen ac fructus: Sc ascensus descensu est enim serui ad dominum relatio una quae a in uo incipientibus nobis,seruitus: a domino, dominatus uocatur. simili quom ratim ne in discipulo dc praeceptore ac reliquis. uerum quo, uti diximus, nunquam uni rei subitare ad aliquid praedicamentum indicaret, pluraliter iccirco de relativis insalptionem fecit. De ipsorum
uero subsistentia haec dicim Muidam nihil ad aliquid natura esse innuiunt.sed nostrae haec esse . naim iss gitationis Gmentumvliun no ita quae ad aliquid sunt natura esse uerum positioneat com , μεα sia 'ro
posito. quandoquidem fieri nequit, ut quod dextrum est, sinistrum Hir & dextrum, quod sint
ilium .pater quo filius etiam est.& seruus positione semus. natura enim seruus nemo est.idem autem & herus alterius fieri eadem ratione potest.cceterum hi no recte sentiunt. perinde enim cognita natura diu sunt,ac partes corporis in mutuo quodam respectu considerantur.quaed. a enim dextra a natura sita est, ut iecur. quaedam sinistra,ut Iim. nec sinistru fieri iecur unqua potest, nechen dexter. Verum si alter in alterius I si cesserit,interiit animal. Deus quos imperat solus:nos uero eius tantum imperio subditi omnes sumus. Corpus item mouent anima naturaque dunt, , ranis iosis autem solummodo corpus mouetur.nec contra ipsas mouet O uidam uero his ex dia ,semi, tometro se habetes ac repugnatissimi res omnes ad aliquid esse censes ant.quorum ex grege protagoa , ras fuit Sophista.Is enim rem nulla asciebat finitam certams obtinere naturam: proinde nec riri quenquam se assi abat.quemlibet enim prout sibi apparet opinatur*de rebus quae nosinitam naturam, sed ipsum esse in respectu ad nos habent pronunciare. Melitas auriginosis ama η' ωρον arM rum dici,acsane vermese. nam quod eorum opinio fert,ats iisdem uidetur,id eos quo asti a m c Hrene Gre. qui uero sanitate untur,dὰce,& ipsos perinde veridicos. murae quos columbae in sola sta str --ha -ί tu collum nonnullis purpureum, quibusdam aureum apparere.aluis aliter quodam o,pro diis .fuerso rum ipsius,rum intuentium positu. smili modo dc in aliis cunctis. quod enim uerum alii videtur, id ab alio salsum esse existimare quod* huic elegans esse censetur, id alii uitiosum habis eritum esse,uerum autem oppositnm. ge ergo amarum dici,lege dulceralterum uero nihil. Quo circa definitam aliquam a re nulla obtineri subsistentiam,sed esse ad aliquid. Hunc autem consu . . r. .
rat quidem 6c Aristoteles in tertio metaphysicae tractationis uolumine. JSi omne,inquiens,quo α' 'c' i Ialiquis quidquam esse putat, id uerum quo est,quandoquidem alimento esse ignem no aurem utere furiosi arbitrantur,ingestu iis ignem aleremec urere oportebat. uel panis ureret eos,nec ale rei opus era quoniam urere huncsuspicanturmaeram redarguit & Plato in Thesteto dialogo ipsum hoc refellere instituens: in quo post demonstrationes multas,hanc quo ur rationem v asseri Quoniam nos,inquit,o Protagora te nequaqua uerum esse assi amia num ueri sumus f ρ mentiti te di rus an lalsi csi ergo uerum pronunciamus,mretitur Protagoras. qui omnia O suera triui censetnos enim uerum asserimus,cum comemorare te filia haec dicimus.ucod si s mus m ces licet ergo mendacium dicere: c qui quidquam loquitur uerum omnis enunciat. Eilii uero praeter hos recte dicebant,res alias ad aliquid, τι autem per se esse alias. ad aliqv ut is dextrum,sinistrum et seipsas,ut corpus in homo.non est enim ad aliquid homo qua homo est. y, VPorro his ad aliquid spectantia propria subsistentia carenueste uero ipsum in aliis habent praeducamentis. cum enim patrem dixi,relationem dixi in substantiareum m Atum uel paucum,inquan in f nito:cum albius uel nigrius,in quali. eadems in caeteris ratione. Pulchre autem ipsa appendicibus inc ararunt nonussi quae no subsistentiam promam,sed ipsum esse in stirpibus obtinent. Assimum ωκ
lant ea quos sibi inuicem obnitentibus lignis:quippe horum altero sublato,haudquaquam relis quum stabit. Diuisio autem haec ipsesum est,Quae sunt ad aliquid alia per aequivocatione iocuntumi similesimili surule.alia per diuersi uocationem. & horum quidam a mutuo excessii uel defeetiivat multum ac paucum magnum &paruum,maius minusque. a principe& subdito: ut dominus,serui dominus. quaedam a iudicante & eo quod iudicatur: ut sensibile,sensu sensibis leaec scibile,scientia scihil diuel abeo quod participat & quo participatriat sciens,ς, scientis particeps sit sciens nominat .aut secundum caulam S a inuti l Aectumnit pater, filii pater. uel si cudum agens ac patiens:ut uerberans uapulante uerberat.uel pro Iocalidisserentia: ut dexter,sinistri deis rer.Modo autem docendi huiusmodi utitur, si satam protinus integram ad aliquid relatorsi tradit finitionemnarium prius quam ueteres ipsorum finitione statuerint exponit. dein comptu ra ostendit qui finitionem hanc comitentur in comoda: ita que finitionem alum ipse eorum prirnam reddit,quae solis omnibusque inest ad aliquid metinentibus. Ne enim gram inuehis in
64쪽
OUAECUNOVE v ERO AD ALIQUID SUNT AD CONVERTERTIA mCUNTUR UT SERVUS. DOMINI SERVVS DI CiTUR: ET DOMINUS SERVI DOMINUS. ET DUPLUM DIMIDII DUPLUM.
Ad aliud consequens transiuit relativorum quod praecipue ipsorum est proprium,n cu ei ad antistrephonta idest conuertentia. Verum quo dici ad antist onta quid sit intelligamus, discamus ante quid sit antistrophe idest conuerso reciproratioq;. hoc autem prius,quid sit it MDe hoc est uersio. Est uersio itaq; seu strophe,ab eodem in idem tutio.ob id enim S ueritu Gnus uniueisum, quoniam cristi motu ab eodem puncto ad idem iteri redit
uerti dicimur cumra quo incn imus loco, in illum desiverimus. Antist pheauso,uelut isostropheidest aequiuerso est. anti apud ueteres graecos aequale sm . quI mi u Antitheo: proisitheon hoc est deo aequales&Anti mira quae udigitum magnum appellant, se pares caeteris uires etineat. tam magis quam de reliquo predicatur illud: ut pater nihilo ad filium magis dicitur qua
filius ad Ap . Gergo sunt ad aliquid ad conuertentia dicuntura Ndomino: isti dominus. UERUM CASU, QUANDOQUE i NCTIONE DIFFERENT . Quoniam enim ad genitivum edidit, proptereat lunxi mn ad genitivum modo quae sunt ad aliquid, uerum ad eum quoque sui igna quinem ad eundem omnino reciprocen ictum autem de his iam nobia antea . ADUERTENTIA DICvNTUR. Dicuntur ergo ad conuertentia quae sunt ad aliquiarug unation resti gratia seruus duo quaedam est,& lus,&homo. Dominus itas ad id quet
seruus est dicitur diamus quoniam S ad illum rei litur.no aute ad id qudi mole
litatem igitur mutuam deben quo etiam conuertantur:quemadmodum homo & risibile. O si sint inaequalia,tunc non reciprocant.
νε, At vero aliqFotiens non videbitur conuerti s conuenuriere ad piod dicitur signetur ,sed praet is qui assignat: - assignetur aut Gem conuertitur,vist auis a .non enim prius con venienter assignatum est uti aliis.nes enim sistenus auis est atenus ala ipsus diciturqcdrneo seriata est ultorum enim or aliorum a sunt non punt aves. Quarest assignetur comemen/ierum conuertitur: ut ala alati ala est: π σloium Wiss glρι-- . . . rire
UERUM ENIMVERO COMMEARE NON INTERDUM VIDE=DVNTvR N1 SI PROPRIE FUERINT AD QUOD DICUNTUR ASSIGNATA SED PECCAvERIT IS QUI ATTRIBUIT: UT PEN: 'st Avis ystoo 1 TA si T. NON RECIPROCAT AVIS PENNAE.
Ouae sunt ad aliquid aequalitatem seruare inter 2 debent ut conuertantur: quomodo obam bulis homo quom dc risibile. Quod si sint ii qualia, ius quidem est minori consequens, ut homini animal oti autem minus non item. no enim sequitur homo an ut animal horan .Est ergo relativorum regula hare,nempe aequalitas:ut luter filiud dupliam dimidiuquYTeciprocant.quae uero sunt inaequalia noetiam reciprocamid quod uel ipse ait penna si avis prodita sit, reciprocat auis pennatasiquide omnis penna no est auis penna.sunt enim uolucres qrdam quae aues no sunt. Volucres nam sue sunt fissipennes,ut quae in nostis sunt orbe, quae so De etiam aues nuncupantur,ut ipse in libro de animalium historia iniri aliae cutipennes,ut insperiationes:quaedam uagini pennes ut scitabati,quae no sunt aves. mandoquidem igitur no in ore se aequa sunt penna dc auis, s penna quam auis latius patet q ut et conuertantur, aequam haec conuenit. Exaequantur porro inaequalia uel minore aucto uel deminuto ore. Ergo in his si id quod minus est auxerimus hoc est auem,ais ira secerimus, rem pennati Tna, penna eum.auem appellantes, sic comeat. nam pennatum penna pennatum. Risus si proditum sit cla Mus nauigii clauus hic no reciprocat dicere enim haud licet nauigium clauo naisin sunt enim nauigia complura quae gubernaculo careanuut pistatoriar quaeda nauicuis quas Acamminant. Quoniam iram inaequalia & haec sunt. amplius enim nauigii qua claui uosurum s quod est minuetimus uigium inqua nururum pro nauigio clauariae uata reddita conuertuntur.clauus enim clauaticlauus,&clauatim clauo clam talici irat Alcitur ii nepe animalu.si tot tributum ad animi sit, no restoru
65쪽
ito propria rursum fit attributio.nam di Ir quidem input animalis taput,haud uero etiam ani/mal capite animal .sunt enim animalia quaedam quae capite careant,ut cancer, cines,lens intesti .Ergo quod maius est rursum minuas oportet,animal inquam,ac facias capitatum, seria iturque hoc pacto antistrophe.nam caput capitati caput,& capitatum capite capitatum. Igitur in aui quod minus est aurum Hum inquam.in aliis uero maius diminuimus nauigium dico de ani/
3 Alipioties autem serie Ur nomen fingere necesse erit o nonsuerit nomen impossum ad suod
conuenienter assignetur: t temo si assignetur nauigi ,non est assignσtio conueniens.nes enim in eos nauigium est, in eo ipsus temo dicitur. unt enim navigia quorum temones non sunt. quare non conuertitur.nauigium enim non dicitur temonis nauigium . Se orte conuenietior assignatio erit si sic uodammodo assignetur,temo temonatae rei temo est,aut quomodocmnque aliter. nomen enim non est positum:ο conuertituos conuenirier assignetur.temonatum enim temone temonatum est. Si liter autem ei in a, .ut caput conuenientius assignabitur capitati caput,quamsi animalis assitnetur.nea; enim in eo si est animai,caput habet. multa enim animaliasunt capita non habentia.
ovANDO OUE UERO ET NOMINA FINGERE NECESSE FOMsi T AN FUERIT, NISI POSITUM NOMEN SIT AD QUOD GER, MANE FIERI ATTRIBUTIO POSSIT
Ne enim dixerit quispiam,quid ergo nouare conuenit nomina 6c unumquods ut cuiquamlibet confingere sic igitur usum omnem nominum aboleri continget singulis pro arbitrio nouas nomenclaturas inuehetibus.ac,quod reliquum est, inaudita εἰ quae nihil significent qui is loqui videbitur pro homine uerbigratia capitatum dicem, pro nauigio clauatum,aut quouis aliter modo noua ruderit nomina. Ad hoc igitur nihil inquit graue esse, si quibus indidisse nomina minus
usus curauit illis nos ipsi excogitemus. quae enim usus noscit comunis,nomina illis accomodat. at artes nouarum Gu rerum inuentrices, imponere inuentis nomina ad eas significandas debent. Geometra exempli causa cu triangulum alium duo tantu habere aequalia later'alium tria aequa/lia alium tria inaequalia repererit, primum aequipedem, alterum aquilaterum, tertium scalarem nominauit. Similiter dc musicus diuersis sonis sua statuit nomina, uocati alium chromaticum, alium diatonicum,aut aliter quomodolibet. Quoniam ergo talibus decernere nomina ct hic consuetudo ne lentinos ea ponere neresse est. ciuit quidem consuetudo nauigium,no uero etiam
clauum habentia ab iis quae clauo non gubernantur distinxit. nominauit animal, no adhuc uero capite praedita a carentibus appellatione disiunxit. proinde absurdum uti diximus nihil est auc pati in talibus nomina. ino autem pacto atque unde imponere ea conueniat, ipseMinceps apomi cum ait.
,s Sit autemseri isse facillime quissumet quibus posia non sunt nominas ab iis quae primasunt;
sim ad suae corruertuntur,nomina ponamurna in W quae praedictasunt,ab ala alatum, a temone Onati . Omnia igitur quae ad aliquid dicuntursi conuenienter assignentur,ad conuertentia dicuntur: uoniams ad quodlibet aliud Usignentur tu non ad id ad qs dicuntur,non conuertuntur.
vi C VERO OVIS OVAM FORTASSE NOMINA QUIBUS po Si, TA NON SUNT SUMPSISSE POTEST FACILLIME . Si A pRIMis EA AD IPSA QUOQUE RECIPROCANTIBUS IMPONAT.
Nunc tegulam nobis tradit qua nomina si in comuni no coperiantur usu,apposite fingere po/terimus. Oportet enim inquit a primis ac proprie praedicatis denominatiuum illis nomen de quibus praedicantur imponere, ais hoc modo reciprocam ipsa inueniemus. Vocemus uerbi gratia a clauo nauigium,de quo clauus privdicatu clauatum. & a capite caput obtinens animal tantani,smittem in aliis. Atque haec rursus dolose pronunm finitionem labefactare nimirum cogitans. Si enim in aliquid sunt ea quae aliorum esse dicuntur,erit de caput,& clauus,& penna ad aliquid. quod ta absurdum.nam hμ uti substantiarum quide partes,ad aliquid dicuntur esse. pars enim
est totius pars.de totum, partibus totum.ut uero Penna,vel clauus uel caput. non ad aliquid, uorum substantiae sunt: quippe singula haec per se ipsa spectantur. Nam si a toto caput aut manum
66쪽
TIVE DE SUMPTA. Non ueto siquid dem manue dicitur idem illi est a quo dicitiaristare enim a stitu accumbere ab accubitu, stare a sessione nominatur. Quo autem modo a spotiebus positionis deducta haec sunt, eodem quos ab horu genere hoc est positu stum esse quod
praedicamentoriam unum est,transferetur.siquidem hoc eius quod est recubare εe stare & sedere cognatum est genus. Quare species una ad aliquid se rescientium,hoc est positio unum quod est situm esse medicamentum peperit. nec quidquam mirum, quando de tempus pratalicammtum quando,& locus praedicamentum ubi, quae species quanti sunt, patiunt. non enim tempus Ipsum in quando,nec locus ubi,sed res quae in tempore ac loco fiunt.1, Inest autem o contrarietas in i s quaesunt ad aliquid:vt virtus vitio contrarium,cumst viruinsu eorum ad ali; id: e cientia ignorantiae. N On autem omnibus iis sunt ad ali d insunt corrariMduplici enim nihil est contrariumneque triplici, Fe vlli talium.
INEST AUTEM ET CONTRARIETAS IN IIS QUAE SVNT AD ALi QVlD, UT VITIUM VIRTUTI CONTRARIVM, CUM AD ALIQvio si T VTRVMQVE: ET SCIENTIAE IGNORANTIA.
Cum de iis qus ad aliquid iisruntur ex ueterum sententia disputauerit,nunc vult proprium eorum depromere.exponit* ea prius quae relativorum p ria esse uidentur,re autem uera non uinuti tum in substantia fecit, tum in quanto: ne qui minus exercitatus in hac offendit, ea propria uere esse arbitretur. Ac primum quidem ipsorum proprium esse dicit contraria admitte reaest nans contrarium inquit uitium uirtuti,&scientiae inscitia,& iustitia iniustitiae.quippe hse singula ad aliud dicuntur.uirtus enim studiosi dicitur uirtus.&scientia stabilis uel scientis scien/tia.dc uitium uitiosi uitium,reciprocintq;.Verum no quaecun* sese habiat ad aliquid contrari tatem suscipiunnilas haud immerito.quandoquidem enim adnatissimilia sunt uti diximus rela/ti ua,nes definitas res ad propriam his mi subsistentiam, sed in praeditamentis aliis reperiuntur, ea quibus adhaerent imitatumcq Tun* contrarium admittunt proicamenta cosistentia quoque in ipsis obtinent relativa contrarietatem nanciscentia. quae uero nullum habret contrarium, eorum quos relati sortiunturqus medio careant.exempli causa, auoniam substatiae ac quato contrarium est nullum, que subsistentibus circa ea relativis aliquid erit contrarium, ut triplici. nam triplex ad aliquid est alicuius enim est triplex. nec tamen contrarium habet quidpiam: quo/niam uti diximus predicamento inhaeret cotrarium nullum habenti, id est quanto. Similiter quoque in substantia,uthero filio,dextro sinistro. nihil enim his contrarium propterea est, stri qui/bus adhaerent, mines inquam,sint sub contrario carens praedicamentum redact.Quoniam uero contrarium qualitati quidquam est, ob id & quae circa ipsam habentur relativis adest contra, num: ut virtuti contrarium uitium:& inscitia scientiar. haec enim sunt quanta. Porro illud igno tandum no est,contraria haec aliis esse,aliis ad aliquid: ut uirtus,studiosi uirtus: & studiosus utra tute studiosus. similiter & uitium,uitiosi uitium: Sc uitiosus,uitio uitii sus. his ergo ad aliquid sunt.contrarium autem uitium uirtuti,& uitiosus studioso. iure igitur & in iis quae sunt ad alti quid spectatur contrarietas, sest id consequens omnibus.Qusrendum uero est quo pacto uirtutem uitiums,6c mentiam atque ignorantiam ad aliquid perhibeat. Res 3ndemus non eum ex propria haec sententia, uertam simulanter: affirmare nimirum vi traditam labefactare finitionem
uelit. Si enim ex eo quod dicantur aliorum, qua a laliquid sunt obsignantur, haec quis ad ali quid erunti nam ea quos dicuntur ad aliquid.uirtus enim studiosi uirtus: Se uitium uitiosi ui/tium: de scientia scientis scientia: 5e inscitia inscientis inscitia. Hac autem ratione 6c pra dicamen/ta accidentis omnia nouem inquam illa ad aliquid esse indicansi quidem omnia ipsius esse substa/tiae quippe cui supermenian dicuntur. albedo enim albi dicitur albedo:& bi cubitum, ligni si sorte contingat, cubitum. 6c uero quando, dc ubi, de lacere, de pati alicuius dicuntur.non enim est quidquam ipsum per se quando ,sed est aliquid substat . eodem modo de in reliquis.Quin subjuvitia quo im cum uelut pars sumitur ad aliud dicitur.nam pars totius sertur pars oc totum in partibus totum. At hoc est absurdum,praedicamenta inquam omnia ad aliquid censeri. Porros, praedicamenta eui ter omnia ab iis quae sunt ad aliquid discemantur,inde dilucesciusi enim ad aliquid essent iniendis iis illa ad quae dicuntur assumi oporteretinam relata ad aliquid finiem res, necessario oc eorum ad quae illa dicuntur meminimus. uerbi causa cum patrem detinimus,fi lii quom mentionem haberi est necesse. patrem enim filii dicescit cum pratalicamenta alia finitione
67쪽
TI desecuras,nihilo minus caput uocatur de manus non partes tamen praeterea dicunturis uidem sideratur in toto pars. at relativis si illud ad quod dicuntur demiseris, simul stitim de propria nominatio tollemniit pater filii dicitur pater. uerum si filium sustuleris patrem quo esse simul Patri adimetur. At quae dicuntur aliorun ,quanquam priuentur illis quorum esse perhibemur,
Propriam nihila minus nominationem se ametui caput,animalis dicitur caput.ac si ablatum fuerit animalis nihilo minus caput uocatur.clauus autem nauigii,& penna auis,us priuata quorum esse dicuntur,nihilo minus iunt promam rutius nominationem lartita.
' Dico autem quoniam nes eorumque in cons se ad conuertensia dicuntur,o nomina eis posυta sunt nihil conuertitur sed aliquid eorum suae sunt accidentia assignentur, non ad id quod dicunturaut seruussi non domini assignetur Jed hominis uel bipcdis uel cuiuscunq; talium, non con vertiturines enim dici potest homo esserui homo. non enim conueniens est assignatis.
DICO AUTEM NE EORVM QVIDEM QUAE AD CONVERTENTIA PROCUL DUBIO DICUNTUR ET SI p OSITA I pSIS NOMINA SINT, REFLECTI VLLVM, SI AD ALIQUOD ACCIDENTIUM, ET NON AD EA AD QUAE DICITUR ASSIGNETUR.
Hinc argumentatio a maiore. Quid enim inquit mirum, nisi in praedictis conuerso, propte/rea st G proprie assignatio sit tam feriretur quando ne ea quidem quae ad aliquid conlansu omnium sunt,dicuntur* ad conuertentia nec positis carent nominibus reflectuntur,nisi conueniunrer facta Hsgnatio laetitiexempli gratia, si dominum ad seruu qui uam sed ad hominem assi gnauerit,dicats dominus hominis dominus, non potetit retorquencto dicere homo domini hq mo. est enim hoc ridiculum. nam dominum quidem dicere hominis dominum,haud sane graue est hominem uero domini hominem appellare, absurdissimum. Quoniam igitur non propria re in his secta est attributio, nes obambulatio seruatur. quippe non ad aequale assignationem feci
musaeum homo amplius pateat.Ita exaequati mutuo ut diximus debent reciprocantia quo etiaconuertanturaeo enim εἰ propria ad ea quorum propria sunt,quoniam de inter sese r aequantur, Comeant.Haec ipsa uem e lisserit omnia nimirum finitioni opitulans dicenti qus sunt ad aliquid, eo esse*aliorum dicantur. ac conuerti secundum hanc finitionem quae sunt ad aliquid o de re conaturaquam uult quoad fieri potest comunirerne eam danare indicta causa ut tuta deinde post eam iureconsuta utique ostendens uel post tantum P cimum, complura tamen habetiquae ipsis comitentiu incommoda.
Si tamen conuenietuer assignetur ad si dicitur,ommbus est,ssublatis surcuns accidentiasunt, rei to aut solo illo ad quod assignatum est conuenieter emper ad ipsum dicetur: uis seruus ad dominum dicitur , circuncisis omnibus prae auridentis sunt domino, ut esse bipedem,uelscienti susceptibilem,uel hominemrelicto uerosolo quod dominus estψemperseruus ad ipsum diceturuertius enim doministruus dicitur. Si autem non conuenienter ad id ad quod dicitur Usignetur, circis cyis omnibus alse, relicto autem eo solo ad quod assignatum est, non dicetur ad um. Usigne
tur en seruus homnisn ala auis, o circuncidatur ab homne esse dominum: non enim amplius. seruus ad hominem dicetur.cum enim dominus nons nesseruus es. Similiter o de aue di adimitur eam alatum esse.non enim amplius erat ala ad aliquid.cum enim non Mil alatum, cala erit alse
cuius.Quare oportet assignare ad id ad quia conuenienter dicitur.. isi nomen los sim, scilis
erit signatio: s cutem nons ortasse nece ssarium erit nomenfingere. si autemsic Hyignetur,manifestum est quoniam omnia quae ad aliquid sunt ad conuertensia dicuntur.
ITEM SI CONGRUENTER ASSIGNA TvM AD ID QUOD DICI TUR FUERIT, ALIIS QUAECUNQUE ACCIDENTIA DOMINO SUNT OMNIBUS PRAECISIS, UT ESSE BIPEDI, CAPACI SC i/ENTIAE, HOMINI. HOC AUTEM SOLO NEMPE ESSE DOMI/NUM RELICTO, SERVUS AD IPSUM PERPETUO DICETVR.
Regulam nobis tradit nam quae dealiquoprome redditas Lauerum. Quodcuns pluri
68쪽
τIhus suetit appellatum nominissim si aliud quidquam sit quod de horum nominum uno praediscetur, lisy an proprie de illo dictum nomine praedicatum sit cognoscere, caeteris omnibus am/puratis nominibus. abiectoque accidentibus,illo autem duntaxat ad quod assignatum praedica, tum est residio, si iisum ad id reciprocare quod de eo pratalicatur inueneris, prius illud apposite redditum scito.nυ enim reciprocasset,nisi adhibitum couenienter foret. Exempli gratia, seritus si prodatur domini seruus,quandoquidem domino accidit esse homini, G bipedi, S scientiae ca/paci si ture ab ipso omnia detraxeris,ac perinde quasi omnino no sint supposueris, dominumque esse reliquetis duntaxa coperies nihilo minus proprie obambulationem fieri. dominus enim serui dicitur dominus. Quod si non ad domuium seruus,sed ad hominem reseratur, teris omni hus exuto homine,domino inquam bipede ac reliquis, haud seruabitur conuersio.dici enim reciprocando no potest,homoserui homoatue no proprie seruus ad hominem assignaturisi alia in quit quaecuns domino accidentia sunt omnia ptarcidas,ut esse bipedi scientiae capaci homini.Nihil enim mirum in q, accidere haec dixerit: quandoquidem positant ad serui relationem accidem in secundoque de tyo praedicata cenis. primus autem & per se dominus est Eorum enim respecti. quae ad aliquid sunt,ut supra docuimus,ipse per se ceu no constans qua mi esse in substitia interdum in quantitare,uel quali,uel praedicamentorum alio quopiam indica Itas no inepte quis duplo quod ad aliquid est,cum in ligno uerbigratia suetit, accidisse lignum dicit. cum in la/pide lapidem . cum in supersiri uri in tempore, tempus, i su ciem: nimirum cum respectus per se cogitatione consideretur.
a Uidentur autem ad alipddsimul esse natura in plurimis quidem verum est:in aliquibus voνο non verum imul enim duplum o dimidium sunt. O cum sit dimidium,duplum est. T ctim sit domnus,seruus est: ο cu riseruus,dominus est muliter autem bis o alia. Simul autem haec uu,serunt sese inuicemsi enim nonsis duplum,non erit dimidiumetrai nonsi di dium, non erit du/Humoniliter autem Ut in albs quaecunq; talia sunt.
Vin ENTUR AUTEM QUAE SUNT AD ALIQUID sIMUL Es SENATVR A. ATQUE IN PLURIMIS QUIDEM VERUM ID ESTi IN Ovi Bus DAM AUTEM SECUS. SIMUL ENIM ET D vpLEx EST ET DIMIDIUM. AC SI SIT DIMIDIVM DUPLEX QUOQUE EST.
Niud relativorum post id quod est dici ad conuertentia consequens proprium tradit, nempe' simul esse natura.Sed quonam pacto natura simul sunt relativa nam simul quidem natura sunt patet di filius possessor uero εἰ possessio quonam modo c Solutio. Quae sunt ad aliquid non re/xum natura sed quem ad aliud respectum habent contemplantur. Pater igitur non ut simul natura sit qua homo est habet sed quarentis relationem ad filium obtinet. Sunt porro ea simul natura quorum uno posito alterum quos insem, S sublato tolli necesse est: dc nunquam si alterumst alterum non esse. simul enim ac stritum dixeris, herum simul necesse est mente concipias. & si duplum sit necesse quo est esse dimidium.In plurimis autem esse uerum dixit quoniam in aliis nonnullis est quiationem allaturus, quae simul natura esse nequaquam videntur.
41 Non autem in omnibus bis quae adaeriffrid verum videtur,essesimul natura.=Meen scien/tia prius videbitur esse. nasiis pluribus, praeexigentibus rebusscientias accipimus. hi paucis enim
vel nullo qui quam hoc perniciet simul cumscibilis ientiam esse factam. CAETERUM NON IN OMNIBUS QUAE SUNT AD ALIQv Io v ERvM tD VIDETUR QUOD EST SIMUL NATURA Esssi
Affert ad quod diait instantiam,nimirum quod est simul esse natu competere iis qus ad aliquid sunt non omnibus uideri. Nam mentia de scibile quanqua sunt ad aliquid G simul tamentatiunt tollitur enim de scientia sublatis scibilibus:siquidem haec nisi sint,cuiustam erit scientia at si no sit mentia, stibilia esse nihil prohibet. non sunt ergo haec simul natura,& ad aliquid sunt. ita uero ipsum prius dupla tempore unum, alterum natura. prius id tempore est quod ab imnunc abest longius,ut in praeterito. iccirco enim medica bella pelopponesiacis priora asserimus. a m uiti l ius distentimor enim crassino est dita paendi a Prius ergo tempore, id genus est. Natura
69쪽
Natura autem prius est id quod secum tollit nec simul tollituri quod* non secum insere, scis sit. mul insenuculi res sese in animali habet ais homine.Uideri itaque potest scibile scientia natura prius. no est enim scientia ni scibile sit.at scientia quatiuis no constet esse tamen potest scibile. Sane
Thaletem tradunt milesium primum lunaris desectus causam animaduertisse, cum lunam a sole lumen mutuati intellexisset: proptereas, solis recessu augescens illustratam partem ad occasum habeatistae tunc magis occiduomus uero cornua,& pars uacans lumine ad ortum uersant. Cum tota solem aduersum respicit, ab eo per diametrum absens, tunc splendescat uniuersa tota toti soli speetia incumbens. tam autem uoco,nimirum parte quos eius nobis conspicua. At quando se se a coitu solis recipiens decrescere inceperit tunc contra pars lumine assina ad orientem spectet,so Ie eo tempore magis ortum tenente.quae autem luminis expers est,ac cornuum specit m praeser ad occasum declinet. Hinc igitur lunae deliquium animaduertit:quoniam ea cum in terrae,ut uocant, umbrationem inciderit, sole ipsi qui inserius hemispatium perlabitur ad perpendiculum opposito,alablutam desectionem qua ei ratione contingit per titur, solaribus in ipsam radiis nequaquam impingentibus. quo sane argummato id est quod no nisi in solo plenilunio hoc accidit. Ergo si Thales lunarem defeetiam nouit primus , scibile ante ipsum, lunarem inquam desectum tu e constit, eius uero scientiam no fuisse. Scibile igitur scientiae apertum est de tempore S natura anteire: s simul estellaec quanquam sunt ad aliquid. Eodem modo nec sensus est ni sit sensi/hile.cuius enim sensus erit. 'attamen nisi sit sensus. sensilia esse iiii ueratrui ignem terram ciuis ge
neris reliqua. IN PAUCIS ENIM QUIS UTIQUE AUT IN NULLO SI, havL CVM SCIBILI FIERI CERNAT SCIENTIAM. Quoniam dixit,re/
hus enim magna ex parte prae existentibus scientias capessimus nunc qu:d per magna ex parte tibi uelit exposui in paucis enim quis utis inquiens aut in nullo timui cu scibili fieri cernat scietiam. haec aute gratia eoru dixit quae ab aliqua arte producuntur. haec enim prius non erant: sed ipsum esse simul atque ex arte producti sunt habent. Nam antecedunt quidem scientiam res naturales. quae uero ex arte confiunt,ipsum esse simul cum earum habent scientia. Verbi causa incogitauit lectum quispiam, quem grieci stibada uocant,ad dormiundum:hic scientia quoque ipsum esse si mul cum stibili obtinet id uero etiam in figmentis uideas licet.nam simular* comemus Chimae ram fueris, antasma quos seu uisum Chimam una cum eius exultauit scientia. Pictor quos eorum qiue primus inuenit simul cu pictura introduxit imagines. Et qui literas docuit primus, is simul cum rerum scientia Iliteras inuexit.Sed cur uerba illa, uel in nullo adiecit An & haec in rerum natura suere, postea uero scientias adepta At hoc maxime in mechanicis licet comem pleris inuentis.quomodo graue quis uerbigratia moueat pondus, aut aquam in sublime erigat,aut huius genetis quidpiam: haec enim ais eius notae alia limul cum eorum scientia constat esse inue,ta. Fortassis uero de artificialibus contra ac naturalibus acciditi siquidem scibilia ipsa in naturali/bus ut dictum est,eorum scientia priora existunt. at in iis quae conflant arte, scientiam de ipsis ii
deptione esse oportet priorem,dem scibile fieri. nam secta primum uidelicet de re assequensi, excogitatio est,ac quomodo constare ea possit,ium deinde effectus excogitationis consequitur.Nisi ibiud quispiam dixerit scientiam de nauci priusquam facta nauis sit, etsi in primi inventoris animo antecesserit nondum tamen ut proprie scientia sit obtinuissescum tunc responsura ne excogitationi res sit minime pateat. sorte enim ad imaginationem id uis praecessit duntaxat, caeterum haud egredi in opus ualet: quo pacto de Daedalo sertur fabula,quod alas labricare sibi ipsi & Icaro filio excogitauerit. Itaque scibile etiam ipsum quando simul cum eius scientia in opus prodierit, tunc scientia quoq; re uera scientia proprie est,cum ambiguo nullo teneatur.Quare simul a se mutuo constitui scibile ac scientiam in artificialibus contingit.
simul austriscienti in tenua vero simul non a seri scibile. na scibile nonsi non eris scientia.nullius enim erit scientia. scientia veros nonst, nihil prori esse stibile:ri circuli quadraturas enabit cientia quidem eius nondum est ulla veroscibile est.
PRAETEREA SUBLATUM SCIBILE SECVM TOLLIT SCIENTI A M.
Cii quod prius re est in scissilii exposueritima praeeristetibus inquit magna ex parte rebus scientias adipascimur, nunc in eode rursus quod prius natura est explanatini riun P hoc quod
70쪽
secum perimat scientiam scibisse,no simul ab eo perimatur. quale est inquit S quadrangulatio circuli. Quadrangulum Geometrie capedinem uocant non qus quatuor simpliciter latera de tot ideangulos, sed latera quatuor aequalia 6c rectos angulos obtinet. Ita uero & angulum rectum fieri aiunt.nam cum recta linea super directim lineam erem interiores ar* ad easdem partes angulos inter se aequales facit, rectus uterq; est angulus.& quae ruperstat ei cui innititur per dicularis nucunmtur.est hic igitur angulus rectus. Acutus uero angulus est minor recto. btusus eodem maior. nam inclinata ea quae desuper recta incumbebat, alter maior minor alter fit angulorum. Mi/norem igitur,ut dixi acutum nominant,quoniam huic similes fiunt & acutae moles qus pungendo sunt,ut cultellus maiorem autem obtusum. huius enim instar moles fiunt obruta ut pistillu, ad dandam impressione aptae. Figuras uero alias rectilineas esse aiunt,alias orbicularcs rectilineas, triangulos quadrangulos,strangulos,& quotquot angulis excogitare alias possis: orbicularcs autem circulos dicunt.Quaerunt ergo Geomet , quomodo super rectilinea data uerbigratia quinquangula aequalem constituere quadrangulum liceat.& quidem id ratione ac uia docuerunt. Ut ergo in restilineis quaesiuere,ita in circulo quos scrutantur, qui super circulo dato aequalem re/perire possis quadrangulum.id multi quaesitum no inuenercisolus autem Archimedes inuentioni proxime accessit: sed exactam tamen rationem no comperit. Aristoteles igitur si scibile, inquit.
quadrangulatio est circuli,nec dum est hactenus eius scientia prius esse constat scientia scibile. 5solum autem natura priora scibilia quam scientia esse hoc probat exemplum, sed etiam tempore. nam cum scibile sit quadragulatio circuli,de eo comperta est nondum scicialia. Hoc uero st,iunctum natura etiam prius ese scibile quam scientia demonstrat.
44 Amplius. Animali quidemsublato non erit scientia scibilium vero plurimae φὶ contingis . Similiter autem hissese habemt ea quae desens uni. en ille enim prius s sensus esse videtur.s lutu
ent ensibilesimul aufert sensumsensus verosensibile nosvnulauertisensus emm circa corpuso in corporesunt sensibili autemsublato aufertur υ corpus en bile enim corpus est. cum autecorpus nonsit,aufertur Osensus. quaresimul aufert sensibilesensumtaensus vero sensbile non simul aufert ublato enim animalijsensus quidem aufertur: ensebile autem erit corpus:vt calidum dulce imarumn omnia alia suaecumssunt sensibilia. Amplius.Sensus quidem simul cum sensi, si uost imul enim fit animal e ensus: resibile vero ante aiat aut sensum est.ignis enim et aqua et alia huiusmodi,ex quibus ipsum animal constat,ante sint quam animal omnino bit,aut sensu. quare
prius sensebile vi sensius ese videbitur. ITEM ANIMALI INTEREMPTO NON ERIT SCIENTIA.
Superius in uno ad aliquid relatoru exemplo, scibili inquam,cum consequens claudicare o disset uniuersaliter nunc in omnibus demonstrat.sublato enim inquit animali,scientis quoj adimuntur.sunt enim in animo scientiae.sunt per se tamen nihilo minus scibilia.quamobreniμqus in sensu sunt, e primum uidentur. Cum ita* in scientia de scibili rationem examinaueri nunc in sensu meditatur ac sensili.docetque iisdem uerbis prius esse sensu sensibile. secum enim sensum tollit sensibiletat non tollitur sensibile simul cum sensu.sunt enim sensus in animali:animal autem corpus animatu est sensibile uero est omne corpus. quapropter necesse est perdito sensibili S corypus abolemnes esse animarum abolito corpore. Π, nisi animatum sit,n animal esci ne* sublato animali sensum .ipsum enim esse obtinet sensus in animalibus. Itaque sublato sensibili ne* erit sensus uti ostendimus:quandoquidem esse ipsum habet in corpore sensus omnis,circums id silum spectatur.effugere enim sensum omnem incorporea,cum ne* sub sensum cadant, ψ cap cia sint sensus.quanquam G etiam reciprocat ratio. no enim perempto Itala interimitur ia sensi/le.Quamobrem quoniam animal omne,animatum est: omne animatum corpus: omne autem corpus iam 5e animatum est animal, sed omne corpus sensibile. Quo fit ut uel intermortuo ani mali nil ut alia esse vetet complura ut ignem aquam terram,dulla amarum,ac similia. Ergo pro batum ex his est priora natura esse sensibilia sensibus.quoniam secum sensus interimunt non illa cum sensibus perimuntur: de inseruntur quidem simul cum sensibus, ipsos autem non secum inγDrunt. eterum metiam dixi: SENSUS SIMUL CUM SENTIENTE FIT. Argumentationem iacit a maiore is eo quod attinentius adsensibile redditur, sentiente inqua.