장음표시 사용
161쪽
non est in me virtus ad liberandum Z Ecce in increpatione mea desertum faciam . mare, ponam sumina in siccum,computrcscent pisces sine aqua, de morientur in .sti. Hieremiae praecipiebatur, ut emeret agrum in exta a 5c grauissima obsidione
urbis Hierusalem in signum restaurandae ciuitatis,& postidendae in pace. Propheta enarrat multa, de testatur de factis & prodigiis, quibus Deus antea virtutem suam
excivera trepidat tamen,de de sermone Domini propter imminens excidium ambigit. Ecce munitiones linquit extructae sint aduersiis ciuitate ut capiatur,& urbs data cst in manus Chaldaeorum, & in manus regis Babylonis, qui praeliantur adue ius eam a facie gladii,de famis, de pestilentiae:de quaecunque locutus es, acciderunt, '& tu ipse cernis: de tu dicis mihi,Domine Deus, Eme agrum argento, & adhibe te- fles, cum urbs data sit in manus Chaldaeorum. Antinomias illas & pugnantia prae-cepta a se per Prophetam edit Deus ipse respondet se facile conciliaturiam exoni ni potetia sua,eschirumque ut utrumque verbum sortiatur effectum sutum, de decuersione vibis,eiusdemque rcstitutione in integrum. Factum cst scribitur verbii Domini ad Hieremiam, licens, Ecce ego Dominus uniuersae camis, nunquid mihi dissicile crit omne verbum Propterea haec dicit Dominus,&c. Ex eadem infinitate iacoelcstis potentiae admonetur virgo Deipara non simitari modum sui coceptus ex vulgari naturς ordine. Cum enim anxia interrogassct, Quomodo fici istua, quoniam virum non cognosco, de modo secundum naturi curriculum sollicita: respodit ianilcm Angelus, Non erit impcstibile apud Deum omne vcrbum,ne pergeret curiosus indastare modum. Apostolus ad comprimendos cos qui ex proprietatibus corporia naturalium glorificationi nostrorum corporum detrahere potuissent,
modum ostendit non petendum ex natura, sed ex Christi loquentis de assirmantis excellentia. Res imabit ait) corpus humilitatis nostrae configuratum corpori cta ritatis suae secundum potentiam virtutis suae, tua etiam postit sibi sabiicere omnia. Caetcrum ut ad Eucharistiam, de qua cum aduersariis grauior suscipienda est disputatio, delabamur, nusquam legutur homines pertinacius rcs itisse verbo Dei ex modica fide, quam in alimcntorum oblatione, quae non ex naturae pronas tuario, sed ex suo singulari penu egentibus Deus clargitus est S donauit. Ad pastum naturalem & modum vulgarem deprcssi de proni, ex illo modo incrcdulitatis vitiuincurrerunt, S: Dci sermonem quasi ludibrium sitiat interpretati. Quo crrore ne
quidem summi viri Moses Aaron, Apostoli in historia panum & piscium, quibus
turbam pauit Christus, cari erunt. Iliaelitas recitat David serocius promisso Domi ni insilitasse, quasi cibum istis suppeditare nequirct,quia modus naturalis in il scr-to sterili deficeret tametsi iam cssent experti diuinam potentiam in elicie dis aquis de retra. Eduxit inquit aquam de pctra, de eduxit tanquam sumina astu.is. Et ap-
posuerunt adhuc pcccare ci,in iram excitauerunt excessit in inaquoso, de tenta- uerunt D cum in cordibus sitis,ut pcterciat escas animabus suis. Et male locuti l untiade Deo,dc di xcrunt,Nunquid poterit Deus parare mensam in descrto Z Quoniam percussit petram,&iluxerunt aquae,de torrentes inundauerunt, nunquid de panem poterit dare,aut parare mensam populo suo3Ideo audivit Deus, de distulit, de ignis accensus est in Iacob, de ira Dei ascendit in Israel quia non crediderut in Deo, nec iasperauerunt in salutari citis. Et mandauit nubibus coeli, & ianuas coeli arci uit, δί pluit illis manna adinanducandum, de panem coeli dedit eis. Panem Angclorum amanducauit homo, cibaria misit eis in abundantia. Populus infidelitatis morbum iacontraxit ex considerationc dcscrti, cx ciusque natura diuinam Pollicitationcm 5
virtutem ludificari ausias est: scd patiens Dominus verbo suo eis caciam subministra iiit,ac docuit non mitu factis spectandam rationem aut naturam, sed a sedictum
162쪽
chim sermonem, sibique innatam virtutem. Idcirco ex ea satisfacit populo mur-- muranti: Affixi te penuria,& dedi tibi Manna, ut intelligeres quia non in solo pane muris. vivit homo, sed in omni verbo quod procedit de ore Dei, vi audisceres scilicet lao-- minem ali posse non ex solis frugibus terrae quas natura seri, sed ex omni re, quam ad hominis victum instituerit Deus verbo suo,& decreuerit. Ut in Manna, Eucharistiae figura,propter modum iuxta naturς ordinem sibi incompertum rebellarunt Iudaei: sic propter eundem modum deseruerunt Christum, & sermonem eius de Eucharistia sunt aspernati Capernaitae illi, qui nihil nisi naturalia sapiebant & eruactabant, cum abeuntes obstreperent: Quomodo potest hic nobis dare carne suama ad manducandum Durus est hic sermo: & quis potest eum audire 3 Hanc conuenientiam eleganter Sedulius,uetus & Christianus poeta sic expressi,
- Murmurat impietas Manna veniente refecti
Panis adest Christus, murmurat impietas. Petrus cum Apostolis iam edoctus, quonam pacto in diuinis operibus Vercari Ο n, . . , porteret, cum interrogatur a Christo,Nunquid & vos vultis abire 3 respodet se mi- ιο Dei is ni me offendi Eucharistic miraculo,quia non intueretur naturam & solitos modos vescendi alicuius carne, sed vitae atque diuinitatis potentiam, quae in Christo habi- -.taret corporaliter,& in ipsius verba exundaret,ut postet quicquid S: quomodo liberet. Domine inquit ad quem ibimus 3 verba vi aetern ς habes. Hoc enim rcspo- sum dedit,ut omne dubitationem de modo a Caperiantis obiectam tolleret. Pem pendi saepe apud me fundamenta dissidiorum,quae de Eucharistia exierunt in mu-dum,& ab eadem fide defcctionum. Unicum sane iudico, cui alia omnia tantum sunt veluti quaedam adminicula, quod toti modis naturalibus & rationibus excaecati,nolimus oculos ad Dei potentiam attollere,& cx eius immensitate metiri ver--em ,
bum ab illo dictum, Hoc est corpus meum, sed ex proprietatibus & infirmitatibus,
quibus circundantur corpora nostra. Scio Sacramentarios gloriari a se tribui om- M-- Dri Onia maiestati diuinae,sed de eius placito ac voluntate coqueri,& ambigere. Verum inficiari non poterunt,cum ipsis proponitur assirmatio, Hoc est corpus meum, quod
pro vobis daturi per quam dc Christi animo tam constat, quam potest homini de
alicuius intimo cordis recessu per sermonis affertioncm constare, quin excipiant contra rectum,simplicem,ac planum sermonis sensum ex humanet rationis modulo ac temperameto. Itaque velint nolint, fateantur necesse est incredulitatem suam
nasci,& sulciri ex ingenij nostri contra verbum Domini oppositione,qua demetati renouant prorsus, S repraesentat infidelitatis historiam, quam de Abraham scriptura proposuit, antequam esset confirmatus in fide. Vt enim ille primum studuit m A u verbum Domini de semine ad figuratum & spiritalem sensum inflectere,quonitam spem illi natura de substantiali semine non ostenderet: ita Cinglius conabatur, Hoc est corpus meum, ad figuratam intelligentiam conuertere,quia ratio non assequeretur in tantilla panis specie, totque in locis altarium, &simul in coelo corpus naturale inconspicuum adsistere. Dominus Abrahamum corripuit,& paucas citctiones adiecit,quet ipsum dimouerent a spiritali sensumabo tibi semen,inquit, de utero tuo. Ita Caluinus vidit satis correptum a Christo Cinglium peroppositionem harum vocum, Quod pro vobis datur, Qui pro vobiis funditur in remissionem peccatorum, ne corpus S sanguis figurative tantum ac spiritaliter praeberi dicatur. Verum quemadmodum Sara illam de semine additam expositionem & explanationem sategit iniussu Domini accommodare per Abrahae congressum cum ancilla, ita ut
naturalis modus nec offenderetur, nec excederetur in seminis procreatione de v-tero Abrahae ex Ancilla quae pcr naturam concipere dc parere poterat: Sic Caluinus
163쪽
modum adinvenisse sibi visus est, quo corpus Christi pro nobis traditu iuxta verbum ipsus manducaretur etiam maliter, & tamen minime naturales proprietates corporis violarentur. Ne sit corpus sine loco, negat cxistere sub panis effigie. Ne plures locos impleat, affirmat concludi aliquo coeli aut supra coelos spatio: nihilo minus percipi in actione Camae extra panem in coelo positum pcr fidem quas di gito contingi, atque eiusdem defluxum per Spiritus sancti canalem in animas notastra, distili iti. Ista est proculdubio bellissima & valde popularis sentetia, quae ver
bis speciosis facile incautorum oculos perstringat:sed cum Sara naturae ordini, &naturalibus corporis humani proprietatibus patrocinari mauult, ut vim sermoni Domini faciat. Multo enim minus Caluinus probare poterit suum continentum in institutione Lucharistiae ullo modo comprehcndi &fimdari, quam Sarascetum cx ancilla potuit denaonstrarc contineri in scininis promissione. Propter naturae dissicultates corpus Christi suscipi contendit Caluinus aliunde, quam ex pane designato per verbum Domini, sicut propter eiusdem naturae impotentiam semen i gitimum g ni pro cunabat aliunde quam ex suo matrimonio,non sati, Vt putabat, ter promissionis vcrbii ad seminis productionem requisito & expressb.Tum certe
icuit Sarae culpam suam praetexere,& defendere eoilcm suco, quo nunc Sacranae tari) non excusant modo, sed commendant suam. Potuit illa iactare, nihil interesse de qua nascerctur scmen, modo ederetur in lucem aliquando, ut nunc Caluinistae praedicant non curandum unde sumatur corpus Christi, modo capiatur aliundὸ quam ex pane Attamen ut parius ex ancilla non exhibuit semen, quamuis ex utero Abrahae prodiis let,quoniam aliunde qu rebatur, quam verbo Domini significaretur, sed pro semine legitimo natus est Isiuael de ancilla, cuius manus contra omnes, S omnium manus cotra ipsum, quique verum semen affligeret & opprimeret, sic ex fictionibus adulterinis omnium aduersario in non percipitur vcrum corpus
hvim Mia. Christi,quoniam aliude petitur,quam pactum S dictit in Domini polliceatur, sed pro vero corpore rabiem quandam & Ismaelis scritatem animo concipiunt, & ex sua Coena reportant qua incitati sursum ac deorsum permiscent omnia, & inquieti omnibus minitantur,ac quotidie oppressis legibus,abiecto Omni pudore, exuta omni humanitate,& deposito Dei timore,coelum icta permiscent, omniaque perturbant. Ne vero quicquam Ismaelitis sinerent proprium, quod non sibi arrogarent,vi illi pro Agarcnis Sarraceni dici,ac legitimi seminis nomen atque omnia iura vi & armis usurpare studuerunt, ac se in omnibus pro legitimis promissionis filiis gerere: ita Videas aduersarios id conari maxime,ne herctici nominentur,sed prae
alii, fili j Dei fideles Abrahς liberi,fratres Christi, puri puti Christiani, & rc rmati
Catholici,quibus debeantur omnia iure Pauli, quς depraedantur & deuastant immaniori crudelitate de Barbarie quam Sarraceni. Verum ut ad rem redeam, sicut Deus Saram non permisit diutius in errore versari, sed ad elucidationem suae pro-imissionis adiecit scincta gigni oportere ex ipsa,ne ullus postea restarct tergiversat di locus: sic quoque Icius Christus, vi omnem litigandi praecideret occasionem, manissesta oratione declarauit, sumendum venim suum & idena corpus quod tra-dcrct cruci alligendum, ex eo quod manibus porrigeret, ne fingeremus sine ipsius verbo nobis corpus illud exhiberi aliunde, quam ex ipsius panis sacramento. Ap stolus mentis & intentionis Domini fidelissimus interpres, subiecit panis sacramc' talis fractionem, communionem esse corporis Christi: adeoque coniuncta panem ci corpus patefecit, ut unum sine alio distribui nequeat aut percipi. Postremo, ne
ab ullo infidelitatis argumento Sacramentarios abhorrcre existimes, quemadmo
dum Abraham de Sara cum iam non inueturent post additiones appostas, qua
164쪽
parte sermonem Domini arroderent, ad risiim S iocos confugerunt, quibus tanquam rem absurdam de ineptam, promissum Domini viderentur cludere de despicere Ita Cinglianos de Caluinianos leges & audies ex sensibus & naturae actionibus in Eucliari itiain iocari lepidis lime, cum solidis destituuntur argumcntis. Candidatum Deum, impanatum, a pastore cosi chim facetissime amplii can comburi,
contaminari,comminui, a porciis lacerari & vorari, a muribus arrodi, in ventrem
mitti,& egeri,&per istas suauissimas sibi blasphemias verbum Domini de admiri da eius acta subsannat de conculcant. Obiicit Caluino in Apologia Uvesiphalus ab ipso censeri impiam subsannationem, si quis dicat corpus Christi vorari, prostitui, - pani assigi, si de Christi institutione agitur. Accipimus,inquit, confessonem, & cx ore iudicamus Caluinum, quδd sit impius irrisor. Aliquoties enim in sermonibus
- de Coena, ingerit auribus & oculis voces meretricibus conuenientes, quas sortasse
didicit a matre siua pontiscij facrisculi concubina. Ornaturus splendide sacrame- ti dignitatem,primo fere loco collocat Prostituedi verbum, de alias terque quaruγ' que prostitui corpus Domini, meretricio sermone, S impurissimo calamo scribit.' Non ante absolvemus eum, quam evicerit se non obloqui Domino Christo, & causim a nostris defendi, quae in institutionis solido scindamento non consistat. Frustra colunt Deum, qui cultus praestant, non secundum Dei verbum, sed secun- dum placita & traditiones hominum. Frustra quoque sacramentarij simul int, se' magna religione mysserium salaestae Coenς cel curare,quandiu eam infinitis contu-- meliis & probris assiciunt,atque ex ea eximunt pretiolissimum thesaurum praesen-- tis carnis A sanguinis Domini. Illa de Caluino ad verbum Vvesiphalus. Ac ne libri Caluini Vvestphalum iuste de incndacio coarguant, Bera duos libros conscripsit de re Sacramentaria contra Heshusum. Quicquid auditur sannarum S: dicteriorum,ac nugarum, sordium,& obscoenitatum in ganeis, prostibulis, poetis satyricis, cloacis de latrinis: ditiinus pocta tanquam e quodam copiae cornu ciffundit in illo de angustissimis Christianoru mysteriis opere, quod legere nequcas sine multis cachinnis, horroribus es execrationibus. Fidem ficiat lectio ea dere. Hactenus de tribus generibus, quibus verbum Domini peruertitur, de infidelitas comparatur, quibusque errandi issam una rerum naturalium consideratio praebet,& fundame- tum iacit. Atit enim,inquam, a proprietate lite ad vagas & spiritales intelligetias decurritu naut singuntur humano ingenio variae opiniones,quae falso attribuuntur verbis Dei, cum ab eorum simplicitate discrepent, sed apparent non omnino aduersari & contradi ccre.Postrem δ impius cum in profundum venerit, conicinnit,& Dei sermonem ludum iocumque ducit, quavis interdum pietatem simulet, ac prae se ferat, atque cx rebus sensui obiec his contra supernaturalia Dei factit arte ni exercet ludicram. Ab initio mundi, de tempore Abranam, quoties in manus inciderit alicuius insdelitatis Se haeresis prorsus enarrata Se descripta historia,meminerit Lector ad illa tria capita infidelium & haereticorum rationes omnes de voces reducere dc expedere:perspiciet quam omnes sibi congruant, J inter se conueniant. Nos autem si inter tot opinionum 5 haereseon status & procellas, quibus hodie agitatur veritas, & quiniat Ecclesia,falui & catholici enauigare ex hoc mundo studemus de cupimus, tanquam sacram anchoram menti ac memoriae nostrae des . . mus, quod Timotheo cum singulari adhortatione commedat Apostolus: O Ti- mothee, inquit, depositum custodi, deuitans profanas vocum nouitates, &oppo- . sitiones filii nominis scientiae, quam quidem appetentes circa fidem naufiagauerunt. Ne itaque circumseramur omni vento doctrinae, sed depositu custodiamus, ac verbis Dei mordicus haereamus, nec nouitatibus vocum dc interpretationum
165쪽
sinamus in alienum sensum detorqueri,aut ullo scientis praetextu aut suco perire ti: Praesens Repetitio nebulas discutiet, quibus aduersarij tenebras verborum Chri sti proprietati, quibus Eucharistiam instituit, conantur offundere. Huic proxima depellet falsas oppositiones rationis de Philosophic contra Dei omnipotentiam,&eius sermonem, quibus existentiam carnis Dominicae ab Eucharistia student pro scribere:Alia sequetur Repetitio de aducuariorum scurrilitate contra ciusdem carnis manducationem, ut ita omnibus suis numeris infidelitas in aduersariis abso
XIA EX AUGUSTINO, EDERE CARNEM HV
mam sapi agitium deo interpraetenda verba Domini persigurum omnes docent Sa
V AERIM Vs initio a sacramentariis, qua ratione impulsi, dilucidis verbis enuntiatam institutionem Eucharistiae, Hoc est colpus meum quod pro et olis datur, Hic est sanguis meus qui pro vobis Iunditur in remissionem peccatorum, a sua proprietate in sguras dissoluant. Magno supercilio regulas iactant, & prostentur, quibus sibi esse necesse aiunt proprietatem a verbis Christi repudiare, quarum prior vetat litem insistendum, quae sensum flagitiosum pariat: qualis est carne humana barbarorum more vcsci: cam regulam interpretandi scripturas se ex Augustino didicisse gloriantur Si praeceptiua est inquit Augustinus locutio, flagitium is
aut facinus vetans,aut utilitatem aut benescentiam iubens,non cst fgurata: Si aute flagitium aut facinus videtur iubere, aut utilitatem, aut benescentiam vetare,sPrata est. Nisi manducaueritis camcni fili j hominis,& sanguinem biberitis, non nabebitis vitam in vobis,facinus vel flagitium videtur iubcre. Figura est ergo praeci- piens passioni Domini esse communicandum, & suauiter atque utiliter reconden-- dum memoriar, quod pro nobis caro eius crucifixa & vulnerata sit. Adiungit Pe-trus Martyr Origenem, ut Augustino consentiat. Est sinquit & in Evangeliis li- atera quae occidit,non solum in veteri Testamento. Si enim secudum literam sequeris illud quod dictum est,Nisi manducaueritis carnem si ij hominis,non habebitis vita in vo Dis,litera illa occidit. His anicquam acquiescat Cluistianus, quatuor pen- stet, ne non sola sacramentariorum haeres, sed in sinitis prope erroribus per regi ham & authoritatem Augustini se inuoluat. Primum videat an ex scripturis depromatur ista regula, aut illis sit consentanea, ut contra scripturas aliquo iure admitti fossit. Deinde conserat alios locos Augustini,ut sensum resulae de verborum Christi,quibus applicatur, ex ipso inueniat, neque quicquam illi imponat. Tertio iudicet, an regula ex mente Augustini proprietarem institutionis Eucharistiae tollat. Postremo miretur Caluinistarum leuitatem S: vaecordia. Cum Caluino enim sentiunt verba Christi, Nisi manducaueritis carnem si ij hominis, proprie accipienda esse contra Cinglium, qui carnem nihil prodesse dicebat: nunc contra iubent pro translatis haberi .Postulandum etiam a Caluinistis,an communicare Christi pastionibus si t idem quod edere carnem eius, ct an sit id cin esus, & eius fructus ac finis, qui est consociari Christi pastionibus: quos discrepare contra Cinglium toties Caluinus disputat .Postulandum quoqueωn per verba Canae, ne stagitium redoleant, credant latum a Christo exhiberi communicationem de fructum passionis, dono ipsun substantiam corporis de sanguinis : cuius opinionis contrarium passim allicuerant. Caeterum Ut exordiamur a primo, si .Xacte regula discutitur, nec in scri-
166쪽
s turis traditur, nec illis congruit: imo Patriarchas & Prophetas plurimos contra - scripturas quibus commendantur,impietati s & imprudentis accus abit. Imperabat 'um
.. Deus flagitium Abrahae: Tolle filium tuum quem diligis Isaac,&iacrifica in uno
is montium quem ostendero tibi. A patre necari filium, omnium feritatem excedit. usi
Peccauit crgo pater, qui Dei praeceptum per figuram non mitigauit. In verbo Domini, Occide me unus alteri dixi qui propter nagitium veritus obtemperare, Dei, Pt is
iussit Leoni praeda fuit. Iubetur Esaiam nudus incedere, alius panem ex stercore c- εχ αλdere alius de meretrice liberos suscipere: alius prohibetur orare pro populo. Pe carunt omnes illi ex regulae male intellecta sententia, quia sibi flagitia deman- in i . data a Deo ad verborum proprietatem obierunt, cum excusationibus &sii Fugiis per figuras relinqueretur locus ad cultada turpissima & execranda illa facin ra. Quid si regula ista Lesbia semper suit, & deinceps sutura est comunis omnibus Philosophis& haereticis ad extruendam iterum Babylonem Horrendum facinus exagitabant fore Montaniliae, Manicim, Arriani, Nestoriani, si filius Dei implicatus came, crederetur sordibus atque infirmitatibus humanae naturae obnoxius Ideo ad illam regulam confugiebant ,& scripturas omnes sibi oppositas per figuras diluebant. Tantiam vero abest, ut Augustinus eorum errori subscripserit, ut contra Manichaeos clarissime doceat, tenendum esse mordicus literalem sensum scripturae, tametsi multis absurditatibus homini videatur scarere, M in flagitia propendere: in cuius rei exemplum producit de Eucharistia scripturam, de
qua nunc aξitur, quae praescribit Christiano edere carnem, S epotarc languinem: quod multo immanius reputatur,quam hominem iugulare. Neque id obiter scribit,quas incogitanti excida sed ad confutandos,inquam, lanicia os adhibet,qui inter alia argumenta,quibus suadebant non admittendum vetus Testamentum,illud erat praecipuum, quod contineret adulteria Abrahae, atque alia multa flagitia. - Resipondet Augustinus, credendum res illas ita gestas suisse, nec Oportere ostendi ξ- . . -- facto,cum iaci edi extiterit sancta & honesta ratio. Eat, inquit,aducrsarius iste legis se, is, - & Prophetarum retro cum suis similibus sociis, qui dixerunt, Durus est hic serino, quis eum potcst audireΘNos autem audiamus, d intelligamus duo Testamenta in ' - duobus filiis Abrahar, duabusque mulieribus eius commixtione foetatis, sicuta duos in carne una, Christum & Ecclesiam, illis nolentibus sine ulla obscuritateis cognoscimus, sicut mediatorem Dei S: hominum, hominem Christum Iesum car-- nem suam nobis manducandam, bibendumque sanguine dantem si deli corde at- . que ore suscipimus,quauis horribilius videatur humana carnem manducare,quam perimere,& humanum sanguinem potare quasvndere.Proculdubib hic Augusti nus tuetur proerie capi textum D. Ioannis,&facto impleri, nec tantum corde, sed in ore carnem & sanguinem sumi: quamuis ea res flagitiu atrocius sonci, qua sucrint es veteris legis adulteria S homicidia. Quid ergo cotraria loquetur, & sibi repugnabit Augustinus3 Sit ita sane potius,quam eius authoritas non latum unam Eucharistia, sed innumerabiles scripturas conuellat, quae specie flagitij videntur prccipe re, aut comemorare. Verum facile cocillabi cur repugnantia, si aduertamus, quid Dpud Augustinum significet figurata locutio. Non enim apud ipsum repugnat, li- ' steralem esse,& figuratam eandem locutionena ut costat de omnibus factis&exe- plis prodigiosis veteris Tellamenti, quorum literalem historiam defendit, figuratas tamen esse est locutiones propter signiscationem & finem,quorum causa omnis turpitudo & flagitium ab ipsis repurgatur. Nam nisi adulterium Thamar, infanticidium Abrahae,Pro phetae homiciatum, ad mysterium S religionis lignificationem pertinerent, sceleratae essent ad literam actioncs S locupon es. Sed quia
167쪽
in bonum snem a bona causa referuntur, in facto& historia rei gestae literales
sunt, figuratae vero ex rerum significatione & mysterio. Nam in scriptura&apud Augustinum,ut etiana apud Rhctores, duo sunt genera figuratarum locutionum: unum, quod in verbis figuratis versatur, & appellatur figura dictionis: alterum, quod verbis propriis rem aliquam citarrat, sed res enarrata & gesta aliud praeter se protendit & denotat, vocatilique figuraremin. Ob id nihil obest, eaeaciem lo-IMA, a re- cutioncm in verbis & re Festa propritim esse, sed in relatione rei ad aliud, esse figu- ratam : ut omnia sunt sere scriptam veteri Testamento: quo in genere figurata est locutio de edenda carne Christi. Aduersari; quod de figura rerum dixit Augustinnus,ad persuadendam figuram dictionis,& peruertendam literae proprietate,male accommodant. Deinde Augustinus agnostit etiam locutionem de edenda carne, is . nas. Christi, literalem esse quoad rem,sed figuratam quoad modum: ita ut in rei veritate edenda sit caro Christi, ut verba senant. Sed figura consistit in genere &modo 'i' δ' 'edendi, quem ait intellectum a Capemaitis, quasi quaedam laniena in carne Christi, uti fit in macello, putaretur exercenda. Si ergo a manducatione carnis Christi utraque figura excluderetur, ita ut nullum in ea crederetur mysterium, nec ad charitatem Dei & proximi vertereturiaut si serarum more caro illa discerpereturistagitium utique si peret illa locutio, nec in scripturis reperta ad literam capi possiet. Sed cum duplex illa figura veritati & proprietati literae cohaereat: litera illa vivificatur,& comprobatur ab illarum figurarum Biritu , nec ipsi a sua proprietate deperit, nec perimit, sed per adiunctas figuras illas a flagitio repurgatur, & viviscat Pr pterea in libris de doctrina Chri iliana non scripsit Augustinus absolutὰ locuti ne illam flagitiu sonare: ed ait videri, ex litera nimirum in se sola considerata, nullo respectu habito beneficentiae & charitatis diuinae, sed ut eripiatur talis flagitii species S: opinio, addit finem illum commendan tu,& ad illum relatam litera de locutionem esse figuratam, quia res significata sit figurata, & alio quam ad nudum &simplicem carnis humanae essem reserenda. Alibi vero etiam Augustinus modum edendi distinguit, cuius ratione etiam res ipsi verbis propriis expressa, figurata tamen est. Alibi vero aperte probat, vicissim cum tali figurarum genere retinendam esse litem & facti veritatem ac proprietatem in ista locutione D. Ioannis de Eucharistia. Neque solum id ait loco allato contra aduersarium legis & Prophetarum , sed cum tam vere scribit epotandum a Christianis sanguinem, quam
iis vere omnis eius usus interdiccbatur in lege. Cum Dominus, inquit, dicat, Nili tremi Amr manducaueritis carnem incam, & biberitis meum sanguinem , non habebitis vi-
. tana in vobis:quid sibi vult, quod a sanguine sacrificiorum,quae pro peccatis offe- 1 an Lo c. rebantur, tantopere populus prohibetur, si illis sacrificiis unum hoc sacrificium a significabatur,in suo vera sit remissio peccatoriit a cuius tamen sacrifici j sangui- ne in alimentum sumendo, non selum nemo prohibetur, sed ad bibendum potius Omnes exhortamur,qui volui habere vitami Itaque dubitari nequit, quin Augusti- nus locutionem istam, Nisi manducaueritis carnem filij hominis, proprie &ad ver- bum passin docuerit exponendam. Cum literati vero intelligentia figuram,qualem exposuit, admiscendam suadet,tumque declaranda,quoties apud rudiores agitur,
qui de verbis Christi flagiti j & immanitatis suspicionem facile concipiunt, qui quo
priusquam de mysterio & modo instituantur,abhorret a tali locutione, sicut clare scribit libro de catechisandis rudibus. Quantu vero ad Origene pertinet, certu est litera Ioannis occidere, si carnaliter, ut iacet, apprehedatur,quoad re,& quoad modii, ut carnalis modus laniadae ac voradae carnis humanae intelligatur, quo in veteri Testamento accipiebantur ac gerebantur omnia,& quo Capernestae in errorem &
168쪽
DE VERITATE EUCHA RISTI C. coe
scandalii prolapsi sunt. Verum si nihil delitera quo ad rei veritate dc facti substantiam detraxeris,sed ad modii Mad finem asciueris spiritum, sicut faciendu Christas admonuit,cum subiecit, Verba quae locutus sum vobis, spiritus& vita sunt:iam litera illa non occidet, quia spiritus vis & intentio diuina illi admiscetur: nec tum illam simpliciter,& prorsus ad verbum,uti legem omnem capiebat Iudaei,interpretabimur.Nec sane Origenes, aut ullus alius unquam existimauit statim aboleri omnino literalem sensum & proprietatem, ita ut ad puras figuras textus redigatur, si quid sorte latens in literaspiritu duce & adiutore,sucrit enucleandum : alioqui toti: gurae erunt, quot fere textus mysteria fidei nostrae continentes. Ideo literatis sensus duplex est:unus,quo nihil praeter sonum syllabarum concipitur:alter, qtio veri- si Itur ias quidem literae & sonus retinetur, nec in figuram transsertur : sed ex virtute Dei &spiritu veritatem illam &sonum interpretamur ac inctimur. Praeterea non tanti est unus Origenes, ut fulciri possit eius authoritate fidei & religionis regula, praesertim cum non semel eundem Ioannis locum proprie &ad literanar petiuerit, quemadmodum licet obseruare per nostrorum librorum capita, in qui laus Origenes citatur.
EX EO G o D S ACRAMENT A LEM ESSE Lin
cutionemputent, Hoc est corpus meum, contendunt Adure ais non esepropriam, sed guratam. CAP. z I TE R A M regulam Verbis ornant & amplificant, quantum pos-ν sunt aduersarij .contenduntque sacramentalem esse locutionem, i qua Christus utitur, cum Coenae sacramentum institueret. Initio, certaminis de Coena Domini Cardi stadius vocabulum sacramen, ii omnino explaudebat a disputatione de Eucharistia. Oecolam- padio murus aheneus erant verba illa, Caro non prodest quicqua. Postquam munimentum hoc subuersum a Luthero concidit, Sacramentari j quia viderunt cicramenti nomen si iis latebris aptum,&effugiis accommodum csse, ipsum cupide inuaserunt,in eoque proram & puppim constituerunt. A Cinglio asylum istud nostro tempore apertum fuit. Caluinus quidem occinit. Hic murus ala neus est,quod sacrametum instituerit Christus: ob idque, quod oporteat sacramc-- taliter exponi eius verba pro communi scripturae more. Nam sacramentis omnibus i ,-- inquit b c quasi perpetua regula est,ut signum nonae rei signatς accipiat. Et tame . . . nium tu relisio fuit asserere, quδd ista sit perpetua regula. Nihilominus tali secit hoc symcntu, ut alicubi scribat unica re uia tota litem finiri posse, si admitteretur a nobis nissa
sacramentalis locutio. Bera sane tanquam concessum ponit, in oratione Coenae tropum esse retinendum,quem tanto consensu non omnes modo Euangelistet, inquit,sed etiam Prophetae perpetuo seruarunt,cum de sacrametis ageret. In stamina illud est primu, S: quod existimat sacrametarii inuictis limit argumentu, quod de sacramentis iudicaclum sit ex similitudine & communi ratione, perquam solitum volunt in scripturis nomen rei significatae tradi rei significanti, bc signo per metonymiam quandam. Porro in eum usum regulam illam ediit, ut in oratione, qua metiuntur erolatum a Christo panem esse corpus sui imi probent nonasteria Christo corpus sim inesse pani,sed latum significari,S: quoties corporis S sanguinis metio sit in scriptur toties ex regula, qua significati appellatio signo datur, pro panis i cramcto accipi oportere Nos aute in multis peccare aduersarios& hallucinari, hoc loco docebimus. Principio prodiit suam imperitia, ostenduntque minime assequi,
169쪽
quid sit vere sacrametatis locutio, tuae definiri debet, per qua natura sacrameti de-ialisl. talis. scribitur.Natura vero est sacrameli, ut aliud significci & donet ,quam exterius appareat. Ideo ex proprietate locutionis sacramentalis verba Christi in sua propri tate manere oportet, quibus significatur aliud, id ipsumque donari, nempe ipsuin corpus Domini & sanguinem, quae exterius non sentiantur, sed locutione sacra-H- . in mentis propria demonstrantur. Deinde ponunt a Christo pronuntiatum, panem s - λ csic cor pus suum, quod numquam ex scripturis demonstrabunt , ut planum fit ex disputatis a nobis de Transsubtantiatione, ubi etiam excutitur, quo in sensii protulerit Apostolus,panem quem frangimus, esse communicationem corporis Dominici: ex quo student aduersari j vim inserre verbis Christi, quas Hoe e Z corpus meum, idem vescat quod, Hic panis Vi corpus meum. Itaque cum ruat hoc illorum fundamentum, stultra conantur regulam illam, de eius usum Christi orationi applicare. Deinde improbe faciunt, cum ex regula a scripturis non tradita, planis de propriis sacris literis enituntur praeiudiciuna asserre , atque ex paucis exemplis, cisque detortis regulam conscere. Quae vero producunt, nihil ferὸ cum sermo-ine Christide Eucharistia assinitatis habent. Fallii inest etiam sacramenta, &potis sinum Euangclica, fguratis ductionibus promulgari. Imo repugnat corum naturae talibus institui& cxplicari, ut in prima Repetitione probatum fuit. Ac licet Christi propositio, qualem DSunt, in scripturis extaret, non tamen quod ipsi i tendunt, corporis Christi & sanguinis praesentiam atque exulentiam a sacramento panis de vini excluderet: id quod impelluntur fateri ex aduersariis coryphaei,
tametsi pugnantia loquantur. Imprimis ergo quaeritur, An vlla vox in Propnet rum vel Apostolorum scriptis reperiatur, quae certam ac definitam eloquendi ra-s ---K. tionem de sacramentis praescribat: an Apostoli usquam, siue Prophetae, generatim de sacramentis agant: ita ut eorum declarationem ad aliquam elocutionem de Q
o. guram dicendi alligent. Insuper, an aduersarii Eucharistiam in sacris literis sacrata
mentum nuncupari aperte lcgant, ut eam sacramentorum legi astringant: An in cisdem scripturis reperiantur de sacramentis decidendum ex aliorum sumilitudine& comparatione,ac non potius ex propria cuiusque institutione.Fatemur quidem
csse aliquam inter sacramenta similitudincni: sed praeterita cuiusque sacramenti propria & peculiari in stitutione ex sola similitudine iudicare, aut similitudinis r
tionem eo viritie extendere, ut contra diserta institutionis verba, absque clariori Spiritus sancti declaratione aliquid de singulis sacramentis credendum statuatur, manifeste salsum est: Vera enim, perpetua de immota est haec regula, De sacramentis iudicandum esse ex propria cuiusque institutione, & descriptione: ita ut non ex loco similium, sed ex verbo Dei, quod de singulis sacramentis p culiariter extat, tractanda& moderanda sit illa similitudinis ratio, quae inter sacramenta intercedit, quemadmodum iam in prima Repetitione euicimus. De Agno enim Paschali, non ex institutione circuncisonis & similitudine iudicabatur, sed ex verbo Dei, quo ritus iste primum instituebatur : Et quod Pas cha sit signum ac monumentum facti praeteriti, & admonitio futurae liberationis , non ex loco similium decernitur , sed asseruntur manifesta testimonia in verbo Dei, ubi cius institutio traditur. Idcirco quantum aduersarij a verbis institutionis hanc quaestionem conantur abducere ad similitudines, ex quibus uiduis suo arbitrio pollunt singere,& statuere : tanta nobis diligentia curandum est , ut hanc controuersiam semper ad sontes institutionis , & intra illius
alueum omnem disputationem contineamus. Ita cnim multae praestigiae detegentur, ac plana erunt omnia. Rogamus iterum Sacramentarios, quodnam . sunda-
170쪽
sundamentum ex scripturis asserant suae praeclarae illi de sacramentis rationi. Cin glius initio laborabat, vel unum in scripturis inuenire exemplum, cum ipsi suppeditavit Diabolus, Agnus est phase. Ex particularibus quibusdam exemplis descriptura collectis postea Caluinus modestius conclusit, quali perpetuam legem de sacramentis fieri posse. Sed tarn a doctis &indoctis, qui saltem primis labris
gustarunt Dialecticorum praeceptiunculas, repclleretur, quod inepte ex nonnulliS A se misia particularibus inferret indefinitam & gerieralem conclusionem: tandem quas- -
mus, ubi de sacramentis agitur, certum ac peculiarem loquendi modum ex per-
quidam dictator, qui merum imperium in omnia sacra possideat, qui leges ligat Hi ἡμ' & refigat, interpretetur ad nutum, temperet de ampliet:Simpliciter inquitὶ dici- ra m retula.
- petuo scripturae usu tenendum. Vt laboranti magistro in hoc cardina disputatio- ..hil. . ius Bera opem serat, impudentiori asscueratione tanquam notum & consessum ponit, in oratione Coenae tropum esse, quem tanto consensu non Omnes modo
Euangelistae, sed etiam Prophetae perpetuὁ seruarunt, cum de sacramentis agerent. Sed cupimus,inquam, per illos demonstrari hanc regulam ex verbo Dei,quo dicatur hanc esse perpetuam formam loquendi de sacramentis, ut per metonymiam nomen rei tignatae imponatur signo. Adnota lector, fraudulentam aduersariorum tergiue sationem. Si enim in lipidam consequentiam ex singularibus exemplis contextam repudiamus regulam esse generalem defendunt:Ipsam si nobis testimoniis scripturae probari petimus, veterem recinunt fabulam, & cxcmpla singularia proserunt. Egregium sane condimentum his ineptiis adhibet Beeta, ut' compactam de singularibus regulam corroboret Paulus ait) sic ad Romanos dis. - putat: Abraham credidit Deo,& reputatum est ei ad iustitiam: ergo non ex operibus,sed ex fide est iustitia. Quid autem linquit Bezal magis est singulare, quam v-- nius hominis exemplum, a quo tamen colligit Apostolus uniuersalem regulam 3 Respondemus Apostoli ratiocinationem artificiosam & iustam esse:quia ipse tan- iquam ex scripturis consessum & extra controuersiam relinquit, unam esse omni, H Ein ciuibus propositam adeo ordinariam viam iustitiae de salutis rationem. Nec praecipuus huius argumenti neruus situs est in singulari exemplo, sed in generali illa promis. sone,Patrem multarum gentium constituam te: quae. cum de propagatione Eccle- .sae imitaturae fidem Abrahae agat, docet non alio modo spirituales eius filios apud Deum iustitiam consecuturos,quam quo ipse eam esset adeptus. Idco Abrahae exemplum vigore illius promissionis instar perpetuae fuit regulae, ex qua de iustificatione esset statuendum. Verum nequaquam similis est ratio in Caluini & Berae syllogismo. Nam nihil ex scripturis apparet, quo tanquam certum ponamus, Omnia sacramenta uno genere locutionis tradi oportere: si quidem habet unumquodque sacramentum,ut Spiritui sancto placuit, suam dignitatem & distinctionem: neque ille sese astrinxit formis excogitandam ad nostrum arbitrium locutionum. Ex nudis insuper exemplis ,& quidem alienis toto genere a Coenae controuersia, verba Eucharistiae Caluinus & Bega contorquent: Apostolus vero sermoni Dei innititur, qui omnes saluandos praedixerat ad imitationem Abrahae. Ob id aptissime ex eo de aliis omnibus colligit. Minime vero scriptum est , sacramenta omnia instituenda esse in modii de formam circucissionis, aut agni,ut ex his praeiudicium Eucharistic fiat. Pr terea tantum abest, ut proficiscatur argumentum de
sacramcntorum analogia a Spiritu Dei qui loquebatur in Prophctis & Apostolis, ut Cinglius Diabolo referat acceptum. Nam cum ipse sentiret nihil este solidi in horum S sit milium exemplorum multitudine, Semen est verbum Dei, Vinea test Ecclesia, Septem vaccae sunt septem anni: magna solicitudine conquisiuit exem- L. st