장음표시 사용
801쪽
non est prius operatus in puella,quam illa varia signa adhibuerit,quoniam ita decreuerat. Ita in baptismo non plus rci 5 incctus agit, qui triuia mersione utitur, quam qui unica nihil orninus no prius eunde effectu imprimit, qua trina meisione absol uerit: quonia pluribus signis ad eunde fine uti placuit Quod si prima mersione ire ficeret baptismu & effectu, in secuda rebapti seret.Sic pari modo,inEucharistic cum ptione aut administratione, per utraque specier nihil amplius rei& fiuctus quis per git, vel acquirit, quam per unicam,nimirum totu Christia, de eande tefectione spiritalent: non tamen prius illud conuiuiu spiritale, & resectione illa astequitur, quam Vtramque speciem acceperit, quoniam tot signis & instrumetis ad eundem sue uti
voluit. Ex quo soluitur ratio, qua premunt bis sumi Christum sub utraque specie:
igitur plus fructus ex utraque quam ex Vnica promanare. Naris utrobique sumitatur Christus: tanquam unica retectio spiritualis, quae non nisi duplici specie consummatur, quoties pluribus signis & instrumentis celebratur. Inde etiam satisfit argumento, quo tanto pleniorem effectum sequi aiunt ex sacramentas, quanto illustrior fuerit significatio, quoniam illa dicantur tantum gratiae clargiri, quantum
significant. Hanc enim rationem non valere monstratur ex aequali effectu baptismi per unicam aspersionem, cum eo qui trina mersione administratur. Nam gratia Dei non pendet proprie a signiscatione sacramenti, sed a Christi institi cione & pro suone: alioqui omnia signa eandem conferrent gratiam,quam sacramenta. Quia igitur sacramenta instituens , & gratiam sumenti promittens, non plus promisit ei qui sacramentum sῆnificantius himit, quam qui minus significans capit: ideo non est maior fiuctus, i cst expressior significatio. Quemadmodumsi Princeps promulgauerit,ut quisquis nummum insignitum sua emgie exhibuerit,accipiat eleemosynam, non minus recipit,qui nummum minus ad viuum signatum attulerit, quam qui expressissimum. Porro admittimus Theologorum
axioma de similitudine & imagine rei, quae per sacramenta nobis donatur. Nam etsi res illa in Eucharistia duobus modis signetur, eadcio tamen est ad senium, dc eius imaginem unica species gerit, sicut de altera: & proinde nihil obest, qu minus illam ex vi sacramenti conserat.Non desunt docti homines,qui cumulari fructum ex duplici specie,atque id a scholasticis, tanquam problema indecisum relinqui afferant:nec absurdum esse,si idem Christus diuerso modo exhibeatur in diuersis speciebus, cum in diuersi; sacramentis baptismi&Eucharistiae eodem Christo peiecte, quamuis vario modo, potiamur. De his quae ante Conciliorum gene lium definitionem opinati sunt, aut disputarunt plerique,tudicet qui volet pro suo arbitrio: sed post decreta duarum aut trium generalium synodorum iterum dubitare iam non est integrum. Atque ut in baptismo atque Eucharistia non eodem fructu & mensura habetur Christus, sic si probaretur non possideri codem modo sub utraque specie, quaestio poneretur consideratione digna. In baptismo vnimur Christo,& toto eo fruimur, sed non ad propriam eius pedianam,sed ad ce
tum effectum obtinendum,nempe regenerationem. Ideo postea utiliter adimus Eucharistia,ut ei corporaliter in propria pessiona iungamur,& Vmone cuco In baptisino inchoata perficiamus,& accepta vita sustentemus. At singulans effectus vlsus spiritualis ex utraq; specie desgnari& probari n5 potest,quin totus ex unica reportetur. Quid ergo inutiliterne ac frustra Christus utraque specie instituit Nequaquam.Na n5 est inutile peffectius oculis subiicere,& designare fructu Eucharistis, sicut non est inutile nec superuacaneum, si aliquis trina mersione baptisset, quam-
uis unica aspersione eundem effectum regenerationis acquirat. Dicimus autenam'
dicari persectius , comparando inter se ipsa signa indicantia, in quibus sortius
802쪽
DE COMM. SUB ALTERA, SPECIE. 38i
5 expressus significant duo caeteris paribus,quam unum: nec inutile significantius eandem rem demonstrare, aut per plura etiam non necessaria: alioqui Deus inutiliter & inaniter tot sacrificia, tot signa in lege & Prophetis instituisset, quae unum Chri lium aut aliquod eius mysterium multifariam, multilque modis praenuntiarent, cum tamen per sdem Vnum & eundem effectum eius & fructum praestarent, nec ad consequendurn talem effectum homo singulis sacrificiis& omnibus signis indigebat, modo aliquo destingeretur pro sui status,lesis,& temporis opportunit te. Plura vero instituit,ut redderetur populus inexcusabilis, si tot modis edoctus Zeadmonitus, rem non apprehenderet: & si unum deficeret, ad aliud confugeret. Praeterea utraque species ponit ob oculos passionis Dominicae historiam & memoriam longe explicatius quam unica, eaque de causa no superflue duplicem speciem Christus instituit. Quandiu enim versatur ob oculos symbolu corporis a sanguinis forma separatum, quasi res ipsa geratur, mors Domini spectatur & annuntiatur. Propterea tertio loco expostulant nobiscum Aduersarii, quasi sit blato calice rem institutae Eucharistiae obliteremus. Nam Apostolus ad Dominicae mortis annuntiationem requirit edere corpus , de bibere sanguine,quando inquit, Quotienscunque manducabitis panem hunc,&calicem bibetis, mortem Domini annuntiabitis. Nos contra tria in Aduersariis reprehendimus: Quod doceant in communione unius speciei, gratiam quidem & sanctificationem impetrari per Christum, omnium bonorum sontem, sed non celebrari passionis Dominicae memoriam: Quod potiorem eiusdem mortis annuntiationem in communione collocent, &non in oblatione ac sacrificio: Quod non existiment repraesentari mortem illain,nisi in sumptione utriusque Oeciei. Nos autem credimus memoriam illam coli pro-
ptae & maxime per oblationem, nec nili ex oblationis participatione sumptioni stis has competere, in istaque fructum passionis potius quam iptam passione comemorati, pq ' nec tali commemoratione carere perceptionem unius speciei, quamuis non adeo
sit celebris & dilucida. Exponamus ista.Christus sane Eucharistiam, tanquam aliquod monimentum suorum beneficiorum fixit, & erexit coram Deo primum, deinde coram hominibus. Nam si solos homines de suis beneficiis voluisset com-
monefacere,commodiusper verba eorum mentem excitasset ad recensenda & c
sideranda sua dona: quia fides est ex auditu,& auditus per verbum Dei,sed allusit ad
veteris legis ceremonias,in quibus bonorum a Deo collatorum commemoratio, &gratitudo,sue gratiarum actio,duobus modis instituitur. Ritu quoda & sacrificio oblato Deo,quo profiteamur nos aliquid accepisse ab ipso, de postea aliis actionibus de verbis,quisus nos memores de gratos testemur. Prior modus vocatur moni, mentum, seu memoria,& in sacrificio atque oblatione consistebat. Sic Pascha cum omnibus suis ceremoniis praecipitur fieri in monimetum seu memoriam liberationis deafgypto. Sic primitiarum oblatione dc esu, atque verbis in gratiarum acti ne conceptis iubentur Israelitae eande liberatione memoria repetere & lcelebrare. Sic igitur & nunc instituit Christus grata memoria Deo recolere, pro nobis uniugenitu ipsius in mortem traditu esse,nec solii recordari verbis, sed & muneru oblatione,monimentu ac comemorationem eius celebrare. Primitias igitur omniu frugu nos offerre iussi, id est, semetipsum unigenitu Dei situ, qui nos is datus est, & a nobis habetur sub specie panis & vini: Et per eu oblatu annutiamus Deo Patri, siue commemoramus ipso opere oblationis morte eius, & quasi mortis eius t ropheum quodda ac monimentit,coram Deo locamus,ac statuimus in gratiaru actione. Sed quia vere pro inchoato beneficio gratias non agit,qui eius persectione egestate sua
suppleri no satagit: ideo in ipsa oblatione sacerdotes Israclitae pro se & pro populo
803쪽
iubebatur precari, nec sufficiebat prccatio nisi de oblatis epularentur. Oniam ergo scimus nec dum nos plene participes &col rtes mortis Christi csse,in oblatio- 'e Orat sacerdos patrem per filium, vi passionis consori tum inueniant omnes Christiani quod ut fiat,& iplos oportet no tantum participium passionis orare, sedctia sumere,& epulari de facrificio in illius monimentum oblato. Proprie ergo memoria recolitur,& monimetum excitatur,facto,& non verbis Apia inquam oblatione,& sacrificio passionis Dominicae: quod fieri debet Iaco patri in gratiarum actione. Deinde per eande memoria facto celebrata, ac per sacrificiu petitur participatio passionis.Tertio editur de illo memoriali sacrificio. Itaque memoria & repraesciat tio passionis non primarib,nec proprie, in manducatione exercetur,sed tantum ex consequenti, sicut per effectu ostenditur causa. N a quoad memoria illa oblatio &oblati manducat lo contrai io modo se habentiquandoquidem oblatio est ipsamet realis mcmoria,& repraesentatio mortis,quae sistitur coram Deo in gratiarum actionem : deinde quaerit applicari fiuctum illius passionis fidelibus: contra digna manducatio ipso opere non statim recordationem passionis curat, sed tactum sibi applicat:&quia id assequitur mediante perceptione oblationis, siue memoriae realis, tum ab effectu, & tanquam secudario insertur & celebratur realis memoria passionis, tanquam illius fructus,& applicationis causa, tumque cogitatio & fides amplectitur,&ad gratiarum actionem, passionisque aemulationem accenditur:atque ita recordatio fit in communione,ut in oblatione dupliciter, ipso facto atque esu ipso, sed non proprie,nec nisi ex consequenti, deinde verbis,seu cogitatione fidei. Princlare hoc animaduerterunt primi Christiani, qui memoriam ipsius passionis, quae fit per Eucharistiam, prius peragi in sacrificio docent, quam in ipsa communione . quos habes citatos libro primo De sacrificio, capite Hoc facite. Augustini plana est ' sententia, Christianos peracti sacrificij quod in cruce obtulit Christus, memoriam cclebrare cacrosancta oblatione, & participatione corporis & sanguinis Christi. Porro Ephesina synodus videtur ipsam et quaestionem decidere, cum initio ait. Annuntiantes mortem unigeniti si h Dei, incruentam celebramus in Ecclesiis sa-crifici j seruitutem, S sic ad mysticas benedictiones accedimus, &sanctificamur: participes essecti pretiosi corporis & sanguinis Christi. Videas autem omissa obl.i-tIone Patres, quoties commendant in communione memoriam prius fiuctum &
estectum sacramenti laudare,qui ad salutarem passionis illius recordationem sit te- serendus,ut Augustinuna, Gregorium,atque alios. Hinc duo errores Aduersarioru' ' refelluntur,quibus non nisi a Iministratione utriusque speciei, vivam Passionis Dominicae memoriam peragi arbitrantur, S: in communione sub unica tantum gratia& sanctificationem reportari,quasi in sola utriusque speciei sumptione annuntietur mors Donaini,& non multo magis per oblationem figuretur eius viva imago, quae non tantum mortem repraesentet, scd oblationem ipsam crucis in morte consuinna alam , & oblationis modum per sanguinis a carne effusorie,aut quasi aliqua perceptio Eucharistiς detur,quae gratiam afferat,quin mortem Domini annuntiet, aut de sacrificio ac reali memoria mortis illius prius oblata non pendeat. Hinc etiam elicimus non opus esse utraque specie ad refricandam talem memoriam in sumpti
ne. Nam cum annutietur mors Domini ex eo,quod edatur memoriale sacrificium
Domini, istud edere dicitur,qui de ipso aliquam particulam aut bibit, & totius f crifici j particeps esse,siue de carnibus edatur, siue de libamentis bibatur. Sic Apo- stolus scripsit: Videte Israel secundum camem. Nonne qui cdunt hostias, participes -
δε-- ,. ' sunt altaris Nemo autem erat qui totas hostias in vcteri lege ederet: sed ob polliu- culam csam censebantur hostias comedere, vel quia plures una cogregati edebant
804쪽
DE COMM. S UB ALTERA SPECIE. 38,
hostias eo pacto Apostolus loquitur. Sicut igitur in veteri lege,totius altaris siue sacrifici j participes erant edentes hostiarum partem, ita in noua luge, totius sacrificij, quod de corpore Domini de sanguine offertur, socij & participes sunt, qui unam speciem capiunt. Si totius sacrificij Participes sunt, igitur recte Christi commemo-- rationem faciut Hoc idem ex sacrificiis idolorum aperit Apostolus : Nolo inquit in is vos socios fieri daemoniorum.Non potestis mensae Domini participes esse,& men-- faedaemoniorum. Non potestis calicem Domini bibere, & calicem daemoniorum.
An non sentit Apostolus, quod solo usu idolothyti in honorem idoli, quis satiotius sacrificij idoli particeps, &perscctus idoli cultor, & si liter solo calice sumpto. Certe hoc ipsiGentiles bene intellexerunt. Na ex Cypriano atque ex aliis noscitur, quod quando Tyranni vi adigebat Christianos ad idolorum cultum, non cogebant eos totum idolothytum absumere, & vinum libaminum exhaurite. Satis erat eis,si vel offulam aliquam, aut particulam paruam de sacrificiis idolorum gust rent, aut modicum quid idolo offerrent, scientes eandam esse vim in exigua particula ad honore idoli sumpta, quae & in integro sacrificio vorato. Ita quoque se res habet in isto sacrificio. Aeque particeps fit totius, qui una speciem,atque qui vitaque sumit. Aeque ergo Christi memoria celebratur unius speciei sumptione, atque utriusque. Propterea tam pani quam poculo subiecit, Ho facilem meam commemorationem. Quinetiam per Dominicum corpus videntur melius reuocati ita memoriam, quae omnibus cognitu sunt necessaria,quam per calicem: ob Idque melius& persectius per speciem panis recolitur mors Domini, quam per calicem. Antea disseruimus Annuntiare mortem Domini, non contineri sola memoria historiae de cis Ipi. r. passione, sed profiteri oportet, & contestari Deum & hominem pro nobis morte tiara mori functu esse, neque tu illud,sed tanqua Dominu deuicisse morte, rediisse in vita, as- ρ' ' cedisse,atque in dextera patris regnare, ut pro nobis interpellet. Hoc enim est meditari & annuntiare, non cuiustibet, sed Domini,ac Dei morte.Haec omnia ad salutem omnibus crinitia necessaria Apostolus Corinthiis pronutiat. Haec eadem omnia, proposito Christi corpore in sacramento facile menti nostrae & fidei occurriit, in vix meminisse corporis Domini possimus,quin illa omnia ipsi evenisse ex Symbolo Apostolico, & ex Catechismo meminerimus. At non ilico talia ad sanguinis et ta effusi& a corpore separati nomen sese cogitationi & memoriae osse runt, nec nisi ex consequenti apprehenduntur. Ad sanguinis effusi vocem duplici imaginatione ari r& cogitatione affici possumus. Aut enim propria locutione effulum concipimus,ut in his, quib' caput amputatur: aut figurate pro quocunq; modo ea tingui & necari. Si in sacramento enuntiatur in prima significatione, & designatur proprie sanguis e toto corpore Christi profusus,sed maxime e latere cum aqua, ideoque calix miscetur aqua,tum recordari totius profusionis de corpore Christi,aut eius quae de latere manavit, non simpliciter est de cognitu necessariis ad salutem, ut nec singula quae Christus pertulit,inter illa reponi debent, nec illa alia summa redemptionis nostrae
mysteria,ex illa profusione ventui prima facie cogitanda. Quod si secundo modo
effusiim sanguinem interpretamur pro violenta morte,ut scriptura intelligit, quo ties nos languine Christi redemptos praedicat: tunc ad sanguinis estia si mentionem mors Domini omnibus creditu necessaria obuersabitur memoriae, sed una non statim aut ascensio ex sanguinis effusione venit in mentem. Cum igitur nihil per sanguinem ex necessariis ad salutem memoriae suggeratur, quin idem & per corpus suppeditetur , multa vero necessaria ex corpore Domini cogitato una cogitentur animo concipiantur, quae non ex sanguine: colligitur unam speciem satis superque esse ad annuntiandam mortem Domini,ac praestanda eius memoria,
805쪽
ad eumque s nem commodiorem esse panis quam calicis speciem. Quod si Ap stolus dixit, Quotienscunque manducabitis panem hunc, & calicem Domini bi-betis, mortem Domini annuntiabitis, donec veniat: non ideo sic loquitur, quasi utriusque speciei sumptionem ad expressionem mortis Dominicae neces Iariam esse se doceat: scd breuitatis causa copulat propositiones, quibus per repetitionem accommodari debet annuntiatio Domini, atque ita efferri: Qu9tienscunque man-ducabitis, mortem Domini annuntiabitis: & Qustienscunque bibetis, mortem Domini itidem annuntiabitis. Hunc enim sensum requirunt verba Domini abis
Apostolo praemissa, quibus distincte ait post panem, Hoc facite in meam commemorationem : & post calicem idem mandatum repctit. Nec si Apostolus utrique
speciei coniunctae tribueret comemorationem, refragaremur, cum fateamur vir
que specie perfectius & significantius passionis Domiti icae memoriam peragi: sed
negamus illam utramque necessario requiri ad excitandam, quatenus oportet, incommunione passionis recordationem. Ex ritibus communionis multas allusiones
ad Christi passionem pii Patres meditati sunt, quas non improbamus: sed negamus institutas a Christo , aut eme necessarias: sicut aiunt ex panis fractione figurari carnis Dominicae per clauos & flagella concisionem, ex calicis immissione in oς facta sanguinis defluuium , atque alia pietatis exercitamenta. Postremo etiam svnica species sufficiat ad recolendam in communione mortis Dominicae memoriam, non tamen fortas te suffecerit ad memoriale secrificium illud passionis explo dum, quoniam consistat in repraesentatione & oblatione, non tantum corporis,& sanguinis Domini, sed mortis eius, quae accidit in separatione sanguinis a corpore,atque ita sit figuranda:& quoniam in sacrificiis gratiarum actionis libamenta cum alia substantia carnis aut frugum adhibebantur, de quibus ex ossicio opo tebat sacerdotes degustare, quoniam participatio de toto sacrificio erat de perfectione & complemento sacrifici j, ac proinde illis iniuncta,non autem populo, cui satis erat aliquid edere de sacrificio , & arcebatur a toto. Quamuis autem in Evangelio permittatur a Christo calix & libamentum populo , nequaquam tamen praecipitur, nec ulla ratio conuincere potest necessarium , ac ne quidem
v berius emolumentum ex eo consequi. Propterea libenter concedemus utramque speciem necessariam esse ad persectionem sacrifici j , sed non ad perfectam
communionem Sunt etiam,& nonnullos antea produximus,qui probasiliter opinantur, Christum non praecepisse, ut etiam ipsum sacrificium semper sub vir que specie offeratur. Si quidem cogitant hanc oblationem imitari sacrificium crucis, in quo Christus copiosam redemptionem exhibuit, etiam supra quam crat necesse. Vnde & aliqua passus est iam mortuus redemptione peracta, sicut vulnus lateris. Quid igitur si eodem modo instituit aliqua in sacrificio memoriali
ad plenae redemptionis ostensionem, quae tamen non praecepit Certe, Hoc facibte in meam commemorationem, de sacrificio priusquam de communione intelligi debet: de cum utrique speciei divisim annechatur, proculdubio ex unaquaque spe cie memoriale illud factificiu coalescere posse innuitur, tametsi quoad significatione& repraesentatione ac ratione absoluti atque cosummati sacrifici j esset impersectius. Qua de causa sic necessitati utriusque speciei ad coplendum sacris citi subscribimus, ut suffcientiam unius de permissionem damnare omnino non audeamus, maxime si ex necessaria causa detur, sicut antea factum ab Innocentio quarto recintauimus. In summa fatemur, persectius significaci christi passionem, utriusque speciei oblatione,quam alterius tantum Fatemur denique spiritalem resectionem,
quam praestat Christus, perfectius sigil cari utriusque speciei sumptione, quam
806쪽
DE COMM. SUB ALTERA SPECIE. 383
vnium Sicut enim eadem res pluribus verbis expressa solet pessiectius signari,quam si
uno tantum verbo efferatur, ita in sacramentis Vsu venit.Perfectius enim signat trina immerito baptistat, quam una tinctio. Sed haec omnia nobis non adueriantur,
qui studentes plus rei quam signo percipiendo, dicimus Christum neque praecepisse in sacramentis obseruarc ea quae expressub signant, nec maiorem efficaciam expressiori significationi promis ille.
AN FUERIT ECCLESIAE IUSTA ET SUFFICIENS
ratio,mpotestas prohibendi calicis communionem populo. C A P v T 4. VICIMVs,ut opino Vtriusque speciei usum, nec a Christo, nec
ib Apostolis praecipi, ac proinde in libertate ac potestate Eccletiae
relinqui,ut de utriusque aut unius sumptione statuat, quod sibi ac Spiritui sancto visum fuerit commodius. Nunc demus quod postulant Adue arij, utramque partem non solum a Christo institutam fuisse sed praescriptam atque imperatam. Nihilominuς hoc conccsso,authoritatem habet Ecclesia ex iustiis Se legitimis causis, praeceptum Domini interpretari,atque ita moderari,ut maneat salua instituentis intentio, Se factum etiam- a si sit sacramentum, in externis ritibus quadam tenas immutetur. Id nobiscum fate- tur Bucerus,&scribit,Ecclesiam in quibuslibet rebus & speciebum externis, etiam o. ab ipso Deo ordinatis &praeceptis, pro occurrente neces litate & coditione, dis pcn- δη singi habere potestatem&authoritatem. Cum enim elusinodi in hominum salute e. ta' de utilitatem institutae sint Ecclesiam quoque Bucerus agnoscit in illis posse mode- Mrari, ac dispensare, prout incidens necessitas vel conditio poscere videbitur. Inter mandata legis ad externam obseruatiam pertinentia, nullum seuerius sanciebatur, quam sabbathum: ita ut ne qui lem liceret in ipso Manna ad vitae necessitatem colli- 6.Lis. i. geremeque colebatur solum tanquam praeceptum, sed vi mysterium de significans sacramentum,sicut ex lege patet. Attamen docuit nos Christus, ne nimis superstitio- Udib.io.
se literam & externum sabbathi cultum Se ferias,sed ipsum potitas scopum de finem, ς er quem diuinitus inititutum est Sabbathum,accurate inspiciamus, nimirum an hominis insibbatho quaesitam: quoniam inquit Sabbathum, propter ii miti in Ach im est,& no homo propter sabbathum,&, Misericordiam volo potiusquam sicrificium Hic igitur finis cum attingitur&obtinetur, etiamsi videatur no- nihil contra literam fieri, praeceptu tamen custodiendi sibbathi coram Deo impletur. Itaque licet discipuli Domini contra legis literam cerneretur agere, cum sabbatho transirent per sita,&esurientes vellerent spicas,ac manducarent:tamen Christus eos innocentes, S praeuaricationis minime reos fuisse assimiauit.Itidem licet Paralyticus ille apud Ioanne sabbatho iustus tollere grabam seu, atque id iubens Christus videretur instingere legem ,secundum externa legis apparentiam, quoniam nefas esset sibbathis ferre onera:nihilominus factum defendit Christus grauissime, nec se, nec Paralyticum contra legem peccasse olfendit: quoniam ipse sebbatho miserrimi hominis salutem procura set,quem finem intedebat sabbathum, Sc quoniam Paralyticus S Apostoli necessitati inseruirent,nec quicqua propria libidine,vel percontemptu agerent.Caeterum non propterea omnimodam,sicut loquimur, praecipite,
ac remerariam potestatem sibi arrogauit Ecclesia ad inuertenda Domini praecepta de sacramenta, sed duo in senim a semper spectauit,antequam auderet quicqua mutare. Circumspexit quatcnus de re propo ta sibi potestate secisset Deus,&quam iu-
807쪽
in istea ni stam causam haberet potestatem illam exercendi. De priore videamus. Quoties Ecclesia animaduertit finem praecepti&sa umenti fatuum manere, immutationes, ni DO cta,de qua cosulebatur: quoties comperit idem,quod ab ipsa petebatur, a Christo,
t vel Apostolis,vel Apostolicis viris scriptum aut gestum,vel experiri potuit mirac io,vel diuina reuelatione fide digna no displicere Deo id de quo ambigebatur,pr culdubio intrepide pronuntiauit,sibi fas & in potestate stam id agere, vel praeci pore, quamuis institutioni & scripturis de illo a Christo conspiceretur repugnare. An talem haberet potestatem Ecclcsa,tempore Cypriani fuit in quaestione & controuersia positum.Tum aliqui decumbcntcs in lecto,baptismum acceperant, non immersione corpores in aquam, sed aquae sola aspersione,vel infusone. Dubitabatur an talis ritus pro Christi baptismo reputari posset.Negabant fere omnes, quod Bapti-sare non significaret aspergere,sed immergere,vel intingere,& quod hoc sacramentum totius immergendi corporis,atque ex aqua rursus emergendi modum necessario flagitaret: quia Christus corta cum conditione dixerit,Nisi quis renatus fuerit ex aqua & Spiritu sancto,non potest introire in regnum Dei:& quia eius ritus mystica explicationem afferret Apostolus,quam esset nefas violare,cum inquit, Consepulti enim sumus cum illo perbapti sinum in mortem:&si complantati facti sumus simi-j.ι pH et litudini mortis eius,simul & resurrectionis crimus.Imd Apostoli ipsi, ac primae E
OU- . , clesiae Patres,tam praeceptam in baptismo trinam mersionem,ac tam necessariam via dentur iudicasse,quam trium personarum prolationem distinctam. Sic enim Apo- c.,.. , ,. stoli in quodam Canone decernunt:Si quis Episcopus aut Presbyter in una initiatio- ne non tres immersiones, sed unam duntaxat,quae in mortem Domini detur, per- egerit, deponitor . Non enim dixit Dominus, in mortem meam baptisate: sed ἀ--rm Pr/- profecti docete omnes gentes,baptisantes eos in nomine patris & Uij,& spiritus san-
cti. Ad huius Canonis allusionem Tertullianus scribit: Cnristus nouissime manda-uit discipulis,ut tingerent in Patrem, & filium,& Spiritum sanctum, non in unum. MDe consere.. Nam nec semel, sed ter, ad singula nomina inpersonas singulas tingimur Praeceptu -- η' Α- quoque es le Euagelicum Pelagius Papa assi mat his verbis:Multi sunt, qui in nomi- ne solumniodd Christi,una etiam mersione se asserunt baptisare.Euangelicum vero praeceptum,ipso Deo & Domino saluatore nostro Iesu Christo dicente & tradente,
nos admonet,in nomine Trinitatis,trina etiam mersione lanctum baptisma unicuique tribuere,dicente Domino: Ite,baptisate omnes getes in nomine Patris, de Filii, & Spiritus sancti. His no obstantibus, Cyprianus baptismum aseersione collatu,tam Christianum,suffcientem,& escacem esse contendit, quam illum, qui totius corporis immersione fit,quamuis ille videatur quoad usum & administrationem exter-- nam elemetorum mancus esse & mutilus:atque in potestate Ecclesiae commonstrat tali uti, ex tribusq; regulis quas perstrinximus,probationem sua ad Omat. Docet igitur multis scripturis purificationem& expiationem integra non minus aspersoni, vel perfusioni,quam immersioni competere,atque hunc utrumque baptisandi modum quoad vim & essicaciam,in idem recidere.Docet Apostolos in Actis utroque modo perfunctos,& baptismum administrasse. Docet Deo miraculis diuinis effoctis baptismum aspersonis ratum esse apud Deum &gratum, ac parcin gratiam co- sequi,cum eo quem Christus per immersionem constituit: idque ceria experientia comprobari,quod aspersione tincti aequaliter, impugnatione, vexatione,&incursu dς monis liberarentur,atque alij immersi.Nec latiim Ecclesς potelias ciaca materi
Quaten- Ξι- varium usum in sacramentis, sed etiam usque ad formae & verborum mutationem protenditur, quibus sacramenta conlecrantur, modo diuersa forma verborum insae mesub λ eandem fidem & sententiam conspiret. Iussit Christus baptitare in nomine Patris,&
808쪽
DE COMM. SUB ALTERA SPECI F. 38
si iij,& Spiritus sancti sed quoniam Apostoli sortasse rudioribus hominibus ex Iudaeis acgetibus venientibus ad baptismum, mysterium Trinitatis expressum statim initio veriti proponere, ne in suspicionem plurium Deorum incu rreret, & ut ipsu - ,--
Christum altius animis imprimerent,ac celebriore redderent, ministrabant bap tisia solim Chri .mum in nomine Iesu Christi, sine personarum enumeratione: quoniam recte intelligenti unius Christi nomen tantum valeret,quantum personarum distinctio: qua-doquidem Christi vocabulum, filium unctum, Patrem ungentem, & Spiritus unctionem comprehendit.Scio Melanthonem atque alios inficiari, collatum fuisse baptisma ab Apostolis sub forma,in nomine Christi,sed hac locutione intelligi fidem
ac religionem Christi. Verum pari ratione negari posset, a Christo baptismum institutum sub formula In nomine Patris,&fiiij,& Spiritus sancti,&exponi,In nomine, pro virtute de fide,quibuscunque verbis enuntiaretur. A t sit cum in baptismo legitur, In nomine Patris, & Fiiij, & Spiritus sancti, pro sormula baptismi accipitur, cum in Actis Apostolicis no semel inueniatur baptismus irrogari in nomine Christi cur no pro formula baptismi istud quoque capietur Sed nec ad extremum Melantho distitetur Apostolos in Christi nomine qua loquebaptis asse. Plures quoque Domin ι ex antiquioribus ac Doctioribus Patribus sentiunt, de asseuerant ea formula Ap stolos bapti Esse,ut Cyprianus,Athanasius,Hilarius, Ambrosius,quod Nicolaus Pa- C n e is .ispa non improbat, nec negari Oportere Hilarius ait, propter quorundam peruersimis intelligentiam. Si verum est inquit 'uod haeretici asserunt, Homoousion idcirco O stiis. 'improbari oportere,quia vitiose intelligi soleat,pereat quoque omnia diuina illa de mura his. sancta Euangelia salutis humanae,ne postremo Apostoli reperiatur in crimine, qui et baptisare in nomine Patris,& Fiiij,& Spiritus sancti ita sit, latum in Iesia nomine ba- ροι.
ptisauertit.Tot Patres igitur cotestantur licere ab externis ritibus & verbis sic rame toru a Christo ipso traditis & prςceptis recedere, modo de re ac fide nihil decedat, maxime si tribus rationibus,quas attigi,adiuuetur, de confirmetur mutandi aut horitas.Nunc de posteriore inquiramus,& de causis, quae iustae ac legitimae cesseri debent, ut varietur quod Deus & Christus statuerunt & imperarunt. In his,sicutiomanibus in rebus, habet magna vim necessitas,cui cedunt diuina omnia atque humana iura.Propter hanc Christus sabbathum non dubitat violandum: Panes proposi- ti nisuruά tionis a Davide iure manducatos ait,alioqui extra necessitatem interdictos. Proptet eadem aspersionis de in se sonis baptismum, introductum fatetur Cyprianus,ut necessitate urgente sinquit in aegritudine baptisati,gratiam cosecuti, carerent immu-do spiritu,quo antea mouebantur. Alia sunt sere innumerabilia, quibus aditum secit in Eccletiam, cotra Christi & Apostolorum morem ac statuta necessitas. Nec reticeti debet hoc loco, quod quamuis naturale sit ad ius pristinu redire, sublata necessitatis causa, propter quam ab ipso discessum fuerat, attamen reperiuntur aliqua, quae necessitas inuexit contra Christi verbum de factuin expressiim, & quae illa remota remanserunt in usu, quem praetergredi non liceat, de ad morem ac institutum Christi reuerti sine offensione de reprehensione. Talis est modus baptitandi, quo Q
nuc omnes utimur perinfusionem, vel aspersionem,& iam nemo per immersione, nu Mi ,r
quam sola necessitas sustulit, & alium modum induxit, qui contra Christi praescriptu de immersione obtinuit. Altera sufficiens immutationis causa est haeresis. Nam JuMων --.quia ob externa quaedam etiam diuinitus iussa, haereses& scisinata oriuntur, ita ut i, ihaeretici externa illa in suae haeresis confirmatione & propagatione contra Eccles a ,
exaggerent: propterea immutantur multa,deseruntur alia, Si quaeda in nouantur,ne Π-2ρ- uvlla sit couentio Christi ad Belial,aut ulla ibcietas lucis cu tenebris:& quonia duri-
tia haereticorum ait Irenaeus frangenda est non suadenda. Frangas enim citius qua M1- , 5 μ.
809쪽
corrigas, quae in prauum induruerunt. Ob id Ecclesia, quatum potuit, salua veritate S sine institutionis potius a Christi mandatis & constitutionibus abstinuit, quam cum haereticis aut scismaticis in ceremoniis externis conuenire voluit, quoniam fides & relleio docetur, defenditur, &assciitur, tam ficto quam verbis: nec susscit Ecclesiae,vel Christiano, segregari ab haercticis fide interna, verbo aut loco, sed opus est ficto. Ita nos gerere edoccmur a Christo, qui neglexit manuum ante prandium lotionem, nec contra aspernabatur peccatorum congressum & colloquium, ut haberet occasionem verbis explicandi veritatem, & facto ipso refutaret dupliccni Pharisaeorum errorem , qui sic sordidari putabant peccatorum consortio,&6nctificari atque expiari frequenti lotione. Paulus redarguit Petrum, quod se segregaret a sodalitio deest, o Gentilium eo tempore, quo Pseudoapostoli urgebant aegem Mosis, de circuncisionem adhuc esse necessariam : nec voluit Titum Gentilem circumcidere , propter astantes falsos fratres de haereticos, qui insidi, baintur libertati Christianae, ac studebant in seruitutem circumcisionis redigere, cum alioqui Timotheo circumcisionem suasisset. Propter eos qui pertinacius
baptismum insectabantur, Ecclesia penitus repudiauit illum, qui per immersionem fiebat. Quandiu Praxeani aut Sabelliani grassati sunt, tandiu bapti sinum trinae immersionis Ecclesia retinuit, atque ex Christi verbis praescripsit. At postquam
Arriani irrepserunt, & contraria haeresi diuinitatem, sicuti personas diuiserunt, Ecclesia trinam immersionem dissuasit&aboleuit, quam antea tam seuere indixerat. Sic Toletani Patres dccernunt: Propter vitandum scisimatis scandalum, vel haeretici dogmatis usiim , simplam teneamus bapti l malis mersionem. Ean-dem causam Gregorius declarat apertius his verbis: Dum in tribus Personis una iasubstantia est, reprehensibile esse nullatenus potest, infantem in baptismate vel ter, vel semel immergere, quado & in tribus mersionibus personarum trinitas,& in una
potest dii initatis singularitas designari.Sed quia nuc hucusque ab haereticis infans
in baptismate tertio incrgebatur, sendum apud nos este non censeo, ne dum mer-- sones numerant,diuinitatem dividant, dumque quod faciebant,faciunt,se morem nostiu vici sic glorientur. Quoniam Tatiam, Manichaei,Priscilliant,atque alij ad co-- mendationem sui erroris,omnino a carnibus abstinebant ieiunio vacabant diebus
dominicis,& in festo Natiuitatis Domini: ideo cautum fuit ab Ecclesia, ne quis quacunque ex callia in totum a carnibus degustandis abhorreret, aut illis diebus ieiunaret,aut carnium csum declinaret,etiamsi in dicmVeneris,scu passionis,natiuitatis Dominicae festum incideret: cum prius plerique Christiam continercnt tota vita acarnibus, & quocunque die libere ieiunarent, ac die veneris ex praecepto ieiuniis& carnium abstinentiae darciat operam. Nunc inquit Augustinus inpojiquam haeretici, maxime impiissimi Manichaei, ieiunia diei Dominici non aliqua neces state occurrentia peragere, sed quasi sacra solemnitate statuta dogmatis are coeperunt, de ainino tuerunt populis Christianis, proscctb nec tali necessitate, qualem Apostolus habui .existimo faciendum esse, quod secit ieiunandum scilicet die Dominico ob praedicationem verbi ne maius malu incurratur in scandalo, quam bonu percipiatur ex verbo.Tertia causa intermittendi, aut etiam inhibedi res licitas, pericula sunt & scandala, quae de illis emergunt. Propter hanc a Christo iubemur, ne demus san- istum canibus,& mittamus margaritas ante porcos. Proster eandem Apostoli baptismum in nomine Trinitatis expressae ad tempus suspenderunt, & in nomine Christi tinxerut necnon a singuine de suffocato, atque ab idolothyto interdixeiut. Moyses libellum repudij contra naturam,&institutionem sacramenti matrimonij dati permisit: Ezechias serpentem aeneum iussu Dei conflatum comminuit. Paulus iuniores
810쪽
DE COMM. SUB ALTERA SPECIE. 381
iuniores viduas nubere vult:& quamuis sciat satius esse mulierem non tangere, pr pter infirmitatem tamen cuique adhuc libero nuptias indulget.atque alia infinita reperies,qui Pacis ac traquillitatis gratia, & ut peccadi pi scinderentur occasiones, E clesia pie disposuit His delibatis ad rem propius accedamus. Ecclesia no temerinec inconsiderate potestatem suam in tollendo calice exeruit:sed ex scripturis prius didicit, tantumdem rei & commodi ex una specie reportari,quam ex duplici. Ideo, finem secramenti sartum tectum coseruauit. Quae sibi pr lucerent, habuit fusta Chri sti,Apostolorum,atque Apostolicorum virorum,qui utroque modo sub uno, aut sub duplici elemento Eucharisti pribuerunt. Experimento miraculorum certior facta est, tam acceptam Deo comunionem sub una specie, quam sub utraque: qu
niam Deus illam plerunque coelesti ac supematurali aliquo est.ctu comprobauit in Serapione, Satyro Ambrosij fratre, puella, atque aliis ex Cypriano productis,&c. Quamobrem de potestate stituendi unam speciem, de relinquendi, vel etiam vetadiutramque dubitare non potuit:sed cautirum momenta expedi debent, an iusta sint
de aequa. Melantho de Bucerus assentiuntur ficile Ecclesiam posse moderari conati M.Lmba mnionem,ut vinaque species habeatur libera, den O neces laria: sed admirantur,quom
do prohibitio utrius que speciei defendi queat, aut integrum sicci metum de medio
tolli, quod tamen neque An elos,neque homine ficere . aequum sit,cum verbo Dei praecipiatur, de institutioni aduerssetur. Quibus respondemus,nec praeceptu Domini aboleri,nec violari, nec utramque speciem ab Ecclesia tolli, nec omnibus interdici, cum sacrificantibus non tantum permittatur,sed imperetur, de alibi relinquatur, ubi sine ius is causis impedientibus retineri potuit: nec integritatem secramenti essem ttendam ex utraque specie quoad rem de fructu, quem inuiolatum semper in sacramentis seruat de spectat Ecclesia, sed externa signa pro ratione temporum, locoru dc perlonarum temperat. Idcirco authoritate sua potuit, siluo fine iacramenti,in communione subtrahere ac prohibere unam speciem de duplici ex rationabili cauti. Ita enim aliquam partem signorum in baptismo prohibuerunt Patres, & sorma verborum mutauerunt,aliaque multa circa instituta diuina ac libertatem Christianam per Christum acquisitam innovarunt vel damnauerunt, quorum sententiam Deus ipse signis de portentis confirmauit,vi ctiam declarauit se ratum habere interdictum, vel denegationem utriusque speciei,sicut antea ex Halesio citabamus, si quando ex mala caula petitur. Quapropter non adeo aequum est attendi, quid de signis externis tacramelorum statuat aut vetet Ecclesia, modo, inquam,nihil de re secramenti depereat, quam sunt rationes ad incudem iustitia: dc ς quitatis reuocandae, quibus ipsi ducitur de mouetur. Primum ipitur necessitati paruit Ecclesia, ut Eucharistiam confici & administrari sub una specie iuberet, vel permitteret, sicut in solitudinibus de regionibus,in quibus vini copia haberi nequit, de sicut in persecutionibus,aegrotis, de pueris fictum de decretum antea dimeruimus. Atqui hanc causim ab Aduersitiis admitti prius monuimus. Melantho it inficias, materiam vel formam secramentorum mutationi subiacere per Ecclesiam: postea tamen ait, sibi non displicere, Ruthenos, apud quos non vinum quia ibi non nascitur, sed Hydrome. li,quod Medonem vocant, consecratur, eamque propter casum necessitatis dispensitionem recipit. Sed praestaret unam speciem etiam consecrationi adimere, quam poculum non a Christo institutum, nec cum resignificata conueniens supponere:
quod Ecclesia de aqua sub Cypriano ab initio condemnauit, sed sub una specie
consecrari indulsit, quandocunque premeret necessitas. Deinde propter haereses multa quoque circa species de ritus externos Eucharisti et Ecclesia constituit vel ' abrogauit. Ad imitationem Christi inter communes epulas primi Chiniani