장음표시 사용
641쪽
At v vii cum aliis eiusdem proprietatibus, quarum ministerio corpus Christi assirmatur,m edi,fiangi, tangi,& nos alere. Generalem illam naturam panis dicimus, qua est finia
-- damentum solidi cibi ad nutriendum hominem, cuiuscunque tandem generis sat
sed η; his is ex pane aut alia natura ille solidus cibus,aut in quacunque materia, aut quomodo
L cunque stet in rerum natura, siue in Manna, siue in radicibus, siue extet per se, aut
Histri, H,. etia solo verbo Dei sulciatur & substantetur: eamque non veremur cum Patribus r aliquando nuncimare naturam,aut proprietatem, aut etiam substatim,de qua copiosius paulo post tractabitur. Atque huiusmodi generalis natura deprehenditur
in rebus aliis mutationi obnoxiis, tametsi in materia remanete resideat, quae de pane non manet in hoc sacramento. Exempli causa: In Adamo perstitit quaedam generalis terrae substantia, quae grauis est & sicca, ac corpus Adami reddidit graue &terrenum,atque inde in liberos traducitur nescio quid cita generale de paterna natura, licet semen ipsum patris transmutetur. Ita in butyro reconditur herbaruquaedam generalis substantia, quamuis praecesserit multiplex conuerso. Hanc generalem,quam toties repeto substantiam,multae inseriores ipsarum rerum proprietates & accidentia affectantur,nec deserunt, etiamsi res ipta quoad substantiam, in . aliud abierint, ut videre est in allatis excplis Quamobrc quoniam singularis naturalianis transuit in corpus Christi factum praesens in Eucharistia,& illa generalis eius ii bstantia cum asseclis proprietatibus & accidentibus,non in ipso quidem corpore Christi, sed in eodem loco cum ipso & sacramento per se haeret ex Dei potetia,quae illa substentat,ac corporis Dominici praesentia, quae ad hoc vices gerit: Apostolus merito corpus Domini panc vocat, propter duplice illam ratione, ipsique attribuit multas panis proprietates,tanquam inniterentur ipsi sicut subiecto: quoniam tam intime circumsistunt ipsam,ac si essent infixae, & quia harii ministerio dispensatur, ac si vere panis esset. Eam ob rem ait corpus tangi pro nobis,& pane quem stangimus esse corporis Dominici communicationem: ubi denotat,nec Panis nomen ad
naturalem referri,nec fractionem eiusdem proprietatem, sed ad ipsum veris sinum corpus Domini: quia naturalis panis substantia pro nobis & in remissionem peccatorii tangi non potest, aut distribui, sed bene corpus Christi, quod ministeriorroprietatu panis pro nobis datur& frangitur: ideo etia ipsa actio fractionis & aliaru. proprietatum saepe corpori Christi ascribuntur, non proprietatibus ipsis, quoniam earum solo ministerio corpus utitur. Ad haec stactio non limitatur substantia panis, sed quantitate eiusdem: ob id ex stactione non rite insertur panis natura substantia- . lis, & Apostolus circumspectu subiecit esse communicationem corporis Dominici, ut sub illa quantitate innueret, quaenam esset substan tia,ne quis eam putaret esse panaceam.Ista quidem subtiliora fortasse videbuntur, sed intelligenti ab Aposto-Prgmimine lico spiritu & mente prosccta apparebunt. Porro de genimine vitis violentiorem impetum faciunt Aduersari j contra Transsubstantiationem,quasi post cosecrationem a Matthaeo & Marco poculum scribatur vinum esse naturale quale de vite na- . scitur. Primcipio proponemus trium Euangelistarum ea de re verba. Matthaeus ita is habet: Hic est enim anguis noui Testamenti, qui pro multis effundetur in remissionem is peccatorum. Dico autem vobis, o bibam a modo de hoc genimine vitis usque in is diem illum, cum bibam illud nouum vobiscum in regno patris mei. Marcus vero in inquit: Et accepto calice gratias agens dedit eis,& biberunt ex illo omnes. Et ait il- lis, Hicesbanguis meus noui Testamenti, qui pro multis effundetur. Amen dico vo- his, quia iam non bibam de genimine vitis usque in diem illum, quum illud bi-bam nouum in regno Dei. Lucas ait: Et accepto calice gratias egit & dixit, Ac pite, diuidite inter vos. Dico enim vobis, quod non bibam de generatione vitis, in
642쪽
DE TRANS SUBSTANTIALITATE. 3ci
donec regnum Dei veniat.Locus hic sane plurima dissicultatis & obscuritatis seni per in Ecclesia peperit,atque ob id ab Eucherio Lugdunensi inter ab lirussis scripti rae quaestiones numeratur. Et Hieronymus ab Hedibia deipli, diligentius consulitur, & rogatur, atque illum Veteres Ecclesiastici scriptores quadrupliciter interpre- a. bre v. d. tantur, nec recentiores Catholicae fidei hostes de ipso magis inter se consentiunt. Ex quo statim apparet Aduenarios exercere artem saereticorum & fallaciam, qui- . bus semper mos fuit planiorum scripturarum luminibus per obscuriora quaedam ossicere. Inde etiam perspicitur a veteri Ecclesia non fuisse creditum, quod vinum expleta consecratione remaneret : alioqui cur sublata omni herplexitate de eo non sini- , explicabatur illa scriptura quam excutimusὶ Maluerunt sane Patres quiduis suspicari, quam a tradita fide deficere. Quinctiam Petrus Martyr, rigidissimus panis Ima ,ia,& vini in Coena exactor , & Transtubstantialitatis immodicus oppugnator, nota uum illud genimen vitis de spiritali haustu accipit, & in eo mutationem ponit, hu3 ---Quod potus naturalis transeat in spiritalcm : sed quasi iure sibi sumit quiduis ex P. i.
secrationem, nouum dici posse. Verisimile quoque est, temtore Apostolorum εα tu. nonnallos iam scripta a Matthaeo & Marco peruertille, & ex ilia clausula contentiones obrepsiste de poculo Domini, an es sci genimen Vitis ac vinum naturale, uti cernebatur. Propterea Paulus cum ortas inter Corinthios haereses de veritate corporis & sanguinis Domini iluderet tollere, clausulam illam silentio praeteriit, tanquam minime a Christo inter sacrosancta verba prolatam, ac tanquam minime ad Ccenam Domini pertinentem, & interea contentionis maximam causam. L cas vero, qui post alios scripsit,& ad veritatem rei datae a Christo elucidandam, mentionem expressiorem facit de duplici Paschate , S: testamento : & do duplici etiam potione sumpta a Christo, ac tradita, accuratius aliis meminit, dictumque illud de genimine vitis Doloco reposuit, atque ita elocutum Christum fuisse ostendit ante Coenam & vini consecrationern,ne quis poculum iam consecratum,
genimen vitis simpliciter a Christo dici apud alios Euangelistas putet. Nam postis naturalem & communem potionem subiicit prolocutum Christum: Dico vobis is quod no bibam degeneratione vitis,donec regnum Dei veniat. Post secundam ni hil tale addit, neque generationis vitis articulum distinguentem assigit, neque noui epitherum annectit, licui faciunt superiores Euangelistae, ut significet Christum interposuisse illam orationem ante conssecrationem Eucharistiae,non aute postea, qu admodii Matthaeus & Marcus videntur eam recitare.Neque Lucas contentus est ex ordine narrationis suae id probare,sed indicat Christum ea usum,cum iam inflantem& pr sentem significaret veteris Paschatis in nouu transtationem & adimpletionem, is ac per ea noui Tcstamenti,noui Paschatis,& noui regni inchoationem. Ideo de ma-- ducatione typica prius aici desiderio desideraui hoc Pascha manducare vobiscu,ant is qua patiar.Dico enim vobis, quia ex hoc no maducabo illud donec impleratur in re--gno Dei. At maducationem illam typicam agni peractam fuisse ante Coena Domini
nemo,Vt Opinor,negauerit:ergo& potione typicam de genimine vitis cocedamus oportet ante cadem coena fuiste ablolutam,quonia aequa est de utraque contestatio Christi. In Domini coena etia venisse regnii Dei ac coepisse,siteamur necesse est,qu
nia in ipsa veri ac noui Paschatis manducatio subiit. A t si in ipsa Coena per ipsam co-secrationem genimen vitis non ciliceretur nouum,sed priorem naturam retinerer,
Christus contra suam astertionem bibisset de eodem fructu vitis, nec nouum factum hausisset iam regno Dei inchoato. Quod si per Coenam coepisse regnum illud negauerimus, & bibisse nihilominus in ea 4e naturalis vitis liquore Christum Le
643쪽
dixerimus,mentietur ipse,cum se non epotaturum amplius de genimine vitis assit marit ante regni illius auspicium. Itaque siue in Coena regnum illud acceperit inititium,sive non ,oportuit Christum in ea bibere de alio quam de naturalis vini poculo. Quamobrem sapienter Matthaeus & Marcus pollicitationem Christi post
traditum calicem repetunt,ut iam adimpletam, os eduntque de qua Potione Christus ante Coenam praedixerit,& ea addui,quibus cognoscatur ad impleta: nimirum ex eo, qudd genimen vitis ex veteri nouum , & ex communi ac naturali quoddam singulare& supra naturam eximium fit, ob idque Matthaeus articulis distinguentibus &secementibus exornat,&ex veteri nouum inquam facta declarat,quando ait.
Dico aute vobis,non bibam a modo de hoc genimine vitis usque in die illu,cii in bibo illud nouum in regno patris mei. Vocat autem adhuc genimen vitis ex regula iaprius annotata, qua res effectae conseruant earum nomina, ex quibus essiciuntur:
1ed aliis honorariis titulis insigniuntur, quibus esse ipsas mutatas facile intelli g, tur. At, inquies, non solum adhuc vocant isti Euangelistae genimen vitis,sed ep tandum promittunt alio die in regno patris , quasi iam non epotatum , neque nouum tactum in Coena. Respondeo Matthaeum de Marcum in repetitione promissionis Christi duo exprimere, id est, ipsam promissionem breuiter attingere: quae erat, Non bibam de generatione vitis vique in diem illum:&promissi is executionem , quando subiiciunt, Quo illud bibo vobiscum nouum in regno iapatris mei. Sic enim Graece apud Matthaeum legitur, Λέμ- ν. - M-λα -
λώα In primo clausulae membro, Bibam, in futuro collocatur: in s cundo vero de praesenti essemumeque est,ut comminiscitur Beza,pr sens pro sui ro: sed cum pollet Matthetus tam facile futurum iterare,consulto praesens substituit, ut adesse tempus denotaret,& quoniam in pr senti fieri exigebat Coenae ipsius proprietas:cui non coueniebat Vetus genimen vitis, ut nec vetus Pascha, sed utrumquanouum oportebat adhiberi. Ideo non de genimin veteri in Coena bibit, sed de ii uo: qua de causa apte scriptum fuit,Bibo nouumi regno patris mei. Quod si ad aliud tempus noui potio remitteretur, coenae poculu inter v ctera censeretur, neq; ad nouum Testamentu pertineret. Non te moueat,quod in aliti diem videantur Matthaeus de Marcus procrastinare noui calicis potum.Nam scriptura phrasi communi diem pro quocunque tempore & hora ponit: neque fortasse temere diei memineriit, ut praeteritis tenebris & figurarum umbris spectare ad lucem noui Testamentitate nouum poculum designent. Ista quidem inquisitionis gratia dicta sint,no quasi necessaria ad satisfaciendum Aduersariorum obiectioni:ad quam diluedam satis est
concedere, potionem Eucharistit etiam post cosecrationem genimen vitis vocari ex phrasi scripturae quae nomina naturalia rebus iam mutatis solet retinere,non propterea tamen rei substantiam praecedentem de naturalem remanere. Non negamus
interea, quin Euangelistet alludat etia ad aliud seculii,&ad omne tempus, quo durabit regnu Dei, in quo miamur corpore & sanguine Domini, sed diuerso modo: per velamen scilicet, de sacrametum in Coena: in coelo vero per apertam possessionem &fruitionem:ac fortasse ita suum stilum temperarunt, ut utrique perceptioni conuenire& adaptari posset.Non tamen sunt audiendi, qui Euangelistarum verba, vel adpotum quem Christus post resurrectionem sumpsit,vel ad spiritalem fruitionem de Deatitudinem in altero ieculo accommodatu,si a Coena secludui.Nam quod dictu fuit a Christo de potu,Lucas itidem dictum narrat de esu Paschatis,quod certe proprie ac primatio completum fuit in Coena: transse rit tamen potest ad esum Christi spiritalem, quo prcsente&conspicuo fruemur in coelis meque propter istum potest
644쪽
DE TRANS SUBSTANTIALITATE. 3ΟΣ
rite tolli a Coena adimpletio,de veri agni Paschatis Christi vera manducatio mec eodem modo propter tractatas potiones potest noui calicis haustus de Coena Libinoueri,cui proprie ac vere competit. Quapropter tantu abest,ut clausula de genimine vitis Transsiil,statialitati noceat ut eam potissi 4m ex allatis confirmet.Non enim
genimen vitis in Coena, Due naturale vania exhaustiam & propinatu fuit a Christo, joah vis sed nouit factiam de immutatu. Ita quidem Euangelistas cociliarunt de interpretati
liint doctissimi viri,neque certe Inepte,aut impicrattamen quoiata vis quaeda aliem s. tiri r n.
Matthaeo de Marco videtur, cum de futura alias potione loquatur,& no de prςsenti, qua traderet Christus in coena, facile aliis acquiescere, qui triplice ordine ab Euangelistis describi iudicarunt. A Luca naturalem de typicam proponi cum praedictione mystica dc nouae statim porrigedae, tuae costarct vero Christi sanguine, ut nouit Pascha vera Christi carne. Matth us vero de Marcus, nihil de naturali & typico potu enarrant sed tantum explicant mysticum de sacramentalem, quem Christus Apostolis post benedictionem exhibuit: atque ita factam a Christode nouo Paschate&poculo promissione exoluta esse mostrarunt, dc una cius de aliam de tertio nouo poculo de Paschate promissionem eiusde Christi subiunxerui, nempe de spiritali deesse carnis de sanguinis illius in regno patris, de altero seculo, quado potiemur de inebriabimur fruitione de aspectu Christi: de quo tertio esse de potu nec Lucas reti-- cuit,sed ista dixit:Et ego dispono vobis,sicut disposuit mihi pater meus regnum, ut Iacam is edatis 3c bibatis super mensem meam in regno meo, 3c sedeatis super thronos duo- is decim,iudicantes duodecim tribus Israel. Eo modo per gradus quosda docuerunt Euangelistae modos varios, quibus se Christus hominibus exhibuit, in umbra di figura: in veritate sed operta, de specie sacrameti velata: in veritate eadem de re,sed co- spicua,de oculis mentis ac corporis tadem obiecta. At cur triplex potio,siue perceptio, genimen vitis nucupatur, de cur in coelo de hoc genimine vitis,quod in coena Christus porrexerat, nos bibituros scribatur, cum eo non pertingat vinu naturale, nec eiusdem spccies 3 Et si litera Euangelistarum de triplici potione geniminis vitis comemore tame ex adiunctis satis innuit,nequaquam se eadem dictionem in uno significatu capere. Nam apud Lucam simpliciter generatio de fructus vitis appellatur,ut erat reipsa in coena naturali de typica: at futuram nouam de aliam praenuntiat
noui regni de noui Paschalis, quam statim institutam de instructam a Christo Lucas ipsemet descripsit. Propterea Matthaeus in ista posteriore Coena non ait de generatione vitis simpliciter, sed de hoc genimine vitis nouo facto, quod iterum innovandu nihilominus in altero seculo pr dicit: quia ut in sacratnento deponit substatiam, quam in Christi naturam demutat, ita in illa coelesti potione perdit, de exuit quod sibi erat reliquum in sacramento, nempe speciem dc accidentia, quibus cotegebat rem illa, qua aperta fruemur in coelo: de retinctur semper nonae piistinii geni- minis de vitis, quia ordo de progressus istarum potionu nobis euenit, de propositus .suit a mutatione geniminis vitis, quae maior si t per singula pol ionii genera. In hac textus Euangelici intelligentia,nihil est contortum, au t violentii, sed fluit ipsa rem de verborum series, d ad unum scopum omnes collimant Euagelistae, nec quicqua iest quod no Transsubstantialitati opituletur. Nam genimen vitis post consccrationem nominatum, aut immutatum,ac nouum effectum signiscatur, ut Pascha,au tyro eadem re capitur, quae in sacramenti specie tegitur, sed in altero seculo dicitur in nouada in eo quod in aperto de cospicuo sutura sit. Utro modo sumatur, Trans substantialitati lustragatur, cum in viroque modo nulla substantia ponatur nisi carnis de sanguinis Dominici quandoquidem priori vetus Pascha dc agnus in nouum, qui Christus est , trans inittitur , ut vetus genimen in nouum conuertitur, qui
645쪽
sanguis Christi est: pqsteriori, nouum Pascha&agnus Christus in se, &conspicuus cernitur&perspicitur, qui in Coena obuoluitur panis aut vini spe cie. Quoniam vero geniminis vitis dictio apud Lucam & Matthaeum est ambigua, ad naturale vinum , quod sumpsit prius Christus , & quo suum poculum in Coena confecit, & ad id quod effectium fuit de eo: hinc accidit, ut vatias sententias δ interpretationes de clausula illius geniminis Patres reliquerint. Nam qui contra hydroparastas scripserunt, siue contra eos qui aquam pro vino offerri S consecrari volebant, confugiunt ad illa Christi verba, Non bibam de genimine vitis, ut
illos confutent, & probent vino naturali in mysteriis opus esse : in quibus est Cyprianus, Epiphanius, Chrysostomus atque alij: numquam tamen udem asserunt manere vinum post benedi tionem, imo ipsi met vehementius contendunt muta-Cvr . i. e- ri,Vt de Cypriano & Chrys stomo antea docuimus. Alis regnum patris, non nisi
iti κι. i. pQst esurrectionem Christi visuisse, & locum habuisse putauerunt, ac tum cumis, M.tib. discipulis ipsum iterum bibisse de genimine vitis naturalis ac vino, sicuti de cibis communibus manducasse praedicant, & dictuna de genimine vitis epotando in re- i l ., SVRς mplςtum iudicant. In his est Chrys stomus,Hieronymus,Theo ..,ώ; ι rhyla tu Beda. Isti quoque genimen vitis extra consecrationem commemorari
1b..thl. O a Christo censent,& ad Lucae textum alludunt. QuΡtquot verb expenderunt etiam reta mi DM. ab Euangelistis nomen illud poni post celebratam Coenam Dominicam, genimen . --. Viris translatilic capiunt pro sanguine Christi, qui est vitis vera, cuius ideo sanguis& poculum apte genimen vitis appelletur: ac tradunt de eo bibi in Ecclesia odi tira 3. s. regno patris, a Christo iterum in membris sitis ac fidelibus. In eum sensum Ori-ῖ 4ό gς0ςβ, Hilarius, Hieronymus, Theodoretus, de Eucherius Lugdunensis expo-m,ib. ,. nunt. Alij protendunt regnum patris ad stiturum seculum, in quo participes reddemur carnis& sanguinis Domini, sed sine sacramento, aut velamento. Quam .rs . ἡ,ia interpretationem amplectuntur de Paschate nouo edendo , de genimine nouo divi. rube- epotando , Cyprianus, Ambrosius , Gregorius Nanaianaenus , atque iiij quoso, uberia ''O in aliis Repetitionibus produximus. Fuerunt etiam in prima Ecclesia, bros. U.- Chiliastae, qui aut hore Hieronymo genimen vitis pro materiali vino intelligerent, ita altero siculo ac regno patris, quod in terris futurum sperabant, dicerent la . vi. basia. gius ad i licitatem a fidelibus epotandum: sub errabant toto coelo, S scriptura L ...... . abutςb-ntur, quorum error in Iudaeos S Turcas irreptit. Quamuis autem illo-Gid, Hil. rum Patrum Videantur dissentire sententiae, attamen si referantur &accommodentur ad diuersos textus de genimine vitiis, S ad varias significationes regni Dei, x ν,ἄ. Chri eodem recident, Δ Transsubstantialitati suffragabuntur. Quotquot enim geni-
- -- 'ς' py0 VH'O Rςςςpςrunt, nusquam aiunt in coena si cramentali noui Testamenti O .. Vis haustum a Christo, sed latum in Coena agni Paschalis Iudaici, & postea inter com-uia .r. Nunc cpul post resiurrectionem: qui cum interea assentiantur bibisse Christum in Coena illa noui Testamenti, fatis profitentur poculum huius Coenae non reputari de genimine vitis, sed de Christi veris limo sanguine. Alij exprimunt geni-men Vitis a Matthaeo δc Marco repetitum, non nisi de sanguine Christi dici posse.Alij, cum in eodem significatu genimen illud apud illos Euangelistas explicent,
quo totus Christus sine nube & velamine nobis fruendus praetentabitur in coelisi satis quoque aperiunt de illo vero sanguine dici. Neque pugnant interpreta ut d hiersae de regno Dei, sed sunt consequentes inter se. Nam regnum Christi & Patris coepit a nouitate mysteriorum siue sacramentorum , ac totius dispensationis Christi, propagatur cum Ecclesia usque ad consummationem ecuit . S postea stabit in aeternum, nullum finem habiturum , cum tradiderit Chri-
646쪽
Christus regnum D co patri. Propicrca clamabat Ioannes, atque etiam Christus ipse 'Cρ 'D Poenitentiam agite,appropinquabit enim regnum coelorum aeum inuitarent homines ac praepararent ad Euangelij baptismuna,sine quo intercludi aditum ad regnum
Christus etiam docuit.Propterea scribitur,l egnum Dei intra vos eff& toties simile praedicatur regnum coelorum sagenae imissae in mari, patrifamilias bonum semen seminanti in agro, mercatori quaerenti bonas margaritas, decem virginibus, atque aliis rebus,quae confusaneam &miscellaneam bonorum &malorum turbam in E clesia designant. Propterea regnum Dei venturum sine observatione monemur, quod de futuro seculo cogimur explicare. Quamobrem ne promistis deesse vide mur, iam constat ex Hieronymo,Eucherio,atque aliis, Patres occurrisse obiectionide genimine vitis, quae tum illis fiebat importunius, eique satisfecisse ex varia di ctionis intelligentia, nec aliam in Coena Domini admisisse, quam quae ad solum
Christi sanguinem sine naturalis vini substantia pertineret. Occurrerunt Aduem satiorum ex panis appellatione & fractionis proprietate argumentationi: ac respon- δε pum, derunt, panem Christi cami maxime conuenire, pro ipsaque cum de Coena agi- cur, capi, in qua per consecrationem paniis oblatus communis este desinit, aut naturalis , qui in secessum vadat, sed ut ipsa caro Domini. Tertullian , Cypria' n ro1λnus, Ambrosius, Augustinus, Gregorius Nisscnus, Cyrillus Hierosolymitanus, Ni M. Cromatium,Theodoretus,Marius Victorinus, atq; alij proee innumerabiles, qui de TiEucharillia disseruerunt, aut in orationem Dominicam icripserunt, in qua clim os, urari ventum est ad Panem ii oltrum quotidianum, siue supersubstantialem exelanandu, ex professo disputant, quare corpus Christi etiam in sacramento p ost consecratione Do-m. vocetur a scriptura panis. Cum fere sit omnium eadem quaestio S: responsio,α:
unus Ambrosius ab Augustino ad verbum transcriptum loco omium audiatur. 1 C mg. m.
'-Dixi vobis, quod ante verba Chiilli, quod offertur, panis dicatur: ubi Christi ve ' Φη - ωα. - ba deprompta fuerint, iam non panis dicitur, sed corpus appellatur. Quare em 'Iisb. -go in oratione Dominica ait, Panem nostrum Z Panem quidem dixit, sed 'γώ i. -im, hoc es , supersubstantialem. Non iste panis est, qui vadit in corpus, sed il--le panis vitae aeternae, qui animae nostrae suos antiam fulcit. Ideo Graece sis dicitur: Latinus autem hunc panem quotidianum vocat. Ergo quod Latinus &-Graecus dixerunt, utrumque utile videtur.Si quotidianus est panis,cur post annum is illum sumis, quemadmodum Grςci in Oriente facere consueuerunt3 Accipe quo tidie quod tibi quotidie prosit: sc vive,ut quotidie merearis accipere. Qui non me--retur quotidie accipere,no meretur post annum accipere. Qui vulnus habet, medi-- cinam requirit. Vulnus habemus, quia sub peccato sumus. Medicina est coeleste deia venerabile lacramentum. Fractionem etiam non pani materiali attribuunt, sed cor-- pori Domini,tametsi late si sub speciebus panis,quarum ministerio de medio fractio
- deferretur corpori. Ignatius ait:Non comedam escam corruptionis,neque voluptates huius mundi desidero.Panem Dei volo, panem coelestem, panem v itae, qui est caro Iesu Christi fili j Dei viui: de potum volo sanguinem eius, qui est dile-- etio incorruptibilis, & vita aeterna. Rogo vos ut instetis uni fidei, una gratiarum a Chione vietes. Una est caro Domini Iesu,& unus cli eius sanguis,qui pro nobis effu- issus est: unus etiam panis pro omnibus confractus,& unus calix totius Ehclesiae. Ma- ι-gnus Dionysius panem vocat, sed sanctum,cuius dum frangitur unitas, multipli- - - - cari ait,& non imminui. Cyprianus quidem alio torquet fractionem, attamen hi ' '- verbis ad corpus pertinere docet: Hic quoties agimus, non dentes ad mordendum
acuimus, sed fide sincera panem istum fragimus & partimur,du quod diuinii de ii
647쪽
manum est distinguimus & separamus, itemque separata iungentes, unum Deum& hominem fatemur.Chrysostomus ex Apostoli textu, Panis quem frangimus, in-- terrogat quid est panis.Respodet esse corpus Christi .Rursum rogat, quid sunt qui accipiunt. Corpus, inquit, Christiuaon multa, sed Vnum corpus.Sed cur additur,ait, in quem stan ymus -Hoc in Eucharistia,subiicir, VIdere licer .in cruce autem minime, is sed omnino contra. Os enim eius non confiingetis. Sed quod in cruce pastum non inest, id in oblatione patitur proeter te. Propterea Iustinus ait, ideo iam non est e, aut insumi pro communi pane, quia sit effectus caro Domini. Irenaeus itidem scribit, pa nem percipientem Vocationem Dei, iam non conmunem Panem esse, aut carnem nostram ali aut augeri ex pane, qui est corpus eius, & ex calice qui est sanguis eius At ne cauillentur Germani, iam non commvncm panem dici, quia aliud, nempe carnem Domini,secum habeat,Patres non reddunt eam rationem: sed ideo iam non esse panem aiunt,quia sit ipsa caro Domini,& eam fuiste mentem horum Patrum a iij perspicue declarant , ut Ambrosius& Augustinus, cum non esse panem tradunt quem natura formauit: ut Cyprianus, quando ait panem istum communem in ca nem mutari,&mutatum natum,non effigie, fieri carnem Domini, atque hanc im mortalitatis alimoniam a communibus cibis differre,quia corporalis substantiae r tineat speciem,sed diuinae virtutis inuisibili essicientia probet adesse praesentiam.An potuerunt Patres certius & dilucidius Aduersariorum nostrorum de appellatione panis & calicis depellere argumentum Z Reticere nequeo Gregorij Niseni egregia verba.Panis,inquit,qui de coelo descendit, verm cibuS est, neque incorporea quae- dam res est. Quo enim pacto res incorporea corpori cibus fietὶ Res Vero,quae incor- porea non est,corpus omnino est. Huius corpori S panem non aratio,non satio,non agriculturarum opus effecit, sed terra intacta permansit,& tamen pane plena fuit, quo famescentes mysterium virginis edocti facile saturantur. Postremὁ Augusti ianus ait, res nominari ex similitudine, quam cum veris naturis habent, etiam inatura; non possideant: & id usu fieri in sacramentis, ut vocentur rerum nomine , quarum gerant similitudinem. Ita panis & calix sacramentum hoc nom, natur. Augustinum sequitur expresse Gregorius Magnus, & ab Eucharistia exemplum petit.
sensibus,m a panis proprietatibus atque actionibus.
SENs Inus ducunt argumenta aduersa ij,&ab essectis, achi nibus , proprietatibus, atque accidentibus substantiae contendunt coargui, & euinci substantiae existentiam & perseuerantiam. Nam cum in Eucharistia maneat eadem operatio, quae ante consecratio nem erat in pane & vino,eadem quoque essigres & figura, aliaeque perstent naturales functiones,lure inserti & concludi videtur eius. dein substantiae quasi pertinacia. Addut insolitum in scripturis, ut res aliqua per miraculum in aliam commigret,& tamen eadem quae fuit appareat,quoniam Deus no homines deludat, sed ipsis res exhibeat quales reddiderit. Ac ne repellantur quasi per inanem philosophiam & sensuum fallacem experientiam decepti,aiunt se ratiocinari cum Christo, cum Apostolis,cum omnibus antiquis Christianis, qui per affirmationem & experientiam natur lium actionum, proprietatum & accidentium de humanitate Christi, filium Dei probauerunt induisse &circuntulisse veram sub-
648쪽
flantiam ac naturam humanam. Ita enim Cluillus redarguit Apostolos,& suam re - surrectionem comprobauit:Palpate & videte,quia spiritus carnem & ossa no habet μή sicut me videtis hasere. Ita Apostoli, cum de Christo fide faciut, loquuntur, Quod
invidimus,quod manus nostrae contrectauerunt, de filio Dei annuntiamus vobis. Sie tota Patrum disputatio contra Marcionem, lanichaeum, Eutychen atque alios, in 'eo ve satur adeo ut sexta synodus generalis concludat ex sententia Basilij, Ambrosij& Cyrilli, horum esse unam naturam & substantiam,quorum inueniatur una & e dem operatio Repugnantiam incurri aiunt, cum dicitur accidens iam no in alio hae
reresed per se consistere. quod eius definitioni prorsus aduersatur, & propterea nequidem in D ei manu & potestate situm esse istud agere.Nos contra elicimus Tras- substantialitatis confirmationem de Patribus, quod prohibeant iudicium ferri de pane& vino ex sensibus & naturalibus affectionibus,&quod positis obiectioni bus latissectant,ut de more in fine huius capitis ostendetur. Valet quidem ratio sumpta a sensibus & proprietatibus, quamdiu res in suo statu naturali relinquuntur, &ab eo non dimouentur per superiorem aut diuinam potentiam. Tum enim licet de ipsis iudicare ex naturali constitutione & Vsu.Probabilius vero loge agitur, sit quod
sensus aut operatio renuntiat, sit proprium Se peculiare rei quam inquirimus, aut nullo modo conueniens alteri,cum 'ua ipsam conserimus. Tum enim fidentes,&quasi necessatiὰ insertur ipsa res, & ab altera distinguitur: quoniam ubicunque in- 'uenitur operatio alicui naturae propria, necesse eit ibi inueniri eandem naturam. Eo pacto Christus,ut se statum corporis sensibus naturalem per resurrectionem recepisse,& differentem a spiritu demonstraret,recte praecepit,Palpate & videte, quia spiritus carnem S ossa non habet.Prudenter quidem remouet opinionem de spi itu,& veritatem corporis sensibilis intra limites saturae astruit:quoniam ea est natis
ra spiritus,quae numquam constet ossibus &neruis,corpus vero sensibile his neces bio I acti satio compingitur.Eo pacto recte colligunt Basilius,Ambrosius,& Cyrillus, ex eo quod Clivistus,quos vult, vivificat,Christum habere diuinam naturam, quia illa sis operatio,quae tam parum potest conferri creaturis, quam ipsa natura. Eodem pacto recte Apostoli,ac sancti Doctores probant Christum verum fuisse hominem ex naturae actionibus &affectionibus intrinsecis ac propriis: quae probatio valida est, nisi doceatur vis natiirae, omnipotentis virtute superari,quod Manichaeus & alij non potuerut per scripturas excipere: At si aliqua sit qualitas pluribus rerum generibus c
munis,numquam poteris ex tali Unius generis naturam certo colligere: quadoquidem non ista potius esse definietur quam alia,ex communi pluribus proprietate xempli gratia.Candor in lacte sensibus obiicitur, rubor in sanguine. Sed quoniam qualitates istae non illis fiuit singulares & propriae,sed pluribus conuenientes, sensus in hiis sellitur,nec idoneus iudex est. Nam minium potetit haberi ex colore pro sanguine , atque alia pleraque, & gypsum pro lacte, de lac non aestimabitur pro san-
'iine. Si ex sensu decreuetis de illis assectionibus rerum communibus,salem reput bis pro saccaro, &contra:aurichalcum pro auro,& pro gemmis ac lapillis pretiosissimis adulterinos mercabetis,&impos turam patieris.Itidems peractiones &effecta communia rerum substantias assi aris, non minus hallucinaberis. Urina fallax, inquit Medicus: herbarum vero & aliorum medicamentorum quam dissimilis est in pati actione substantia & natura. Neque conuinces A pollinarem docentem, Christum non habuisse ratiocinalem animam, ex eo quod legitur, defessiis ambulando dormiuisse,ed ille,bibisse,stisse, quia haec non soli homini, sed etiam brutis competant.Propterea praeclare Basilius contra Eunomium scribit, non ex diuersitate pres nprietatum,&conuenientia, naturarum aut substantiarum colligi diuersitatem, aut
649쪽
unitatem,aut aequalitatem. Videdum igitur restat,m aliqua panis & vini proprietas& operatio a nobis in Eucharistia percipiatur,quae aliis generibus statem secundum
naturam congruere nequeat.Certe nutritio non est operatio pani aut vino propria, cum de radicius de Ccruiliae, piscibus de carnibus atq; herbis de fructibus aliis conaueuiat,imo & humana caro feros homines nutriat. Sed neque aliquis certus odor, vel sapor,vel color,vel aliqua figura panis designari potest,quin aliis rebus naturalibus,aut artificio mixtis de compositis accommodetur,cum odor,sepor, color de si-gura modico addito aut subtracto, in finitiis modis varientur, durante panis vinique eadem substantia, vi per experietiam pistoribus, coquis,cauponibus, de pharmac polis compertum est,qui sepores, odores δ colores tam norunt variare, quam Ge meter figuras,& Arithmeticus numeros. Quare nondum cst inuenta certa panis de vini proprietas, Quam liceat definire aliis rerum generibus non quadrare. Proinde non est,quod ex sensibus aut ex accidentibus, quae in pane aut vino deprehenduntur, &in Eucharistia remanere cernuntur,concludamus, inuicta consccutione panis& Vini sebstantiam simul permanere. Hachcnus quidem naturam ducem de ratione secuti sumus, de quid ex earum visceribus probari possit, ostendimus. Nunc altitas attollendi sunt animi, & ubtanteruenerit diuina potcria ac supernaturalis actio, quaerendum est,an et quum sit ex apparentibus rerum accidentibus,aut ex carum natur
libus conditionibus de ipsis iudicare,ut iam non sit Christianus homo in diuinis operibus animal fidele aut spiritale,sed ad summu rationale, aut potius brutum ad ea quae sensibus offerunturabiectum de addictum: neque iam sint dicendi beati, qui crediderunt quod non viderunt.Diuina virtus mirabiliter plerunque id quod iuxta vim naturae proprium de particulare est alicui species, in aliam traducit. Quid magis proprium cst cuilibet creaturae,quam ut ubicunque extat una natura,consistat de Gius de hypostasis una: de contra, ubi prς sto est una hypostasis,insiit ipli natura una3 At diuinitatis tanta est amplitudo,ut sicut in tribus hypostasibus siue personis naturaliter & necellarib unica subsistit, ita eius omnipotentia factum sit in mysterio Dominice incarnationis, quod in una persona dias naturae coaluerint. Quod si ad corporalia libet animi captum demittere, Angelus potest operationem de proprietatem v-nius corporis in alterum transferre. Nam quid magis peculiare est homini, quoad corporalis naturae conditionem, quam colloqui,de sensa mentis effari: quam habere staturam, vultum Sc effgiem,per quam ab aliis animantibus secernimur3 Attamen verissima scriptura prodit serpetem opera Angeli mali, de Asinam Angeli sincti potestate clocutum esse,atque angclicos spisitus corporum humanorum formam gestaste.Deus substantias reseruatis earum proprietatibus, de accidentibus sub sensum cadentibus,in aliam vertit,quemadmodum in Adamo terram in carnem transformauit, magna superstite proprietatum quae de terra lunt copia: poma Sc fructus suauis simos Sodomae de Gomorrhae transtulit in cinerem,seuillam de amaritudinem, saluo eorum cortice,colore,& pulchritudine. Per fulmina de fulgura,substantiam de naturas absumit,aut in nihilum redigit, aut in alias traiicit, omnino illaesi rerum ipserum figura & forma,& accidentibus quae supersunt, artificio, quod non assequitur mens nostra Deus item substantias sine propriis astectionibus, quando vult continet, ut interdum accidentia de proprietates sine propria substantia fulcit de firmat: proprietates ad placitum huc de illuc commeare facit:actiones de agendi facultatem creatu
ris cosert,eisdemque pro arbitrio adimit,aut sine ipsis idem quod per ipsas obit. Est enim sicrum de inuiolabile axioma, qu5d Deus ipse prima uti potest praestare per se id quod per secundas praestat, dein ipso positum esse reiectis lacundis parem Vim
tribuere tertiis,aut alioqui remotissimis. Principio Deus multorum corporum na-
650쪽
DE TRANS SUBST ANTI ALITATE ueos
turas efformavit,quibus postea propria attributa per ordinem creationis adiecit: sicut solem sine luce produxit,qua ipsum tandem illustrauit, sex scripturς narratione creaturarum productionem metimur. Lucem primariam ante sole procreauit,& sine proprio subiecto & substantia verbo virtutis suae sustinuit, quemadmodum
exscriptura Iustinus Martyr, Basilius, Ambrosius, Damascentis&Procopius Gazaeus testantur. Ignem in rubo & in fornace Danielis praebuit, sine adurendi & consumendi vigore: imo cum restigerandi virtute, proprietate sibi contraria. Quinetia pugnantes proprietates & operationes simul&semel ex eadem ignis substantia e micarunt,quandoquidem ab eodem igne refiigerium capiebant adolescentes Hebraei,&miscrevrebantur Babylonici carnifices. Columbae, ignis, & linguarum accidentia, ac proprietates, sine particularibus substantiis in aduentu Spiritus sancti insederunt Apostolis: & passim in apparitionibus veteris Testamenti rerum similitudines & species oblatae sunt sine earum solida ac vera substantia, tametsi eiusde ederent actiones & operationes, sicut de Angelo Raphael e constat. Quid si per in- n. . . . carnationis mysterium humana natura, quod erat sibi proprium per se subsistere, amisit ,& in alio subiecto haerere, cum meliori statu pernuitauit. Quin etiam Pla- Τtonici non verentur ipsas quantitates sine ulla substantia in rerum natura statuere, tanquam per se existentes, neque alieno sulcimento tanquam necessario indietentes ivt pudendum sit Christianis ne id quidem diuinae omnipotentiae concedere. Contra Anaxagoram substantias atque accidentia permiscentem Aristoteles disputat, accidentia a subiectis distrahi posse: & recitat quosdam Philosophos de- P siis. fendisse inanitatem & vacuitatem, spatium esse dimensionibus sine ulla substantia resertum. Auicebron etiam amrmat palam ipsa accidentia posse sine si ibstan- M.fiati, γ,-tia consistere. Nec repugnantiam includit accidens esse,& alteri non inniti nec esse
per se aut in alio. de ratione & essentia ac definitione intrinseca substantiae aut accidentis censetur: quia osse ad nullius essentiam pertinet, praeterquam solius Dei, qui aliunde non emendicat esse, sed ex se sbius possidet res omnes: aliae vero per creationem gratis ab eo istud receperunt,quod quotidie ipsis in sua origine impartitur ipse,taquam quid externum a propria cuiusque essentia. Per se quidem esse,est modus decretus a Deo substantiis secundum statutum & positum naturae omdinem ab ipso:esse vero in alto,iuxta eundem ordinem accidentibus est in natu: sed in sacramento non habetur ratio ordinis & legis naturalis, sed miraculi & coelesti omnipotenti quae a substantia in incarnatione Christi sustulit esse per se: Si in se cramento aufert ab accidentibus esse in alio: quia Deus leges naturae figit &refigit ad arbitriu, nec quisquam illi potest obmurmurare, Quare me fecisti sicZNeque vero Deus hominibus illudit,si panis esse appareat qui non sit, & accidentia faciat indicium substantiae quae absit, quoniam Deus sensus nostros hic nec fallit, nec perstringit, modo non excedant limites suae naturae ac virtutis, & iudicent de sibi obiectis & cognatis accidentibus, ut gustus de sapore, tactus de quantitate, visus decolore: tum nullam patientur fallaciam. Sin cie interiori substantia voluerint pronuntiare,praetergrediuntur suos fines, & mens nostra fide ac verbo Dei admonetur de corpore Domini, ne accidentibus & sensibus abripiatur in fraudem, ad quam spectat de substantia diiudicare. Quantitas ergo panis consecrati priuatur silio subiecto,ac Dei omnipotentia per se existit,&erga alia accidentia vice substantiae fungitur, ut ipsa sustentet& sulciat. De actionibus panis cogitationem nostram angit maior difficultas. Qui si enim,ut accidentia nutrire possnt,corporis nostri substatiam Quere& augere,in ipsamque collem,& parem procreare,corrumpi, & in varias substantias transire, easque ex se producere Qui fit, ut species vini insulam