장음표시 사용
81쪽
DUBIVM VII tractatus ,seu subornationes, qua sunt inter huiusimodi factiosos ad conservandos , seu pro
mouendos homines ex suis in Prouincialem, ac Definitores, dicenda sint maia, ita ut teneatur qui sine proia admonitione , seu correctione Presato tanquam iudici delinquentes deferre.
48. A D hoc notandum reuocandum est, quod dixi in no-otando praecedentis dubij de subornatione mala, N. bona , de mala quidem dixi nullum esse dubium quin sit prohibita , non solum iure possitiuo a summis Pontificibus, sed
etiam iure naturali, cum sit ex se mala, ut cum pecuniis, donis, ali1sque indebitis modis officia ambiuntur: de bona adnotaui esse licitam ex DD. quibus addo Bassemn Cap.insutum. est. electio, num. 4. licet in secunda editione adhaereat sententiae Crota fers ad Cap. 8. reg. S.Francisci, lech. 2. fol. 81 o. asserentis, subornationem bonam saltem iure humano positivo esse prohibitam, quae sententia leuibus fundamentis innititur. Primb dicit, non obstare, non esse eam prohibitam, eo quod bona sit, quo minus prohiberi possit, nam bonus est usus calicis in Eucharistia, tamen . multis prohibctur propter incommoda: cui respondetur id verum esse, quando insommoda ex malitia orta ipsam rem bonam opprimunt, unde opus esto eam prohibere, quod non contingit in casu , quod si aliter sentiretur, esset probandum. Secundo, inquit, ideo mala prohiberi propter incommoda , quae sequuntur etiam ex bona, nam talis subornatio plerumque nititur iudicio particulari seius qui subornatὶ de sufficientia, vel insufficientia alicuius ad officium, quod iu- , dicium, etiamsi non icuibus argumentis nitatur, nihil O nus cum aliorum iudicium in contrarium non minus grauibus rarionibus roboretur, temerarium satis videtur, si pro-Itcr particulare suum iudicium subornaus tentet, dc conC
82쪽
tur aliquem ab ossicio reiicere, vel ad illud promouere aliis reiectis t duobus modis huic argumento respondetur .Prim. quod id contingere potest in casu particulari, dc ideo ne quit assirmari stibornationem bonam esse prohibitam, quia quando publicantur virtutes alicuius dignioris ad hoc, ut
inter alios concurrentes Cligatur, eius idone itas, tanquam sol, ut dixi in sec. dub. clarere debet. Secund. videtUr falsum, quod operari cum non leuibus argumentis esto iudicium aliorum in contrarium non minus grauibus rationibus solidetur, sit temerarium, quia temeritas Oritur CX opinione perpetrata cum leui fundamento. Vnde DD. quos citatos sequitur Basseus ubi supr. tit. conscientia, num. 8. assii mant, ad Constituendam opinionem probabilem sussicere authoritatem unius Doctoris valde periti, & timoratae conscientiae, cum authoritas viri docti, & probi fundamentum non leue iudicetur: addo, ex rationibus allatis aliorum iudicantium alios homines, qui possunt eligi, esse digniores illo pro quo fit subornatio, oboriri quandam discussio mmorum , & virtutum omnium hominum, qui videntur habere merita ad munus, de quo agitur, quae tandem declarat, quis eorum sit dignior pro tali munere praestando. Addit tandem tertio , quod lex generaliter loquens , generaliter debet intelligi, quod verum videtur, quando in Contrarium non adsunt rationes urgentes, quae cogunt legem distinguere, ut ost in casu, quia ex subornatione bona sequuntur multa commoda in fauorem boni communis, ut quotidie experimur: nec Concit. Trident. sessis. quando praecepit, ut electio fiat per vota secreta, intendit prohibere subornationem bonam ex eo, qUod subornans videtur insinuare suum votum , ut vult idem Croufers , quia loquitur , quando publicantur vota, Mossiciunt libertati eligcntium, videatur Barbosa de iure Ecclcsias L Cap I9. lib. F. num. 2OF. CXplicans ex mente Rodriq. senium Concit. Samuellius de elech. can. trach. I. disp. I .con rou. a. qui sortEnimis rigide loquitur, & Pa squaligus decis.1 2. Apparet ergo fundamenta istius Dochoris assirmanti, subornationem bonam esse prohibitam, esse nullius valoris, unde Basseus
melius soci siet firmiter adhaerere suae primae sententiaticut G 3 nouissi
83쪽
nouissime adhaeret Samueli: ubi supr. tract. a. disput. I.
9. Noe. secunae quod, si aliquis inciderit, quod aduertat Deus .in subornationem malam, solum petendo ab alio,. vi det seffragium tali indigno, vel minus digno, &. hoc simpliciter non suadendo, neque minis , neque donis, neque precibus importunis, neque persuadendo falsas illius qua-ytates , sed solum leuiter petendo, talis, licet peccet mortaliter , quia agit pro indigno, vel minus digno, non tamen videtur incurrere poenas impositas subornatoribus, quia non suasit, & subornare est suadere, aliud vero est suadere, aliud simpliciter petere, & plus dicit suadere, quam perer . Ita Portiella tit. subornatio, num. 3. quem sequitur Basseu S
Fo.. Sub Ornationes,quae sub nomine tractatus liciti in huius modi factionibus kunt, pro conservandis , seu eleuandis, suis ad munera Prouincia latus , seu Definitoratus absquci vita difficultate putandae sunt malae. Suadetur: illa suasio seu subornatio censenda est mala, quae, quantum specta et ad se, homines indignos vel euehit ad dignitates, vel eos in illis conseruat : Sed per huiusmodi subornationes in utraque factione secundum subornantium vires indigni: sableuantur, seu conseruantur: ergo absquc dubio cem sendae sunt malae: minor tantum indiget probatione, quae sic suadetur: Prim. quia huiusmodi homines iustitiam commutatiuam. violare videntur, per quam unusquisque in: congregatione degens bono communi Consulere tenetur,sdque maxime incumbit Octoribus, &. Gubernatoribus, V t recte insinuat Azoxius p. 1 . lib. I l . cap. I .citans AEgidium Romanum tract.de reg.Princ. lib. 2. p. I. e. s. oporter, inquit, Vt praeter id , quod movet ad proprium bonum Vnumquemque sit etiam aliud ,quod moueat ad bonum commvn multorum, propter quod & in omnibus, quae in V num ordinantur, aliquid inuenitur, quod alia regat: & cum bonum cummune , ut inquit S.T, m. I. I. q. 9 6. Art. a. cum . Soto
84쪽
Concl. 2.ex multis costet, ideoque ex variis,& multiplicibus actionibus procuratur, Ut medium fini congruat: tunc a tem procuratur , quando societas humana incolumis seruatur , quae ab ipsis Patribus factionibus inhaerendo destruitur, ac dissoluitur, Sc intrinsece charitatem inter homines faetiosos extinguendo , Zc extrinseco mutando suavem conuersationem in rigidam,benignos vultus in duro uoculos attrahentes beneuolentiam, in mouentes ad iracundiam, dc verba amicitias colentia, in murmurationes quae inimicitias tandem suscitant, ita ut in una domo simul vitam trahere nequeant, quare dicebat Liuius: Factiones s runt , eruntque pluribus populis maiori exitio, quam besia, quam fames, quam morbi: tunc autem procUratur, quando pax, dc concordia conseruantur, Sc augentur, quae ab ipsis Patribus diuisis in cogitationibus , ac actionibus usque ad totale excidium minuuntur, & ideo Basilius in Psalm. I 13. tangens munus Praelati, ac Principis ait. I uemadmodum a capite usque ad barbam, o summitatem indumenti sacrum
unguentum decurrens Sacerdotem bona fragrantia replebat, itas a Principe usque adsubditos concordiae utilitas defendit, tUnc autem procuratur , quando expurgatur congregatio a vitiis, quod ab ipsis Patribus non fit, qui imo suo priuato
Commodo inhaerendo eam mille vitiis implent, ut rectε insinuat Mirand. ubi sup r. quaest. . art. S. hisce Verbis: nil esse credo Reipublicae, ac regularibus congregationibus cunctis adeo damnosum, atque noctivim, ut multo nostro
damno , experientia ipsa docente, plus satis percipimus, quam Praelatos, seu iudices commodo suo priuato inhaere, re, ita ut de eis merito dici possit, quod quae sua sunt, quaerunt, non quae Iesu Christi, haec sunt, quae Respublicas
omnes in frusta diuidunt, atque in diuisiones magnas, schismataque innumera conuertunt, hinc prodeunt etiam aemulationes, inuidiae, discordiae, insectationes , & multa alia genimina viperarum, quae ex radice proprij commodi Ortum, atque originem ducunt, unde sicut hac ratione dixit Paulus olim, quod radix omnium malorum est cupiditas , ita & nos dicere possumus, quod omnium perturba-
85쪽
tionum, quae reperiuntur in Religionibus, radix est in Praesatis affectus proprij commodi, non verb communis:
haec Miranda: tunc procuratur bonum commune, quando
doctrina, exemploque Praelati ostendunt subditis, quod scctatores factionum sunt in manifesto periculo luendi poenas aeternas, quod non sollim ipsi Patres publicis sermonibus non praestant , sed potius priuatis colloquiis suorum sectatorum animos in diuisione firmant, eisque annuunt, Vt iuuenes ad professionem admissos ad propriam factionem trahant, dc quod peius videtur, vocibus apparenti zelo plenis proprios sectatores ad sequenda vestigia iam incepta animant, nam , inquiunt, apud nos est personarum meritum , dc apud alios aduersae factionis nil aliud videtur, quam demeritum, quare in hoc satis verum dignoscitur illud dietum Tertullian. de praescript adu. haeret. lib. c. I. ' Nusquam facilius proficitur, quam in eaAfris rebellium, ubi ipsum esse istic, promereri est. Et si aliquis aliorum hominum eis appareat magna Virtute indutus, laudant personam, sed ituperant affectum , qui homines indignos ad Religionis
munCra portare nititur: tunc procuratur, quando stiperiores contendunt, oppressos meritis fulgentes ad munera,
Osficiaque cog rcgationis sublimari, sicut eorum munuS postuat, quod ab istorum Patrum mente prorsus videtur esIealienum ob periculum ne sibi arripiat locum, & imperium, regnumque ipsi amittant,& si quempiam aduersariorum stibi imant, potius est ad celandum proprium commodum sub nomine Patris cxmmunis, qui per uniuersalem affectum omnes etiam aduersarios amplecti conatur, quam ad
subleuandos homines sub iniustitiae onere depressos: ergo isti Patres suis moribus, ac sermonibus iustitiam commutatiuam violare videntur : ergo subornationes, quae fiunt inter factiosos ad sublimandos, seu conservandos huius modi homines in dignitatibus nequeut nisi malae existimari. Secundo suadetur , quia tales homines , quos suborn tores conantur ad principaliora munera evehere, seu in eis conseruare , nil aliud praestant in muneribus assumptis,
quam iustitiam distributivam negligere conserendo inferiores dignitates, ac fere omnia ossicia praestantiora suis,
86쪽
tanquam, Ut ip si dicunt, dignioribus, quod stiperius probatum est non posse esse , quia mensura digniorum desumenda est a maiori utilitate Prouincite: ergo istae subornationes Censendae sunt malae tanquam ordinatae ad homines eleuandos, seu conservandos indignos in talibus muneribus , ac honoribus Tertio, quia Praelati sunt dati in utilitatem omnium subditorum, δέ non tantum aliquorUm, Vc dixi in primo dubio, Ac tamen ipsi suis ritalitatibus erga sectatores proprios contendunt munera Praelationum immutare, quod tuta conscientia nequit fieri: ergo. Quarto, quia iudices, ac Praelati constituuntur, ut filios Religionis in diuersas partes dispersos in unum congregent per recham
huiusmodi autem homines non sol in filios Religionis ita
Vnum non congregant , sed suis priuatis commodis diuidunt, partialique statera in diuisione conseruant: ergo su ornationes in istorum fauorem per cellulas dispersae ta quam malae reputari debent .
Tales subornatores absque praeuia correctione fraternae Praelato tanquam iudici sunt denuntiandi, ut bono publico laeso punitione occurrac Probatur. Peccata, seu delicta, etiam occulta, quae in publicam perniciem vergunt absque praeuiae monitione tenetur quis denuntiare Praelato tanquam iudici, ut docent infiniti DD. quos citatos sequuntur Clauis Regia loco citando dc Boueritis in directorio Regularium c. i 3. eo quod alio modo nequit occurri bono communi laeso, nisi delicta deserantur iudici, eique punitione satis fiat, bonum enim commune bono particulari delinquentis praeferri dcbet: sed malae subornationes Vergunt in perniciem publicam Religionis , ut probant Sotus de se Creto, memb 1 . quaeso.4 dub. i . post tert. conclus. dc de iustit:
87쪽
aequiparat crimini laesae maiestatis: ergo absque praeuia cor rectione fraterna tenetur unusquisque Ptaelato tanquam iudici huiusmodi subornationes denuntiare. Limita, ni sit denuntiator firmiter crederet per suam secretam monitionem deliquentes fore reuocando3, tunc abstinere debet a denuntiatione, ut aperte insinuant D. Th.
Arag. ibid.Clauis g. ubi supr. Mirand. ord .iud.qUaest. II. art. I.Ratio est,quia, quando cum communi bono fama proximi conseruari potest, maximE in occultis delictis, lege charitatis, imo iustitiae tenemur eius de licha non detegere. Dixi, firmiter , quia si est dubia fratris emendatio tenemur non praemittere monitionem secretam, sed delictum Praelato tanquam iudici deserre. Clanis Reg. ubi supra Nauarr. man. c. I S..n. 22.eo quod dubia est emendatio proximi, dubium etiam damnum publicum, & caeteris paribus praese- tendum est bonum publicum. Cum vero rarissime contingat, ut quispiam sit certus de delinqdentium emendatione, ideo docet Sotus de iust. lib. s.
bitationi insistendum, sed statim absque ulla mentis haesitatione esse denuntiandos,& id maxime procedit in Religionibus iuxta sententiam Sanchez summ. lib.6.C. i 8. DUm. JO. asserentis, in Religiosis vix praesumendam esse emendationem ex correctione, dc pro se citat Caietan . in opus c. I. vltim. in respons s. ad s. dubium , quorum doctrina semper est intelligenda de delictis exceptis, ut dicam in diab. I. 3. pari. aliter non est si uenda, nam esset alienare fraternam correctionem a coenobiis, quod abhorrent aures, δίideo Nauarr. ubi sui pr. num. 3Σ. inquit, quem sequutus est Coriolanus de casibus reseruatis pari. 2. Cas. J num P. raro in his criminibus, nimirum exceptis) de praecedere correctio fraterna ipsam denuntiationem,quia vix quis potest ita esse certus,Vt traditor secretus Reipublicae deponat mala voluntatem quamuis secreto moneatur, quod dicimus de traditione , dicimus etiam de subornatione , de omnibus criminibus quae communitate perturbant. Ita Nauarr. Ex haC doctrina colligat demitiator,quam sit securus in conscii ni ias
88쪽
tia,& quantum bono communi occurrat, si statim suborn tores denuntiauerit Praelato tanquam iudici.
promissio inter homines factiosos o licet da mibi se fragium in Definitorem, se FProuincialem, os ego dabo tibi siqfragium in. Priorem , seu Guardianum , dicenda sit Hmoniaca
NOt, prim. quod consensus , ut a Theologis accipitur in materia morali, est actus voluntatis liber , quo ipsa sibi complacet in eo, quod intellechus practicus deliberate iudicauetit. Ita S Thom. i. 2.quaest. 3 F. art. I. STtu. ibidem. Triplex autem distinguitur consensus,unus formalis, & est,quando quis formali, positivoque actu voluntatis si bi complacet in eo, quod intelletius practicus deliberatEiudicat, alter virtualis,qui triplex videtur esse, unus,qui e X natura sua includitur virtute in aliquo consensu formali, ut hoc ipso, quod aliquis formaliter vult oidinem sacrum, virtute vult etiam castitatem ei coniunctam ex Ecclesiae constitutione s alter est ipsemet consensus formalis praeteritus , quatenus remanet virtute, & vis ipsius durat, quouiaque per contrarium consensum, seu distensum tollaturitertius interpretativus, & est, quando circa illud , quod et o fertur, dissensum elicere tenetur, neque elicit, sed cohibet se tam adissensu, quam a consensu , ut si quis aduertat plene se delectationem illicitam versare in mente, eam non reprimit, nec a se reiicit, sed negative circa ipsam se ha-.
4 et , tunc censetur interpretatiue consentire. Ita colligitur ex Valent. tom. 2. dist. d. quaest. I o. p. . Bona . tom. χἀ 'dist. χ quaest. et pari. DU 6. Clauis Reg. lib. 8. cap. .n. I. '-Verum in admittendo hoc consensu non omnes DD. co
cordant : assentiunt, etiam quando abest periculum polims . H x tionis
89쪽
tionis s si delectatio est in materia venere a)vel alterius consensus mortalis, AZOr. pari. l. lib. . cap. 6. quaest. I. & cap 2I. quaest 1.Lessius de iustit. lib. . cap DUm. ii P. Val. l. 2. q. . disp. 6. pari. 3. vers. nihilominus contraria. Sayr. Vbi sta pr. n. 3.
referunt pro se D.Thom. Bonau. Alex. Richard.6c alios, sed immerito , ut recte expendit Salas I. 2. tr. l3. disp. 6. sech. 3. in princip. num. 2 .& 2 F. Rationes videntur esse, quia voluntas , cum sit constituta domina, & regina potentiamm, tenetur regere appetitum sensitiuum , omnesque alias potentias , ne rationi pugnent, & delectationes licitas comprimere, & repellere, tum etiam, quia si voluntas in huius modi motus consentiat , absque dubio, ut omnes affrmant, peccat mortaliter: ergo etiam peccabit interpretatiue consentiendo, quia videtur adesse consensus, nam tacitus, re
expressus con sensus pro eodem reputantur, ex l. de quibus, in fine, ff.de legibus,& l.cum quid ,ssi si certum petatur. Dis sentiunt, dummodo cesset periculum consensus in eam d
lectationem illicitam.Caiet. l. 2.quaest. 74.art. 3.& in sim m. tit. delectatio versic.magna tamen NaVarr.cap. II. num. 9.P Angel. tit cogitationum. 1. Syluest 5c Tabien tit. delectatio. Philiarchus tom cpart. Σ. summ. lib. . Cap. i 3. & ali quamplurimi, quos citatos sequitur Ioan .Sanctus in selectis disp. 2 i .n. 3. Salas ubi supr. & licet ipse noluerit suam mentem declarare, satis insinuat se adhaerere huic sententiae, ut legenti patebit. Ratio est quia, licet voluntas regere appetitum teneatur, obligationi sitssicienter satisfacit gubernando ne consentiat, nec obsistere tenetur, appetitus mO-
tui , ne perseueret, nisi periculum adsit consentiendi: adde, quola si homo e siet obligatus ad reprimendos motus sensuales, cum possit. obligaretur sane media apponere non dissicilia ad eos reprimendos, quare, si videat hos motus insuris gere, eo quod in lecto tali, vel tali modo decumbit tenebitur a tali cubitu abstinere, imo surgere. 5c se aliqualiter verberare, quod certe est durissimum,& pauci admittunt.
Pro hac sententia videatur etiam Castrus Palaus pari. i .d essent.peccat tract. a.disp. p. io. g. 3 . adducens alias rationes, illasque contrariorum consutans simul cum Ioan .Sancto
ubi supr. Fateor utramque opinionem esse probabilcm, sed proba
90쪽
probabilior videtur esse secunda,cum hac tamen limitatione, si motus C. g. sensualitatis sunt in voluntate no assueta ad consensu, ut in hominibus timoratae conscientiae,praesertim Religiosis,uidetur vera, quia licite non possumus interpretari voluntates talium hominum velle per dele chationem illos Hotus illicitos ,& praesentes quamuis sint inem caces ad illos reprimendos, ad cohibendum tamen liberum ipsorum consensum ericaces existunt, verum id nequit dici de illis voluntatibus , quae sint assuetae ad praestandos conscnsus talibus motibus, quia nequit assignari ratio , quae tollat Consensum interpretatiuum in eis, sicut designari potest in hominibus timoratae conscientiae, scilicet eorum voluntasessicax ad non consentiendum, dc ideo in his hominibus minimae resistentiae habet locum prima opinio, dc id vide- rur insinuare Caiet. ubi sup r. hoc facile , inquit, potest accidere hominibus conscientiae timoratae, qui cum lInge absint a periculo consentiendi, non repellendo tales delectatiCnes, cum possint, peccant solum venialiter: quod pecca-ttam etiam non admittitur a Sancio Vbi sup r. quia praeceptum possitiuum sub veniali ad re siste n dum totum ordinarur , ne homo consentiat in delectationem: igitur non consentiendo , adimplet praeceptum non annuendi, etiam praeceptum resistendi , cum superflue praeciperetur resistentia , quando absque illa non consentiret homo dei
Not secun d.quod simonia secundum Gloss est studiosa 1 .
Voluntas emendi, vel vendendi pretio temporali aliquod spirituale, ve i spirituali aliquod temporale,quae pro praesenti diuiditur in mentalem,conuentionalem,& realem. MCn- talis est, quando nullo pacto praecedente, sed assectu animi spirituale donatur, ut temporale acquiratur, Vel e contra, V g. si conferas alicui beneficium,Wintendas cum obligare ad reddendum temporale , vel e contra, si conferaS lcm porale, & intendas propter ipsum obligare alium ad reddendum spirituale, vocatur autem haec simonia mentalis, non quia in actum exteriorem dandi, & recipiendi non exeat, sed quia iniquus animus non declaratur, Ut bene aduertit Val. a 2.disp. 6. quaest. I p. F. Conuentionalis est,