장음표시 사용
171쪽
plum aliquod commodius: nec tamen ei maximo studio indaganti occurrit quic quam,donec ille,de cuius colore dubitat,ateriae an albus sueti in somno apparuit,& subiecit hoc ipsum exemplum, quo maxime nituntur Cingliani de Caluinistae: Est enim phase Domini. Meminerit igitur pius Lector, quae possit esse authoritas eius argumeti,quod Cinglio per somnium est reuelatum,& quidem ab eo, de quo
ipse dubitare mauult, quam daemonium ac genium malum lateri liberrime: attamen hoc unicum est fundamentum muri alienci, cui Caluinistarum fides&confessio de Eucharistiae verbis superstruitur. Adhaec taceri non debet, Valentinianos&Arrianos proprietati scripturarum, quibus vera Christi caro&diuinitas asseribtur, ex iisdem locis studuisse tenebras obducere, quibus Cingliani&Caluiniani claborant Hoc est corpus meum obscurare. Valutinus sane,ut fictilium corpus a Christo indutum & scripturas,quae ipsum carnem factium de virgine palam faciunt, figurate explicaret,Spiritum sanitiam columbam eo modo quo Christum carnem dici respondebat. Arriani, ut patris affirmationem, Hic est filius meus dilectus, a proprietate literae ad metaphoras & alias figuras abducerent, has cum aduersariis locutiones in exemplum citabant: Ego sum vitis,ostium, & similes, de quibus ita scribit Athanasius: Admiror cur isti cum unus sit Deus, plures secundum sita excogitata, figuras, cipientiam, de verba introducant, alterumque adhuc proprium & na- turale verbum patris existiment, in quo hunc filium procreauit,quem verum situm 'per metaphoram ac secundarium intellectium appellari censent, non aliter quam & Vitis, & Via,& Ianua,& Lignum vitς,Sapientiaque nomine tenus nuncupaturi esse tamen nihilo ob id minus & alteram sapientiam propriam, & veram patris ingenitam illam, & coexistentem cum ipso,in qua cum hunc alterum creasset,nominauit eum ex participatu naturae illius sapientiae sapientiam. An non, obsecro, istud est Caluinistarum cum Arrianas commune delirium, ut Hoc est corpus meum explicetur
improprie propter aliquem respectum ad verum Christi corpus quod existat in coelo cum Deo 3 Sed Arrianis deteriores sunt isti, quod illi locutiones asciscerent, quae est errentur de eodem Christo Dei filio: isti nullam allegant, quae de codem Christi corpore capi possit eo sensu, quem infarciunt huic locutioni Hoc est coetus
meum. Ne vcio quis suspicetur nos potius declinare regulam quasi verissima, quam excutere velle, ne illa irretiamur: sed contra ut intelligant omnes quam sit futile commentum istud,quod meretricia fronte asseuerant Caluinistae, demonstremus in Apostolicis literis falsissimum este sacramenta metonymicis locutionibus promulgari, ita ut nomen rei significatae soleat signo externo attribui. Quoniam conuenit inter nos Bapti sinum sacramentum esse, quod institui, vel cuius saltem proponi necessitatem ac salutarem ess caciam, vetus omnis assEmitur Ecclesia, cum
apud Ioannem scribitur, Nisi quis renatus fuerit ex aqua & Spiritu sancto, non intrabit in regnum Dei: Deinde promulgatur eiusdem institutio, runtes baptis ale omnes gentes in nomine Patris, & Fiiij, & Spiritus sanisti: nulla hic metonymia, nulli tropi,ssed sinolicissina oratio est, quae tamen dis ne de sacramentis concio- natur. Scio eo vaesaniae& insaniae progredi Caluinum , ut dicat hic aquam vocari Spiritum, com ab ea distinguatur expressissime in eo textu, & ubicunque de ba-
ytismo agitur. Etenim in Aetis Apostolicis in propria sua significatione aqua &spiritus retinentur, cum Corneli) familia & Samaritani, atque alij baptismo tincti
narrantur. Nouimus quidem aquae nomine significari Spiritum a Christo, quando dixit:Si quis sitit,veniat & bibat: flumina ventre eius suent aquae salientis in vi- tam aeternam. atque ita quidem aqua pro Spiritu assertur per quandam simili- .
tudinem, sicuti per metaphoram ipse vocatus est Leo, Lapis,Vitis: sed ibi nulla fit
172쪽
de sacramentis mentio, ut inde metonymica sacramentorum regula corradatur.
Aquam baptismi symbolum esse,quo sanguinis Christi &Spiritus essicacia repraesentetur, extra controuersiam cst: tantum quaeritur, An in scripturis legatur locutio de baptismo,in qua nomen sanguinis & spiritus per metonymiam praedicetur de aqua siue pro aqua significante sanguinem de spiritum, ita ut enuntietur, aqua est spiritus: ut ad eius similitudinem interpretemur, Hoc est corpus meum, pro pane significante corpus per metonymiam. Nusquam illud iii scripturis reperient aduersari j. Etiamsi euincerent aquam in baptismo nominari pro seiritu, no inde essicerent tamen quod volunt: quia contra Oporteret ostendcre spiritum pio aqua exprimi, sicut corpus Christi pro pane sacramentali, priusquam conuenire locutiones,& in utroque sacrameto candem congruere metonymiam probatu siit. Conatur quidem istud praestare Caluinus in dicto Pauli:Salvos nos fecit per lauacrum regenerationis & renouationis Spiritus sanctuquassi per metonyniam primum no- mine secundi appelletur,dc renouatio Spiritus sancti metonymice pro ablutione aquae exprimatur. Quod si fit, ergo salutem assequeremur sola ablutione aquae bis enuntiata,etiam sine renouatione spiritus,cum assi et Apostolus nos illo lauacro& illa renouatione saluos fieri .Hoc quidem doctrinae Caluinianae repugnat omni no,quae lauacrum aquae tantum habet pro externa temera spiritalis renascentiae, &non tanquam medium,quo Deus salutem impertiat. Sin ex aduerso aqua apud Ioannem, & lauacrum regenerationis apud Paulum signiscant spiritum & renouationem spiritus sancti, idem quoque bis efferetur, de dicetur, Nisi quis renatus fuerit ex Spiritu, de spiritu:&,Salvos nos fecit per renouationem Spiritus sancti, de renouationem Spiritus sancti .Quod si sic agitur, iam omnia de baptismo scripta, ad Spiritum venient referenda,& spiritaliter intelligenda,ac proinde nulla corporalis ablutio adhibenda.Nam quae restabunt testimonia Canonicae scripturae de bapti mo corporali de sacramentali siue externo, si ubicunque legitur aquae, siue lauacri, atque ablutionis appellatio,non aqua nec lotio visibilis, sed Spiritus sanctus intelligendus siti certe quicquid dictum fuerit de aqua baptismi, licebit contendere capiendum pro gratia Spiritus sancti. Quanto satius fuerit simplicitatem Apostolorum sequi , & salutem imputare toti sacramento baptismi composio ex aqua de spiritu,quemadmodum in alia Repetitione differemus,& non per violentas metonymias atque inusitatas impietatem adaugere 3 Apostolus lauacrum regenerationis ad aquam pertinere alio loco ostendit, quo Ecclesiam mundati scribit lauacro aquae,de verbo vitae .ubi lauacrum aquς pro externo regenerationis lauacro collocat, sicuti verbum vitς :cui adiungit renouationem Spiritus sancti, sicuti Ioannes annectit aquam de Spiritum,ut distincta ac diueria,quemadmodum pr clare Augustinus monet in eiusdem Ioann. epistolam a quo sine controuersia ut duo nu- merantur aqua de Spiritus, cum ait, Tres sunt qui testimonium dant in terra, S piri- tus, Aqua de Sanguis,de hi tres unum sunt. Claudicat itaque & labascit ficta ab ad- uersariis regula in primo novi Testamenti sacramento.Nec vicissim quoties in baptisini negotio Spiritus memoratur,possunt aduersarij pro aquae signo accirere, ut locum habeat eorum sacrametatis regula.Dicitur Christus in baptisino suscepisse spiritum, eundi inque familia Corneli j ante baptismum : promittitur Christus baptisaturus in Spiritu. Eone insaniet venient aduersari j, ut Spiritum hic interpretentur pro aqua ex sacramentali regulat Frustra contra illos de aliis quinque nou et legis sacramentis exciperem, cum tamen satis nequeam mirari corundem prolemniam atque mentis cetcitatem ex malitia profectam. Nuda signa ac verba figurata de antiquo Testamento excerpta nominant, dc inscribunt lacramenta, quia tan
173쪽
tum aliquid aliud sua significatione rcpr sentant: & detrectant concedere, uti, bcantur de appellcntur sacramenta noui I cstamenti , quae non solum vel bis qui bus describuntur, expresse dicuntur de denotantur esse sacramenta, sed ipso opere quo exercentur, non tantum aliud significant, scd rem sacram ac plane diuinam exhibent ex scripturarum contestatione: cuiusmodi est matrimonium, Epis copalium manuum ad confirmandum siue ad ordinandum impositio: prolata perlegitimos ministros poenitenti peccatorum remissio atque absolutio: de oleo lan clo per presby teros aegrotorum inunctio:quae iuxta expressas scripti aras designant, di designatam asserunt suscipienti aliquam gratiam. Nullum tamen horum omnium in sua institutione aut usu per locutiones metonymicas ab Apostolis tradi tur. Vt aulcm ctiam de Eucharistiae sacramento loquamur, an ubi scribitur, Qui manducat meam carnem, & bibit meum sanguinem, in me manci,dc ego in eo: &, Qui manducat de bibit indigne, reus erit corporis de sanguinis Domini: de, Panis ..quem frangimus,nonne communicatio corporis Christi est an,inquam, audebui ..hic carnem,corpus , de sanguinc in ex sacramentali regula pro pane de vino, sacramento corporis de sanguinis exponere Θ Quod si ad legem dc Prophetas prouocarint,vi suam inde emendicent regulam, nisi fallor, illos oportebit philosophari in hunc modum,ut Suenkseldius facicbat. Ex veteris Testamenti sacramentis iasi potest probari esse propria Coenae locutio, aut praesciatia corporis de sanguinis Christi in Eucharistia: ergo nec iuxta expressum verbum noui Tcstamenti credenda est. Quid si nec illorum regula in omnibus locutionibus secramentalibus antiquae legis locum habeat 3 Quid si magna pars exemplorum quae allegant, ab ipsis comiumpitur,malaque fide citatur,nec inter vera sacramenta reponitur,nec cum locutione Christi de Coena, assinitatis quicquam habet, dignos ne existimabis aduersi-rios,cum quorum selsitate, impietate atque impostura fidem dc religioncm veteris Ecclesiae commutes Quod enim proὸucitur ab ipsis,Circuncisio est naedus de, Agnus est phase, t cxtus eos mendacii arguit. Legitur quidem in G cnes, Hoc est 'pactum meum, quod sἡmabitis inter me de vos. Circumcidetis ex vobis omne masculinum. on scribitur,Circunciso est pactiam, quia non ipsa circunciso, sed praeceptum de circuncisone,proprie foedus extitit. sicut apud Hieremiam de logus ipse dicitur, vetus pactiam, quod irritaverunt Iudaei. Idcirco in Genesi subiungitur: Et erit pactum meum in carne vestra: perinde ac si diceretur, Obsignabitur pactum meum, dc complebitur in carne Per circuncisionem,quae statim post recte vocatur signum foederis, sed longὸ alia significatione quam volunt aduersarij panem signum dominici corporis censeri. Sed nec legitur, Agnus est phase: sed totaceremonia de actio Israelitarum,quae prςscribebatur ad parandam fugam ex AEgypto, de transitum,nominatur Phase.Attamen etiam sacrificium quod tum fiebat de Agno,vocatur etiam ascriptura Phase: quin im ὀ dc. Agnus ipsc appellatur Phase, his verbis :Non confringetis os phase: sed nusquam in scriptura occurrit,Agnus est iailhasse. Demus utramque locutionem ibi reperiri, atque in utraque signum pro resignificata collocari: non tamen sunt sacramentales locutiones, de quibus regula sue ab Augustino, siue ab alio componitur. De litis enim sacramentis sertur de signis quae similitudinem gerunt & analogiam quandam rei significatae ob illamque
nomen citis induunt. Atqui circunciso signum quidem erat foederis,sicut eflectus suae catis, indicium facit, de ipsam in memoriam reuocat nullam tamen imaginem foederis prae se serebat. Agnus erat monimcntum de signum transitus, non tamen vlla similitudine naturae ipsum reserebat. Circunciso non erat verum sacramentale signum foederis, sed spiritualis circoncisionis, quemadmodum ab Apostolo explicatur.
174쪽
plicatur. Nec Agnus erat sacramentae signum transitus, sed ipsus Christi oblati, ta Ioanne de Paulo docetur. Qua de caula vi ex his sacramentales locutiones fabri--ia',
cent aduersari j, oporteret in scripturis legi, Circuncisio manuficta est circunciso spiritualis, Agnus Iudaicus est Christus. Abrepti aduersari j extra rem omnes locutiones metapnoticas in sacramentalibus numerant, & omnia genera signorum in sacramentis reponunt: ita ut secundum ipsos tot extent in scripturis sacramenta, quot sunt rerum aliarum signa. Ideo ad maiorem exemplorum copiam cumulanto: coaceruant, Ego sum ostium,vitis, pallor, leo,agnus:Septem spicae dicuntur esse Inici septem anni: Altare de ciuitas Hierusalesia Dei nomine nuncupantur: aliaque Eu- -
iusmodi prope infinita. Cum desunt exempla accommodata, Caluinus ista fingit, ia. quasi in scripturis expressa, Sacrificia sunt propitiationes peccatorum, Arca est Dei
praesentia: quibus omnibus respondemus, nec sacramentales csse locutiones, nec n. Q.
quicquam sermonem Christi de Eucharistia cum ipsis habere commune. Omnes enim illae propositiones, etiam ista, Circuncisio est scedus, Agnus est phase, sunt
disparatae: non autem istia, Hoc scorpus meum, quae etiam apud Dialemcos identica est ex pronomine demonstrativo substantiae, non disparata. Nec Contenti sunt manet ;aduersari j dissimiles de discrepantes propositiones huic comparare, scd audent Iliis, omismia pauca Christi verba vitiare, ipsisque addere, quasi dixerit, Hic panis est corpus meum: ut ex identica disparatam reddant, de quoquomodo conuenientem cum 'his quas consarcinant. Sed nullus Euangelista scribit dichium a Claristo panem esse corpus suum:nec quod est elocutus, i. dein potest sustinere interpretationem, sicut probatur in Transsubstantiationis Repetitione. Deinde scriptura perpetuo fere aliquid apponit,quibus illas locutiones esse figuratas demonstret. Si circuncisionem vocavit foedus, si Agnum phase,statim expoliuit,de addidit signum foederis,& trasitus monimetum,aut victimam transiitus. Si Christum pastorem appellauit, qua leni intelligat, explana cum ait, Cuius sumus oves: si vitem, cuius simus palmites:
si ostium,quo nobis ad patrem pateat ingrestiis si petram, quae spiritalis sit: si te
nem,qui de tribu Iuda existat: s locum de altare vocat Dominum, causam interserit , quatenus nimirum in ipso videtur de colitur. At in tota disru tatione de Coena nullum verbum inuenitur, quod locutionem in figuram necessarid inflectat, nulla expolitio quae sensum alio trahat quam litera sonat: imo quae adiungitur explanatio,itteram in naturali significatu confirmat,Hoc est corpus quod pro vobis, inquit, datur. Nec pudet aduersarios cum ista metaphoricas illas conerre, Ego sum vitis, ostium, leo: quibuscum si quadraret, non debuit Christus efferre, Panis est corpus meum,usi placet aduersariis, sed, Corpus meum est panis: quoniam ut in illiis propositionibus praedicatum attribuitur per metaphoram subiecto, ita decebat in oratione Christi panem per metapla oram applicare corpori domini. Nec in illis si num recipit nomen rei signatae, sed contra res signata, nimirum Christus, nomen signi admittit,ut vitis dicatur, aut leo:ob Idque a sacrametatibus locutionibus sunt reiiciendae. Nec vero maiorem fidem aduersariorum speres in exemplis quae de nouό Testamento seligunt: ut, Columba, de linguae igneae erant Spiritus sanctus: Ioannes cst Helias, Pctra crat Christus: quorum imprimis nullum par est huic, Hoc .. st corpus meum, nisi prius probatum fuerit dictu a Christo, Panis est corpus ineui . t..i cmperque scriptura aliquid interponit, quod declaret unum non esse alterum ins ibstantia, sed in similitudine aut virtute. Ioannem quidem Heliam esse asseruit,
sed in spiritu de virtute:Spiritum quidem visum, sed laquam columbam. Pari stro-rba veteres haeretici suadebant Claristum hominem appellari, sicuti Columbam do igneas linguas Spiritum. Quibus cilin respondent Patres, diuersum loquendi
175쪽
genus de columba & de Christo obseruant,vii nos in istis exemplis, & in locutio-
ri . to carnis istius veritatem Christus vere carnem sulcepit: b intus enim lanctus in speri cie columbae, non in veritate columbae, sed in specie corumbae descendit de coelo. Hoc idem responsum aliquoties reddit Augustinus. Sed nec Christus dixit, me est istamiuam corpus meum nec ait, Hoc est corpus meum in spiritu de virtute. Quinetiam si concesserinius scribi, Columbam esse Spiritum sanctum, non tamen erit locutio sacramentalis similis huic, Panis est corpus meum. quia non consistit similitudo inter Columbam & Spiritum sanctum,sed inter Columbam & Christum a Spiritu sancto inunctum Nam Columba repraesentabat Spiritum sanctum, ut effectus suam causam. Per similitudinem vero indicabat Christum perfusum spiritu mansuet dinis,quo pacem & misericordiam Dei, tanquam Columba exarca emissa, pauperibus & contritis corde nuntiaret. Itaque ut ad rem accommodaretur Propositio, sic esset enuntianda, Columba est Christus. Palmarium ducunt exemplum adue sarij,& irrefragabile,quo affirmat. Apostolus, Petram esse Christum, ut pote cuius esset signum & sacramentum. Verum nec ista locutio respondet Christi orationi, nisi constiterit scriptum, Panis est corpus meum: quod merito constanter negamus. Praeterea non dubitatione caret, An locutio illa recta sit de naturalis, an figurata, cum non appareat manifeste de qua petra Apostolus intelligat. Non enim tantum ex petra Oreb, aut in Cades ad aquas contradictionis ex rupe subministrata est , qua populo in deserto per Dei potentiam, sed aquae amarae dulces euaserunt. Ostensi sunt duodecim fontes, & ex puteo prope Arnon Deus Israelitas adaquauit. Ideo ut Maiana quiduis collatum populo ad victum in solitudine vocatur ab Ap stolo cibus spiritualis uta omnis potus Israelitis erogatus a Deo in deserto, vocatur spiritualis potus, non solus is qui de saxo fuerat clicitus. Quamobrem expreste scribit Apostolus,potum illum effusum non e petra materiali,5 aliquo in loco do fixa, sed ex petra spiritali,&quae sequeretur populum quocunque pergeret. Hanc vero suisse Christum exponit, cuius spiritalis & diuina virtus potum suppeditabat populo,quotienscunque egeret. Nominat autem petram potius quam puteum aut fontem, a digniori de excellentiori parte: quoniam beneficium eius, gratia & pote-tia magis apparuit in administratione aquae de petra, quam ex aliis locis. Et quoniam petra materialis percussa, ut e silueret potus, plus similitudinis thabuit cum Christi latere est ossio, quam aut putei aut sontes: itaque Christus non sol im tum erat spiritalis petra,sed erit in aeternum re vera&sne figura: significabatur tamen ab
illa deserti petra materiali. Quod si Apostolus non apposuisset spiritalitatis dicti
nem ad petram,& non adiunxisset proprietatem, quae materiali re vera non potest conaret cre,ut quo que locorum sectaretur populit,ac tantum enuntiasset, Bibebat de petra,prctra aute erat Christus, proculdubio metonymiae daretur occasio.
Graeci quidem Theologi Chrysostomus, Theodoretus, Oecumenius, atque alij, suis in Apostolum Commentariis, locutionem illam sine figura interpretantur, quos adiuuant rationes allatae. Nisienus etiam in tractatu de petra vitae sic loqui tunBibebant de spiritali petra subsequente, petra autem erat Claristus. Quando di- xit quod potus esset spiritalis, nihil habebat quod immutaretur, sicuti nec in Manna. Ex modo scaturitionis probat,quod potus csset spiritalis: neque enim protria petrae natura aquam emittebat,sed alia quaedam petra spiritalis, Claristus nimirum, qui quicquid fiebat, ei sciebat.Subsequente significat, quod Christus semper una adesset, & omnia ederet miracula. Alia opinio censet ab Apostolo capi petram pro
176쪽
ipso potu in deserto & spiritalem petram dici, ut antea spiritalem cibum & potum,
quoniam non naturaliter, sed diuinitus exhiberentur. Caluinus in institutione, nomine petrae rupcm intellexerat,de qua Moses aquas excusserat: scd ab Uves phalo edoctus, non iam saxi duritiem accipit, sed ex saxo pronuentem potum. A potu igitur spiritali voluit signiscatum Christum. Per nos sane liceat sic exponere: sed quaerendum restat,quomodo Christus significatus sit. Oportet viique ut illud satin sacramento aliquo noui Tel tamenti, qui potus sit & Christus ipse. Vt enim Apostolus scripsit per maris trastum designari bapti tria sacramentum,it. 1 per cibum M potum Israelitarum intendit denotare aliquod nostrum si cramentum in cibo &potu, qui Christus sit re vera per potum Israelitarum signatus, clim nihil omnino Israelitarum potus similitudinis praeberet cum Christo, ut ipsum absolute & in sita
natura repraetentaret. Itaque cum nullum sacramentum noui Testamenti in esu &potu consista qui respondeat Israclitarum vii tui spiritali, nisi ipsa Eucharithia,necesse est ut eius cibus & potus sit Christus re vera:alioqui, quoa volunt aduersari j, locutio ista,Petra erat Christus, non erit sacramentalis,& rnetonymica, nisi aliquid significet quod per similitudinem&conuenientiam cum Israelitarum potu revera sit Christus.Quapropter tantum abest, ut ista Apolloli metonymia destruat proprietatem huius enuntiationis, Hoc est corpus meum, ut illam planissime astruat, & confirmet. Nam docet id quod seruat smilitudinem aliquam cum Israelitarum potu,& bibitur in nouo Testamento, re vera Christum exis erc,sicut declarat Eucharistiae locutio, Hoc est corpus meum. Ridiculum cit metonymiam a metonymia significari, figuram a figura, & non figurae veritatem. Nam Diso subiecisset Apostolus, Omnia illis in figura contigisse, unde nos admoneret in nouo Testamento veritatem figurarum expiscari. Quod ut declinaret Caluinus, literam Apostoli suo more corrumpit,astque omnia in exemplum nothrum Israelitis contigisse, non in figuram,cum typi dictionem Apostolusco loco habeat. Frustra in eodem ac proximo capite tantopere veritatem Eucharistiae studuisset enucleare, cuius cauta figuras praemisisset Si enim eadem figura nobis traditur Christus in Eucharistia qua Itidaeis,cur Apostolus inter nos & illos fgurarum discrimen posuit,& post Eucliaristiani no addit,hoc in figura nobis sicut patribus accidere3 Tertia opinio probat, quae satis frequens antiquis Theologis quibusdam es , a quibus sortasse ipsa histo ria Israelitarum & Apostoli literanon penitus fuit expensa, ut petra simpliciter prorupe deserti usurpetur, & spiritalis cognominetur pro alterius ac sublimioris rei sisniscatu: Et nos ultro admittamus istum sensum,cum suis authoribus non careat,
nec metonymiam repudiemus:Sed quid inde,obsecro,cficietur & colligetur 3 An quod istalocutio susiciat ad proprietatem omnium assirmationum, quae de omnibus aniculis fidei in scriptura comperientur,eneruandam 3 Cur enim non cotendetur omnes metonymicas esse ξ cur non in probationem allegabitur, Petra erat
Christus3 Quod si valebit exceptio, tanquam a particulari ad uniuersale claudicet consecutio,& hic quoque Valeat eadem responsio. Multo vero magis valeat Apostoli declaratio, ua expressis literis & syllabis testatur hanc locutionem, Petra erat Christus,& similes de sacramentis veteris legis, ad Christum & veritatem eius relatas, figuratas esse ex eo,quod omnia in figura tum Patribus contingerent. De noui Tcstamenti sacramentis non ita scripsit, nec ita sensit, cum antiquis figuris illa opposuerit,& ex Christi traditione non ex si rarum consensione, sed potius di- uenitate de adimpletione de Eucharistia flatuendum de credendum docuerit. Cum satis Bria aduerteret Caluinum vim inserta scripturarum exemplis, quae citarct,ad fabricandam suam metonymiam & sacrametalcin regu lam impuris linius
177쪽
poeta de poetis clariora de expressiora,vi existimat, emendicat,ut scripturas & reli aemiis gionem Christianam in artem poeticam redigat. De Homero istud excerpit,ri Maeo id est, Sed praecones splendidi iuramenta fidelia 'clo' deorum contulerunt De Virgilio subiungit, seu que armasculi' nec ieriti Dominorum fallere dextras.
Apud Homerum contendit iuramenta collocari pro victimis,quibus interpositis iurabatur sancte : ita ut sit Bezae cade metonymia cum ista, Hoc est corpus meum, quia iuramenti nomen tanquam rei significatae exprimatur pro victimis, quae ius iurandum de foedus firmarent, sicut a 'ud Virgili uindexterarum nomine fidem de
iusiurandum metonymice vult intelligi, quod ultro citroque dextrae pneberi si leant in signum fidei ac Dederis. Sed quid simile habent ista cum verbis noui Testamenti λ Nam primum non dicit Homerus, iusiurandum est victima, iusiurandum est foedus,aut vici ima est foedus, quemadmodum pronuntiauit Christus, Hoc estcorpus meum. Deinde nec iuramenta nec victimae sunt signa foederis, sed cause potius illius paciscationis, quae verbis & rebus,hoc est, promissis & sacrificio fatacto fieri solebat apud gentes in foederibus sanciendis. Alius igitur modus hic est metonimiae, non is qui signi cst & rei signatae. Praetcrea hoc telum exemplum nota
stram causam magis adiuuat de confirmat, quam Vt eam refellat atque impugnet. Etenim de iurameta non erant indicia absentium Gr corum vel Troianorum,
nec laostiae de ipsa iuramenta erant signa absentis foederis, sed illae erant signum de pignus, quo inibatur foedus,& iusiurandum fiebat:ita ut praesentis iurisiurandi, scederis, atque pacis esset confirmatio &obsignatio. Quamobrem suo se iugulat dio Beeta, dum praesentiam corporis de sanguinis Domini hoc exemplo conatur tollere,cum magis ex eo stabiliatur de demonstretur. Nam quo foedus percutitur, coram sisti solet & exhiberi, sicut victimarum sanguis fundebatur re vera praesens, quo foedera inibantur. Atqui Christi sanguine nouum Testamentum sancitum est & adhuc feritur atque obsignatur iuxta illud, Hice inguis meus noui Testamenti. Hoc discrimen est inter nos de Gentiles, quod isti inter se, nos cum D eo foedus icimus. Alij alia de scripturis aduocant exempla, quibus etiam ostendant signum rei significatae appellationem sortiri, ut, Nos sumus circunciso, Pascha nos frumest Christus, & similia, quae Petrus Martyr congerit: in quibus negamus vllam
inesse metonymiam, qualem intendunt aduersa ij. Nos enim non significamus circuncisionem, ut eius nomen nobis attribuatur per metonymiam, tanquam signo vocabulum signatae rei: neque nostrum Pascha repraesentat Christum absentem, sed re vera nos sumus circunciso non manufacta, siue carnalis, sed spiritalis:& nostrum Pascha, siue noster Agnus, siue sgura, Christus ipse est praesentis sinus
nobis in altaris mensa, ut de ipso epulemur tam vere, quam Iudaei de vervecino Paschate. Alij ad imagines usque & statuas coniugiunt, ut aliquam nanciscan- . tur metonymiae formam , 5 ipsas contendunt nuncupari nominibus rerum significatarum : ut Herculis statua Hercules vocatur, & Christi atque Sanctonim imagines, illorum nominibus insigniuntur. Nos vero negamus vera& propria nomina rerum signatarum ad huiusmodi signa transferri, cisque per metonymiam tribui, sed ipsa nomina dici homonyma, siue aequivoca atque ambigua, quae duas res disserentes enuntient: cuiusmodi hominis appellatio ad nominem verum de hominem pictii in vulgo censetur: non quod proprie nomen veri hominis
traducatur ad pictum, sed hominis dictio duplex est &hibola ad duas significationes discrepantes, hominis scilicci naturalis, & picti. Ibi nec metaphora est, nec metonymia, scd amphibologia, nec immutatum rei significatae nomen signo tali
178쪽
siqnificationis.Quod si quila premat abliuiusmodi imaginibus designari & signis
cari res,quarum similitudinem exhibent: eo quoque pacto ab illis carudem rerum propter similitudinem nomina usurpari: no insciamur imagines rerum absentium signa esse,quas rcpraesentant: sed ut non rerum significatarum praesentiam, sed nudam & magis discrepantem quam conuenientem similitudinem praebent, ita nomina quibus assciuntur, non sunt propria de vera rerum signatarum, sed alia, quae similitudinem aliquam in dictione & voce habeant cum propriis illis, sed non sunt eadem. Ideo nihil pertinent ad sacramentalem locutionem siue metony mia, quam cudunt aduersarii, in qua requiritur, ut idem nomen in eadem significatione iiii ponatur rei significatς & signo. Hoc enim intendunt,cum corporis naturalis Christi nomen proprium pro pane poni confingunt. Quod si tanquam imaginem panem ipsum, Christi corpus vocant,oporteret panem prae se ferre aliquam corporis Dominici similitudinem, neque praeter ipsam quicquam amplius de illo exhibere, quod esset inane sacramentum de infructuosum constituere. Qua de causa rectὸ Caluinus improbat opinionem eorum, qui non pluris panem Coenae, siue ipsam Coenam aestimarent,quam passionis Dominicae imaginem dc memoriam. Sed nec panis in se gerit ullam similitudinem corporis Dominici, quamuis panis mand catio,vitasque potio in Coena, aliquam praebere dicatur, propter interpositam paD
sionis Dominicae commemorationem, eiusque quandam imaginem:tum igitur
non panis ipse nominaretur corpus Christi, sed panis estis, de ipsa Coenae actio.
Quamobrem quoquo se Verterint Sacramentari j,non reperient in scripturis locutiones secramentales, quae pares sint isti, foc est corpus meum.
Ex ALIQUIBUS FIGURIS CONCESSIS IN VER
bis Christi de Eucharistia ,suas metaphoras oe metondimias inducere volunt aduersari,
XTRA Coenam Domini aliunde quaesita exempla figuratarum locutionum, quam parum momenti de authoritatis habeant ad proprietatem verborum de Eucharistia tolledam, non ignorarunt aduersari j.Friget enim, de utroque pede claudicat huiusmodi r tiocinatio: in aliquibus scripturis metonymicae locutiones inueniuntur: igitur de oratio Christi de institutione Eucharistit est in tonymica,sive aliter figurata. Eodem enim argumenti genere quiduis sacris literis comprehensum, figuratum esse persuadebitur. Eam ob rem aduersarij cominus redintegrant pugnam, ac triplici acie nos inuadu ut victi cogamur tropum in verbis Christi recipere. Aiunt Catholicos de Lutheranos Christi locutionem in aliam resoluere, cum perinde sonare dicamus, ac si dictum fuisset, Panis tra substantiatur in corpus meum. Lutheranos subiungunt ita vertere, In , sub , vel cum pane est compus meum.Negant sine figura explicari posse, Hoc poculum est nouum Tenamentum, Cum pro Vase poculum memoretur, aut pro vino,sicuti mensa pro cibo apud Apostolum.Contendunt etiam neque poculu, neque quod est in poculo,neque sanguine Domini esse nouum Testamentu,quod sanguine Domini sancitur. Profitemur
quidem non ideo figura a nobis Christi sermoni infiFi, si pane transsubstantiari as scrimus: imo ne pluribus figuris rima aperiamus, ideo Trans substantiatione credimus, ncc quicquam assui verbis Christi sinimus,sed quo sensu prolata sint,ostendimus. De sua Synecdoche viderint Lutherani, quana illis verbis haerere non polia in
179쪽
Transsubstantiationis Repetitione monstramus. Quantum vero ad uniuersam hibris i '- storiam de Coena Domini, & ad singula verba in ipse contenta, concedimus nones , o - nulla inueniri figurata:sed negamus iuste inde inserri: Ergo omnia, aut, Ergo quae M. non tamen nobis displicuerint in sua proprietate,essiciemus fgurata. Nam si propterea quod in alicuius rei descriptione nonnullae inseruntur figurae, tota descriptio iudicatur figurata , totum Euangelium erit figuratum & parabolicum: quoniam eius historia multis fistutis 5: parabolis statet: & in Coena sanguis explicabitur in cruce effusus figurate, quoniam in eius narratione quaedam extant figurae. Esto, sit tropus apud Lucam de Paulum in poculi voce: an ideo oportebit exponere figurate verba illa, sine tropo claris lima, Hoc e i corpus meum Z An non potius conueniet tropicam locutionem per simplicem,S non figuratam explanare Numquid ideo locum sibi faciet aduersariorum tropus, ex testamento signum testamenti colligens,& sen-guinem salutarem e Coena remouens ZSed nec quidem suffragatur exemplum hoculi figurae, quam inues ligant aduersarii, per quam res signata pro signo statuitur, de corpus pro pane,ac sanguis pro vino.Non enim effertur a Luca & a Paulo, Hoc poculum est sanguis: ut isti rei pondeat, quam ostentant aduersarij, Hic panis ea corpus meum: Se quod ab illis enuntiatur, Hoc poculum est testametum, non id fit,
tanquam res significata signo attribuatur: cum nec poculum nec vinum, imo nec
sanguis ipse, significet tes ametu sed attributio effectus siuae causis redditur,cum
testamentum interueniente sanguinis poculo meatur. Imo ex Lucae de Pauli or tione resellitur aduersariorum commentum de pane & corpore. Sicut enim poculum aut vinum non assirmatur esse sanguis, ita nec panis ab Euangelistis pronuntiatur esse corpus. An non vero setius est elucidare Lucam &Paulum ex aliis Euangelistis,qui simplicis lime Christi proloquium recitant, Hic est sanguis meus nouit flamenti s Quid hac oratione planius & lucidius 3 quid opus habet si ibsidio tropi 3 quomodo patitur singuine exponi pro symbolo aut figura sanguinis 3 Nullam e
go constituendi & admittendi tropum nobis neces statem imponunt haec verba, Hoc poculum nouum est testamentu in meo singuine:praesertim cum ex usu omnium linguarum poculum intelligi debeat pro ipse potione generaliter sumpta, quae designatur in specie, quaenam sit & qualis, per verba adiuncta: nec usquam est
necesse pro vasculo accipere, nisi adiuncta compulerint. Quanto minus cogimur orationem,me e fi corpus meum,in figuras dissoluere, cum nullum habeat verbum ambiguum,cui merito imprimatur alicuius figurae vestigium Z Caetenim ne videamur potius pugnam declinare,quam hostem profligare annuamus in scriptura de Coena,sicut in omnibus sacris literis quasda esse locutiones in ipsi lingua Hebraica proprias, quae in aliis linguis figuratum dicendi genus redolent: quasdam vero in urbucin- prorsus esse figuratas, de quibusdam quales sint ambigi, quasda denique proprie- μ' talem dictionis retinere, nec transferri probabiliter posse. In Coena, Fractionis vocabulum Hebraismum sapit,pro distributione &porrectione:quemadmodum legitur in Eula, Frange esurienti panem tuum:& alibi saepe. Eundem Hebraismum
refert, Hoc poculum nouum cu testamentu in meo singuine,pro, per meum, siue propter meum singuinem. Ita enim Hebraei loqui solent: ut, Sacerdotes eo nim in
Ora ut ur, gladio ceciderunt: id est, ladio, & per gladium. Iacob seruiebat in Rachel, id est, ' - αι e' propter Rachel Malia sere infinita. Ex hebraeorum quoque lingua fluit traductio,
at ν. & tras inutatio locutionis de sanguine quae est in Matthaeo & Marco,diuersi ab ea quae est apud Lucam & Paulu. Cosueuerunt enim Hebraei conati tare indifferenter phrases a causis ad effecta,& e contrario, ac causas efferre pro effectis,& effecta pro
causis. Quocirca sine figura ex proprietate suae linguae Apostolus scribit, testa
180쪽
mentum in sanguine, de sanguinem testanieli: pro eodem dicendi stylo . Nec diss-milis est habenda oratio ei uidem Apostoli ac Lucae,qua dicunt, Hoc nouum est testamentum in meo sanguine,cum ea qua Matthaeus& Marcus aiunt, Hi anguis est noui te menti. Tantum isti exprimunt rerum ordinem secundum naturam causae ad effectum: illi vero non tantum causam testamenti praesentem, sed ipsum testamentum tum constitutum& promulgatum luculentius voluerunt explicare,& interea idem quod alii dixissent alia apud suos Hebraeos familiari loquendi formula, dicere.Tria porro figurarum genera in Coena annotantur etaphora,Hypallage, de quaedam metonymia siue synecdoche. Metaphorica& translata illa locutio lis is ia- probabilissime putatur,Donec bibam illud nouum in regno patris mei. Regnum enim Dei sinquit Apostolus J non est esca de potus, sed iustitia, pax de gaudium in spiritu sancto: similique metaphora de eodem regno Christus monebat, Et ego dispono vobis, sicut disposuit mihi pater meus regnum, ut edatis & bibatis sit per mensam meam. Scio non haberi a pletisque clausulam illam, tanquam metaphoricam, sed intelligi de sacrosuam Eucharistia, quam cum suis distipulis confecerit Christus post suam resurrectionem, sicut etiam latius disseretur in Trassubstantiationis contentione: attamen per me liceat metaphoricam seu allegoricam censeri. Eodem tropo in sermone de Eucharistia usus est Paulus,cum colligit, Unus panis& unum corpus multi sumus,qui de uno pane & de uno calice participamus. Pro- LCorii oculdubio non unus panis materialis, nec unum corpus naturale omnes eiscimur,
sed metaphoricum de mysticum. Scio quoque plerosque antiquorum Patrum &recentiorum de pane ac corpore Christi Vero interpretari, cui connectimur, de cum eo quasi coagmentamur, sicuti in capite de corporali manducationc disputa' L . .. bitur: nihilominus demus aduersariis translata esse eiusmodi vocabula. Hyppallages siue transmutationis, qua una dictio ponitur pro altera, dc unius rei pro-pi. prietas alteri tribuitur, plura lunt exempla in Coena. Imprimis traductio et cau- hae & effectus, Hic calix nouum est testamentum in meo sanguine, & Hic sanguis est noui testamenti. Eadem est traductio, Iudicium sibi manducat de bibit, non diiudicans corpus Domini. Effectum pro causa nominauit, Iudicium pro Christo iudice, de eius corpore indigne sumpto , unde iudici j & damnationis causa prodit. Itaque iudici; causam proprie comedit, non iudicium, qui indigne corpus Domini suscipit. Ad eandem figuram pertinet, Panis quem frangimus, nonne communicatio Christi est calix cui benedicimus, nonne communicatio sanguinis Christi est. In his enim res ponitur pro actione, de materia sicli instrumentum pro sorma. Nam nec panis nec calix proprie est communicatio, nec proximum medium, quo fit communicatio & dispensatio corporis & fanguinis Domini, sed ipsa panis fractio seu distributio, & calicis benedicti perceptio , est communicatio corporis de sanguinis Domini. Idcirco sarienter Apostolus adiecit pani de calici actiones, cum apponit, Panis quem frangimus, &calix cui benedicimus. Ex eadem quoque figura usitatum est in scripturis, quod ad Hebrai sinum est reserendum, appellare res ex aliis clicitas de productas nomine materiae, quae productioni subiecta suit: ut homo vocatur cinis, puluis, de terra:& corpus Christi verum in sacramento post cosecrationem a Paulo panis, dc sanguis poculum nuncupatur, ut sus nis in Transsubistantiatione docebitur. Alterius generis Hypallage, quae unius rei proprietatem transfert ad alteram propter aliquam cognationem, in illis apparet:Hoc poculu quod pro vobis effunditur, est nouum testamentia in meo sanguine:&, Hoc est corpM memn, quod pro vobis fiangi tur.Na in uno proprietas sanguinis, quς est cilundi pro nobis, adaptatur siue vascu-