장음표시 사용
341쪽
placet, & est admittenda : quando, inquit, inquisitio generalis fit in loco, ubi sunt subditi periti, vel valent ingenio, vel habent frequenter Consessarios,& Doctores,quos con sulunt,non tenentur id exprimere, sed subintelligitur: quando vero fit in loco , cuius subditi sunt simplices, & rustici, raroque consulunt Confessarios, dc Doctores , a quibus facile admoneantur , tenentur Superiores illud expri
Dices, iudex utitur iure suo interrogando, & admone do daret suspicionem, quod faueret criminosis: ergo cautio non est adhibenda. Ita Leg. de iust. lib. 2. cap. 29. dub. I
ubi supr. Resp. apud iudices saeculares huiusmodi opinio non est spernenda, praesertim ob secundam rationem, quia facile homines haberent pro suspecto iudicem, quod criminosis faueret, sed in Religionibus omnino non est ad fraxim reducenda, eo quod, licet Praelatus potestatem ha- eat iure suo utendi, habet quoque officium, ut ius naturaea subditis observetur, quod non fieret, si rudiores , & i
dochi non essent instructi, ut peccata occulta non manifestentur, alias in maximum boni communis detrimentum Cederet, ut notat Bann. in praecedenti quaesito , ne laedatur subditorum fama, ut probat Petrin.de Praelato, quaest.2C. 3. num. Io7.Vt doceat, &. instruat subditos, ut communiter volunt DD. unde illa obligatio utendi iure suo, non aequivalet aliis muneribus, ut per se patet, nec secunda ratio ullam
habere potest vim in Religionibus, quia suspicio illa facit Eamouetur a subditis, quia non ignorant se esse instruendos. a Praelatis, & firmiter credunt, cautionem eos adhibere, Ut muneri, officioque Praelati satiSfaciant. . Dices, licitum est subdias manifestare peccata quantumcumque occulta Praelato tanquam Patri: ergo Praelatus potest praecipere absque ulla cautione. Resp. concesse antecedente iuxta ea, quae dicta sunt in specialibus dubiis, negatur Consequentia quia in visitatione generali intenditur crimunum punitio. Ita Suareet ubi supr.n. 8. Secunda
342쪽
mo III. Dub. XVI ILSecunda Conclusiis.
In visitatione mixta, quando delictum est notorium, ut homicidium, furtum, &c. dc author ignoratur, Praelatus regularis non tenetur subditos admonere, ut cauti sint,&c. Suad.prim. quia iudex ob notorium crimen habet ius interrogandi subditos, quis delictum commiserit, ut dictum est in sec. not. ergo subditus tenetur suum testimonium ferre: er ro frustra illa cautio. Sec. ide , instruuntur subditi a Su-
periore, ut fama proximi seruetur: sed in casu praedicto non tenentur famam conseruare, eo quod notorietas loco accusatoris habeatur: ergo non est monitio adhibenda, videatur AZOrius p. 3. lib. i 3. cap. 16. . difficult. quo desumpta est haec doctrina , & etiam Sancti. 2 .opusc. loquens de temporis spatio, quo durant edicta superioris cum vi obligandi ad denuntiandum , cuius doctrina facile potest applicari ad praeceptum obedientiale Praelati regularis.
qu Religione iam siundata, ac bene radicata liceat
Hatis noua monasteria extruere, ac aificare. y
NTO t. prim. quod sicut expedientissimum suit Ecclesiam 11 Dei Religione ornatam esse, ita, ut probat S.Thom.
Religionibus fulgere. Ratio satis clara apparet, quia cum. Religiosus status non sit aliud, quam quaedam persectionis Via, schola, ac disciplina, qua ad perfectionem charitatis, tanquam ad finem earum peruenitur, seu perueniri potest,& cum pliares sint actus, 3c opera charitatis, quibus diuersimode Religiosi se possunt occupare, dc exercere, ideo pluralitas Religionum in Ecclesia Dei conuenientistimaCζnsenda est, maxime quia cum naturae hominum sint di-uςxsae, dc diuersa appetant, unus solitudinem, alter homi-
343쪽
num frequentiam, alter oratione gaudeat, & alter lectione, &c. Omnipotens Deus voluit varia Religionum genera instituere, bc erigere, ut unusquisque ad perfectionem charitatis suauiter secundum propriam inclinationem, Mnaturam tendere posset. Et quamuis charitas finis omnium Religionum, Ut ait S. Thom. 2.1.quaest. 1. & ΑΑ. Per plur articulos, sit una virtus,& unicus habitus,duos tamen habet actus, quorum altero Deum, altero vero proximum respicit,ita Religiones vita contemplativa semper Deo adhaerere debent, vitaque activa semper praedicatione, confession: aliisque exercitiis salutem hominum procurare. Pro sec. n . sit illa doctrina D. Bonau. in opusc. sup . reg. S. Franc. quaest. 19. superius allata, in qua quaeritur, undCoriatur, quod Religiones ab illo primo seruore deficiant, in qua fuerunt genitae ab institutore, eiusque sequacibus,& per longam annorum seriem nutritae, & priusquam rationes adducat, tradit hoc principium verissimum. Omne, quod non habet esse a se, deficiendo decidit in non esse, ni uisensetur ab eo, qui dat ei esse. se omnis ordo ,sc omnis homo. V hde triplex status Religionis assignari debet. Prim augmentationis. Secundus diminutionis. Tertius, in quo nec augmentatio videtur, nec diminutio perspicitur. Exempla clucescunt in plantis, animalibus, hominibus,quae per aliquod tempus augmentantur, deficiunt tandem ab augmentatione sine deperditione acquisiti, demum incipiunt deficere, & ad occasum tendere, sic in Religionibus in suo profectu spirituali per annos, & annos maxime nitet augmen- tatio, quae tandem sistit per annorum seriem, tandem illo aureus status ad occasum perditionis vertere incipit, Unde- . nam huiusmodi calamitas sanguineis lacbrymis dc ploranda Ex variis causis ait Bona u. Prima ex multitudino intrantium, quia multi non possimi tam facile tacti, sicut pauci, quare S. Francis c. solebat dicere, ut resert Corduba circa Regulam in introditistione. Vtinam fratres naci e sic ni adeo pauci, ut quando homines viderent illos, mirarentur. Se C. quia subtrahuntur, qui primo ordinem instituerunt. dc illum in sua perfectione magno vigore, labore sustinuerunt, quare non possunt iuniores ardua rigoris exempla recipere,
344쪽
nee excellent issimo s virtutum actus imitari, & sic fiunt remissi, & intus, dc seris. Tert. quia paulatim malae consuetu- .dines per ordinem serpunt, quae statim ab aliis trahuntur in exemplum, aliae assignantur causae a Seraph.Doctore , apud ipsum eas consiuite.
Neeessarium est, dum Religiones sunt in primo augmen- ttationis statu, eas aedificiis ampliare, quando verb amplius. non proficiunt, sed quiescunt in perfectione acquisita, ita
ut secundum statum attingant, lento pede re matura con-- sideratione coenobia sunt erigenda. Duas habet partes conclusio, quarum prima sic suadetur: Religiones, seu Religio -
num status ad charitatem, & charitatis persectionem ordinantur, charitas vero duos habet actus, per primum unitur 'Deo, per secundum unitur proximis eorum salutem variis modis anhelando: sed si non multiplicarentur monasteria, nec Religiosi multiplicarentur contra finem omnium Religionum , quia minueretur cultus diuinus. Mundique salus non procuraretur, imo negligeretur: ergo necessarium est in primo statu Religiones aedificiis ampliare. Secund. si mo- . nasteria nequeunt extrui, maxime quia id videtur esse in detrimentum Religionis, & nemo tenetur cum sui damna-ctone aliorum salutem procurare: sed multiplicatio coenobiorum tempore augmentationis non est in Religionis de- trimentum, imo in maximum beneficium, eo quod amplie-.tur cultus diuinus, finisque Religionis magis extendatur: ergo necessarium est moderatis aedificiis eas per ciuitates, aliaque loca extendere. Tert. munus Praelatorum est Reli- .giones ornare optimis Religiosis, qui suis virtutibus magis, ac magis eas exaltent, & ad sydera sanctitatis Cxtollanti, sed hoc nequit fieri nisi mediantibus aedificiis: ergo. Se - cunda pars sciadetur ex eo, quod, quando res videtur esse in statu , ut limites ad maiorem persectionem extendere nequeat, prudentia petit, ne quamprimum labatur ad sta-xum perditionis, ut adhibeatur maxima cautela , alias ad A
345쪽
occasum quam primum' tenderent Religiones monasteri
Quando Religiones sunt in tertio statu, & ad oecasum
relaxationis reuoluuntur frigescente charitate, aliisque virtutibus decedentibus , Praelati tuta conscientia nequeunt aedificia erigere. Prob. cooperari ruinae alterius est pecca-' tum, ut aiunt omnes DD. sed ampliare Religiones monasteriis in huiusmodi statu, est eas ampliare religiosis hominibus , quia propter homines extrutin tur , ex quo sequitur cooperatio ruinae Religionum, eo quod una e X rationibus, ob quas Religiosorum familiae do sciant, ait Bonaventura, est hominum multiplicatio: ergo id tuta conscientia nequit fieri. Secund. munus Praelatorum est, quantum fieri potest nitorem deperditum Religionibus restituere, disciplinam regularem restaurare, virtutesque exemplo, operC, praedicatione augere, dc tu perseininare, si deperdantur, quod munus per erectiones monasteriorum, dc consequenter per numerum hominum ad habitum receptorum fit impossibile ob rationem D. Bona u. aliamque Cordubae in re g. S. Franc. Cap. 1 .quaest.2. in fine asserentis, quod noui iij recepti quotidie a perfectione decidunt, & fiunt quotidie peiores , dc posteriores prioribus: ergo Praelati cum detrimento animarum suarum deficiunt a suo munere, cum monasteria in tali statu multiplicant. Ter t. si Praelati sanctitatem deperditam Religionibus restituere nequeunt, saltem Obstare tenentur, ne quamprimum annihilationis totalis profundum attingant : sed hoc munus multiplicando conuentus nequeunt Praelati adimplere, imo accelerant vltimum exitium ob rationes iam dictas: ergo absque labe pcccati non possunt coemobia erigere, maxime quando id fit in pagulis, in quibus frassatur in octauo gradu paupertas, dc coloni die, ac nocte aborantes vix fami satisfacere po ssunt, unde Religiosi coguntur undique cursitare, & potius continui cursore S, quam eleemos, narum quaestores sunt nuncupandi, & quod peius ridetur, grauςs fiunt benefactoribus, ec viles aliis homini
346쪽
bus. Hinc est, quod S. Bona dent. tom. I . opusc.epist. ad Prouinciales sui ordinis, pag. 8 7. ait: Frequentia issursus, ct importunitas quaisus, vitis nos eoiciunt, is graues, Sc in expos.
Ieg.S.Francisci,quaest. s. inquit. ID/ando nimis homines vetemus ad dandum, perdunt deuotionem prius ad nos habitam,itavi, nec de praedicatione, neque de exemplis, nec de aliis, qua facimus ad centur, unde eum vident nos accedere, terrentur, o timent, aliquid velimus ab eis expetere, quod graue sit eis dare , Hubsunt negare, o bi dederint non libenter, mInms merentur, iac deuotionibus priuantur.
Dicent Praelati, se hoc facere ad ampliandam Religio- rao nem, ad quod ex ossicio tenentur, dc ut transeuntibus fratri- has hospitium sit in qualibet ciuitate, dc pago, & ut proximi
orationibus, praedicationibus, confessionibus, aliisque exercitiis adiuuentur. Resp. ad prim patet solutio ex conclusionibus. Ad secundum melius est pernoctari per unam noctem in caupona, seu in alia deuotorum domo, quam monasteria. extruere in Religionum damnum. Limita , nisi in aliquo loco multorum scandalorum occasio sit, tunc enim esset minus malum eligendum. Ad tertium charitas non admittit in hoc casu proximos adiuuare cum propriae salutis dispendio. Aduertendum tamen est, quod,quando loquuti sumus de tertio statu, non ita sumus loquuti, ut iam Religio a fundamentis sit quassata, utpote in paupertate , castitate , Obedientia, caeterisque bonis Religionis, sed de via proxima ad istud exitium , in qua charitas frigescit , paupertas languescit, Caete raeque virtutes deperduntur ob multitudinem Religiosorum in spiritu infirmorum.
347쪽
pii a minori, qua votis seis in eam non
t. prim aliud esse dubium, aliud opinionem, aliud
sententiam, seu iudicium animi certum, dubium est, cum mens in neutram partem contradictionis inclinat ob aequale, rationes pro utraque , opinio est assensus in unam partem cum formidine saltem virtuali de opposta sententia,iudicium vero est assensus certus , dc indubitatus excludens formidinem alicuius partis, vel propter euidentiam obiecti, vel propter conrestantis authoritate, porrδ dubium diuiditur in speculatiuum,& in Practicum. tia Laym.tract. I. lib. I .cap. s. ille vero, qui dubium habeς speculatiuum , de bet in praxi formare iudicium simile speculativo, nisi aliqua ratio suadeat in praxi aliud esse iudicandum, ratio verb fa ciendi contra dubium speculatiuum est possessio, quae est ibtulus communis non solum in materia iustitiae, sed etiam aliarum virtutum posita sufficienti diligentia ad veritatem assequendam iuxta regulam iuris,quod in dubiis melior est
conditio possidentis. Ba sieus cap. in summ . titui. dubium n. l. soluens multos casus
Not. secund. an iudex tuta conscientia sitam ferre post sententiam secundum minus probabilem opinionem , breuiter est respondendum supposita distinctione opinionum, quae versari possunt, vel ex parte iuris, nimirum cum textus seu statuta, quae decidere debent litem, aliter ab aliqui . bus DD. & aliter, ab aliis exponuntur vel ex parte facti, nimirum cum ex parte rei, & ait oris testimoniis , aliisque necessariis eorum factum probatur, si ex parte iuris sunt opiniones aequὸ probabiles , Laym. Vbi supr. g. 3. N. Bann. 2. a.
quaest. 63.art. cireas Iurionem ad a. inquiunt, iudicem im dicare non posse lux ra opinionem,quam maluerit, sed ten
ri , vel litigantes componere, vel diuidere inter ipsos, vel ad
348쪽
ad superiorem iudicem causam abrogandam esse, vel arbitros partium consensu statuendos, imo compositionem esse, imperandam in tali casu nimiis ambagibus irretito, sicut notauit Abbas in cap.vit. not. q. de maior. & obed. quare non - recte senserunt Sanchez lib. r. su . cap. 9. num. I. Sayr.
Basseus ubi supr.tit. conscientia num. is .asserentes posse iudicem pro amico ferre sententiam, quis enim non videat aequitate alienum, si duo aequale ius habeant, iudicem, quem oportet esse iuris interpretem, iustitiaeque ministrum, uni eorum totum adiudicare unde reg. iuris est I abnum. 6.
In iudiciis non est acceptio personarum; & ideo fundame Jum contrariae sententiae sciliccr, quod iudex ex debito iu-dlitiae distributivae, & officij non magis uni, quam alteri bonum fauorabilis iudicij debet, corruit,quia etiam in arbitrariis iustitia di stributiva locum habet ; ut dixi in prim. duh. .Rpart. Si verb altera opinionum est probabilior contra
nic sect.72.num. ii 8. dicendum est, non posse iudicem se- cundum minus probabilem sententiam statuere, tum quia videretur acceptor personarum, tum quia ius suum cuique debet tribuere secundum merita causae, quae magis Videtur .
esse apud eum, qui pro se habet opinionem probabilioremi a Sanche et ubi suri. num. 4 . citans pro hac sententia Sotum,Valent. Bann. Ledesim & Vasque et limita cum Vas'. i. i.
iudex sit inferior, & causa per appellationem denuo sit Gudicanda a Superiore , quae per ipsum iudicanda sit secun- um minus probabilem, eo quod magis in praxi sit recepta, quia non tenetur cum tanta sui honoris iactura huiusmodi sententiam proferre secundum opinionem probabiliorem: si vero ex parte facti sunt opiniones aeque probabiles, squia in per terque ex aequo probat factum suum) in criminalibus, de quibus praesertim est sermo, in fauorcm rei causa est ad a. Ratio est, quia ubi sunt aequalia fundamenta accusando , & rei in se dc sendendo . ratio naturalis ut faueamus reo tanquam debiliori, iuxta regulam
349쪽
suris in 6.4ura partium sunt obscura, reo fauendum est poctius, quam actori. Salon. 2.2. quaest. 63 art. . controUCPs. .
Aragon. ibidem. Addo tandem ad condemnandum reum probationes debere esse luce clariores, unde quando iuga partium non sunt ita clara, sed obscura , licet declinare in fauorem rei, quamuis probationes accusatoras, aut fisci sinc paulo probabiliores , ic clariores, adhuc enim non sunt luce clariores. Portell. bc Basseus ubi supr.
Si sententia prolata in definitorio a maiori parte contineat in se manifestaminiustitiam, vel manifestam iustitiam, Definitor, qui in eam non consentit, in viroque casu iudicandus est peccati mortalis reus, si primae concedit, secundae vero neget subscriptionem. Prima pars suadetur: si te neretur subscribere illam iniustam sententiam, maximE quia est prolata a maiori parte Definitorum, quae se habet tanquam legitimus Superior,& Definitor dissentiens, licet consiliarius,tanquam subditus,sed magis est obediendum Deo quam hominibus, ut ait D.Petrus, dc habetur cap. Si Dominus Caus II . quaest. 3.ubi Barbos. in collect. referens multos alios: ergo adde ex D.Tho m. quod lib. I . artic t O. dc 2.2.
luaest. io 4.art. s. ex Lessio lib 1.de iustit. cap i. dub. 9.D.PLolum Religiosum teneri obedire in his, quae sunt materia voti: res autem iniusta, & illicita nequit esse voti materia: ergo: secun d. pars suadet ucidissentire voluntati alterius in his, quae sunt de bono diuino, & humano , cui debet consentire ex intentione contradicendi cx suo genere est pec
lent. tom 3 disp. 3.quaest. 14 Caietan . in summ. tit discordia Basseus ubi sup r.eo tit .sed talis Definitor non subscribendo iustam sententiam voluntarie discordat in his, in quibus ex officio discordare non debet, quia ad hoc munus ab Clectoribus est electus t ergo crimini obnoxius esse videtur. Se-Cund tenerctur Superiori parere praesertim pro CXccutionzs per obedientiam hiberetur: ergo est subscribenda, quia videtur bono communi iustiuam denegare , pro cuiuS COR 1e ruat ion
350쪽
seruatione, ae desen fione legitimὶ fuit elemis, Se hoe est, quod dicit Abbas in cap. i. De his, quae fuerunt a maiori , Nin cap. Ex parte de concess praebend. n. 3. & in c. Postulasti
eod. tit n. i quem sequuntur DD.
si iustitia sententiae prolatae est valde dubia, & pro rutraque parte non sunt rationes probabiliores, tenetur dis sentiens iuxta DD.citandos eum subscribere, quando maior pars in unam inclinat. Probatur, in dubiis, an res praecem sit licita, tenetur subditus Superiori parere , tum quia in dubiis possessio stat pro Superiore , maxime quia nullum est peccatum operari cum dubio speculativo, quando adest aliqua ratio, cuiusmodi est posscssio Superioris ad aliud sor-mindugi iudicium practicum, eum qua potestas Superio- Gm xime est nece tiaria in rebus dubiis, alioquin totum
rin. de subdito,quaest. r. c.7. ergo dissentiens eam debet sub 'scribere, quia maior pars Definitorum vere sunt Superi res. Limita prim manente dubio speculativo, quia mane te practico nefas e siet eam subscribere, aliisque Definitoribus , seu Consultoribus parere, quia geretur contra dictamen conscientiae, quod illicitum est, e sset tamen deponen- ob rationem possessionis Superioris, quae in dubio prae-onderat. Ita Molin. m. I .de iust .disput. iI3. Clauis regia . cap. 1 3. cap. 39. Sanche Z Vbi supr. num. 2. Limita se Iid. si Definitor est certus se non peccare non parendo,
inu non subscribendo, eo quod res praecepta, seu illa senis nita excedit limites potestatis illorum, siue dubitae sp latiuE an res sit illicita siue practice an obediendo, seu , θ ibendo peccet, tenetur non obedire virotas dubio manente, neque subscribere, quia stante illa certitudia ossessi' Superioris nullam potest habere vim, & sine; exponeret se periculo. Ita Cordis .in quaestion. lib 8. L proposit. Unica. Sanch. Vbi sup r. num. I . Rodriq.