De rebus Eucharistiae controuersis, repetitiones seu libri decem, quorum indicem sequens pagina dabit. Per Fr. Claud. de Sainctes episcopum Ebroicensem ..

591쪽

sanctificet3Inescat egregie Caluiniani Ministri suos sectatores iuratos,quos non nisi pleno ventre sub finem conuiuiorum solent aliqua de scripturis exhortatione demulcere ut sanctificare. Debuit Apostolus ex Caluinitiarum placito, non calicem benedictionis, sed annuntiationis aut praedicationis nuncupare. Debuerunt primi Christiani, sicut Caluinus ipsis vitio vertit, ad aegrotos Eucharilliam non mittcre,

quia institutionis enarrationem prς morbo,sue absentia, non valuerunt audire,aut attendere.Debuerunt cathecumenis altaris sacranactum non denegare, cum auidissime concionibus de Coena Domini aurem de fidem praeberent, ex quibus potissimum confici sacramentum Caluinisti; ibinniant. Vt aute rem propius inspiciamus, pro concione expositio verborum Domini de Coena effertur in genere, neque applicatur magis huic pani quam alteri, praesenti potius quam absenti: neque definit aut determinat, ut aliorum vocabulis utar, hunc oblatum panem dc calicem det in ri sacro vivi & sacrameto:ob id non magis immutat,aut ascit propositum panem, quam alium lonsissime remotum,idcoque non magis ex ipso, quina ex quovis alio reddit & essicit sa crumetum. Deinde etiam nunc omnes Caluinillae, ut administret baptisnum,non sunt contenti publica declamatione de ipsius inlli tutione, sed cum accinguntur ad opus,induunt personam Christi, de ex formula ab eo decreta tingui, ac dicunt,Ego te Daptis in nomine patris, de filii, de spiritus uncti: quae cum pronu-tiant Gallice, ne quidem abhorrent a dictione Graeca,Baptiso te, quae a mulierculis non facilius intelligitur,quam alia ab illis, qui 'uae ignorant,iactant esse Graeca,nec

' posse legi. Itide ipsi: atque alij Cingliant,postquam ad apparatu & ornatu se et Coenae

'disi, D. multa pro cocione effutierint, multa catallarint, multa fuerint precati, attame cum

peruenerint,vt panis sit imparticdus,obliti se ad rauim usque cocionatos esse,i imo ista. '' Ilithitionis verba proserui, de praesente pane corii prolatione insigni ut,& sanctificat. Nam & Oecolampadius e suggestu legebat omnia usque ad verba Coenae: quae ante mensam recitabat: de Tigura minister,ipectante coetu, pane accipit in manus, dc alta voce verba Coenae pronuntiat. Abstineant igitur dcinceps post concione a formula breui de circumscripta bapti simi, de a repetenda pr scriptione Coenae, aut fateantur necesse est nos aliis verbis egere ad sacramentorum c5sectionem, quam quibus publice de diuinis oraculili declamatur. Porro in baptistii administratione, post omne sue concionem, siue exhortationem,cum lubiiciant, Ego bapsilo te in nomine patris, S: Hij,& spiritus cincti satis innuunt neque per c 5cionem,ncque per aliam collocutionem,sed peream clausulam baptismi sacramentum consistere. Nam si prius cons arct,& falso de frustra ea pronuntiaretur locutio, qua bapti sinus in ipsa praesenti ablutione constitui de donari demon Iratur. Neque certe hi, quibus Petrus annuntiauit Euan lium, de exposuit, ideo probapti satis habiti fueruised dimissa cocione ad sauacrum deducti sunt, de ut aqua, ita verbum coniunctum perfecit sacramentum Addo quod si ante baptismi de sacri panis exhibitionem sacramentum fui-ciretur per editam concionem ,iam non sacramenta constarent in ipso de solo usu, ut Caluinillis placet, sed priusquam assumerentur, perorata concione perficerentur. Adhaec si non ex auditione de intelligentia fit de suscipitur sacramentum, cur baptis'mo perfundunt infantulos,quibus tanquam surdis frustra canitur vcritas, quemad' modum de fabula. Imo Caluini sic concedant oportet ingenue,se nusquam potito vero baptismo, cum in Ecclesia Catholica sine praedicatione institutionis recenter

nati ipsum exceperint. Proinde nec aliis baptismum conferunt, nec Coenam Domi-Dicam administrant: quorum collatio non nisi vere tinctis de legitime creatis mini-ὼ ι ex illibrum doctrina dc disciplina competit. Sed nec Caluinillis suscit exigere

Hiari seri accuratam aliquam commzntationem de instituta Coena, ut sacrametum condatur,

592쪽

DE TRANS SUBSTANTIALITATE. 1 c

imo ne quidem tanti faciunt suas sermocinationes,vi essiciat sacramentum, nisi fi-bo des auditorum accesserit, quae praedicationem comprobet, & quae suo assensu pa'nem sanistiscet. Ita quocunque te vertas, fides apud ipsos omnem paginam facit, s. μω& quodcunque operatur,ut sibi omnia arrogent,& nihil soli Deo relinquant. Non percipitur ex eorum placitis & decretis corpus Domini in coena, nisi per fidem. Hic addunt ne quid c signum corporis Dominici efformari, nisi illa accesserit. I ta com-lledes iniiciunt Deo, & eius verbo,ut uterque ab illorum fide pendeat. Si enim vo-uerint fidem Deo praestare, tum poterit corpus suum ipsis elargiri: tum sermo eius,

Hoc est corpus meum, verum erit, & explicata coenae institutio ad sacrandum panem valebit. Sin noluerint credere, Dei ac sermonis eius potentia & veritas fluxa erit &nulla. Telam insuper retexunt, cum ministrorum sermonibus panis benedictionem retulerint acceptam: tum auditorum fidei imputant, ut horum opera, non autem ministrorum, facramentum euadat. Donatistarum prostigatus error aministris haereticis non putabat fieri &distribui ullum sacramentum: Caluinistarum contra peruersitas, ipsum ne fiat, infidelitate recipientium impediri ponit. Toties isti docent corpus Domini non percipi ab infides ibus, sed tantum signum & sacramentum: nunc defendunt tantum abesse, ut sacrum etiam signum isti capiant, ut officiant sua incredulitate ne omnino sit. Proinde restat, ut tales nudum panem in coena sumant & reportent. Vt autem omnia sua mendacia non scripturis , sed unius sere Augustini deprauata aliqua sententia fulciunt, ita utrunque

commentum & de concione ministrorum requisita , & de fide auditorum necessaria , eiusdem Augustini authoritate muniunt. Ex eo producunt: Hoc est

verbum quod praedicamus , non quia dicitur, sed quia creditur. Verum ope- raepretium suerit textum Augustini audire. Quare non scriptum est sinquit) Go. Mundi estis propter baptismum quo loti estis, sed propter verbum quod locu- I. a. - tus sum vobis, nisi quia & in aqua verbum mundat i Detrahe verbum, & quid estis aqua nisi aqua Accedit verbum ad elementum, &fit sacramentum. Unde ista tanta virtus aquae, Ut corpus tangat, & cor abluat, nisi ficiente verbo, non quia

dicitur, sed quia creditur Z Nam & in ipso verbo aliud est sonus transiens aliud vir tus manens. Hoc est verbum fidei quod praedicamus, ait Apostolus:quia si consesi

sus fueris in ore tuo,quia Dominus est Iesus,saluus eris. Hoc est verbum fidei quodo praedicamus, quo sine dubio ut mundare possit, consecratur & baptismus. M .. datio nequaquam fluxo & alibi tribueretur elemeto, nisi adderetur in verbo. Hoe. verbum fidei tantum valet in Ecclesia Dei,ut per ipsum credetem, offerentem, be-

edicentem, tingentem,etiam tantillum mundet infantem, quamuis nondum va-

lentem corde credere ad iustitiam,& ore cofiteri ad salute. Totum hoc fit per ver- bum,de quo Dominus at Iam vos mundi estis propter verbum quod locutus sum a vobis. Hinc eliciunt Caluinistae, oportere ut verbum institutionis ad sorinandum sacrametum praedicetur. Sed Augustinus verbum praedicationis non intelligit pro-- prie,quod sit de institutione sacramenti: sed quodnam ita vocet,exprimit, Quia si .. confestus fueris quod Iesus est Dominus, & quod Deus suscitauit illum a mortuis,

siluus eris. Qua certe clausula nullum instituitur sacramentum, sed fundamentum est, cui verba sacramentorum sunt innixa,& a quo virtutem suam mutuatur. Nam ε ex quo pr dicantur & creduntur ab eo inuenta & posta,vim accipiunt propter disegnitatem eius,qui talem sermonem,seu qui talia verba locutus est. Augustinus it que verbo praedicationis comprehendit incarnationis dispes alionem,& totu Christi mysterium,quod praedicatum & creditu est in mundo, ait Apostolus: sed cuius praedicatio virtutem obtinet, non quia profertur,sed quia creditur ab illo emanare

593쪽

qui Dominus est. Sub eo vero praedicationis generali verbo sacramelorum formulae continentur,quae habent efficaciam,non ex pronuntiatione, seu sono transeunte verborum, sed ex virtute indita a Christo illorum authore. Ideo tales formulae propter virtutem inditam baptismum consecrant, &infantula mundant,quamuis nodum valentem, Corde credere ad iustitiam,& ore confiteri ad salutem, ut Augustiani dictiones repetam. Vnde conflat,nec prςdicationi,nec sono transeunti verborii, nec fidei recipientium aut ministrantium,vim consecrandi sacramentum ab Augustino tribui, sed fidei publici de Christo illorum verborum authore ac potere vim illis conserre. Hoc est enim quod intendit Augustinus, ad explicandum Christi di ctum, Iam vos mundi estis propter sermonem quem locutus sum vobis. Tantum vero discrepat Augustinus ab opinione, quam illi astingunt Caluinistae ut contrariuomnino de praedicatione & expositione ministrantium & fide suscipientium sacra

mentum ex ipsius litera eluceat.Nam ne affigeremus virtutem prolationi verborii,

aut concioni,st,Non quia dicitur:& ne eandem fidei suscipientis daremus, tradit peruenire illa ad paruulos omnino fidei incapaces, sed operari verbii, quia creditura proserete,quod ipsu locutus sit Dominus,& ipsiam instituerit, a quo sita vim haurit & excipit. Quod ut magis iterum pateat,sciendum est alibi Augustinum disti guere inter sacramentum & eius scinctum, & assimare ad illius integritatem nec fidem nec puritatem conserentium sacramenta,nec accipietium,desiderari,nec verborum expositione, sed lassicere eorum qualemcuque pronuntiationem cum fide de eorum institutione & authore, sicut paulo ante dicebamus: nihilominus ad capiendam utilitatem & fructum sacramentoru requiri ab his qui positant praestare,&fidely dc praeparationem,ne in Vacuum gratiam Dei dc indigne suscipiant,aut eideresistat, seu, quemadmodum scolis loquimur, obice ponat.Textus ita habet:No limia terest, cum de sacrameti integritate & sanctitate tractatur, quid credat,aut quali fi- de imbutus sit ille qui accipit sacramentu. Interest quidem plurimu ad salutis viam, sed ad sacramenti quaestione nihil interest .Fieri enim potest,ut homo integrum ha- beat sacramentu,& peruersam fidem, sicut fieri potest,ut integra teneat verba sym-boli,& tamen non recte credat, siue de ipsa Trinitate, siue de resurrectione vel ali- quid aliud. Augustinus postea subdit: Quamobrem si Euangelicis verbis in nomi-- ne patris,& fiiij, & spiritus sancti Marcion baptismum consecrabat, integrum erat sacramentum,quamuis eius fides sub eisdem verbis aliud opinatis, quam Catholica unitas docet, non esset integrased fabulosis falsitatibus inquinata. Nam sub eisdem verbis id est,in nomine patris,& fiiij,& spiritustanisti,non solum Marcio, aut Vale-tinus,aut Arri' aut Eunomi',sed ipsi carnales paruuli Ecclesiς,quibus dicebat Αρο-

stolus,N5 potui loqui vobis quasi spiritualibus,sed quasi carnalibus, si possent sin

guli diligeter interrogati,tot diuersitates opinionu fortassis,quot homines, nume- rarentur. Eodem in opere Augustinus adiicit: Si non sanctificatur aqua, cum aliqua aerroris verba per i me eritia precator effundit, multi no solum mali, sed etiam boni fratres in ipsa Ecclesia non sanctificant aquam. Multoru enim preces emendantur a quotidie, si doctioribus fuerint recitatae, &multa in eis reperiuntur cotra Catholi-

ca fide. Nu quid si manifestetur aliquos esse baptisatos cum illae preces dictae super aquam sui sient,videbutur denud baptis ari Z Quid itaὶQuia plerunque precis vitisi asse perat precantis affectus: & quia certa illa Euangelica verba, sine quibus no potest a

baptismus consecrari,iantu valent, ut per illa sic euacuentur quaecuque in prece vitiosa contra regula fidei dictitur,quemadmodu daemoniu christi nomine excluditur.Nam utique haereticus asserat prece vitiosa, nec habeat bonii charitatis affectu,

quo possit illa imperitia superari afferat etia,ut fieri solet, aliqua precem, in qua lo-

quatur

594쪽

quatur contra regulam fidei. Multi quippe irruunt in preces, non solum ab im-nis in imis peritis loquacibus,sed etiam ab haereticis compositas, &per ignorantiae simplicita - te,non ea valentcs discernere, Vtutur eis, arbitrates quod Oolas simulec tamen quodia in eis peruersum est,euacuat illa quae ibi recta sunt,sed ab eis potius euacuatur. Si au-- tem ipse malus atque peruersus precem integram, & nulla ex parte fidei Catholica L aduersant secerit,non ideo ipse rectus est, quia illa recta est:&si in aliquibus perue is sani precem afferat, Deus adest verbis EuanSelicis suis,sine quibas baptismus Chri-- sti consecrari non potest,& ipse sancti scat lacramentum suum,ut homini siue ante equam baptisetur,siue cum baptisatur, siue postea quandoque ad se veraciter couem c so, idipsum valeat ad salute,quod ad perniciem,niu couerreretur, Valeret. Caeterum is quis nesciat non esse baptismum Christi, si verba Euangelica, quibus symbolii con- stat,illic desuerint 3 Sed facilius inuenititur haeretici,qui omnino no bapti sent,quam qui no illis verbis baptissent. Ideoque dicimus,non omne baptismum nam in mul- ..tis idolorum facrilegi s siccis baptis ari homines perhibetur sed baptismum Christi, is id est, verbis Euangelicis consecratum,ubique eundem esse, nec hominum quoru- libet,& qualibet peruersitate violari .Libuit prolixius allegare Augustinum,taquam in omnibus Caluinistarum hetres aduersarium. Nusquam mentinit in administratatione sacramentorum cosecrationem cuiusquam fidei tribui,sed certis,sicut ait, vembis Euangelicis,quae emendant quicquid vel in prece, vel in quacunque praeuiac cione per imperitiam aut errorem peccatum fuerit, & quae sacramcntum ita offerantur, vi sine illis nullum sit.Deinde tradit vcrba illa, quibum sacrametum coalescit,

nec a fide, nec ab integritate nainistrantium aut recipientium pendere, quoniam o pus sacramenti per illa verba peractum, ita Deum illorum authorem refertur, cu- . ius virtus & potentia nec circunstantiarum, nec hominum proprio vitio stangi aut

debilitari potest. Post renid fidem postulat ad salutis viam & fructum sacramenti co- sequendum,in his qui pollunt ac debet seipsos probare & disponere. alioqui in paruulis ne quidem generalem de Christo inlii tuente ponit ad si cramenti perfectione,

aut etiam ad cius fructum N Llutem reportandam,ut ex pr dictis apparet,cium intorim in aqua baptismali,ut in aliis sacramentis,uim&essociam maxima sitam est e gnoscat:quae omnia Caluinis tirum doctrini; sunt opposita. Onia ergo euicimus,ut opinor,certis verbis opus cile ad forma constituendam Eucharistiae,quq neque cocione,neq; expositione, neque fide aut intelligetia suscipientiu egeant: restat excutiendii, quaena sint illa verba, quς nobis ad huc effectum aDiniam I r scripsit Diis noster Icses Chri lius. Hic autem internos & Lutheranos cotrouem

iam seminarium riascitur Acculantur a nobis, S uicistim accusant nos.Redarguun- f

tur,quod in suis Coenis iam non recitent institutione Domini ex Eu uel istis, a qui- iberanorum tabus est edita,sed contra omnium Christianorum morem, & omnium liturgiarum ritu, A postoli Pauli de Coena enarratione seligat, & per eam pane & vinu consecrat. Deinde quod toti institutionis enarrationi cossecratione deberi opinetur, quasi ve ba ista Christi solema, Hoc est corpus merem, no susticiat Nobis vero impingui, quod addani' multa institutioni, quoa de ea etia detraham' nonulla:qubd lanctificatione quatuor his dicti uculis alligem', uoce P corpus mea, δί ab ipsa excludam', Accipite,comedite, ne cogamur assediti comunionem ipsa esse de natura & integritate sacram et i,

& quod pleriq; ex nostris audeat aliis formultis qua proprio Christi sermone laetificatione cocipere. Vves phal 'aliqua ratione assert,cur poli' institutione ex Aposto- IAM'. io Paulo,qua ex aliis Eu clistis repetat: ut admoneatur Ecclesia de modo, que tenuerint Apostoli in celebratione Coent receptu a Domino. De tota vero instituti ne ita pergit docere: Peculiariter his verbis, Hoc est corpus mea,consecratio tribuitur, ram lari

595쪽

SEPTIMA REPETITIO

-bis', eo quod Dominus pronuntiet panem quem dat,corpus suum,&calicem sanguine- er i ιος - suum esse:&quod verum & efficax est quod dicit,ideo adsunt corp' sanguis eius

2Azr in hoc sacramento. Non tamen ascribitur consecratio his solis verbis,sed toti insti

μ' rum tutioni, veritati, & virtuti dicentis 3c operantis Christi. Postea Martinus Cen iam dis utat, ac contra Tridcntinos Patres hoc modo concludit:. Obseruet lector , quod inter Pontifices plerique , cum non possent in uniuer- sum verba institutionis ex consecratione Eucsaristiae proscribere , magnam ta-' men eius partem resecarunt, ita ut exceptiis Illis quatuor Verbis , Voc est corpus in meum , reliqua in institutione nihil ad consecrationem pertineant, vel faciant.- Et hoc ideo ita disputant, ut cx consecratione exterminatis verbis illis Dedit ilia istis dicens, Accipite, comedite in pollent extra usum habere sacramentum. Sed Pau- lus traditurus Corinthiis, quomodo postent non vulgarem, sed Dominicam Coe-nam celebrare, totam & integram institutionem recitat & praescribit. Iustinus tamentionem faciens verbi a Christo traditi, quo Eucharistia consecretur , refert in se ad descriptionem institutionis, quae apud Euangelistas extat. Emissenus dicit sacerdotem in sanctificatione ita dicere, Accipite, Hoc est corpus meum, &,Bibi te , Vie est sanguis meus. Et breuiter in omnibus vetustis Liturgis non quatuor in tantum verba,sed tota & integra institutio in sanctificandis mysteriis recitatur. H, chenus inter Lutheranos vir non indoctus. Imprimis obseruandum desieriores Ec- 'clesiae tam impotenti odio in illam exarsisse, ut omnes ausi fuerint ab Euangelistis κου Ρ- - descriptam institutionem repudiare, S ei supponere quiduis aliud. Egimus de his . quibus placet sacramentum sine ullis verbis confici,& Coenam rite peragi. Narrant M. Erasinus Eberus & Ioannes Sicidanus,Anabaptistas a suis Coenis repulisse sermone Domini, Hoc est corpus meum, ac solitos loco eius dicere, Accipe, ede, memento ... iisti; Domini Ioannes Matthaeus schmalchadensis apud Heli debergam minister, vult fi M. . isco. deles liberos esse quoad benedictionis seu cosecrationis modum,qua velint uti λει g - mula, quae faciat ad aedificationem Ecclesiae. Nonnulli caput sextum Ioannis, suis, ν - 2, Coenis institutionis loco adhibent, & inter eos aliqui tantum legunt & proserui c. nn - HS 'i' put illud usque ad clausulam, quae habet, Verba quae loquor vobis, spiritus & vita sunt. Valdenses a nonnullis scribuntur tantum uti oratione Dominica, scd in eorum nom , historia nihil annotat Aineta Sylvius. Omnes isti aguntur ab illo daemone qui apud -'t u ,. Cyprianum in obsessa puella,mutata formula vera cosecrationis, alia inquit inuoc Deb res, tione no cotemptibili, sanctificare se panem,&facere Eucharistia simulabatIuthe- . ., rani& Caluinistae Euangelistas omittunt,& ex Paulo historiam institutionis Coenae

ne Robemoria. iubet recitari.Certe ex quarta catechesi Cyrilli Hierosolymitani apparet,quδdcum . catechumeni, seu recenter baptisati instituebantur de Eucharistia, textus Apostoli ue.in Mi. de Coena proponeretur,quasi de lectione publica exponendus, de quasi esset religio ' ι ipsemet Euangelistarum verba in v ulgus edere,ac no potius pro mysteriis colere, &ad ipsa reseruare. Constat etiam a Iustino Martyre ad nos usque verba adhibita ad consecrationem Eucharistiae,nominatim a scriptoribus repeti ex ipsis Euansetistis,& non ex Apostolo Paulo. Ambrosius id aperte indicat.Nam recitans Missae can Lib. .νεα- nem,ait,omnia illa verba Euangelistae sunt usque ad ,Accipite siue corpus siue san- V guinem. Inde verba sunt Christi, Accipite,bibite ex eo omnes. Qua Vero authori, Malia Diibe- tate Lutherinis aut Caluinistis licuit istud immutare3 An ab ipsis Coena Domini

' pro sita , aut ad illos solos peruenit, ut ab ipsis solis legitimos ritus addiscamus

L mi. Mirum est a nemine antea tentatum istos ausos quasi suo iure hoc sibi arrogare. Quid tam naturale,quam rerum institutiones ad sua primordia, & primos authores ac scriptores reuocareὶ Sed nec ratio, qua fingunt se motos, vera, iusta & idonea est,

596쪽

est, siue si vi conspiciat Ecclesia modum celebradae coenae Dominicae, quem A postoli tenerent, sicut Uves phallus est,sive ut Apostoli docerent totius institutionis relationem esse necessariam,quemadmodum Cenanicius attingit. Verum Apostolus nec coenae rem gestam proponit,tanquam pro legitima consecrat ionis formula, nec totam historiam institutionis probat, aut assirmat esse sancti scandi panis vera& perfectam rationem: neque de eo inter Corinthios lis erat, sed de rei natura , &Eucharistiae veritate atque substantia,quam ut definiat ex Dei mente,ad institutionem prouocat.Neque Apostolus insistit ullo pacto in institutionis prolatione, aut omissone,nequc in consecratione panis, aut consecrationis sermone, quia id non erat positum in controuersia: sed urget de panis consecrati esse & diiudicatione, ut intelligatur quid ex institutione intenderet decidere & componere. Praetcrea in sacramentorum confectione non ipsa iustitutionis narratio, Arma est cosecrationiς, sed haec ex verbis in ipsa institutione traditis, & ad hoc praescriptis,peti debet. Ete- - . . δε nim aliud est verbum institutioniis baptismi, aliud verbia, quo accedente ad aquam, celebratur baptismus. Ad baptismum ministrandum, non ritu depromuntur insti-- tutionis ista verba, Euntes in mundum uniuersum docete omnes gentes, &C. au ,- Nisi quis renatus fuerit ex aqua &spiritu sancto,non potest introire in regnu Dei: sed apta forma iuxta regulam huius institutionis exhiberi debet. Eodem pacto si tuere oportet de legitima Eucharistiae consecratione, ut ipsa verbis ab institutione traditis perficiatur, sed non ipsam et institutione. Sit ita, ut ex Apostoli enarratione oculis etia cernatur legitimus coenae ultus, qui sub Apostolis viguerit: an propterea licebit scriptum eius Euangelistarum monumentis anteponereZAn satis est coenam ad Apostolos,an non potius ad ipsum o istum eius authorem referrei Suffciat sane ad efformandam religione,videre qualiter coenam Domini, Apostoli agitarint: si tamen licet & ipsum Christum sua verba resbnantem, & coenam ipsam instruci tem,quas in praesciatia spectare, & oculatos testes eius Euangelistas audire, an non ad credendum plenius assicit,&ad persuadendum aliquem aculeum relinquit Cur

ergo hoc omisso ad aliud recurreturi Suspicor profecto id quod res est, Caluinistas , . h&Lutheranos potius GD. Paulo quam ex aliis institutionem tetere S proferre, is in quoniam non tantum ritum coenae ex ipso potius, inquam, quam ex Euangelistis

emendicant, sed suae falsitatis de erroris de coena doctrinam ex eodem student ma- , , , gis,qua ex illis corradere. Valere iussis Euagelistis, tuinis, participatione corporis& sanguinis Dominici separatam a panis specie,conantur in hoc dicto Pauli fundare, Panis quem frangimus, nonne communicatio corporis Christi est Lutherani

vero manere substantiam panis, & panem es e corpus Domini obnixe contendunt: quia expleta consecratione panis nomen cum corpore Domini quinquies apud Paulum rei teretur,quod etiam Caluinistis arridet. Non mirandii itaque,si quo abutuntur ad proprias haereses,eode velint defendi patrono ad comunes.Caetci umquod toti institutioni, uti est ab Apostolo coscripta velint consecrationis cmcacia is tribuere,mihi videntur obliuiscisset,ac turpissime labi. Cenani cij verba apponam: Non est partienda illa siue benedictio, siue consecratio, inter Dei verbum,& interis verba ab hominibus tradita.Nou enim quod uis verbii, sed Dei verbum requirituro ad sacramentum. Et verbo Dei,ut sit igne probatum,nihil est addedum. Hoc adeo vere scriptum a Cemnicio credimus, ut nolimus aequari Christi verbis Apostolorudicta, & negemus vllius Apostoli vocem satis efficacem ad reddendum sacramen tum,cum sit opus diuinum. At subiugamus in coenae institutione non omnia verba

haberi tanqua a Christo Deo nostro prolata, sed plura ex sua persona Euangelistas

597쪽

sEPTIMA REPETITIO

Q..is . ipses proloqui, cuiusmodi est tota ista periodus Apostoli, Ego accepi a Domino μ' quod & tradidi vobis, quoniam Dominus Iesus, in qua nocte tradebatur, accepit' panem, gratias egit, & dixit, &c. Ista etiam quam subiicit, Itaque quicunque

manducauerit panem hunc, & biberit calicem Domini indigne, reus erit corpo-ris&sanguinis Domini. &quicquid ibidem consequitur. Apud Euangelistas e-tiam hoc idem accidit. Non ergo tribuenda est illa siue benedictio, siue consecra- tio, toti narrationi de institutione Coenae, ne illam diuidamus in Dei verbum, de verba hominum, &ne sermone hominum sanctificari sacramenta concedamus,

quod Christi propriis vocibus fuit reseruandum. Rursiim si quaecunque Christus

cst elocutus in Coenae institutione, ad eius consecrationem pertinent, & ad sacro menti consectionem,Lutherani non debent ista prae aliis exigere,Accipite, come- dite, Hoc est corpus meum: hoc facite in meam commemorationem : ea interim

tot alia tum a Cliristo dicta omittere, ut, Amen dico vobis, non bibam a modo de hoc genimine vitis usque in diem illum, cum illud bibam vobiscum nouum in re- gno patris mei. &, Desiderio desideraui hoc Pascha manducare vobiscum, ante- uam patiar : atque alia multis capitibus a D. Ioanne comprehensa. Quod si igenda quaedam sunt verba Domini ex tota institutione, non igitur ipsius integra repetitio requiritur ad benedictionem Eucharistiae , ut Lutheranis placet: tum quod ad eam nihil conducant, cum sint ab Euangelistis hominibus pros eta, tum quod omnes assentiantur, non omnia etiam de cibo & potu in Coena a Christo pronuntiata esse necessaria. Quocirca magna attentione opus est, ut illa verba seligamus, ne ignotis pro cognitis, & alienis pro propriis abutamur. Cc te verbo Domini uniuersaliter id est ingenitum, ut noc enuntiet quod efficit, &quod operatur, vicissim significet. Propterea a scriptura & Patribus vocatur sermo Dei vivus,esscis,& operatorius, quia ab omnipotente exit,qui dixit,& facta sunt, qui mandauit, & creata sunt omnia. Ea de re copiose disseruimus, capite Debenedictione. Itaque cum res per benedictionem pani & vino acquisita, caro sit& sanguis Domini, Idque efferatur per hunc sermonem Domini annexum benedictioni, Vocest corpus meum, Hic e inguis meus, cum dubium erit, quin ex ipso con-

. stet illa benedictio, siue consecratio 3 Atqui non idem affirmari potest de ipsis locutionibus, Accipite, edite, hoc facite : quia benedictio panem S: subiectam rem resipicit & asscit, ut illic docebamus: ista vero posteriora verba non ad subiectum diriguntur vel pertinent, sed ad homines paratos vesci,aut ad ministranduro deputatos,neque benedictionis in pane & vino proposito effectu ostendunt, eam ob causam intra benedictionis limites concludi nequeunt,neque de ipsius formula sunt. Recte quidem rei per benedictione constitutae usum assignant, sed ipsam non agut,imo potius actam iam ponunt,& agendi quod actu fuit,&eo fruedi potestate

conserunt & innuunt. Absurdum est autem posteriora pro priorii causa efficientestatuere.Temere igitur Luthermi permiscet usum rei benedictae, ac substantia benedictam, cum verbis quibus fit benedictio: neque aduertunt,si per imperiti sumptionis & manducationis,tanqua sua forma efficeretur sacramentu, iam falsum si re ipsum cssici verbo & elemento: quandoquide efficeretur manducatione & ele- meto. Quamobrem sapienter edocti ab Apostolis Patres omnes ad unum censent,& asserunt, ut in fine huius capitis annotabuntur, conssecrari panem & vinum, corpusque ac sanguinem Domini seri hac unica assimatione, Hoc est corpus meum, nil, - α quod PIO Vobis traditur , Hic est sanguis meus, qui pro vobis standitur. Luthe-

δε- cecuntur Iani ctiam prCpemodum omnes tandcin veritate adacti, eo redeunt, ut illa clausula

598쪽

DE TRANS SUBSTANTIALI TAE. 1 9

sula sateantur rem sacramenti diuinitus geri. Totus in eo cst Lutherus contra seim LULBucerum, ut probet illa asseveratione Christi panem in Christi corpus & viiiiiiii in sanguinem transponi. Alibi non semel ait Christum accepisse panem,& verbo, quoia dicit Hoc est corpus meum, mutasse in corpus suum.Brentius eidem verbo insistit, ac - scribit, Verbum hoc, Hoc est corpus meum , Hic estsanguis meus, non solum spi- n. a via. - ritus verbi, sed delitera abiit verbo maligna interpretatio in affert, offert, appomia tu, aduehit, praesentia ruit, & exhibet ac demonstrat quae in se continet, conser- s ,.s-,. - uat, includit, quodque illi commissum eli atque commendatum, Christi nem ra o m-pe corpus de sanguinem. Iam antea Uves phallum audiuimus colligentem ex eot quod dictum sit a Domino, Hoc est corpus meam , Hic est sanguis meus , corpus de languinem re vera ibi si isti. Martinus Cenanicius etsi cum V vestphallo consecrationem toti institutioni ascribit, tamen veritate abreptus, inter verba institutionis discrimen agnoscit, de consecratoria tantum illa pauca Christi solemnia is concedit, atque cum Ambroso ita distinguit. Quaedam sunt Euangelistarum ver--ba, quae tamen non ut historia tantum recitantur, sed sunt tanquam priuilegium, - quod nos in actione Coenae Dominicae facere debeamus: vi, Accepit panem,ia benedixit, fregit, dedit disciquiis, dec. Alia vero sunt Christi verba , quorum

- virtute panis est corpus Christi, de vinum sanguis eius : vi, Accipite, comedinis te, bibite , Hoc est corpus meum, Vic οξ sanguis meus. Iterum Cenanicius propius veritati accedit, & praeteritis illis verbis , Accipite , comedite, bibite , ii - quit. Natura panis non est corpus Christi, nec vinum sanguis eius , nec ulla - creatura , sed solus Dei filius virtute de omnipotentia sua efficere potest , ut pa--nis sit ipsius corpus, δ: vinum sanguis eius. Illud autem in prima Coena effecit - per verbum, dicens, me est corpus meum. Valentinus Erythraeus antecessoribus luis subscribit, de profitetur formam huius secramenti, & causam cssicientem praesentiae corporis , in Coena esse Christi pronuntiatum, Hoc ea corpus meum, quod

pro vobis traditur: qui adicium Christi idem sit quod fictum, iuxta scriniuram, Dixit,&iaista sunt. Ex quo manifestum fit, quam ad placitum, de sine ulla credi

bili probatione, imo cum qua repugnantia totam institutionem pro verbo Chri sti ad consecrandum destinato Lutherani obtrudant. Nam tandem veritate oppressi, totam institutionem ad tria verba, Accipite, edite , hoc facile , cum his quatuor Hoc est corpus meum, contrahunt, & ab ea contractione, eadem veritate coacti, rursus decedunt, eoque recidunt, ut nobiscum sentiant formam consecrationis hys paucis contineri, Hoc est corpus meum, Hic est sanguis meus. At, in quiunt, Iustinus institutionem producit pro consecrandi norma. Emisimus dicit sacerdotem in consecratione ita loqui, Accipue,Hoc est corpus meum: de, Bibite, Hic est sanguis meus. Ambrosum adducunt ita sentire. Α Iustino respondemus non totam institutionem requiri, ac ne quidem illa verba, Accipite, edite, quibus tam mor dicus hirent Lutherant. Nam postquam proposuit eam alimoniam csse carnem &sanguinem, statim rationem reddit,quod Apostoli in commetariis a se scriptis,quae Euangelia vocantur, ita tradiderint praeceptile sibi Iesum. Eum enim panc accepto,

cum gratias egisset, dixisse, Hoc scite in meam commemorationem. Hoc ni corpus meum:

Se poculum similiter acceptum , cum gratiarum actione a scisset, dixisse, Hic est sanetuis meus: ac solbs ipsis ea tradid ille. Vtinam vero Emiseni & Ambrosij int

gras paginas de Transtubstantiatione resertas tam libenter audirent, quam unum Verbulum imprudenter arripiunt. Esto: scripserint conscctari panem virtute horum verborum, Accipite, comedite, Hocest corpus meum in propterea crediderunt conluctionem horum omnium verborum esse neccssariam, aut singulis vim esse

599쪽

sEPTIMA REPETITIO

ascribendamὶ Iustinus, Cyprianus,atque ali quando consecratoriaverba citant,' numquam inserunt, Hoc facite in meam commemoration ,de illa pr tereunt qui de siderant aduersarij Iustinus idem,atque alij paulo post a me producendi lanctificationem Eucharistiae precibus imputant, quibus admiscentur verba illa Christi si lemniae An propterea ea breui clausula, Hocfacite,& prccationum toto cotextu,benedictionis regulam anislectuntur an non potius, quid singulis debeatur, perpendere satius es 3 Quid si iidem Ambrosius & Emillenus alibi verba illa,quae importunius flagitant Lutherani, reticentZan non satis eli argumenti, iudicasse tanquam minime ad consecrationem necessaria,ut communiter veteres omnes fecerunt3 Am-

Am fo bH brosj textus est ipse clamat Dominus Iesus,Hoc est coram meum. te benedictione verborum coelestium alia species nominatur,polt cosecrationem corpus Christi si- n gnificatur, S e. Emissent vero sermo sic habet: Tum per se,nunc per ministros,ait, ' Hoc est corpus meum. Tata vero est effracta ac virtus sermonis huius, ut ilico fiat quod 'dustum est. Cur vero interdu scriptores illi, Accipite,edite, hoc facite,verbis aliis co- secrantibus annexuerint,noster Thomas ratione explicat,&non esse quide deso ma sacrameti scribit attamen quonia usus & potestas ipsum consciendi ad eius perfectionem spectarent, & a Christo emanarent, ideo aliquando Patres omnia verba Christi recitast e,ut per totam illam persectionem ab illo ortam doceret,iameis primaria sacramenti constitutio & exilientia non ab illis verbis, sed ab ipsis, Hoc est co pus meum,existentiam sacrameti indicantibus prostueret, sicut omnes Patres innuut,

cum distincte de singulis illis persectionibus disputant.

Postrem5, ut de nostris hominibus satisfaciamus Luthermis obiicientibus addia. h. . xionem factam Verbis Christi, ac detractionem,atque ad humana commenta tras sumi. Mis tam esse Eucharistiae benedictionem, necnon cosecrationis forma ex hominum in- uentis, S ex verbis Christi,tanquam ex integro & corrupto consarcinari: sciendum est magnum dissidium ortum,&adhuc feruere inter Graecos SI Latinos de cosecrationis modulo : Graecis per certas precationes, & Spiritus sancti inuocationem eam fieri contendentibus,tatinis vero eande sermoni Clitisti attribuentibus. De hac lite

disceptat Marcus Ephesinus pro Graecis,& pro Latinis Cardinalis Bessario. Inter L tinos, postquam magis philosophari, quam veterum Christianoru scripta scrutari,& nostris argutiis quaeq; perstringere audacius quam primis antecessoribus nostris credere ccpimus,alij vocarunt in dubium, quibus verbis Christus benedixerit, &quam formam nobis praescripserit,& quot verba de contentis in institutione ad co-secrationem incnt necessaria,quonia nihil de his expreste & nominatim scripsissent aut tradidissent Apostoli,sed tantum rem a Christo gestam narrassent: propterea ex-iae uae . damat Erasinus, Vtinam Paulus traderet nobis illa verba,quibus consecratus cst pa- s ille a Claristo. Nam illa inquii Hoc est corpus meram, potius sunt porrigentis quam consecrantis. Antea Petrus Comestor existimauit ignotum,quibus verbis Christus consecrauerit. Papa Innocentius tertius opinatur, Christum virtute diuina & pote- .state excellentiae consecisse suum corpus sine oris prolatione, sed postea sormam c stituisse, qua posteri uterentur. Et eius opinionem nostris temporibus tueri voluit Ambrosius Catarinus,libello de ea re edito. Recitantur alij a nostro Thoma putasse, verba relicta a Christo, bis ab eodem fuisse prolata,cum icti scauit acceptumo Mnem,& cum suos admonuit quid porrigeret. Alij haeret in collocatione verboru ab Euagesistis posita, per quam videtur Christus prius benedixisse apud Lucam, quam Panem stegerit,aut elocutus sit,Hoc est corpus meum. Quinetiam apud Marcum Mut, prid, Apostolos epotasse calicem,quam Christus dixerit, Hi cssanguis meus. ita Vt oportuerit alia ma consecrasse. Magnus Gregorius refert, Apostolos ad dominb

600쪽

DE TRANSS VBs TANTIALITATE. 18o

cam solummodo orationem, Hostiam cosecrasse.Proclus suspicatur Α postolos in

tra diem ascensionis & Pentecostes composuisse Canone, ut estet consecrationis co- pendiu.Scotus,ut a Thoma dissentiat, contendit vehementius omnia contenta in

Canone Mistae ab eo principio,Qui pridie quam pateretur,accipiens panem,ad necessitatem consecrationis pertinere. Accusantur etiam Coloni etes Theologi,& d ctiss. Episcopus Lindanus a Cemnicio, quas insanire eos censuerint, qui solius institutionis recitatione cosecrationem perfici,& non precibus adiunctis de veteri more& canone, tuas tanqua necessariam ex Basilio Doctius. Lindanus exigere videtur. An brosi ac vero Catarinus eo deuoluitur, ut Christi pacto & decreto corpus Christi ex pane reddi postulet, eiusque inuocatione, nihil conferente verborum pondere &prolatione.adeb multiplex ,incertum ac varium cst hominum ingentu, quoties suae prudentiae & cogitationi innititur. Vt autem ordine,quo proposuimus,lias opiniones expendamus, sit in confesto, tam apud Graecos quam apud Latinos, Missam Ca-nonem constari precationibus quibusdam,institutionis Coenae enarratione, & p tioribus verbiis ac certis illis, quibus fit consecratio,& absoluitur sacramentum. Nec

solum in Eucharistiae celebratione de sanctificatione tria haec adhiberi solita, sed in omni sacrametorii con sectione& administratione perspicitur ex locis Augustini in

hoc capiterroductis,quando distinguebat inter verba sacramentum efficientia, &concomitates precationes. Hoc quoq; usu suis in Eucharistia ostedit Magii' Dio-nysius,qui sacerdotem astatem altari multa ante precari ait,& tum ad sacra mysteria celeb rada progredi ex diuina traditione,qua a recitatione institutionis inchoat. Sic Iustinum dicit iacerdotem diu multumque precari,ac gratias agere,ium vero sacrari cibum per verbum a Christo traditum,quod Euagelistae literis mandarui, ubi institutionem breuiter complectitur:interim tamen in istis potioribus verbis totus defi- ὸgitur, Hoc est corpus meum. Illa tria apertius annotat & dii tinguit Ambrosius. Nodus . . . in 1. cotrouersiae est,quod pletique Graecorum,&nonulli Latinorum precationibus &Spiritus sancti inuocationi tribuat tam frequeter cosecrationem ipsam, quam Christi sermoni. Iacobi,Chrysostomi Baslij, atque aliorum veteres Liturgiae testatur sacerdotem orare diutius etiam post adhibitum Christi verbum, Voc est corpus meum,

ut corpus & sanguis eius fiant operatione Spiritus sancti:quod perinique diceretur, si iam essent cosecta Cyrillus quoq; Hierosolymitanus ait panem Eucharistiae post inuocationem sancti Spiritus,non amplius nudum pane esse,& simplice,sed corpus Christi Basili j vero textus est: Inuocationis verba,quii osteditur panis Eucharistiae, de poculii benedictionis,quis sanctorii in scripto nobis reliquitὶNec enim his coleti 'ri sumus,quq commemorat Apostolus,aut Euagellum,uerum alia quoque & ante de post dicimus, ta luam multum habetia mometi ad mystcrij persectionem.No quia dixit Basiliuς,cum osteditur panis,propterea intelligi debet no loqui de cosecrati

ne,sed de cosecrati ostensione.Tum enim, cum inchoabatur consecratio, panis devinu depromebatur, de in altare inserebatur,atque in ipsi cosecrationis actione manibus sursum attollebatur Certe Basilius hoc suo textu plurimum couenit cu G

corum liturgiis, in quibus preces faciunt ante de post institutionis verba, ut ipsum colus fiat:& ait preces illas habere plurimum ponderis ad sacranaeti perfectionem. Augustinus quoque Graecis apparet suffragari: quia inquit nec significantes sonos lingua editos,nec signa literarum conscripta pelliculis,corpus Christi & sanguinem dicimus,sed illud tantum, quod ex fructibus terrae acceptum, & prcce mystica co-secratum rite sumimus ad salutem spiritalem Porro controuersia haec facile componi potest a Graeci & Latini etiam ipsa verba Christi, precationis appellatione coprehederunt,& totum Canonem. Ob id Iustinus praefatus alimoniam fieri per pro

Aa iiij