장음표시 사용
571쪽
articulum, ad quem credendum periculo salutis obligentur Christiani, qui prius linbere poterant nanc vel illam opinionem sequi de genere mutationis, quae fieret in hoc factamcnto, parum resert contendere.Constabit certe nihil noui a Lateranensi
bus praeterquam fortasse ipsum vocabulum fiatile introductum. Quὀd si fateremur rem antea pro indiffereti & incerta habitam,cx quo tamen de ea decidit plenaria synodus,iam non licet de ipsa pro arbitrio sentire,aut a synodo dii lcntire. H reticus Gosem A G- nim est,authore Origene,qui se Christo credere profitetur,&aliud de veritate fidei μ' i credit, quam habet definitio Ecclesiasticae traditionis.Licuit Cypriano impune seri , uis .. bit Augustinus j dc baptisandis haereticiis opinari quod liberet, cum nondum qui
stio latvlla plenarij concilij decisione eliquata. Sed nos ipsi inquit in ast erere non
min. auderemus, quod non sint rebaptitandi,nisi uniuersae Ecclesiae authoritate firmare mur: cui & ipse Cyprianus sine dubio cessisl et,sii l. am illo tempore quaestionis huius veritu eliquata & declarata per plenarium concilium solidaretur, cuius certe coim
cliij saluberrima est in Ecclesia authoritas. Nam, sicut alibi seribit, qui mani se- stata sibi Catholicae fidei doctrina, resistere maluerit, & illud quod tenebat,eleg 'rit,haereticus cst.
A FIGURIS ET FINE TRANS SUBSTANTIALITAS
R I A sunt, quae magnopere Trani substantialitati viam aperiunt,&muniunt: Figurae huius sacramenti,antiquis Patribus propositi: memoria mirabilium sitorum, &monimentum, quod Deus per Christum nobis in hoc sacramento,quas in columna fixit S erexit: atq; veterum sacrificiorum scopus,& recapitulatio facta per ipsum. Apostolus duas figuras,tanquam insigniores commendat, Manna, ,- , , M. &aquam de petra. Omnes inquit eande est spiritale manducauerunt,&omnes eundem potum spiritalem biberunt, consequente eos petra:petra autem crat Chimstus. Manna erat gustumet,nix vero figura,visu,tactu, ac pondere. Admirandas viticissitudines subibat, praeter naturae ordinem. Nix crat,&ros, S solidus panis, a que alimentum fiebat populo perquadraginta annos. Contra proprietatem panis solidi, qui ad solem obdurescit, ad exiguum solis radium dissiliebat. Contra princeptu Domini seruata, in vermes ebulliebat & transibat, quae secundum praeceptum custodita, erat a corruptione libcra. Eam quoque scriptura attestatur fuisse Tri . . . in varias' ciborum naturas trans substantiatam. Panem de ccelo est praestitisti eis iasine sapore, omne delectamentum in se habentem,& omnis saporis suauitatem. Dulcedinem tuam illis ostendebara: narii in id, quod quisque cupiebat, substantia
tua conuertebatur. Substantiam dixit, non qualitatem, aut proprietatem. Qua-- propter addit, Omnia transformata omnium nutrici gratiae tuae deseruiebant adia
voluntatem eorum , qui a te desiderati sunt, ut scirent filii tui, quos dilexisti, quoniam non natiuitatis tactus, sed sermo tuus pascit eos qui in te confidunt ... Quod enim ab igne non poterat exterminari, statim ab exiguo solis radio cale-- factum tabcstebat. Audiamus ex scriptum,natiuitatis fiuctibus Iudaeos non fuiς sc cnutritos, sed Domini sermone. Non ergo niuis natura, sed per verbum Dei ac Virtutem hicto pane, ni uis sub accidentibus alebantur. Hoc autem accidisse , Vt esset Eucharistiae symbolum, fatetur Bera. Cur ergo Omnipotentis Vc bo denegabimus in panis Transsubstantiatione , quod hominum cupiditati pcrVerbum Dei in eorum cibo audimus esse tributum 3 De Petrae vero in aqua
572쪽
-rum fluenta emolitione, scriptum est: Eduxit Dominus aquas de petra, & cdu- GP. x .is xii tanquam flumina aquas. Constat quid sit factum, sed modum faciendi quaero.
Utrum enim de nihilo creatae sunt aquae illae, an vero e latere montis in apertu proruperun an alius fuit modus aquas illas educendi ξ Credimus omnes ad virgae ictu .. fluxisse aquas: sed audiamus Dauidem modum rei explicantem. Deus c5uertit pe--tram in stagna aquarum,& rupem in fontes aquarum. Couersio igitur unius naturi in aliam, fuit modus educedi aquas de petra. Habemus igitur & rem faetam,& modum ac rationem clici edi aquas de petra. Accommodemus ad Eucharistiam. Christus petra est, non illa dura & saxea, sed ista mollis de aquea. Potest enim petra intelligi,vel dum adhuc lapis est, de tum dici non debet Christus vel intelligitur aqua
illa, in cuius naturam petra conuersa est, de tum petra Christus e sic dicitur. Ait - enim apostolus, Omnes eundem potum spiritalem biberunt. Bibebant autem de - spiritali consequente eos petra: petra autem erat Christus. Illa, inquam, spiritalis& aquea petra, illa quae iacta est potus, non illa naturalis, de quae erat rupes aut lapis. illa, quae sequebatur populum, non illa quae mansit in monte Horeb. Ita de Dominus Iesus panis est, non ille panis qui nascitur, de coquitura pistoribus,quia Diacopis assertur ad altare, quem sacerdos verbo Domini, quasi Mosis virga percutit: sed ille qui ex eo educitur, de in quem naturalis trant mutatur, corpus nimirum de sanguis Domini. Christus ergo panis noster est, non ille unde iit corpus ipsius, sed in quem conuertitur triticcus panis. Panis vitae, panis de coelo Verus, non astixus monti ad dexteram pati is, sed nos consequens in hac sblitudine viaticum nobis ellicitur, donec perueniamus ad terram promissionis coelestem, ubi iam irons ib inuolucro panis triticci panem vitae comedemus, sed sine sacramento facie ad faciem vidcbimus eum, sicuti est. Cogitemus interea, quam indignum sit de Christi bonore, de adimpletione legis veteris, dc statu Euange- iij, ut factum ac dictum Christide sacrosancta Eucnari itia redigatur ad umbras plusquam Mos Acas. Credimus aquas AEgypti in alienas naturas traiisisse: credimus rupem vere in aquam transsormatam fuisse. At cum ventum est ad tempus
illud, quod per illas figuras praenuntiabatur, tum non putamus esse Veram, quae dicitur fieri conuersio. Illa propter hoc facta sunt, an fiunt illa verius quam hoc Deus illic operabatur per Moysem : Deus hic per semetipsum operatur. An superabunt umbrae veritatem, & seruus praestabit Domino suo Θ Porro de secundo capite ut disseramus, Ecclesia, & antiqui Patres amplectiuntur tanquam planis smaia de futura Eucharistia haec Dei per Dauidem oracula: Memoriam siccit initabilium is
ia suorum misericors demiserator Dominus, escam dedit timentibus se. Memor eritis in seculum lcstamenti sui virtutcm operum suorum annuntiabit populo suo. Ideo l. ii I udaei in coena Paschali pro concione recensent omnia Dei bcpclacia, & nos exo dimur consecrationem a gratiarum actione, de omnibus acceptis beneficiis a Deo,& admirandis eius actis. Quamuis autem in eopsalmo ad literam de Manna Va- I,
ticinctur David, attamen quin longius ad veritatem Mannae prospiceret, nemo Vt opinor, repugnabit. Deus prosechb nusquam magis potentiam sit in exeruit,ac in Eo suae diuinitatis de dominationis maius documentum dedit, quam per rerum transumutati op per quam omnia a suo nutu pedere, & in ditionc tua posita eslc Dates e- , -- cit. Ita ter summa Dei opificia numeratur homo, de per terrae in carnem transsigurin f - t tionem fingitur. Misit Moysem, ut coram Pharaone se probatet Dcum esse, & se
manifestam redderet potentiam suam, ac prouidentiam de populo suo. Moyses negabat populum sibi narranti fidem habiturum,quod apparuisset illi Deus Cum
573쪽
Virgam Moysis Deus conuertisset in serpentem, de eandem in pristinum statum de serpente restituisset, causam hanc eius miraculi reddit, Vt credant sinquit quod apparuerit Dominus Deus patrum tuorum. Neque illud solum prodigium co-ram Pharaone, sed alia pleraque ibi edita, per naturarum transsermationem con- tigerunt, ad Dei maiestatem , & praesentem opem ac virtutem commonstrandam. Deinde, an non Hclias petens victimae suae mutationem, per flammam
quae de coelo descenderet, causiain eius rei istam addidit , Ut discat populus ille, quia tu es Dominus Deus, & tu conuertisti cor eorum iterum Quando is ad aquas contradictionis voluit incredulitatem Mosis & populi redarguere, &se
potentiorem ac praestantiorem esse Deum, quam animo nomines comprehenderent , monstrare , an non rupem in aquam liquefecit Θ An non ob eandem
causam in omnium rerum desperatione do penuria, de Manna per transsiibstantiationem populum pauit Z In nouo Testamento Christus secit aquam vinum. Anob eam praecipue causam, ut conuiuiis gratificaretur, & Architriclino an potius, ut omnes allidentes excitarentur in gloriam Dei, & Christi eius cogni-tionem&commendationem 3 Ait enim Euangelista, Manifestavit gloriam suam is in crediderunt in eum discipuli eius. Sed quo tempore designauit usus hoc miraculum 3 Hoc secit initium signorum ait scriptura in ut innuat coepisse miracula , quibus ostenditur gloria Christi a creaturarum conuersione. Carnem iade virgine assumens , expleuit ductum a Propheta , Ecce virgo concipiet, dc pariet filium. Quod proὸigium an non attonitos homines reddidit, quod san- guis mulieris ilico coaluit, & transiuit in carnem fili j Dei, & hominis, qui de nihilo , aut de vera carne nasci potuit, sed ad gloriam eius non decuit N tus , in quo efiicacius gloriam suam , quam in transfiguratione exeruit Ob
quam vero causam oportuit in rerum transmutatione. summam gloriam Dei& Christi comprobari 3 Primum , quia sunt illa miracula maxima , quae maximam operantis potentiam ostendunt. Hoc autem Dei opus in creaturis maximum intelligitur , quod totam rei penetrat substantiam , & non solum qualitatem assicit. Deinde, cum Deus requieuerit die septimo ab omni opere
quod patrarat, ipsi & filio eius Claristo placuit, nullam rem in totum postea
condere , sed potius conditis uti, ad gloriae suae ostensionem. Proinde restabat , ut Christus totam aliquam creaturam in aliam traduceret, atque ita se aequalem Deo probaret. Nihilo enim sere minoris potentiae censendum est, repente 'rem totam in aliud vertere , quam rem de nihilo producere. Praeterea finis manifestatae Dei potentiae,& aduentus Christi in carnem est reductio, &conuersio ad Deum, ut commigremus a tenebris ad lucem,&de potestate Pharaonis & Satanae ad Deum. Dcus quando cuncta creauit ex nihilo, quando Angelos & homines effecit capaces visionis suae , dans illis iamtunc dona gratiae, daturus praemium gloriae, ii perseuerarent in ossicio &obedientia erga ipsum, tunc opus fixit exterius & interius proprium Deo dum totam rei substantiam inchoauit de essecit. Cum autem homo lapsus in peccatum, dereliquisici somtem aquae viventis, restabat aliud opus faciendum tanto maius illo primo, quantum interest utrum quis operetur nemine sibi repugnante,scut Deus mundum fabricauli, an vero in actione qui renitatur interueniat. Porro Christus missus in mundum,hominem reperit planὸ refractarium, diligentem magis tenebras quam lucem. Cum igitur homo esset per Christum ad Deum conuertendus, sapicntia Dei voluit illo genere miraculi ad homines conuertendos uti, quod erat
574쪽
instituto aptissimum & accommodatissimum Propterea ab hoc genere curriculum gloriae suae exorsus est in nuptiis, & in nouissima Coena in eodem genere desiit.
Interea praemisit Ioannem Baptistam anteambulonem suum, ut conuerteret comda patrum in filios, de incredulos ad prudentiam iustorum. Ex lapidibus susciatauit filios Abrahc , per admirabilem illibrum immutationem. In propria n,
tura morte defunctus, maximam mutationem subiit, resurrectione restitutus invitam: unde & nos consepulti cum Ciaristo per baptismum in morte ipsius, postea is. noua creatura reddimur in ipso.Neque vitiis aut exigua mutatio haberi debet, quando de tenebris in lucem, de mundo in coelum, de morte in vitam aeternam trans.serimur Rursus de gratia baptismi si excidimus, nonne per poenitentiam conuerti,& redire ad Deum oportet itaque si memoriam mirabilium suorum in Eucharistitaci sacramenti opere consecrauit Christus,in naturali rerum mutatione consistat nocesse est, quoniam illustriora Dei&Christi mirabilia, tam interna quam externa,
in rerum de naturarum conuersione extiterunt. Porro Ut de sacrificiorum reca- . .
-pitulatione, quod erat ex propositis tertium, agamus, D. Paulus ex Davide co
pus Christi substitutum affirmat pro omnibus lacrificiis antiquis. Oblationes S: holocausta nolitisti, corpus autem adaptasti mihi. A Iustino martyre omnes scri tores Christiani clamant, Eucharis fiam omnibus etiam veteris Testamenti sacriciis, ut quid verius de longe perfectius, successisse: neque id admodum video
controuersum inter nos de aduersiarios. Nam omnes, ut opinor, facile concesse- imbo'ς ,rint inesse Coenae quoddam sacrificium : sed de genere sacrifici j decertant, quod nunc praetermittemus, alias si Deus dederit, copiosissime disputaturi. Sit in conta fesso tantum, Eucharistiam esse aliquod genus sacrifici j, quod venerit in locum
omnium veterum , quae crant instituta in recordationem passionis Dominicae, sicut etiam creditur elle ipsa Eucharistia. At in omnibus sacrificiis semper intere debat aliqua mutatio rei siue materiae,quae oblationi destinabatur, de in singulis eo maior, quo sanctius esset lacrificiu: eaq; de causa in holocaustis maxima mutatio si ri solebat, du tota hostia igne costimebatur. Deputabantur quidem res ipsc ad usum sacrum, & ob id reddebantur sanctae: non tamen sufficiebat illa mutatio, per quam Caluinillae volunt panem & vinum rite de suffcienter consecrari, sed praeter hanc requirebatur realis quaedam immutatio. Animantia occidebantur, diuidebantur, comburebantur. Alia igne absumebantur, aut in sartagine hoc vel illo modo de ii tura deliciebantur. Ashaec in extraordinariis victimis& hostiis diuinior quaedam expectabatur conuersio.Flamma diuinitus emittebatur,quq oblata corriperet &absumeret.Sic Dominus rc existe creditur ad Abelem,& ad munera eius: lic ascendit ignis de petra, ct carnes atque azymos panes Gedeonis adussit: sic ad Salomonis proces ignis descendit de coelo, Sc deuorauit holocausta & victimam. Elias erexit altare
in nomine Domini,dissecuit per membra bouem, &disposuit super ligua, ac fudit
aquam tribus vicibus cumque iam tempus esset, ut offerretur holocaullum, ut i-iagnem de coelo eliceret, orauit. Domine Deus Abraham, de Isaac, de Israel, offen-- de hodie, quia tu es Dominus Deus. Cecidit ignis Domini, & voravit holocau--stum , & ligna , & lapides , pulucrem quoque & aquam, quae erat in aquaeductu, lambens. Quod cum vidisset omnis populus, cecidit in faciem, & ait, D is minus ipse est Deus , Dominus ipse est Deus. Itaque cum Eucharistia pr celi re debeat his omnibus sacrificiis , & tantum eminere supra illa, quantum CE istus supra Mosem, & Euangelium supra legem, recte ratiocinantur, qui credunt in ea corpus Christi offerri, ut vetera quoad rem oblatam praecellat, de praeterea
575쪽
coelesti potentia atque actione, naturas ipsis panis & vini, quasi coelesti igne absorberi, & in rem sublimiorem transferri tradunt, ne ulla in re aut dignitate prisci; illi; sacrificiis cedat, & vere sit illa holocausti victima,de qua nulla rei oblati pars relinquebatur ab igne diiuno inconsuinpta,praeter solam pellem,id est,praeter panis& vini speciem: quq tamen pellis ut igne consumebatur extra castra,sic ipsa panis &vini species post peractum sacrificium ab his consumitur,qui facrae mens et commu-
- qc Pt mcatssio allusit Ambrosius, quando inquit, Si tantum valuit sermo Heliae, ut ignem m: de coelo deponeret,non valebit Christi sermo,ut species mutet elemetorum Chil stomus vero argumetum ex Helia, a minori ad maius ita tractat:Leuia merito no minauit prς his,quς grati et tempus nobis aduexit,dum colpicimus Dominum im- molarum,sacerdotem sacrificio incumbentem,ac preces fundentem:tum vero tur bam circumfusam pretioso illo sanguine tinxi,ac rubefieri O miraculumlo Dei be-
nignitatem l qui cum patre sursum ledet,in illo ipso articulo omnium manibus per tractatur, fitque id circumspicientibus circumstantium oculis. Adest sacerdos, isi non ignem gessim,sed Spiritum sanctum. Is preces diuturnas fundisinon quodssa ina coelitus dilapsa sacra apposita absumat,sed ut gratia in sacrificium influens,per il-
lud ipsum omnium animos instammet. Ambrosius & Chrysostomus videntur ea dem de repugnantia dicere. 1lle ait,species clementorum inuerti igne, verbo,ac vi
tute cogesti huic non placet sacra apposita absumi per eundem ignem. Sed utriusq; bene perspectis locis integris nihil est repugnanti . Ille de natura elementorum stendit se intelligere,quam appellat speciem satis improprie,& pr ter aliorum in
rem: Hic loquitur de rebus extra apparentibus,quet,ut accidit in sacrificio Heli nodisparent nec depereunt: quin tame interius mutentur,non negat: imo testatur plenissime sacrificium influxu Spiritus immutati,& iam non per lotam fidem & chariatatem,sed per illud sacrificium, quod est corpus Christi,nostros animos inflamman& purgati. Et alio loco clare testatur, apposita igne diuino absumi ubi de natura &ς si v substantia intelligat,necesse est Num vides inquitὶ panem num vinum Z num sicutis reliqui cibi in secessum vadunt3 Absit,ne id cogites. Quemadmodum enim, si cera is igni adllibita illi assimilatur,nihil substanti et remanet,nihil superfluit:sic & hic puta .. mysteria consumi corporis substraria.
CHRISTUS BENEDICTIONE ET UERBIS IN P
RI A circa panem & vinum gessit Christus, quibus pro suo more mirabilem aliquam mutationem in ipsis perfecit. Accepit panem,
epram tι- . Filiam Arcbi synagogi,& feretrum adolescentis attrectauit,qui Vii, cus esserebatur matri tuae, & illico in vitam restituit.Digitos misit in aures sui di, de oculos caeci nati,& statim visum atque auditum instaurauit.Panes & pisces prehen-Mικ.ti m. o. dit,& prodigioso miraculo conduplicauit. Cum ergo panem & vinum similiter acceperit, Vt aliquid antea intentatum exhiberet, mirum erit, si praeter morem suum nulla re noua insigni erit,aut si nihil de ipsoru pristina natura inuerterit. Alterum est, quod solemnem gratiarum actionem ac benedictionem adhibuit: ubi tria rursum considerare ex scripturis admonemur.Imprimis,eade pleraque in scripturis censeri,
576쪽
DE TRANS SUBSTANTI ALIT A TE. 168
Benedicere,Gratias agere, & Sanctificare seu consecrare, 'M. ae G rcce dicuntur Oτων υλογεῖν, γάζω: quo postremo Apostolus, cum de cibis sanctificandis per verbum& orationem agi utitur,quibus Graeci Patres addiderunt μολεῖ , quo B silius & Theodoretus utuntur,& Ireneus, quod Vetus citis interpres transtulit, v care,& Inuocare cicut & Cyprian'.Praeterea verba illa dici & affirmari de rebus subaiectis, eastemque afficere. Vix unquam denique Cluillum legas ullum ex his risurpasse,quin res immutarit,&praecellenti aliqua noua conditione exornarit. Inscriptu ris ergo benedicere &gratias agere, Verba sunt promiscua γ' , , M&indifferentia,transitiva,&accusativum regunt: absoluta vero cum inueniuntur,
stud significant. Quamobrem Matthaeus & Marcus sine discrimine aiunt, quod Christus accerum panem is γήλ, id est, cum benedixisset, fregit.Lucas&Paulus, tib- ' scripserunt,id pG Ssallam actionem operatus csset in pane, siue cum gratia &virtute affecisset panem,stegit. Quod vicissim Matibusus & Marcus dixerunt in poculo, Mi αυτω, D. Paulus inquit ἀλογῶ . Poculum benedictionis, Φ άλι--ἀιδν, id est, quod benedicimus: ut sic mihi permittatur accusandi casum verbo benedicendi attribuere. Quod Lucas in Cinna ariν de pane enuntiarat,de eodem in r-.i . Ematis historia υ λινοῦν protulit. Imo D. Paulus eodem in loco benedictionem &gratiarum actionem pro eodem indifferenter posuit. Eπia dis ευ γήλ τω σωπα n,
hoc est,Si benedixeris spiritu, qui lupplet locum idiotae, quomodo respondebit A
men, ia: τέα, id est, super tua gratiarum actione siue benedictione. qui textus proculdubio de consecratione corporis Dominici in Missa intelligitur. Nam post pronuntiata verba,Hoc est corpus populus respondebat Amen,aut qui vince populi astabat,sicut ex Patribus obseruare licet. Quod autem utrumque verbum in Eucharistiae institutione ad panem pertineat,eique aliquam & insitam conditionem imprimat, ex his fidem faciemus.Lucas in Emaus conuiuio αλινῶ, ad panem
refert, quando ait, factum est cum recumberet, λαντονα Θυμογ 3, acccptum
panem benedixit. Sic ipsemet indubitanter ad pisciculos applicat: T. .
GUM,is HG, υάι, acceptos duos pisces benedixit. Sic Matthaeus in ista locutio 'μ F ne, Eυλο m ἀο ημ-ρωψίους ὁμαις, id est, benedicite execrantes vos, pro transitivo loca-- uit. Sic D. Paulus, ut iterum repetam,poculo apposuit,cum inquit, Poculum bene-- dictionis, t άλ, quod benedicimus: ut inde facile deprehedatur,quo in sensu&structura ponatur ab Euangelistis in Eucharistiae institutione. Quo magis est detestanda Caluini,Besie,atque asseclarum audacia,qui non contenti intellectum verborum corrumpere,ipsa verba ac textum violant,aut pro Benedicendi particula, Gra- 1.,ι n. ι.Mtias agere substituunt:& Heildebergenses non verentur sic Apostolum non semelis citare,Calix gratiarum actionis,cuius causa gratias agimus:aut Benedictionis Verbu ia- nolunt, piscibus, poculo, aut hominibus deuouentibus tribui contra expressas scripturae syllabas:sed absolute,& ut ita loqua intransitive construunt,ne cogantur, ut 'praetexunt,magiam sacramentalem agnoscere,& benedictionem,sive gratiarum cstionem,seiungunt a pane,quo accepto, fingunt Christum apud se benedixisse,siue gratias egisse au deputandum panem ad sacrum usum,& commendandum tantum 'mysterium siue secramentum: nihil autem operatu in pane, quamuis per allata Matthaei,Lucae, & Pauli exempla, Benedicendi verbum etiam in materia Eucharistiae resubiectam respiciat & assciat. Quod cum Iustinus ut linguae G raecae gnarus &peri tus aduertisset, panem Dominicum vocat maso pes cibum grationisatum, siue gratia,aut per gratiarum actionem productum Ireneus utique Graecus author, sic eum panem, ut apparet,expressi:quod interpres Latinus assequinon potuit, sed ,-...imitatus est, ac dixit,Panis in quo grauae actae sunt. Iuvencus vetus de Christianus Q. sue.
577쪽
poeta,cleganter. υτῶν ita pro transitivo transtulit,quando ita cecinit, I ne eulicem sumit Dominus, vinoque repletum is Gratissanctiscat verbis, Otumque ministrat, is Edocuitquesus e diuisisse cruorem m
ob id Cyprianus vocat panem lsolemni benedictione sacratum: Chrysostomus, Hieronymus &Theophylactus,panem bcnedictum.Non desunt tame viri pij, docti Se Catholici,qui verba illa iudicent absoluta,ac pro diuersis ab Euangelistis posi
ta : quod etiam Canon Missae Latinus videtur innuere, in quo dicitur, Gratias agens benedixit:&magis Apostolus Paulus,cum ait, percipi cum gratiaru actione dc sanctificari per verbum Dei de orationem, ubisanctificatione Putatur ab actione gratiarum dirimere. Sed certe a scriptura de a Patribus non fuisse pro absolutis habita, albata conuincunt,& non esse diuersa etiam Cano Missae Gr corum apud Chrys bif&Basilium indicat, in quo tria illa, αγγά νaυωκυ , de εὐλογῶ , promi uc leguntur,& pro indifferentibus. Et cum Apostolus tradit cibum reddi innocuum, qui cum gratiarum actione percipitur, declarat Sintiarum actionem idem valere & sonare, quod ipsa sanctificatio. Cur enim fiat lalutaris per gratiarum actionem, subinnuit lanctificatione id accidere, quae expletur per verbum Dei, de orationem, quae suo ambitu complectatur graciarum actionem&inuocationem,quae verbo Dei adiunguntur ad perfici edam sanctificationem. Propterea quatuor illa,benedicere, Gratias agerc,Sanctificare,Vocare seu Inuocare,in materia consecrationis,pro una dc eadem actione a scriptura & Patribus usurpantur: quamuis si ornnia in consecratione adhibita secernas,singula aliquid singulare denotent. Quaeritur modo,cum Benedicendi ,seu Gratias agendi,verba sic attribuantur rei de qua assirmantur,an sint otiosa,v na, atque inania, ut nullam ipsi excellentiam inFeneret,aut demutent, cum maxime a Deo & Christo proferuntur.Benedicere sane in Deo & Christo,non solem den tat gratias agere,bona precis,laudare,&verbis bona dicere, sed etia bona promittere,esscere&praeitare. Etenim Dei sermo coniunctam habet esscaciam, de effcietiam annexam, ut dicere sit idem quod facere, S: benedicere quod benefacere: que- admodum ex aduerso maledicere, non solum mala imprecari,denuntiare dc minari, sed etiam ipso effectu mala quae denutiantur,instigere.Sic aruit ficus,ctim ei Dominus maledixit: sic terra spinas dc tribulos ex maledictione tulit. Proculdubio quam Jonge poliamus ex scripturis memoria repetere, nusquam immissa a Deo & Christo benedictio est reuersa vacua, sed rem, cui est collata,noua excellentia collocuplet uit, quae sere ex verbis adiectis cognoscitur,quibus si & decharatur ipsa benedictio. Incipiamus a Genesi. Postquam hominem masculum & foeminam fecit,eis benedi .. xit,ta est,Crescite & multiplicamini, & replete tcrram, ac dominamini omnibus pi-- s. ibus maris,& reptilibus terrae. Ista bencdictio in hominem sertur, Desque verbo is
irrogatur, de qualis sit, ipso sermone comprehenditur: quandoquidem secundum Dei verbum homini contigit,quod creuerit imperio, & generandi facultate, cuius alioqui fitisset impotens.Eadem benedictio piscibus &auibus irrogatur,utique illius in iligendae tam harum capacibus, quam estpanis,& qu m fuit maledictionis is
audiendae impotens scus arbor: attamen ipsos alloquitur Deus, de ait , Cresci-re de multiplicarnini, S: replete aquas maris,aucique multiplicentur super terram benedictionem opere compleuit. Eade ratione in scripturis alias benedictiones metiri licet, ut per verbii Dei bcnedictio largiatur aliquid quod subiecto desit,cui ipsa applicatur Percurrat qui volet; benedictiones collatas Abrahae, Iacob, atque aliis: Dimaquam castae & sutilos comperiantur, sed perpetuo euentus verbis & promissis respondet,& insignem aliquam mutationem assert. Virgo Deipara per internuti uim Angelum,
578쪽
DE TRANSsVBSTANTIALITAT E. 1 cy
Angelum, benedictione affecta ex Spiritu sancto cocepit sed antea ipsi benedicti . signiscatur: Aue gratia plena,Dominus tecum benedictit tu in inulieribus:& ilico uerbo collustratur & persunditur,& ipsius benedictionis effectus exponitur, Ecce eonei pieς, & paries filium. In Euangelio, donata per Christum benedictione, ex- ., ι creuit paucorum piscium substantia,&quinque panes gratia, seu gratiarum actione a Domino imbuti, hominum quinque milia C pleuerunt. D. Paulus Communc itan . . . cibum sanctificari per verbum & orationem tradit,ac ne quidem carere suo fructu& effectu vult,sed praestare ut bonus ac purus sit, ac minime reiiciendus. Insciari vero iam non possumus, quin benedictio & gratiarum actio a Christo in panem Eucharistiae collata sit. Aliquam ergo vim impresserit pani necessc est, ct aliquem
sortita sit oportet effectum dignum Christipotentia de consuetudine, qua semper IM 1- aliquid supra hominum existimationem,S naturam rerum, per benedictioncm, siue gratiarum actionem est operatus. De ipso porro effectu quid statui dcbeat, non Mis. m. i.
est relinquendum hominum coniecturissed ex Dei verbo concludi couenit. Nam Apostolus decernit sanctificari, seu benedici res per verbum Dei, S: qrationem .Et certe verbo Der consistat forma benedictionis requiritur: quia si cogitando tan- MAA.,istum, vel signando, fieret benedictio,bene cogitauit,vel bcne signauit, dici debuit, non autem benedixit. Cum igitur in sacramento altaris pro Christi more cit virtute 'in pane benedictio effectus postuletur mirabilis, nec alius ex historia colligi queat proprie aut verisimiliter, quam qui describitur istis verbis, foc est corpus meum, Hies sanguis meus,no est quod aliam benedictionis formulam comminiscamur. Nam illa nec dissentanea iudicabitur aliis benedicendi sermulis inscrietura contentis, si quis eas patienter & considerate inspiciat & conserat: & ex ista tantum certo definiri potest,quis fuerit benedictionis effectus,qui pani accesserit. Consistamus itaque lila vi ex benedictione eam mutationem patiatur panis, ut sit coipus Domini,postea eadem prolixius demonstraturi. De tribus propolitis rcstat tertium explicandum, An hic sermo Christi, Hoc est corpus meum,benedictionis sermula coinprohensus,dirigatur ad panem, & in ipsum tantam vim habeat, ut naturam immutet. Non dubium sane, quin sicuti benedictio pertinet ad panem,& ad eum conuerti- λ. EA . tur,ita eidem benedictionis sermo applic ausi & parem vim cum illa obtineat. Ser- Cremo Christi mare increpat atque illi tranquillitatem imperat: cadauera mortuorum' interpellat in Adolescente & Lazaro, ut fiant redivitia. Arbori diras imprecatur, S: loquitur, Numquam ex te fiuctus nascatur in sempiternum. Imis etiam nostris sic ἡ .ch. monibus tantumdem virium praestat,Pollicetur,si dixerimus ex fide montii Tran- H, ., - ,δε si , 5: iacta te in mare, ita futurum. Sic Moses vcrbo coram Pharaone creaturas ad im vivi. nutum,tanquam Deus,in varias substatias alternauit. Sic dedit Iosue, ut ad eius vocem staret sol contra Gabaon, & luna contra vallem Aiabon. Helias similis nobis passibilis, ignem & pluuias excussit per verbum suum de coelo, ut ex liorum com- . paratione longe superiorem potentiam reseruemus verbo Dei,& Christi. Quamobrem sermo a Christo, cum benediceret prolatus, non solum significat id quod fit, sed operatur id quod designat nimirum mutationem panis, ut transeat incorpns Domini. Hic vero totius disputationis cardo panditur. Coacti omnes tum ascriptura, tum a Patribus, admittunt quidem benedictione panem immutari: sed Cingliani & Caluin istae non tantam scri aiunt immutationem, ut substantia aliqua pani adueniat, aut quicquam de eius propria decedat,scd satis esse putant, si ra- numtionem nouam sacramenti & facri signi induat,& ad nouum sacrae Coenae v sum deputetur: ita ut in pane duplicem mutationem statuant fgnificationis,&vsas. At nisiari mis Lutherani profitentur realem insuper in pane fieri immutationem, ut naturam car
579쪽
m ωρ mini nis Dominicς excipiat, sed non vide sua quicquam amittat. Vtrumque vero nos asserimus, de propterea quadruplicem ex benedictione de verbo Dei credimus brem ..H - pani accidere mutationem, significationis, visis, aduenientis nouae substantiae, &pris inae in aduenientem transeuntis. Cingliani de Caluinillae in rhetorum de gena
.m,essiti, ri. tilium scholis magis vertati, quanam Christianis, cum Cicerone de ethnicis luris Q consultis, Consecrare definiunx rem ad sacrum usum transferre, ex regula, Quod
sernet Deo dicatum est, amplius ad usus humanos transferri non debet: de insuper aliquid sacrum de diuinum significare: quod quidem inquit Bezal insigne muta- Db.i Iure . tionis genus est. Ac nullum aliud stabiliri a Patribus censet: sed quicquid ultra apud illos legitur de essicacia spiritus & sermonis Dominici circa hoc sacramentum, to tum ad participationem corporis de sanguinis Domini perfidem refert, atque ita dupliciter Patribus imponit. Nos autem Consecrare, a Patribus edocti, cum de
sacramentis agitur, interpretamur, exterrena dc profana rem non tantum s cro
usui deputare, sed aliquam diuinam Virtutem dc gratiam acquirere, de habere, per Christi & sermonis omnipotentiam atque institutionem , de actionem siue cilicientiam. Patres nusquam ullum verbum ficiunt de insigni illa Beetae de commenti ita mutatione ad sacrum usiam de significationem, quando de ea, quae in hoc sacramento fit, loquuntur. Nam de illa expresse disserunt, cui sit opus Dei omnipotentia, spiritussancti operatione inenarrabili, diuinae essentiae infusione : neque cum isti requirunt, mentionem ullam faciunt de perceptione carnis, quam ι,--,, impartiatur diuinitus Christus: quae clim extra Coenam, de Coenae panem, a Caluit e mu uinistis tam vere putetur dari, quam datur in ipso panc , nulla panis mutatioe ad hoc induci debet, nec singularis Dei circa panem operatio. Patres porro nominatim disputant de naturarum de substantiarum mutatione, non de nouorum modoru acquisitione in Eucharistiae materia. Conserunt enim hanc , quae in isto sacramento fit conuersionem, cum mutationibus quar in rerum naturis contige- runt. At panis cum censetur symbolum seu signum, siue cum destinatur saero
, .- - , ... m:nisterio, nihilo magis In natura, aut intrate, quam inhio nomine recipit m-
nouationem, nec ad hoc desideratur omnipotentia, aut ulla sermonis siue virtu- tis supra bionii nem excellentia. Panis enim sua natura, non mutatione, corporis Dominici participationem qua lim analogia atque conuenientia resert. Est enim ipsi ingenitum, ut ex multis granis coadtinetur in Vnum,ac nos reficiat: dc quilibet per fidem suam de pietatem,sermone proprio de oratione, atque ctiam sitio silentio potest panem seponere, ac usibus fictis destinare, neque praecellentiori institutione, aut potentia, aut oratione opus habet. Potest eundem ex sua fide cum Christi coopore comparare, de multam inter ipsi consormitatem considerare, quemadmodum secundum scripturas sine noua diuinitus accepta virtute de institutione cuique licet ex ole,luna,luce,leone,vitulo, agno, lapide, ostio, arbore, vite, store, de omnibus fere rebus,aliquam cum Christo analogiam sibi efformare, de ex horum . tanquam symbolorum usu seu cotemplatione per fidem Christum, de eius carnem
amplecti, eaque frui. Quid obest igitur, quominus quisque aeque possit de pane,, corporis Dominici symbolum fingere, de illo in panis lumptione per sdem potiri 3
Nihil ergo nec quoad panem , ut fiat symbolum, aut ut sacro usui reseruetur, nec quoad corporis Dominici perceptionem ex fide , Omnia quae Patres commendant ad consecrandum, erunt Caluinistis necessaria, nec quicquam accedit aut
dccedit pani, ut assirmetur mutari. Cum vero consecratio co pertineat, ut sat
sacramentum, si ex ea inserunt deputationem ad usum de rationem significandi, iam apud ipsos sacramentum non solo ossicio significandi cotinebitur, sed vi sit so
580쪽
DE TRANS SUBSTANTIALITATE. 1 o
ctamentum, Oportebit insuper aliqua consecratione usui sacroas lignari:&indeco sequetur sacramentum non scri, seu consistere in solo usu,sed in deputatione ad risum,quae ipsum usum antecedat, necesse est.Spectemus obsecrδ, Caluinis harum &Ciii ianorum amentiam d vertiginem.Saniores ex illis aiunt quidem requiri for mam verborum ad consecrandum,scu ciliciendum sacramentum Coenae domini cae. Verba nolunt ad ipsi elementa applicari,sed annuntiari & cxponi pro cocione, atque credi,antequam reddant sacramentum. Contra quado Vrgentur de mutatio ne quae fit per consecrationis forma,assentiuntur fieri in cicinentis,quoniam induut nouam rationem usus,& significationis. Ergo, inquam,sorma cossecrationiis, & vemba accommodantur elementis, & in ea operanturis quidem duplex ille esteinis a benedictione proficiscitur, quae afficit,& consecrat elementa,atque in ipsis duo illa innovat. Quod si vel ordinationi,atque institutioni Dei,aut fidei,tanquam necessa
riae asserunt consecrationem sacramenti,certe nomen Dei in vanu ast umunt:de m
' testate&authoritate ordinationiis eius plurimum imminuunt, de fidei dignitate ac pondere non parum detrahunt,cum per ea nihilo plus agi concludunt, quam panis1ua natura,& quilibet homo sine ipsis agant:& interea ne quidem sacrametum, aut etiam nudum signum, secro usui inauguratum,infideles sument, quia fide qua coim
secretur,priuantur Patres denique inter summa miracula Dei deputant mutatione, quae fit per consecrationem in Eucharistiae pane. Si tantum eam collocant Caluinitastae in noua significandi ratione,& noui usus deputatione, pari modo omnes sicci ri tus & ceremoniae, omnia vasa sacra,omnia dicata Deo,tam in nouo quam in veteri Testamento, vocabuntur summa Dei miracula,S paria cum Coena Domini sacramenta. Verum omissis his Caluinis harum nugis,mandemus memoriae tria aut quatuor capita,quibus unus Augustinus cos hac in parte talitatis redarguit. Imprimis interesse ostendit inter altaris sacramentum, & alia, quae iuxta Caluinillas Christi &corporis eius signa sunt & sacramenta,ac sacro cxercitio etiam consecrata. Paulus lim
quit potuit significando pridicare Dominum Icium Cluillum,aliter per linguam' suam,aliter per epistolam,aliter per sacranactum corporis & sanguinis eius. Nec lin- ιι L.
guam quippe eius,nec membranas,nec atramentum,nec signiscantes sonoS lingua mi. . .
editos,nec signa literarum conscripta pellicullis, corpus Clanili & singuinem dici- mus,sed illud tantum,quod ex fructibus terrae acceptum, & prece mystica cosecra- tum, ite sumimus ad tautem spiritalem,in memoriam pro nobis Dominicae pasti nis. Quod cum per manus hominum ad illam visibilem speciem perducitur,no sin- ctificatur, ut sit tam magnu sicramentu,nisi opcrante inuisibiliter Spiritu Dei. Hic Augustinus secernit hoc sacramentum ab aliis signis idem significantibus, & secro' officio addictis quia singultirem causim suae constitutionis habeat, utpote potentiam spiritum ,ac verbum Christi,ob idque efficiatur in ipso aliud quod aliis non co- petat:& ilhud est corpus Christi,cuitas cause dicitur tam magnum secramcntu, quia non tantum illud significat,ut alia ficiunt, sed in se habet & exhibet,sicut codem in libro sacramentum hoc distinguit ab altius signis,quq aliquid demonstrant, sed non e .io.
continent. Quamobrem estcctuna consecrationis praeter qualitates a Caluinistis c cellis Augustinus tradit,ut sistat in panis signo corpus Christi. Pr terea notandum venit apud antiquos Patres quatuor panis genera,commune , alterum catechum
norum, & quod mittebatur ac tradebatur loco sanctet Eucharistit, ideoque appellatur αντipdm seuo Mγα id est, promunus & benedictio,siue panis in secrotam d
ni vicem benedictus.Nam qui non communicabant de Eucharistia in tesseram comunionis Catholicae,sumebant illum panem, & pro communione & amicitiae tep LM is
sera Christiani missitabant eulogias ac senedictum panem inter se, ut ex epistolis Pij