장음표시 사용
561쪽
terrenam subflantias, qtaς inmensi Dominica per sicerdotale ministerium diuinitus
sanctificantur, ineffabiliter, incomprehensibiliter, mirabiliter operante su nern potentia, conuerti in essentiam dominici corporis, rcsseruatis ipserum rerum specie-bus, S: quibuidam aliis qualitatibus, ne percipientes cruda & cruenta horrerent, δε- ut credentes fidei praemia ampliora perciperent. Hanc fidem tenuit a priscis tem-poribus, S nunc tenet Ecclcsia, quae per totum diffusi orbem , Catholica nomina-tur. Polt seculum Berengaris , reuocarunt eius haeresim Valeranus, Petrus de-Bruis, de Henricus, in quos calamum strinxit Petrus Venerabilis, Abbas Cli niacens ς, D. Bernardo vivo,ac de Transsubstantialitate cum illis dimicat, ipsamque controuersiam sic proponit. Sed sorte impossibile putatur, ut vel panis ita car-
nem,uel vinum commutetur in singuinem. Quinctiam Pctrus Lombardus agno-- scit Patrum eade re concordiam, & enatam postea occasione Bercngarianorum in
ter quosdam discordiam. Alij, inquit, putauerunt ibi substantiam panis de vini re- manere,& ibidem corpus Christi elle & sanguinem,& hac ratione dici illam substa- tiam fieri istam, quia ubi est haec, ibi est de illa Sed quδd non sit ibi subitantia nisi corpus Christi de singulis,ex praedictis scilicet Patrum ductis aperte ostenditur. Hic
conspicitur Lombardus ex Patrum sentcntia damnare Lutneranos, de consubstantiationem panis de corporis, quasi copulationem duarum substantiarum componentes. Ex quo filii crimen incurrit Martinus Cemnicius, cum ne quidem a Lombardo creditam, aut tanquam certam traditam Transsubstantiationem non
veretur docere. Quod si copiosius Lombardi mentem desiderarit remoscere, legat ipsius Commentarios ad caput undecimum primae ad Corinthios. E dem crimine tenetur Caluinus, qui Bernardi aetate ne quidem Trans substantiationem agnitam audet assirmare , cum totus in eo sit Bernardus , sermone in Coelia Domini, quem Basileae prelo commiserunt aduersari j, ut admiretur Christi potentiam de bonitatem ex immutatione creaturarum in carnem suam-Zc singuinem , ad enutriendos nos. de inter alia sic loquitur. Aliud latet, Moliud patet. Quemadmodum illic species vidciatur , quorum res vel substantiae ibi ei te non creduntur, sic res veraciter de substantialiter creditur, cuius spe- cies non cernitur . Videtur cnim species panis & vini, de substantia panis & vini non creditur. Creditur autem subistantia corporis de sanguinis Christi, & tamen species non cernitur. Quamobrem extitit ante Lateranentes,
imo ab initio , constans doctrina in Ecclesia , de subitantiali conuersione panis in corpus Christi: sed nondum fortasse extiterat definita de lata sententia plenari j concilij, qualis pollea edita est in celcberrima illa mille ducentorum de quindecim Patrum,in aede sacra Lateranensi D. Ioannis,Romae habita synodo. Exadue sariis sunt, qui laudant huius synodi modestiam, quasi fuerit contenta suam fidem exprimere, ac minime ausa anathema aliorum contrariis opinionibus dicere.
Alij expostulant cuin illa, quia sibi arrogaui definire, quod antecedentes ot synodi indecisum, tanquam indifferens, reliquisl nt. Falluntur proculdubi ὁ, qui ne-gant a Lateranensibus procelli anathemate Transsub flantiationis hostes, aut incredulos: nam synodus exorditur a tali prooemio , firmiter credimus, de simplici-ter constemur , dcc. Inter ea velo , quς firmiter credi oporteat, de simplici-ter confiteri, subiicit secundo loco hoc decretum : Vna est fidelium uniuersa-lis Ecclesia, extra quam nullus omnino siluatur. In qua idem ipse sacerdos, de siccificium, Iesus Christus, cuius corpus de singuis in secramento altaris, sub specicbus panis de vini veraciter continentur, Transsub flantiatis pane in corpus ..5 Vino in sanguinem, potet late diuina, ut ad perficiendum mysterium Vnit ris
562쪽
istis .cipiat nus ipsi de suo,quod accepit ipse de nostro. Tertio postea decreto concluditur: Excommunicamus & anathematizamus omnem haeresim extollentem a se aduersus hac sanctam orthodoxam Catholicam fidem, quam supra exposuimus. Porro falsum est,ante Lateranenses non fuisse pronuntiatum ab Ecclesia, o desilituquicquam de Trans substantiatione. De ea enim Berengarius primam mouerat quaestionem,ut assentiuntur Magdeburgenses,& constat ex posita a Berengario de V in Eucharistia assertione,quae apud Lanfiancum sic habet. Sacrificium Ecclesiae duo--bus constat, duobus consi,visibili scilicet & inuisibili sacramento, & re sacranitariti: quae tamen res, id est, corpus Christi, si esset prae oculis, visibilis esset: sed eleuata ..ira Mi Priis in coelum sedes ad dextram patris, usque ad tempora restitutionis omnium, quod
is scribit Apostolus Petrus, coelo deuocari non poterit, si quidem Christi persiolia co-- stat Deo & homine: sacramentum vero Dominicae mensae, pane & vino constat: in quae consecrata non mutantur, sed in suis substantiis permanent, similitudinem ha--bentia cum rebus,quarum sacramentum existunt. Dubitandum non est, quin'aec doctrina,quinque synodis contra Berengarium conuocatis, discussa& damnata suerit. Romanam primam coegit Leo nonus. Vercelle sis sub eodem Leone duos Berengarij legatos audiuit, &de haeresi authorem conuicit. Tertia Turonensis in Gallia copuenit sub Victore secundo,& in ea Berengarius haeresim eiurauit. Quam
in Romae a Nicolao secundo habita fuit, &ex formula sibi tradita, quae nunc
extat, Berengarius iterum haeresi renuntiauit. Cum tamen, quoties sperabat fore clam, ad ingenium rediret, & contra palinodiam inter erroris conscios & participes mussitaret, postremo Romam vocatus a Gregorio septimo, perstitisse putatur in renuntiatione & resipiscentia,quam in mortis articulo,cum animam ageret in se GU-sto Epiphaniorum,ita testatum serunt:Hodie in die apparitionis sitς apparebit mi- m MDominus meus Iesus Christus,propter poenitentiam,vi spero, ad gloriam, velis propter alios quos corrupi,ut timeo,ad poenam. Positae a Berengario assertioni, Lanfrancus, sicut a Vadiano putatur sed verius a uBerengari' apud Lansrancum praedicatur Humbertus a Lotharingia, Cardinalis, in vir apprime doctusὶ contrariam in haec verba redegit: Ego Berengarius indignus in diaconus Ecclesiae Andegavensis, cognoscens veram & Apostolicam fidem , ana-- themati Zo omnem haeresim, praecipue eam de qua hactenus infamatus sum', quae - astruere conatur,panem & vinum quae in altari ponuntur, post consecrationem so--lummodb sacramcntum, & non verum corpus & sanguinem Domini nostri Iesu
- Christi esse, nec posse sensualiter nisi in salo sacramento, manibus sacerdotum tra--ctari, vel frangi, vel fidelium dentibus alteri. Consentio autem Romanae de A--postolicae sedi, re ore & corde profiteor , de sacramentis dominicae passionis Meam fidem tenere, quam Dominus & venerabilis Papa Nicolaus, & haec sancta - synodus, authoritate Euangelica &Apostolica tenendam tradidit, milisque fir- . mauit: scilicet panem & vinum , quae in altari ponuntur, post consecratio-ianem, non solum sacramentum, sed etiam verum corpus & languinem Domi--ni nostri Iesu Christi esse, & sensualiter non solum in sacramento, sed in veri- , late manibus sacerdotum tractari, frangi, & fidelium dentibus alteri. Concepta cst utique ista consessio, quae data olera pugnaret cum toto Berengarij dogmate ex diametro, quo certius recantasse videri posset. At Berengarius duo negabat. Vnum erat, in re & veritate fieri corporalem & subitantialem praesentiam ac manducationem corporis S sanguinis Domini: Alterum erat,panem &Vinum mutari. Haec retractatio utrumque una nouacula resecat, & in re ac veritate nullam substantiam, etiam sensibus obiectam, censet ibi contineri, quam
563쪽
corporis &sanguinis Domini,quamuis sacramento ac panis signo sue tegi nvito opertam. Propter huiusmodi tarmulam, Ioachimus Vadianus insectatur Gallos, quasi ab ipsis Transsubstantiatio emanarit, sed Italis praeeuntibus & impulsoribus
Propter eandem Ioachimus Uvestphalus in altera defensione cotra Ioannem Alasco, probat Vercellensem & Turonicam synodos, quatenus Sacramentariis aduersantur, non autem quatenus Lutheranis:quoniam, inquit, illos damnarunt ex vemonianio. bo Dei, nolitos vero minime. Neque certe Magdeburgenses historiographi inficias eunt ab his synodis Transibbstantiationis fundamenta iaci. Quoniam tamen non nominatim formula panis substantiam tolleret, Berengarius obstrepebat, &-ην , -- sibi gratii labatur,paneinest e superstitem,ac dictitabat: Profiteor panem & vinum, quae in . iliari ponuntur, post consecrationem non solum sacramentum, sed etiam iaιum. verum Christi corpus & sanguinem esse. Sicut auterii qui dicit Christum esse sum-mum lapidem angularem, non aufert Christum,sed omnino constituit, ita qui di- cit panem altaris esse verum corpus Christi,panem in altari esse non negat,sea con-- firmat. Cuius sententiam consutat Lans ancus ita,ut facile appareat, quae Omnium iaillarum synodorum fuerit de Transsubstantiatione mens & intentio. Quin etiam in quinta Repetitione capite de Antropophagia citauimus expresse cautum de transsubstantiatione in consessone Berengario. Attamen cum Berengvij suffraga- ωηonoo. tores clam fouerent,aut etiam paulatim propagarent istud effugium,& Valeranus et s.ccessisset, qui panem assereret cum corpore cohaerere,iustrratione Lateranen-c, O 6s. ses,ne tergiversationi ullus relinqueretur locus, coacti sueriit rem dilucidius & expressius definire,non tanquana nouam,sed de qua amplius nefas esset dubitare: idc-que posteriores synodi plenariae, Viennensis, Lugdunensis,Constantiensis, ac Tri-M,σω Cl, dentina decreuerunt. Apparet autem dc hanc causam in primis illis generalibus co-ciliis agitatam filisse, ut Melanchtho recte coniicit. Nam ex Niceno de Ephesi nomis . . fragmenta non poenitenda libro secundo citabuntur, & ex Patribus cognoscitur, Dist siue ex virtute requisita ad Eucharistiam de pane coficiendam,sive ex panis &com' .is., poris duabus naturis integris, aut ex unius in alteram transsatione, siue ex nostra inemo Christum per Eucharistiae susceptionem mutatione 5 coniunctione, vchementes
habitas fuisse disputationes inter Catholicos & haereticos, ut instis, sic in Chalce-
δ isitam. donensi synodo damnatos. Horum si extarent acta, ac monimenta omnia, omni labore fortasse levaremur: sed quoniam ita Deo visum est,ut in sudore vultus vescamur pane nostro,commendemus illi animas nostras, studia & operas, ne sinat nos, A L ' tentari stipra id quod possumus, sed efficiat cum tentatione prouentum. Porro si
se . cut occludunt oculos, ne illucescat veritas, ita caligant in sole aduersarij, ut negent unquam a Graecis creditam aut receptam fuisse Transsiibstantiationem, ac ne quidem pastos illos fuisse,ut in concilio Florentino bullae Eugenij insereretur,quae lanxit articulos, de quibus inter Orientalem de Occidentalem Ecclesiam conueniret. Andrea niti Contra vero tam aperta iudicatur a doctis limis quibusque Germanis, Graecorum de Trans substantiatione confessio,vt verba de ipsorum canone, quibus panis consecratur,in Apologia Augustana perferre non potuerint, ne una cogerentur panis .is. 1. - conuersionem admittere: ut etiam Ioachimus Uvestphalus de ipsa excipiat, ne fi- Osi . dena Graecorum penitus amplectatur circa coenam Domini. Proculdubio, ut sere innumerabiles praeteream quorum libri extant Bessario, et iisque aemulus Marcus Ephesinus,inter Graecos coryphaei, qui ad synodum Florentinam conuenerunt,t quam certissimum & confestum ponunt, panis in corpus Domini transformationem: nec Bessario abhorret a Transii abstantialitatis non semel repetita appellatione: sed dissenserunt a Latinis,& etiam inter se, te verborum sor mula, qua feret illa
564쪽
conuerso: neque de hoc voluerunt decidi a synodo, cum rogarentur colloqui de diuitia panis transmutatione, quoniam sic non Venisse illius ergo praetexebant, nec ratis .is.. ad eam quaestionem sine Orientalis Ecclesae aut horitate sibi esse integrum respondere. Eam ob causam nec bulla quaestionem illam comprehedit. Non igitur in Florentino coetu ambigebant Graeci de panis immutatione, sed quibus verbis ea coalesceret: de id tantum ab ipsis quaerebatur. V
EVINVITE CAVSAE GENERALES, PROPTER QUAS
Mes doctrina de Trans ubstantiaItate retinendasit.
ΑT E patet modicum fermentum totam massam corrumpere, dc eum qui minima negligit,paulatim decidere. Quamuis enim leue videatur unum iota, vel etiam unum apicem, de sacra scriptura &veritate deprauare: tamen nescio quo pacto fit,ut ubi a recto aber- raris,imprudens te inuoluas labyrinthis, de minimo admisso mei, dacto,scripturarum authoritatem de integritatem postea tueri non possis,neque aliis errandi, S quiduis comminiscendi viam obstruere. Ludierus quidem cum odio Papae flagratet,ut incommodaret ips,cupiebat sibi persuaderi in f, cramento altaris nihil esse praeter panem de vinum: Verum cum videret textum Euangelistarum nullo modo conuelli aut subuerti posse,neque haberet quod repre- rara in Whenderet magnopere in doctrina de conuersione,seu transsubstantialitate panis &vini,de qua permitteret utramque valere opinionetauattamen in despectum Papae, ipsam tandem reiecit&damnauit, ne videretur sententiam in Papatu receptam amplecti, a cuius conciliis de doctoribus scholasticis linquiti sine scriptura esset introducta. Fatetur quidem ipse, quod ultro se facturum obtulerit, ut de Indulia gentiis taceret,& doctrinam atque ordinem, ac iurisdictionem Ecclesiasticam, no Ibis. modo non oppugnaret, verumetiam pro virili sua tueretur ac defenderet: sed cum non audiretur ab Episcopis, nec alia conditione reciperetur, quam si recantasset, prouocatum semisse ait, ut progrederetur ulterius, comminatusque sit se dicturum,scripturum, ac facturum contra Papatum Omnia, atque asserturum totam Iinbrem fidis
illius doctrinam esse corruptam. Itaque Lutherus a Transsubstantialitate, tanquam a re, quam nullius momenti putabat, ex odio de impotenti iracundia contra Pa- pam velitare coepit, de paulatim tantum dissensionum, sectarum,bellorum, atque V calamitatum incendium excitauit. Sed iustus Dominus iustitias dilexit, de effecit,
vi pessimum Lutheri consilium inconsultoris caput recideret pessimum. Quemadmodum enim in inuidiam de contemptum Papae omnia se dixisse, scripsisse, ac secisse, non uno loco gloriatur: sic de Caro istacio quoque narrat Philippus Melach- ώtho,quod odio Ludieri, non aliqua pietatis opinione, controuersiam de existen- Ctia corporis Dominici in sacramento mouerit. Accidit igitur Luthero , quod Christus aliquando dixit: Qua mensiura mensi fueritis, eadem remetietur vobis. Duo Lutherus recepit, quae Ecclesiae Catholicae , de Papatui prior intule- rat, odium, di a se desectionem. De Donato scribit Augustinus , quod sicut ille Christum diuidere conatus est , sic ipse quotidiana concisione diuidere- Gnβ.ωρ 19. tur. Hic totidem verbis de Luthero dici positant. Neque illi hoc beneficii repensum fuit a solo Carol stadio, sed a Cinglio, Bucero , Osiandro, Caluino, Liadini Ioanne Alasto, Anabaptistis, Trinitariis, ac propriis eiusdem disicipulis. Cum ab illo durius increparetur Bucerus, nec eius imperium ferre posset, in haec verba
565쪽
prorupit: Si exigit Lutherus,ne quis vlla in re a se dissentiat, probet se eme Deum. . De eodem vero queruntur Casuinus & Ioannes Alasto , quod non sustulerit, sed potius ad se pertraxerit Papae tyrannidem , quodque pro ligneo Papae ii go excussio , serreum ab illo sit impositum. Tantum odij denique , tantum contradictionis, tantum conuiciorum unus Lutherus sustinuit, ut prodierit libellus, cuius est inscriptio, Victoria veritatis, & ruina Papatus Saxonici. Ioannes Spangenbergius pro Luthero libellum quaerimoniarum edere coactus fuit, cui titulum dedit, Verax narratio beneficiorum per Doctorem Martinum inerum piae memoriae, praesertim Germaniae diuinitus praestitorum, &detestandae ingratitudinis erga eiusmodi ingentia beneficia & munera. In eo libro accusat Vvittembergenses, Saxonicos, Lipsienses, de qui sunt sub Duce Uvitiem bergens , quod audeant in decem, auo undecim doctrinae capitibus, a Lutheri doctrina dissentire,quodque eum proscindant tanquam Philautum, hoc est, eiusmodi hominem, qui non nisi dele uno praeclare miserit, cusque nihil arriserit, praeterquam quod ipse dixisset & secisset. Appellarunt idem Philonicum , de Eristicum, id est, hominem usque adeo rixosum, ut semper suam tueatur sententiam, &suam duntaxat aucupetur gloriam, nec quemquam praeter se ferre sustineat. Doctorem quoque nuncuparunt hyperbolicum, qui ex culice camelum efficeret, qui duplo plus asserat, quam ipsa veritas habeat. Nominarunt illum etiam Polypragmonicum, qui se procaciter de petulanter omnibus negotiis immiscereta: qui plura sibi expedienda sumeret, quam ipsius posceret prouincia, rebusque omnibus, quae tamen nihil ad eum pertinerent, sese ingereret. Tum quoque quas ingenij ostentatorem traduxerunt, quod praeter necessiitatem non nisi ingeni jacumen ostentare voluerit. Sed de tanquam Stoicum durum subsannariit, qui non nisi suo vixerit cerebro, atque alios tyrannica continuerit 3c compresserit seruitu- te. Denique Somniatorem eum vocarunt, de miserandum in modum diuexarunt. Lutherus horum dolorum quidem initia vidit,& pertulit, atque adeo commotus fuit,ut telam retexuerit, ac Transsubstantialitatem plurimum commendarit, prae
Carol stadij aut Cinglij negatione de praesente & existente corpore Domini in Eucharistiat ut Papae, ac Papatus doctrinam ac disciplinam praedicarit, ac nouis ex se Progenitis Euangelistis longe praetulerit: satisque declararit se nusquam ab Ecclesia &Papatu digressurum fuisse, imὀ quiduis potius subiturum, quam inchoaret istam tragoediam, cuius adeo impia, turbulenta,&prostituta coram ipsis extarent iam primordia. Quid si nunc viveret, & funestos progressus atque actus tam intaliciter ac temere coeptae a se tragoediae oculis cerneret 3 Quid c Lutherani sinum tota sere Germania a Caluinismo, aut aeque pestilentibus sectis pulsum , cogeretur intueri ut vix Vult tebergae, & in tota Saxonia, qui quam sit reliquum de Πnuino spiritu Lutheri praeter Lutheri sedem. Si tot sectas dissectas , tot indigna facinora & flagitia toto orbe Christiano per e rum ministros designata de commissa spectaret, quae tonitrua verborum eiacularetur, de quantum querimoniarum , ac sertasse etiam lachrymarum effunderet , de deserta a se quondam Ecclesia Catholica , de tot dissidiis per unius Transsubstantiationis litem seminatis , & de Papatu indignissime conculcato Libet enim mihi etiam bene conficere de homine furioso ac profligato, quid esset acturus , ubi deferbuisset iracundia cum tempore , dc ad se rediisset, ex his quae in medio sutiarum ardore dixit. Quamprimum enim Carol stadij haeresim natam conspoxit, ab oppugnanda Transsubstantiatione his verbis se temperauit:Litem mihi non pariet, siue maneat ibi vinum, siue non: milii satis est adesse
566쪽
DE TRANS SUBSTANTIALITATE. 163
- adest sanguine Christi:de vino fiat sicut vult Deus. Et antequam vellem cum Sue is mens hoc nomine Sacramentarios ualectatur in merum habere vinum, mallem po-- tius cum Papa merum languinem renere. Postquam vero Anabaptistas animad-- uertit eodem secum Papatus odio Vlterius quam vclici progredi, te atque illos adis modestiorem & laniorem de Papatu cogitationem & sermollem sic reuocat. Au-- dio,& video rebapti lationem a quibusdam Uiurpari ex eo fundamento,ut in .lcspe- .l-οι , a. δε- ctum Papae faciant, tanquam qui nihil ab Antichristo habere velint: quemadmo-- dum S: Sacramentari j merum panem & vinum habere volunt in despectum Papae,
in arbitrantes se hoc pacto recte lubuertere polle Papatum. Prosectbstiuolum est hoc - argumentum, supra quod nihil boni aedificaturi sunt Hoc enim pacto negare eos. - - oporteret totam quoque scripturam sacram,& praedicandi ossicium: hoc enim to in tum nimirum a Papa habemus. Stultitia cst hoc totum. Nam & Christus in gente - Iudaica inuenit Pharisaeoria & Scribarum ab ulus: non tamcn propterea reiecit, quod Milli habuerunt & docuerunt. Nos autem fatemur sub Papatu plurimum esse boni - Christiani: imo omne bonum Christianum, atque etiam illinc ad nos deuenisse. -Quippe fatemur in Papatu veram cilc scripturam sacram, verum baptismum, ve-- rum sacramentum altaris, veras claues ad remissonem peccatorum, Vcrum praed i- -- candi ossicium, verum catechismum, ut sunt Oratio Dominica, Articuli fidei, dece pnaecepta.Dico insuper in Papam venam Christianitatem esse, imo verum nucleum
- Christianitatis esse. Vix quidem postes a quouis iuratissimo & addictissimo Papilia, plura significantem S: comprehendentem exigere de fide Catholica&sede Roma
na confessionem. Attamen hac mitigatione,& quassi retractatione non Dic in potestate Lutheri suos posteros reprimere,aut retinere,quin via pcr illum sibi facta proficerent in peius,& ad deteriora lici claudaciores. Onanes profitcntur te habere du- λ. pcem, S viae commonstratorem Luthcrum, eisdemque se principiis ac fundamentis 1 his niti,quibus couersionem panis,& alia quae appcllant Papillica dogmata dcbilitarit. Omnes gloriantur se Papatum profligare, & in eius odium noua moliri: solius scri- --ritampturae aut horitatem iactant, conciliorum & Patrum antiquitatem repudiant, ac da- η
nant quicquid ab ipsis est traditum,Iam quid Anaptillae ac primi Sacramentari j Lu-
Hiero obiicerent, ex ipso auditum cst,&a Sicidano copi Ostias recitatum. Caluinus O . . scribit a Luthero rudimenta doctrinae suae sui eposita,viamque sibi ab illo munita: sed se hominem fore praepostero ingenio dicit,u rectam ingressus viam, Ultra progredi recuset, quia viae demonstrator iter suum rcstexit. Proinde negat sibi glori surii sore si eodem in luto doctrinae cum Luthero haeserit, & pedem fixerit,ut eunxvltra non egerat. Addit nihil morari quemqua debere,quid tanto consensu loQuan- , . tur vetusti scriptorcs,quod antiquitas minime debct impedire, quod uill bcre vc- ia δει. inritas a mendacio discernatur. Ioan es Alalco VVel halo exprobrat, nihil sibi a ' Germanis obiici, quod Papa noninaibri iure possit ipsis obiiccre, siue Ecclesiarum
colasenium, siue verbum Dei. Proinde vocat Germanos Luthero rapistas. Palatini ministri sumpta a Luthero argumenta contra panis transformationem, etiam pro .. sua haeresi in ipsum hac oratione retorquent: Quilibet pius propriam conscientiam consul. 1s, cum D. Lut Ecrus,ut par est tot pontifices,concilia,& scholastaeos cum ip- sorum sanctae scripturς repugnante sententia negligere k&reiicere non sit veritus: no 1166.
cui ei soli de occultatione corporis Christi in pane, plusquam illis omnibus de com- mutatione panis in corpus,credenduin sit, & qui scin lent etiam suam minore cum .. colore & obtentu scripturς, quam illi suam defendentei sane si ante annos quadra- ginta humana valuisset authoritas, ne nunc qiridem ex densis istis Papatus tenebris
emersissemus.Sic igitur ad sacra violanda aditu facto per Lutherum, ipsi inci disci-
567쪽
puli,&Cingliani,&Caluiniani evecti sunt longius. Longius etiam proruperunt Α- lusa. nabaptistae&Suentescidiani, donec Ventum cit ad Campanum &Sermetum, &ad sanctissimae Trinitatis blasphematores Polonos, pro quibus Bernardinus Ochinus Italuς sic inter alia loquitur:Non negabis expediui se tempore suo disquiri, sit, nec-- ne,corpus Christi in pane,&sanguis in vino,quamuis & esse,& adorari debere, co-cilia per errorem decreuissent.Et quoniam in Trinitate idem usu venire possit,expe dit negotium explorare.Ex ipsis alius Lutheranos & Caluinii fas interpellat, hoc pa- cto: Hortor & obtelior vos per nomen Dei, & eius iiiij Domini nostri Iesu Christi. dispicite diligentius ea quae Dominus vobis nondum apcruit. Non dederat omnia o Luthero: plura dedit postea Cinglio, post cum aliis: dat & nunc cui vult. Caucteis vobis a Gaoaonitis,qui imponebant populo Dci laceris vellibus, & pane mucido. Sub nomine Dei nostri se venire dicebant,& impositum esse ab illis populo Dei scri-ptura dicit,quod non consuleret os Ichouae. Non imponant vobis patres, vetustas, concilia: vetusti enim sunt illi panni, quos vos primi lacerastis in aliis articulis fidei. Unus sit magister noster Christus. Os Ichou consulcndum, non hominum. Sunt in etiam hic plerique Gabaonitae,qui vobis imponunt, amicos se profitentur , & nihil
interea optant, quam ut populum ad AEgyptum reducant variis modis, & consessione Augustina:quod vobiis postea Dominus patefaciet. Hoc ergo primum moueat, ne parui elle momenti de Trans substantiatione fidem putemus, quod ea n queat abrogari, quin amplissima fenestra aperiatur ad totius religionis Chiiltianae perturbationem,& quin sua abrogatione & ruina ad interitum secum trahat eas b, ses & fundamenta vetitatis, quibus conuulsis, nihil restat de fide tenendum: nihil tam sanctum,nihil tam fixum & ratum inter Christianos, quod non violet hominu' audacia & argutia,quemadmodum iam ipsa experientia docuit. Nisi profecto Germania ipsa,atque alit Christianorum nationes co pedem ac mentem retulerint, unde coepit destectere Lutherus,omnibus accidet, quod viatoribus solet euenire , qui offensi publici itineris coeno,aut asperitate aliqua, semitam ineunt primo aditu facilem de amoenam, sed errandi non prius finem faciunt, quam in viam regiam,& p blicam,a qua declinauerant, redierint: quemadmodum & orta tcmpestatc naute ram soluentes,quo magis euehuntur in altum, dissicilioribus iactantur de agitanturs uctibus,t c quiete persi uuntur,nisi statim regrediantur in portum, a quo fuerant digressi. Hoc certe contigisse omnibus seculis,quibuς exortae sunt haereses, annotat seriptores Christiani.Soleo demirari sectarum vicordiam. Lutherus, de qui cum eo xxistentiam carnis dominicae in Eucharis lia propugnarunt, Trans substantialitatein altius fundari in scriptura censen quam Sacramentariorum haeresim: eos nillilominus videam dextras iungere libentius cum Sacramentaribs, ipsisque Ecclesias apud se tradere,arq Omnem opem ferre,quam Pape, aut Ecclesiς Catholic . Rurium Cin- iani&Caluiniani , non contenti semel scribere Trans Iubilantiationi doctrinam magis cosentaneam esse scripturis,quam Lumeri impanationem,nec sine illa, vexba Coenae ad literam apte intelligi posse:atonae Lutheranorum, de quamlibet perdit rum hominum societatem dc communionem ambire & recipere ccrnimus potius, quam cum Papa,aut cum Catholicis redeant in gratiam & concordiam, aut ad eorti partes inclinent: imo virosque implacabiliores hol es Papatus de Ecclesia Catholica patiuntur,quam unquam se gcsserint ethnici vili aut barbati. Veritas quidem ab utrisque inuitis'pugnantibus erumpit:scd a Deo huius seculi excetrantur, de Satanae inseruiunt ad explenda eius desideria,a quo captiui hucWilluc aguntur. Ista quidem communis ci generaliis ad omnes pestineat pro Transtubstantiatione commones cto, qua controucilia orta ste tota Coena Domini, vereor cum Philippo Melanch-
568쪽
thone,ne uniuersiae Ecclesiς,ac toti imperio Christiano minetur horribilem ruinam. Alia mihi succurrit particularis admonitio , quae Lutheranis Transsubstantiali- Meta, 1 tali plus aequo insestis aures vel licet. Doctas sane & varias horum contra panis 'vis
conuersionem disputationes legi: ad quarum lectionem ingemui plerunque, /' 'vel hoc nomine, quod omnia producta argumenta tam Sacramentariis pro sua opinione contra Lutheranos, quam Luthermis aduersum nos animaduert
rem esse communia, ac proinde iudicarem vitiosa, tanquam quae aedificassent destruentia. Lutherani de Transsubstantialitate, & Cingliani de existentia carnis Dominicae in pane, dogma traducunt, tanquam scripturis ac Patribus primae Ecclesiae incognitum, 1cda Papa, posterioribus conciliis, de scholasticis imuentum. Hanc enim a sexcentis annis Caluinus inductam, illam Lutherus a paucioribus seculis fabricatam impudenter asscuerat. Lutherus ex Pctro de alliaco,&Lutheri sectatores ex Ioanne Scoto, tanquam ex nostrisse didicisse glorian- L,iu -- tur, quod superflua sit & otiosa in sacramento commutatio panis, cum etiam Mist sine ea tam salua conssteret corporis Dominici in pane praesentia, quam est illa concessa & posita. Ita passim urgent dc inculcant Sacramentari j frustra carnem in pane constitui, & manducationem eius realem posci, com nihilom, Inus utilitatis & fructus ex nudo & spiritali esu ad nos prouenire dicant, quam πι-- si credantur & adiungantur illa omnia. Lutherani abhorrent a Transsubstan tialitate , ne detur locus nouo & inutili miraculo. Clamant'acceptum panem verum a Christo, & eundem Apostolis traditum , post benedictionem adhuc panem nominari: eius mutationem sensibus non apparere, sed manere aspectium, gustum, & effectum. Petunt subsidium ex natura ac proprietate rerum , & Ω-cramentorum, quae docent ex Patribus duabus rebus constare, terrena & coelesti. Veteres Theologos, sibi plane & aperte aduersarios, ut Theophilaetum de C-- Damascenum, non verentur tanquam hyperbolicos insectari: alios vero variis modis interuertere. Quinetiam in ultimo suo Iudicio de Coena Domini Me- is in lanchtho ausus est fingere , in emendatioribus codicibus non habeti testimonium Theophilacti de panis transelementatione, quoniam quomodo se inde extricaret , non inueniebat, scut utrique & Luthermi & Cingliani libros Ambro-sj atque aliorum quorundam reuocant in dubium,a quibus maxime premuntur. An non Sacramenta in hos argumentorum locos in numerato habent, & dilatant Plura, ac magis scripturis&naturae ignota miracula requiri iudicant, ut cum pane maneat caro, quam ad panis in carnem transitionem. Toties repetunt eum
porrigi a Christo, quem prius acceperat panem, eumque appellari corpus sacramentali figura. Ex sensbus etiam, rerum naturis & effectis,ex sacramentorum proprietate & Patrum multorum authoritate, sibi videntur victoriam reportare, &quorum dicta nequeunt in suum commodum peruertere,appellant hyperbolica,ut
Chrisostomi atque Hilarij nonnulla. Quamobrem quicquid Lutherani responsi
dederint ad cauillationes & nugamenta Sacramentariorum, idem sibi a nobis responsum habeant,atque existiment non plus valere rationes suas, ut nos de fide de possessione Transsubstantiationis depellant,quam ad exinaniendam & spoliandam Eucharistiam carne & sanguine Domini. Vicistim quibus praesidiis carnem & sanguinem in sacramento muniunt, ac defendunt ab iniuriis &impressionibus Cinglianorum,eisdem Transi ubstantiationern circumuallaci firmius ostendemus, siue de scripturis, siue de Patribus,sive de Ecclesiae definitionibus certamen ineundumst. Ita enim quodam vinculo colligantur existentia carnis & sanguinis in pane, & pialisia iam panis commutatio,vtvna posita,locum alteri, recta scripturarum interpretatione,
569쪽
mi δε- earumque seruata proprietate, ac rerum ipsarum apta inter se & conuenienti conia nexione, faciat: una vero labefactata conuellat omnia fundamenta, quibus inni, risi 'im titur altera. Ideo quoties sere de existentia carnis litigatum fuit, aut decisum, to-
cies sua sponte de panis Eucharistici natura disputatio suscepta est , & habitum.
- α iudicium Apud Ioannem Euangelistam litigatur de carnis ad manducandum aptitudine , de de panis conditione simul quaeritur. Apostolus Paulus ad componendas de Eucharistia ortas haereses , carnis praesentiam, & panis discretionem, una coniungit, eumque a naturalis panis essentia ad corporis Domini ei
substantiam transatum innuit, cum in eo peccari significat, si non diiudicetur aut discernatur iam non esse panis , sed corpus Domini. A late Damasceni &Theophilacti grassari coepit manifestius controuersa de interpretatione verborum Domini , de veritate carnis in pane , & de ipsius panis substantia. Ad hane dirimendam, sicut ex illis scriptoribus apparet, Ecclesia a verbis Domini figuras exclusit, & per ipsa panem transielementari, nouis , sed expressoribus quam antea, vocabulis pronuntiauit, ut mutationem panis, & in eius se cie veritatem carnis, & simplicitatem ac proprietatem in verbis Domini luculentius demonstraret. Berengarij tempora successerunt, qui ad panis quidem conuersionem teste Gui mundoὶ nihil dubitabat de maximi Dei potentia, sed illam noluisse dicebat: attamen dum in ipsam Transsiibstantiationem acrius inue hi tur , & sermonis dominici proprietatem inuertit, nihil certi definire potuit, quin veritatem carnis aboleret, dum panis essentiam mordicus exigeret. Neque tum Ecclesia solum de existentia carnis in sacramento fuit sollicita , sed quasi per sermonem Domini, sine Transsiibstantiationis fide, carnis veritas in pane non consisteret, tam de panis immutatione, quam de carnis assistentia sententiam tulit. Haec igitur secunda ratio habeatur , quae nobis de Transsubstantiatione fidem faciat, quod salua proprietate verborum Domini, tam euidenter saltem ipsa inseratur , quam ipsius corporis Dominici in pane praesentia , &quod simul utraque stet, aut cadat, eisdem fixa radicibus, aut argumentorum
Graia causa tempestatibus obnoxia. Pro tertia vero causa Christianus lector perpendat, quantum etiam rationis humanae amplius habeat antiquissima Catholicorum doctrina , quam Lutheranorum noua consesso , aut de veteri Berengariorum errore repetita. Cum enim illa Christi verba Hoc est corpus meum, non humana accipiamus cogitatione, aut nostrae rationis existimatione, sed fidei arbitratu atque iudicio:an non,obsecro, ad analogiam fidei,vicinius accedit, esse hoc Christi corpus, quod ipsemet Deus omnipotens assirmat esse suum corpus pro nobis traditum, quam terrenum esse paneni, cuius ille demonstratione sua non meminit 3 ruri a Dis Certe si unquam alias, citra sacrilegam, aut irreligiosam verius audaciam, verbo
Dei nihil eis addendum, quodnam vocabulum sua impietate dignum inueniet
sh m. chri V scelus hoc, quo temere adeo tremendis illis-coelestibus mysteriis admiscent pa-ΦCFrast ιε' nem: An non est intolerabilis audacia, homunculos diuina mysteria, partim qui, ν' ' dem fide Christiana, partim caecutiente ratione humana, metiri 3 An non est se pentina audacia, Christo, Dei verbo, hoc suum esse corpus asserenti, refragari non esse hoc eius corpus , sed hoc esse panem cum corpore ξ Hoc si sensisset, an non potuit, ac debuit effari, Cum hoc pane meum est corpus , aut alio dicendi genere declarare, tam vere panem extitiisse in eo quod tradebat, quam declarauit in eo suum corpus consistere 3 Si verum est quod tensent Luiner ni,panem tam necessarid pertinere ad mysterium, quam ipsum corpus,aeque pros
cho debuit Christus in inr steri j declaratione, panis quam sui corporis mentionem
570쪽
DE TRANSS UBSTANTI ALITATE. icue
facere. Frustra quiqritur, an Deus possit panem in carnem transformare: frustra quaeritur , an corpus haerere possit cum pane : frustra cause variae ab aduersariis confinguntur Transsubstantialitatis inuentet. Nihil ista omnia moratur Ecclesia Catholica : sed hoc unum senarer spectauit, an retenta proprietate verborum Domini in Corna, panis transiisse significetur in corpres Domini, an vero manere. Transisse & simplicitas verborum indicat, & incertitudo certς ac immotae allia cuius alterius significationis coarguit, si tantillum ab ipsa verborum simplicitate digredimur: quoniam quo iure sensum unum conaberis supponere, eodem alter de alio decertabit. Transiis te absurditates affirmantium hunc panem esse corpus Domini, ut credatur , impellunt. Transisse veteris Ecclesiet Patres docent, & in admirationem diuin et potenti et atque bonitatis amplificant.Transisse plenaria concilia non semel definierunt: ita ut de Trans substantialitate dubitare, nihil aliud j, -- sit, quam uniuersa Christianitatis fundamenta penitus euertere, siue ea colloces 7 M'.
in scripturarum smplicitate , 3c una eademque certa ipsarum intelligentia , siue cι-
in recta ratione, atque rerum inter se conuenientia, siue in veterum Patrum consentiente sentcntia, siue in conciliorum Seneralium responsis, definitionibus &decretis. Quarto , Transtubstantiatio astruitur ad statuendam carnis & sanguinis pr sentiam , de existentiam in sacramento: & ut explicetur modus, quo irsa caro Domini pluribus in locis simul assistat. Nihil enim esse potest, ubi prius
non erat, nisi va per loci mutationem, Vel per alterius conuerisonem in ipsum vel per creationem : sicut in camino non incipit ardere ignis, nisi vel aliunde inseratur,aut ibidem creetur, vel ex materia gignatur. Corpus autem Christi non subit sacramentum per creationem, nec per localem motum: alioqui coelum desereret quoniam nihil mouetur, nisi permutando locum unde dimouetur, de nouum acquirendo: tum quia corpus, quod loco mutatur, per media spatia progreditur, ideo a coelo corpus Christi prius versaretur in aere, quam quiesceret in sacramento: tum quia quod loco migrat, alium sibi certum destinat, quo pergit & tendit. Vsu autem venit, corpus Christi simul pluribus in altaribus consecrari, in quibus simul uno locali motu nequiret se sistere. Fit ergo consequens, adesse sacramento, per conuersionem panis in ipsum, de postea panem non manere: quandoquidem
non ferat natura , ut res maneat, & dicatur in aliam transire ac conuerti. Qia,
propter Lateranenses causam praesentiς non aliam afferunt, quam Transsubstantiationem, cum decidunt, corpus & fanguinem Christi veraciter in sacramento contineri, transsubstantiatis pane in corpus, & vino in sanguinem. Et Dama- - φ . G. scenus ob id negat, Christum delabi coelo, ut se praesentem exhibeat, sed id fieri per panis commutationem in ipsum: nec aliam in Patribus talis praesentiet deprehenderis causam.Non litigamus quam late pateat Dei potentia, ad constituendam rem unam pluribus in locis, sine alterius mutatione, aut pristini loci de stationis desertione.Satis est modum istum verbis Christi congruere, de rerum natur c consentaneum esse,atque omnibus Christianis de toti Ecclesiet placuisse.Cogitent Luther ni quem modum reperient prcsentiae Christi camis in iacramento, non deserta coeli statione , si per Transsubstantiationem noluerint id fieri. Postremo Transsubstantiationem aut exigit, aut mirum in modum confirmat adoratio ac veneratio , qu et altaris sacramento desertur, uti suo loco disseretur. H c summa ca sarum , propter quas Transsubstantiatio adeo firmiter de constanter credenda de
tuenda est , quam ipsi corporis Dominici veritas in Eucharistia , aut aliud fidei Christiant definitum dogma. An vero ex Lateranensit synodo abierit in fidei