장음표시 사용
331쪽
g. I l. num. IO'. Concluditur ergo, quod a Religiosoruta domibus prorsus est eliminanda opinio DD.dicentium Praelatum esse dominum famae subditorum, & qtaod apud multos alienaretur ordo corre ctionis fraternat, & ordo modi procedendi in delictis, ex quo multa, & infinita incommoda sequerentur sub praetextu boni communis Ec dominii famae ludditorum. NOt. teri. controuerti quaestionem inter DD. an quinque vel sex testes singulares omni exceptione maiores in genere probare queant quempiam cile haereticum, furem, nomicidam , &c. e. g. si agatur de probando Petrum e sie furem, satisne sit si per testes singulares de diuersis furtis, licEt in diuersis locis, dc diuersis temporibus testimonium habeatur Affirmesue respondent multi DD. apud Philipp. Portium
lib. ι . commvn. Opinion reg. 34.Vers. contrariam opinionem,
Francisc. Pegna in comment discut.Inquisit p 3 ad 9 q.74
testibus, quaest. 6 . num. lix. quae opinio refellitur a Pegna, Sayro, Farinac. citatis multos alios referentibus, a Petro do
Aragon. 2.2.quaest. TO art. a.ab Anton.Gome Ziom. 3. variar. de probat. delicti, cap. I a. n. i 2. Iulio Claro lib. I. sentent. s.fin. quaest. 3 3. num. I 8. asserente etiam num. ro . ex multis
statutum factum ab Episcopo, quod crimcn usurarum posse probari per testes singulares, non valere, vix enim intelligi potest aliquem esse delinquentem in genere, cum g squid confusum, incertum, & inde terminatum sit, unὸ quod in genere probatur, nullum certum iudiuiduum demonstratur, implicat enim plenε probari Petrum esse et Tem, absque eo, quod eius aliquod furtum pluribusniis probetur, in specie vero duo contestes requiruntur, ii genere ergo singulares plene probare nequeunt. Noti quart.quod, quando testes actoris , & rei in spectantibuμd facti substantiam discordes sunt, si sunt aequalennumero,& dignitate standu erit pro reo. Ita S. Th. 2.2.q. O art.2. Vbi Salon. Arag.Menoelia ib. 1 .cent. i .de arbitr. ii dic casu 98.Ratio est,quia tuc iura sunt aequalia,& ubi iura sunt . aequalia, potior est ratio possidetis reg. ii .de reg iur. in ε .reti
. autem est in posscssione vitae,&famaeivcl bonorum.Ampli:
332쪽
. acioris essent in aliquo maioris dignitatis,ut potὶ duo clerici testificantes Titium commisisse furtum duo laici contrarium assirmantes, eo quod tali tempore assignato ab illis testibus clericis in alio loco morabatur, in quo delictum ex sententia aliorum duorum testium non fuit cona missum, assimant Glossa cap.Cleric.dist. 8 I. Panorm. in cap. ex litteris, num. I . Decian. ibid. Menoch. ubi sup r. casu 98. SaIrus lib. I i. cap. 2 o. num. 3. alios reserens reUm
debere' absolui quia, iuris praesumptio in dubio stat
io vocis activae,& passiuae Religioso ob det icta eius
nigratia nonni sit per duos testes Concordes, dcc nisnenda est. Probatur prim. de iure habetur, utemnetur nisi de delicto conuicto c.Nos in quem-aest. i. testes singulares non conuincunt, Vt ex, at Farinac. ubi supr.& Arag. ybi supr. quaest. 7o. illud autem: ergo : unde in Concilio Narbonen.
tur haec verba. Ad nusis su vero condemnationem
confessione propria , vel probationibus dilucidis, Vatius enim es relinquerefacinus impunitum, quam damnare. Secund. si reus per testes singulares se-inionem illorum D D prout in secun d. not. poeia mulctaretur, cum ei nomina testium, ut mos gulares ob pacem, quietem non nisi in graui Do publicentur, nec videatur per omnia concedii defensonis ordo, & facultas , esto testes sint,bitatis, semper timendum e sici, ne innocensr,maximε quia semper eris. notum iudici, quid obiicere testibus, per quod eorum dictum repel- altem infirmaret: ergo ne innocens, per testes s nocens, poena priuationis vocis activae,rtur, per duos testes contestes iudex regu- timorem in imponenda poena repellere a se . si quando testes actoris, & rei sunt pares in
illi essent in aliquo maioris dignitatis,quam isti,
333쪽
isti, ob possessionem famae, quam adhuc possidet reus, a iudice est absoluendus : ergo tanto magis absoluendus estre US a poena ordinaria per ic stes sngulares cius delictum probantes , quia cum non expcllunt a famae possessione, ut dicunt omnes. Qviari si inter Regulares opinio illa esset ad praxim reducenda, maioris aestimationis cilci fama sarcisarium . quam Religiosorum, quod abhorrent aures, maXime . quia tanto crescie fama, quanto perfectior est status, unde, experientia duco, doctrina illa a montibus iudicum saecularium est prorsus expulsa: ergo, vitaina Resigiosorum tanquam res sacra distinguatur a fama saecularium, huiusmodi
doctrina a Regularium iudiciis est abiicienda Quint.si fama
Episcoporum, ac Cardinalium ratione eminentioris gradus,& perfectionis, ut ius petit, dc constat CX cap. Praesibi. χ.q. 8.non amittitur nisi per multo plures testes, quam duos, quomodo ergo poterit Religiosorum fama periclitari per testes
sngulares , cum eorum status eminentior sit, quam status saecularium λ unde clare videtur, quam male loquuti sint Alderet de disciplina tuenda lib. i . c. 3. n. I 8. Valent tom. 3. disp. s. qtiaest. I pari. i. ad finem tentantes defendere in Religionibus omnia delicta per testes singulares posse probari. Ab eis peto, quare Religiosorum famam ita vilipenditis
quare contenditis, ne iura pro ipsis sint scripta λ quare eorum statum ita despicitis 3 quare vos ipsos ita anni hi latisὶ an quia hoc incumbiet ad bonum commune λ minime quidem, quia melius fauet Reipublicae religiosae conseruatio famae quam pirnitio delictorum per testos singulares, an quia id fit in fauorem animae λ nequaquam , quia potius est in destructionem , eo quod ablata fama a Religioso maiori facilitate in grauiora delicta, experientia teste , prorumpit, an quia non periclitatur innocentia ob testes singulares omniexccptione maiores, in quibus falsitas non praesumitur 3 minime, quia magis videtur esse credendum reis religiosis negantibus , quam aliis afirmantibus , maxime quia sunt 'in possessione famae,& nequeunt testibus obiicere Ca,quae forte essent obiicienda, ut dictum est supr. obiiciatur ergo huiusmodi doctrina a iudicibus Regularium, sed modificata seruetur Prout in sequenti conclusione , parcendo eis DD-
334쪽
qui potius loquuti sunt pro rigiditate, quam pro Veritate, nolentibus scire, sicut multi alij faciunt, regimen positum
esse in suavitate , & amore, imo esse eius essentiam , ut dicunt DD. quod si consisterer in asperitate, & rigidi rate, esset probandum , quod non video exequi nisi per ista verba, ita postulat bonum commune.
Pro priuationibus vocis actitue, M passiuae imponendis in ri 1 delictis leuibus prout in prima acceptione prim . not.nullum videtur inconueniens doctrina de testibus singularibus in igenere delictum probantibus uti. Probatur ex Caietan. 2.2. quaest. O. art. 1. doctrina, inquit de testibus , qui sunt singulares , vel contestes, regulariter habet locum, ut per testes sngulares nullus damnetur , quia tamen multi singulares testes in factis iterabilibus violentam suspicionem inducunt , ut si unus vidit aliquem committere unum furtum, dc alius videt eumdem delinquentem committere aliud sur- tum , dc sint testes omni exceptione maiores, inter Religiosos, quando, quis existimatur alias tali vitio inuolutus, aut numerus multus talium testium concurrat, si arctatus non confitetur, inueniri videtur quandoque subsequuta condemnatio , multorum Patrum consilio fulta , & licet hoc non sit secundum iuris rigorem, ubi tamen absque tormenti, proceditur, non tam ad puniendum, quam ad salutem animae, dc regularis obseruantiae fauorem, tolerabile videtur, ut haec probabilitas sufficiat ad certitudinem inter eos, qui mortui sunt mundo: quam doctrinam sequuntur
nam in hac conclusione traditam ut videre est praesertim apud Sayrum , dc Salon. imo iste ultimus author inuehitur contra Caietanum, quia nimis rigide loquitur , adhaerent etiam opinioni sic explicatae Clarus quaest. 3. Pemn in suo
larmulario lit. T. cap. 3. num. 3. Thom. a ΙES V de Regul. Vi tract. 3. cap.7. num IO. Rationes videntur esse,ium quia
huiusinodi poena datur in fauorem animae, tum quia impo- nitur i
335쪽
licti grauitatem virga opuae fuerit, tu uc cum ma Uuetudise rigor meum misericordia iudicium,cu lenitates ueritas adhibe da es, occ. ex Sacr. Can. cap .Ponderet dist. Fo.c. Omnis, dc c. Vera dist..43.Sec.probatur eX S. Aug. lib. s. hom. .Benignitas,ofarili eas sine discipbna mater es vitiorum,disciplina e bonitate reis is quaedam amaritudo vivendi. Tert. ex ratione: munus Praelatorum est in pace congregationem seruare: sed huiusmodi bonum habetur ex tristiria simul cum misericordia, teste Scriptura iuxta explicationem Mirandae ubi si pr.Misericordia, or veritas obuiauerunt i, iussitia, ct pax osculata sunt. ergo utraque virtus in Praelatorum regimine nitere debet.
Praelatus, seu Iudex , ut plurimum inclinare debet in misericordiam , & pietatem, non in iustitiam, & seueritatem. Prob. ex S. August. serm. ad fratres in Eremo 26. t .lo. Melius es, ut redarguamur demisericordia, quam de crudesit te in die noui fimo , superexaltat enim misericordia iudicium. Ex D. Bonau. de seν alis Seraph. cap.7. Ad benignitatis partem plus declinet, per quam reddatur subditis magis amabilis, se ob quam libentius ei obtemperent, se audacius ad eum recurrant in necessitatibus, ct alacrius eam imitentur. EX ratione : eXOrdium totius boni regiminis, 3c rectae gubernationis est amor, ut ait Miranda ubi supr. sed huiusmodi amor reconciliatur misericordia, & beneuolentia, ut assirmat Bonavent. ergo Praelatus propensior debet esse in partem benignitatis. Hinc est, quod Guillelmus Parisiensis in suo tract. de moribus, cap. de Zelo,inquit . diuoniam parcere, se punire contrariasan
erit disciplina eadem, o eadem virtus, quare qui nescit parcere, nescit o punire , is sicut elin non es parcere, sc nec punire, quare non miniuri Dei sunt, qui punire solummodo, is norunt,
o volunt, falso ergo zelatores nominantur quidam, quorum ιο-
tum sudium, se of icium es punire , qui non deberent esse nise in
inferno ut essent adiutores mininris tormentorum', ubi nemo es, qui de manu torquentium quempiam eripiat, aut qui eis restisat-Hinc est, quod Rodriq. ubi supr. audet assirmare electores; teneri maximam curam, diligentiisque adhibere, ut illi,
336쪽
quos ad Praelaturae munera cupiunt promouere sint a natura benigni, & mansueti, Ut eorum benignitate, ac mansuetudine a rigore iustitiae, quando opus fuerit, deflectant, ad intentionem benigni legislatoris recurrendo. Hinc est,quod Mirand. to r. quaest. I 6. t. 9. ait, Prouincialem, quantlim tuta conscientia fieri poterit, subditos consolari debere, praebendo illis congruam habitationem , suisque necessitatibus conuenientem, magnisque festiuitatibus concedendo duos casus, ut plenarih possint absolui sua authoritate Hinc est, quod Hieron. Rodriq. ubi sup r. inquit, Praelatos in paruis , 9 vulgaribus cespis esse debere procliuiores in partem misericordiae, & pietatis, in peccatis dubiis, ait Mirand. v bisupr. quae non possitnt satis, ac bene probari, partem meliorem, & benignitatem semper amplecti debere secundum sententiam D. Thom. & etiam in leuibus culpis, ut ait Rodriq. ubi supr. art. 9. cum aliquibus dissimulatione uti, de quorum emendatione, R correctione spes certa moraliter habetur : nec huic doctrinae obstare debet illud vulgare dictum, multum interesse Reipublicae, ne delicta maneant impunita, quia in his exceptionem patitur , cum aliquibus
enim magis operatur oleum misericordiae, quam rigor iustitiae, non enim parua poena, dolor, & verecundia peccatorum a Sacr. canon. reputatur. Hinc est, quod Miranda
ubi sup r. ait in gratiis ab illis, qui sunt in dignitate, seu Ecclesiastica eminentia constitui postulatis, modo sint licitae,&honestae, Praelatos se gerere debere maxima humanitate,& liberalitate , alias perculum est in eorum odia incidendi, vel saltem dissoluendi, aut minuendi amicitias in lamn tun Religionis. Fateor hoc negotium maxima indigere prudentia , quia si omnino gratiae negantur, mala enarrata insurgunt, maxime sit huiusmodi interce sson es ad instantiam subditorum fuerunt interpositae , quia hi non ita spiritu mortificatione praediti, manifestare ea solent, quae celare deberent, & Rcligio moderari studere te si magna liberali late concedantur , eneruatur disciplina religiosa cum non Faruo Religionis dispendio; quid ergo fac icndum in tam arduo negotio ξ in gratus parui momenti n a cima utatur liberalitate Praelatus, ut possit in grauioribus intercessioni o
337쪽
stare, adducendo incommoda, Sc inconuenientia, quae ponsunt exoriri, si gratiae concedantur: verum tamen est ponendam esse digerentiam inter intercessores: si sunt magni benefactores,vel ab eis multum pendet Religio,bonum pu-.blicum postulat, ut petitionibus annuant Praelati, alias in mille incommoda Religio incidet, duce experientia:s non sunt tales , mensura prudentiae iuxta personarum qualita- . te, ac necessitates expositas eorum petitiones regi debent.
di ist.' Licet praecedens concluso si vera, in nonnullis tamen. cas bus magis expedit uti seueritate, de iustitia, quam mise-
ricordia. Prob. ex Praelatorum munere, cuius est semper promouere bonum commune, maioremque Ecclesiae viii, talem, Ut docet Rodriq tom. 3 .quaest. 34. art. s. Sed in nonnullis casibus magis consulunt utilitati Ecclesiae Praelati, &magis promouent bonum commune adhibendo rigorem iustitiae, quam oleum misericordiae: ergo: minor probatur ex eo, quod D D dicunt: si essentialis obseruantia Religionis periclitatur maxima tenentur superiores uti seueritate, si opus erit ad hoc, ut Religio non labefactetur incolumis seruetur, quia , ut aiunt multi DD. quos citatos sequitur Rodriq. ubi sipr. tenetur Praelatus pro obseruantia Religionis vitam in periculis, si opus erit, constituere, si ob culpam leuem subditorum grauiter damnificatur regularis Obseruantia, tenetur Prauatus sini stram iustitiae adhibere pro remedio, ut illa culpa a Religionis corpore abscinda
sub mortali teneri peccata venialia corripere, si aliter faciendo regularis obseruantia minuatur, eo quod eius munus sit toto conatu diligentiam adhibere ad obseruantiam conseruandam, ut eius splendor magis, ac magis elucescat, item si peccatum esset de grauioribus, & enormibus, praesertim , si eius notitia esset apud saeculares, multo rigore
ontra delinquentem est procodendum. Ita Less. de iusti
338쪽
tib .eap .num. I. Petrin. de Praelato, quaesh.2. cap. 3. n. 22 T. Rodriq. tom. 3. quaest. 34. art.7. Cum suo compendio resol. cap. ι . num . . item si peccatum committitur a persona in dignitate constituta, quia ab inferioribus trahitur in exemplum Cap.Praecipue, cavs. t r. quaest. . ubi Barbos. in Collect.
multa dicit referens multos DD.item si subditi sunt maligni,& refractarij, qui aliter in officio contineri non possunt; si deli ctum videtur esse non ex fragilitate, sed ex pura malitia. Leg. ubi supr. item si subditi sunt iuuenes, nimia enim licentia in iuuenili aetate concessa solet semper afferre maximum damnum Religioni. Rodriq. cum suo compendio ubi sup r.denique seueritate utendum, quando id magis iudicatur expediens, vel ad emendationem delinquentis, vel ad publicam disciplinam sanciendam , hic est punitionis finis, ac proinde ab eo mensura vindictae est desumenda. Ita LeT. ubi supr.
EM in inqmsitione generali iudex regularis monere teneatur subditos, ne occultum delinquentem
- - propalent, maxime cum imponiι urobedientiale praceptum.
NTOt.prim. quod sicut in generali inquisitione non est ne- xxo I Vcesse, ut aliqua infamia praecesserit, ut iudex suum inisquirendi munus exerceat, ut communiter docent Molina tom. tract. 3. disput.4.quaest. I .punct. I. Sotcl. de iust.q. 6.ari et Concl. 6. Reginald. lib. a s . num. 64I. Lessi de iust .lib. 1.jCap. χ' .du, i s.Bonac.in 8 decal. praecepi. disp. I O. quaest.2.
part s. num. 7 dc alij quia huiusmodi inquistio censenda est prorsus necessiaria ad purgandam Rempublicam a delin- mentibus, & a peccatis, tum quia nulli fit iniuria, cum de speciali persona non fiat inquisitio, tum quia boim publico villissimum est, ut peccatores sint puniti ad aliorum terrorema
339쪽
rem, & exemplum, ita subditus in eadem inquisitione etiam .
interrogatus si ab iuramento non tenetur manifestare delinquentem,quando non laborat infamia, tum quia iudex nequit interrogare de tali persona : ergo neque subditus tenetur respondere illam personam manifestando , tum quia peccarum adhuc est occultum , & potcstas iudicis non se extendit ad elicienda occulta, alias maxima in Republicae.
sequerentur incommoda. Ita D. Thom. 1 - 2. quaest. 3 3 .art.T. ad 1 ibi Caietan . Solus detegend secreto memb. 2. quaest.6. Nauarr. cap. inter verba conclus. 6. num. 1 I in rubricis de iudiciis,n. 87. Leg ubi supr. num. I O9. dc Suare Z q. de Relig. ἰ' lib. I o. cap. I I . num T. duo tamen sunt excipienda secundum
D. Τhom. ubi supr. 8c alios Prim. quando delictum vergit in damnum communitatis, ut est haeresis, proditio ciuitatis,& . alia similia. Secund.quando est in damnum tertij. Videatur
Sancti opusc. 2. lib. 6. c. 3. dub. I9. Not. secund. extare duas opiniones, an quando notorium est crimen C. g. furtum, seu homicidium, dc ignoratur author, possit iudex inquirere , quis illud perpetrauerit, do
habetur pro accusatore euidentia criminis, non descendendo ad personam particularem. Prim. est negativa, quae vide- itur esse Sotide secret .memb. 2.quaest. 6.dub. .ec lib. . de iu
quaest. 8. Armill . tit. accusatio, num. 18. Secund affirmativa, . & defenditur a Claro lib. 3. quaest. 6. num. I. N a Varr. man. cap. 1 8. num. 3 8. Cordub. in summ. casuum Vulgari sermone, .
babilior , 3c tenenda, tum quia eap. Cui dentia de accusatOribus, 3c cap. Manifesta, aperte dicitur, quod euidentia criminis non indiget accusatore, tum quia multa, dc fere Omnia de iusta manerent impunita Contra . bonum publicum, . . tum quia est praxis omnium iudicum tam secularium, quam . Ecclesiasticorum, quae non est condemnanda, eo quod nul- ili fiat iniuria, verum si quis optat videre ration CS Contrario rum, conuitat Salon. dc simul responsiones vidcbit. Prima
340쪽
Tars III. Dub XVII. 333Prima conclusio.
In visitationibus generalibus Praelatus regularis sublabe in i peccati mortalis tenetur instruere subditos, se nolle scire delicta occulta, quando adeo est occulta persona, ut nulla infamia laboret, & quod subditi nequeant delinquentem
propalare Praelato tanquam iudici. Ita Nauarr. corollar. 7. num. I 79. C. inter Verba, dc tom. 3.in rubricis de iudi c. n. 8 8. qui ait, se fuisse protestatum in visuatione duorum monasteriorum , quae visitauit ex commissione sibi facta Suar. . de Relig lib. Io. cap. 1 2. num.7. Portet l. in res p. aliquorum casuum casto. num. 3.p prim. Thom a IE sv de iustit. regul. tract. I . cap. l . num. 3 .probat Nauarr ex eo,quod iste modus interrogationis absque monitione est contra ius in c.Qualiter, de quando de accusat. ubi Innoc. III. proponit formam seruandi in huiusmodi vi sit lationibus, ut iurent subditi, quod super his, quae vel sciunt, vel credunt in sua EC- . . clesia e sie reformandum tam in capite , quam in membris, exceptis occultis criminibus, meram, & plenam dicant inquisitori vetitatem. Secund. probatur, ad ossicium Praelati, praesertim regularis non solum spectat delicta punire, sed illa etiam praecauere, & subditos instruere: sed, si non admoneret subd i tos non posse crimina occulta reuelare taeficeret a suo munere,& ossicio in re graui: ergo. Limitatur doctrina dupliciter a Suare Σ ubi supr. Prim.
Iando subditi sunt indocti, & non satis prudentes, & subiti sunt coacti ad respondendum, cautio a Praelatis est ad- .hibenda. Secund. licet sint indocti, & non coarctemur ad statim respondendum, ut frequenter fieri solet in his vi- stationibus generalibus,quibus datur locus, ut etiam ignorantes possint consulere doctos ad prudenter rei pondendum ,Cacitio, inquit Suare et , tunc absque peccato praetermitti potest. Prima limitatio , seu confirmatio conclusonis videtur optima, secunda non delaci admitti, eo quod multi rudiores sunt,qui accepto iuramento abique ullo scrupulo Grandi, ut experientia docet,existimant omnia Superio ri esse aperienda,& ita de facto crimina occulta propalant, α ideo limitatio Saloni3 1.1.quaest. 69. art. 2. controu. mihi placet,