장음표시 사용
271쪽
litate. Respond. duplicem pacem esse designandam, alteram' regiminis, quae insurgit ex recte administrato dominio, alteram voluntatum, quae CXcitatur ex hominum voluntatibus
cedentium iuri meritorum,& inter utramque duplex disserentia dignoscitur, prima quippe est durabilis, qui funda. tur iniustitia, unde S. August ad Fratres in Eremo serm. 2. ait. Si statres, homines pacem amant, ament es iustitiam, quia duae sunt amica charissimae, iustitia enim , o pax ipsa se o cxiantur. Et in Psalm. 8 3 . inquit. Fac iustitiam habebis pacem, si enim non amaueris iustitiam, pacem non habeδis. Secunda minus durabilis, & ideo in Religionibus solet elucescere in primo, & secundo statu ex tribus assignatis in 1. dub huius partis, quia omnes cedunt iuri meritorum, in tertio vero dissicile potest conseruari, quia frigescente charitare, ac spiritu omnes habere cupiunt, quod simm est, ideo seditiones,rixae,&c. excitabuntur, ut optime insinuat D. Chrysost. Citatus in a.dub. I. pari. altera differentia est, quia prima a superioribus debet procurari ex ossicio, secunda vero cohortationibus promoueri, non tamen possitiue honores denegando, &c. quia non sunt domini meritorum subditorum, nec possunt eos cogere, Ut cedant iuri meritorum,
unde ad argumentum patet responsio, quod illa pax est voluntaria, & ideb parum durabilis, maxime quia nequit superioribus actionibus, atque omissionibus intendi, nisi
Dices, si multiplicarentur terminato ossicio, per coenobia sunt dispergendi, unde propter aut horitatem nequeunt nisi dissicile regi ab illis Superioribus, sub quorum cura moratur,& subditi aegre ferui videre illos tot commoditatibus abundare. Respond.quod remedium est ipsa multiplicatio, quia sicut paucorum diuitum authoritas multum in populis valet, ita his multiplicatis, experientia teste, illa multum diminuitur , sic erit in Religionibus , augmententur ergo Patres ad hoc, ut diminuta Corum authoritate, augmentetur illa Praelatorum localium, & ita commode regi poterunt. Addo , quod, si isti Patres absque ossicio suam vollent conserture authoritatem in coenobiis , omnino dicit Petrin.de Praelato, quaeli I. cap. I. m. I 6. essent fraenandi,
272쪽
N potius prudenter contemnendi, quam a stimandi, ut humilientur : imo etiam addo, quod si propter lucra, dc commoda , quae in ossicio, & absque eo prae caeteris possidere intendunt, iniustum debeat esse regimen, paucos homines,
aliis neglectis, ad illas dignitates eleuando, pacem contUr- . bando, ambitionem ob ea consequenda excitando, nec pO- terunt ipsi Patres tuta conscientia sua ossicia, ac bona possidere, aut a Superioribus tolerari, aut denuo ab electoribus eligi , quia bonum commune sub coloratis rationibus grauiter laeditur, quare Arill. s. POl. cap. 8. monet. Maximum mero istud es ιn omni Republica omni diligentia custodiendum, ne ex magiBratibus lucra proueniant. O quot Religiones in hoc indigent reformatione. Benigne lector veritas, quae plurimis verbis a me traditur a D. Ambros lib. 3. Exaem. cap. I F. paucis cumulatur,. imo exemplis valde Commendatur. Euid hoc pulchrius se laborem omnibus, se honorem esse communem, nec paucisarrogari potentiam , sed quadam in omnes voluntaria sorte transcribi λAntiqua hoc Reipublicae munus , o innar tibera riuitatis est υt communis esset labor, communis dignitas, per vices singulipartiri curas discerent, obsequia, imperiique diuidere, nemo esset honoris
exors, nustus immunis labor1s. Hic erat pulcherrimus rerum in
tus, nec insolescebat qui sequnm perpetua potenate, nec diuturno seruitio frangebatur,quia o sine innidia erat ordine muneris, se
temporis moderatione delata promotio, o tolerabilior videbatur, qua communi cadebat sorte cutiodia. Nemo audebat alluseruitio
premere k cuius*i secessuri in honorem mutua forent subeunda
fassidia,nem ni labor grauis, quem dignitas sequutura releuaret. Audiamus etiam aurea verba nouissime tradita ab Emim Lugo de iust tona. a.disp. 3 3I.n. 38. asserente, multum expedire ad bonum commune, ut Praelaturae regulares non
maneant inter ,liquos paucos, sed multi apti fiant ad regendum , & varientiar personae, ad hoc autem oportet probare hos & illos an apti sint,quod vix sine aliqua experientia cognosci porest, quare potest, imo aliquando debet prae emitti senior ille, qui diu gubernauit, & se probauit di-Iniorem , & eligi alius iunior, tum ut Praelaturae non prae-
Mibantur apud quosdam paucos, tum ut alii paulatim apti
273쪽
fiant, alioquin deficientibus illis senioribus , Religio nofi habebit alios, qui succedere illis possint, nisi de nouo fiant, quod solet grauissima incommoda afferre.
n Generalis, sim Prouincialis, aliusve Praelatur in decursu regiminis in nonnullis ad proprium flatum, officiumque Jectantibus ignoranter emrante emper in lethalem culpam prolabantur.
PRaesens quaesitum mouetur, quia semper mihi visum fuit durum illud commune dictum, quemlibet teneri sub mortali ea scire, quae ad proprium statum, ac officium pertinent , eo quod passim videamus multos euchi ad dignitates, officiaque iudicis,ac Consessarij non pollentes tanta scientia, ac doctrina, ut dici possit, omnia ad recte gerendum munus assumptum eos non ignorare , imo cum fere videatur eise impossibile communiter loquendo, ut homines praesertim Confessarij attingant ea omnia, quae de ratione sui officij liint attingibilia,aifirmare, quod sint in malo statu,tcmerarium forte erit, quia etiam opus esset affirmare, quod omnes Christiani non essent tuti in conscientia, eo quod pauci videntur. esse in Christiana do strina ita versari, ut ea, in quibus possimi delinquere, non ignorent, cum pene infinita sint, pro intelligentia sit -
sum m. tit ignotatia,num. I Ratio est, quia peccatum nullumes . nisi voluntarium, cum voluntarium supponat cognitiOnem actus maliti ,qui per ignorantiam non videtur habere malit ut, quia etiam cum conscientia sit regula bonitatis , & ita alitiae humanorum actuum inuincibiliter dictans
274쪽
hoc, vel illud non e sse illicitum, nullo modo imputari potest ad peccatum. Illa dicitur inuincibilis, quae inuincibiliter priuat cognitione , dc scientia malitiae achus , quae co-
.gnita non fieret:dicitur facti quando adest scicntia legis, sicuitatuti, sed factum, quod a lege prohibetur, ignoratur: dicitur iuris, quando ignoratur lex scu statutum obligans ad culpam. Porro huiusmodi doctrina ampliatur ad ea, quae sunt iuris diuini, & my steriorum fidei, nam dantur fideles,
ad quos Corum notitia non peruenit, quomodo poto it eis ad peccatum imputari, cum de ratione peccati sit volun tarium 3 ampliatur etiam ad ea,quae cadunt sub praecepim naturale. Ita Bonac. ubi sup r.ex consensu omnium DD. limita hoc secundum, quia aliqua praecepta naturalia ita sunt communia, clara, aperta , Ut excludant omnem ignorantiam,
huiusmodi sunt,quod tibi fieri non vis, alteri ne feceris: Colendus est unus Deus ; Honorandi sunt Parentes , Malum
vitandMm: Bonum faciendum, dc similia,quae clare lumine naturali cognoscuntur. Ita Cordhib. lib. 2. quaest. q. Salas de legib. disp. s.sech. 6 Dum 28. AZOr. pari. i. lib. I. cap. 1 F.q. I. Laym. lib. t. trach. 2. Cap. . & alij apud Bonaci n. ubi supr. 8c apud Basseum ubi sup r. num. 6. videatur etiam Diana p. l. tract . Misceli. resol . Not. secun d. quod non mediocris agitatur controuersia inter DD.quando ignorantia iuris,seu facti dicatur inuincia
reputari inuincibilem, quando non solum excludit actualem cognitionem legis, dc tach i, sed interpretatiuam, scia obligationem ad aduertentiam, eo quod consensu S intcrpretatiuus videatur esse sufficiens ad constituendum peccatum. Secunda sententia probabilior cii, & vera , quam
275쪽
ubi supr n.IO. Diana pari. trach. . misceli. resol. 3 c. Sancta.'Vbi supr. n. c. quae docet, tunc ignorantiam dici inuincibilem ,-quando nulla notitia, nec specialis, nec Confusa, quando nulla dubitatio, seu scrupulus expressus occurrit,ic ita alienat a doctrina omnem consensum interpretatiuum, & recte, tum quia superat humanam diligentiam expellere ignorantiam, Cum nulla Prorsus cogitatio, seu dubitatio, dc expressus scrupulus de malitia obiecti in mente extiterit, tum quia dissicilὲ daretur actus humanus inter fideles, qui huiusmodi ignorantia non laboraret , nam omni a possunt resolui, scire debebat, & animaduertere ex sua professione tenebatur, tum quia tandem nimis durum est, credere, quod suauitas legis diuinae hominem condemnare velit ad tuendas poenas aeternas ob Vnum actum, de cuias malitia nec dubium, nec scrupulum concepit, sed
circa eum se habuit, quasi naturaliter operans: his sudipositis.
Generalis, seu Prouincialis errans, seu deficiens in non nullis quoad proprium statum, & officium laborans ignorantia inuincibili, scilicet, cum nulla praecesserit de obiectorum malitia cogitatio, seu scrupulus expressus, in leth, lem culpam censendus est minime incurrisse. Conclusio est expresse Sanch. Basset, Bonac. Porteli. ubi supr. Homoboni in ex .Confessi ract. s. cap. 6. quaest.3 Probatur primo
Qx ratione desumpta ex Sanch. num. 27. quicumque tenetur
Ca praecepta nosse, quae implere tenetur, siue obligatio in- ωrgat ex generali conditione Christianorum, siue ex sp ciali munere, ut Consessarij, Iudicis, ac Praelati, nil refereobligationem ex hoc, an ex illo capite insurgere et at de primis , nullus est, qui neget, non dari ignorantiam inuincibilem : ergo eriam de secundis. Probatur secuna ex ratione Homoboni: non omaes leges,& statuta homines scire pos-
suot , ac tenentur: ergo tanto minus illas, quae non cadunt
sub cognitionem nec per dubitationem, nec per expressum scrupesum: sed Praelatus errans in nonnullis ad proprium
276쪽
mmus spectantibus per ignorantiam inuincibilem, nullam de his habuit cognitionem, nec per dubitationem, nec per expressium scrupulum: ergo est excusandus a labe peccati
mortalis, aliae rationes habentur in calce secund. not.
Dices , si Praelatus in aliquibus a culpa sit alienus per
ignorantiam inuincibilem: ergo in omnibus, quia non videtur maior ratio , & ita Praelatus scientiae expers esset tutus in conscientia. Respond. quod Praelarus tenetur non ignorare ea, quae frequenter accidere possunt , & de facto accidunt in proprio ossicio, de aliis vero scire dubitare. Ita Coninch. dis p 8.dub. 8 n. Iχ .de Sacram poenit. Basseus liv. Confess . I ex communi omnium D D. Consensu. , Dices, iura clamant paria esse,scire,ac debere scire. Resp. quando adest aliqua actualis, plena, & s9ffciens aduertemtia ad malitiam, seu dubium , aut ex pretius scrupulus. Ita Sanch. ubi supr. n. 24. ex Vas'. sed inferius melius. Dices, maiori obligatione coarctantur Praelati ad non
ignorandum spectant a. ad propritim munus exequendum,' quam Communes Christiani: ergo prima ratio non concludit Respond. concedendo antecedcnS, negando consequentiam, quia maior obligatio in uno, quam in alio nequit tollere ignorantiam inuincibilem in statu maiori obligationi obstricto. Huic conclusioni est addendum , quod ad ignorantiam inuincibilem etiam reducitur, quando, si praecessit cogitatio aliquid faciendi, vcl omittendi contra proprium ossicium, sed adhibita diligentia ad inquirendam veritatem, VeritaScomperta non fuit, Unde e X cusatur a peccato Praelatus
proprio muneri non satisfaciendo: quae autem diligentia adhibenda sit ad veritatem assequendam, seu ad superandam ignorantiam, nequit certo definiri, sed iudicio prudentis hoc est relinquendum, habita ratione praecepti, ossi-cij, dc qualitatis personae, aut etiam circunstantiae temporis,& loci , itavi tanta diligentia adhibeatur studendo, aue consulendo petitos, quae viro prudenti sussiciens videatur.
277쪽
- 248 2 e regimine regularium, Secunda Conclusio.
Praelatus cadens a sua obligatione per ignorantiam inis uincibilem non est poena mulctandus. Probatur prim . exl si putatur. Ead legem aquil .ec ex c. Cognoscentes de constit.&ex reg. 23. de re g. iurisin 6. sine culpa, dcc. Secund. in tantum poena datur,ec imponitur, in quantum adest culparsed ista deest: igitur & illa, alias sine causa , dc neccilitate medicina adhiberetur, Unde JMatth. 9. ait. Non es opus valentibus medicus. Ita tradant Thom de Thomas. in floribus legum 183. Bartol. Perct. ad extrauag. Ambitiose de
bos in colle et . de re g. iuri S reg. 23. Modus vero probandi ignorantiam duplex est. Primus ex coniecturi I, iuxta textum in c. Cum in tua, qui mathim. accusare possunt. Glos 2 ibi, &. in cap. Praesumitur vers. 3. quando probatur de re g. iuris in 6.. Bald & Abb.in cap.Cognoscentes de constit. num. i o. FClin. num. i9. Coniecturae erunt, si afferas probationes absentiae tempore publicationis , si morbo opprimebaris, si in tencra aetate ero consti- tutus, & similia ex silprad. cap. Cum in tua. Ita Menoch.
de arb iudic. lib. 2. centur. 2. casu I 86. nil m. 3 6. multoS alios referens , Tuschus tit. ignorant. conclus. χχ. Homo bon. ubi supr. Molis.tradL8. cap. 8. num. 2 3. Mascard. de probat. tit. concl. 88o. Aduertendum tamen est, probationem per coniecturas non esse plenam, quia in animo cc latur, ideo constare certo nequit, unde relinquitur arbitrio iudicis. Menoch. ubi supr. Secundus modus est per iuramentum, cum ignorantia in animo consistat, videtur iuramento ignorantis
pos te stare. Sic Glossin cap .Proposuisti 81. distin h. cap Qui
diuinis verb.&humanis i 2.quaest. a. c. Si vcrbel. 1. de sentcn .excommuni c. Vcrb. propria. Abbas dict. C. Cognoscen
est,ec alij plures,quos refert,& sequitur Mascard. de probat.
Hic oritur difficultas, an hoc iuramentum omnino cen- scrutum
278쪽
sendum sit sussiciens ad legis ignorantiam probandam. Respond.breviter, quando probationes afferri possunt praeter iuramentum , conueniunt omnes insufiiciens esse iuramen, tum .Colligitur ex cap .Praesertim de testibus, cap. Ex literis de praesumpt. Ita Fclii .multos alios referens cap. 2 . n. I 2 .de constit. vers. fallit prim Mascard ubi supr. num. 13. Additur etiam, iuramentum non habere vim probandi ignorantiam,s agatur tam de probanda ignorantia, quam de probanda ignoratiae iustitia,quare asser re debes probationes absentiae,& infirmitatis, tanqua causas iustitiae .lta Felin. ubi si pr. n. I9. Menoch. Vbi sup r. n. i s . plure s reserens, & Mascard. ubi supr. eo quod, inquiue duo ultimi DD actus isti ignoratiam iustificantes non celantur in mente allegantis, sed sensibus obiiciuntur, quamobrem aliis testimoniis probare debes. Pra, terea non probatur ignorantia solo iuramento ignorantis, quando ei aduersatur maxima iuris praesumptio, vel ex pi blica fama, vel ex facti notorietate, vel ex longi temporis praescriptione, aliave simili. Ita Decius in cap.Cognoscen
Si vero loquimur de probatione ignorantiae facti, st, tuenda est regula generalis, posse sum cienter probari iuramento ignorantis, quia ignorantia facti regulariter praes mitur, ac proinde habetur cap. Ignorantia, de re g. iuris in s. ignorantia faisti non iuris excusat, haea regula colligitur ex cap. Si vero, de sentenr.eX comm . cap.Cum in tua, qui matr. accus possiil ibi Glossia multis, exornat Mascard.conch 8 I. num. . ubi supr.
Non solum per ignorantiam inuincibilem, sed etiam vincibilem humanar am legum, seu praeceptorum , modo ROnst affectata, Praelatus delinquens excusatur a peccato. Ita anch si m. lib. I. cap. l . num. I 8. & 2 o. Bonac. Vbris pr. num. 13. Basseus ubi supr. num. II. Diana ubi tu pr. resol. 3 I.
Illa dicitur crasti, & supina, quando quis praecedente co-I i gnitione
279쪽
gnitione legis, vel obligationis sciendi n illam, vel modi
cam diligentiam adhibuit morali , N. humano modo ad sciendum, quod scire tenetur. Illa dicitur affectata,quando quis eligit nescire praeceptum, ut liberius peccet. Probatur prim. quia leges bumanae adeo sunt benignae, ut non intendant adeo strictam obligationem inducere, sicut exigit, Mitiducit ius diuinum, & naturale : ergo. Secund. ad constituendum in voluntate peccatum requiritur plena aduertentia de obiecto male volito: sed in Praelato deficiente per ignorantiam vincibilem non inuenitur plena aduertentia, cuias non diceretur ignorans: ergo non est censendus crimini obnoxius.
Dices, tota haec difficultas concludit de legibus omnibus communibus, non de particularibus, quae pertinent ad proprium statum, eo Quod maiorem obligationem istae inducant propter singularitatem, & regimen animarum Resp. negando, quia nulla alia differentia inter leges pertinentes ad statum particularem personae, A communem dari possit, , nisi sequens , quia de primis facile datur ratio cogitandi, aut dubitandi, an sint aliqvae, & quales sint: de posterioribus vero non ita facile dubitatio occurrit. Ita Sancti. v bi
Dices,tura clamant paria esse,scire, & debere scire: ergo Praelatus tenetur scire. Resp.prim. id verum esse in aliquibus, casibus quoad forum externum, quod fundaturi in praesumptione,& praesumitur adfiiisse cognitionem, non vero in foro interno. Secund. intelligitur de ignorantia assectata, non de vincibili prout in conclusione, quae sic explicatura Bassico ubi. pr. num. 3. vincibilis est, quae vinci potuit,
sed ignorans non adhibuit sufficientem diligentiam iuxta
280쪽
gua diuisio bonorum communium intersybditum,s seperiorem seruanda sit , qua tuta in conscientia iudicari possit.
Not, prim. quod orpnis potestas gubernandi monaste- srium tam 1n spiritualibus, quam in corporalibus ad Abbatem spectat, ut fusius Nauarp. 3. comment. de Regul. num. . dc SuareZ q. de Relig. tract. 8. lib. 2. cap. 26. num .4. , probant, non ideo huiusmodi potestas in eo residet tanquam in absoluto Domino,scd ut in fideli dispensatore,quae prae oculis semper distributivam debct habere iustitiam, cuius munus est, distribuere, & coniferre priciuia Aignitates , ossicia , caeteraque bona Religionis iuxta qualitatem,& merita personarum, ut bene tradunt Valent. tom. 3.di p.; .punch. l . Bonacin .de restit. disp. I punis 2. num. 8. q. t.
Lessius de iust. lib. 1.cap. t dub. . dc omnes alij DD. Ratio est, quoniam Respublica nifaliud est, quam collectio suarum partium, dc cum bona videantur este partium, iustitia postulat, ut bona dividantur in suas partes, & unicuique sua
portio tribuatur, cum ista tamen limitatione, ut distributio recognoscat omnium partium conditiones, & gradus, quo fit, ut nonsolum , quanto magis partes Reipublicae multia plicantor , tanto magi, bonorum commUnium portio prosingillis diminuatur, sed etiam ut existente tali numero pardum, singuli ad aequalitatem mensuratam non arithmetich, sed gcometrice, id cst secundum dignitatem, & conditionem propriam portionem habeant. Ita Molin. de iust .lom. I. tracti l . disp. i 2.veri disserunt tert. 'Not. secun d. bona communitatis se habere in duplici dif- sferentia, quaedam sunt immobilia, de quibus modo non est sermo , quaaedam mobilia, quae diuiduntur in ea, quae per-ncinentem habent durationem cum ipso usu, ut sunt vestes, similia, de in ca quae usu consumuntur, quae rursus, tax in ea, quae spectant immediate ad conseruati Ο- . Ii a nem