장음표시 사용
101쪽
CAPUT IV. lex naturalis, est lex divina. rex νβ' I. Use Naturalis, & Moralis , eadem Divina lex appellari solet. Nec is immerito tum quia , quae est ipsa et ' i'. lex naturae , immediate a Deo unicui- μω suarum actionum Regula tri' buta est , tum quia vivendi praecepta quae inde derivantur , eadem sunt quae E divina Majestate , pro legibus Regni Hessis, per Dominum nostrum Christum, & per sanistos Prophetas , d promulgata sunt. Quae igitur de ratiocinando supra intellecta sunt, ea hoc capite ex scriptura sin
7ὸ quia II. In primis autem ea loca indicabire mus, in quibus legem divinam in recta ratione sitam esse declaratur. Psalm 36.3O, 3 I. . Os iulti meditabitur sapientiam , lingua eitu loquetur justitiam. Lex Dei in corde ipsus Jerem. 3 i. 33. Dabo legem meam in visceribus eorum , ct in cor is eorum sicribam eam. Psalm i 8. 8. Lex Domini immaculata, convertens animam. Vers 9. Praeceptum Domini lucidum , id miscus oculos. Deut. 3o I. Mandatum
hoc, quo ego praecipio tibi hodie, non supra te es ,inerae procul positim , &C. Versi
102쪽
Cap.III. LIBERTAM OrVers i . Sed juxta te est sermo valde,
nyre tuo, edi in corde tuo. Psalm ii 8. V. 34. Da mihi intesiectum, ct strutabον legem tuam. Vers ios. Lucema pedibus meis tuum Perbum, ct lumen semitis meis. Prov. 9. 2 o. Scientiasanctorum , prudem tia. Joan. I. I. ipse Legis promulgator Christus appellatur λον, Vers 9. voicatur idem Chrisus lux vera, illamina
omnem hominem memientem in hunc mun
dum. Quae omnia , descriptiones sunt rectae rationis, cujus dictamina leges efferiaturales, ante ostensum est.
III. Quod autem ea , quam posui- Decia mus pro naturae lege fundamentali , nem- re PQ 'serendam esse pacem, sit etiam sum ma legis divinae, ex his locis manifestum g erit Rom. 3. 17. I Uisia quae estitumma legis, o via ad pacem Psad 8ψ.li , vers ii. Iustitia Pax osculatae sunt. quaeren- Matth. s. 9. Beati Pacisci, quia filii Dei da pace. vocabuntur. Et postquam sanctus Paulus
ad Hebr. Cap. 6. versu ultimo , Chri
sum legis de qua agitur, legislatorem
dixerat esse , secundum ordisem Melchisedec Pontificem in aeternum, addit Capite sequenti, versu primo, Hic Melchisene erat Rex Salem , Sacerdor Dei siummi, 'dcc. Vers et . Primum quidem qui interpretatur Rex fustitiae ; deinde autem st 'Rex Salem, quoa est Rex pacis. Ex quo constat, Chrisum Regem in regno suo .
103쪽
61 L I B E R T A. Cap. IILiultitiam cum pace colligare. Psalms s. Diverte malo, se fac bomina inquire Pacem , ct persequere eam. Isaiae 9 6. 7. Parvulus enim est natus nobis , filius datus est nobis; ct factus est princ patu super humerum ejus, vocabitur nomen dis , Admirabilis , Consiliarius, Dein fortis, Pater futuri seculi , Princeps Pacis. Isai. y2. 7. mam pusthri super montes pedes praedicantis ct annoctantis pacem, annunciantu homum , praedicantis salutem , dicentis Sion , Regnabit Deus tuus. Luc. 2. l . in nativitate Chroti vox laudantium Deum di dicentium, gloria Deo in altissimis, ct in terra Pax hominibus bonae voluntatis. Et Isai. F3. 6. vocatur Euangelium, disciplina pacis. Isai. yy. 8. vocatur justitia , via pacis: Viam pacis nescierunt, nom est iudicium ingressibus eorum. Michaeas . s. loquens
de M ssa, sic ait, Stabit empascet in se
titudine Domini, O c. quia magnificabiturusve ad terminos terrae, edi Zrit se Pax. Prov. 3 1. Fili mi, ne oblivisscaris uos meae; is princepta mea cor tuum custodiat s longitudinem enim Herum , ct annos vitae , edi pacem apponent tibi. IV. Quod attinet ad legem primam ,
de commmitate omnium rerum abolendin ,
sive de introduectione mi & Tui habemus primum , iquam adversa. sit paci communitas illa , ex verbis Abrahamae ad
104쪽
eap. IV. LIBERTA s. 63 ad Lotum , Gen. 33. 8. Ne quies si jurgium ister meo te, ct inter pUorra meo ν umo pastores tuos. Ecce universa terra est abol--
coram te, recede is me obsecro Et legem da. de distininione Nostri dK. Alieni, confirmant omnia illa Scripturae sacrae loca, iquibus invasio in alienum prohibetur, ,
ut . Non occides, non furaberis, non moechaberis. Supponunt enim, Jus omnium
in emnia sublatum esse. U. Eadem praecepta stabiliunt legem 1. in naturalem secundam de servanda fide. G, Δ' Quid enim aliud est , Non invade in no ,
Hiem , quam, non invade in M, quod tar alis. pacto tuo tuum esse desit ' Expresse autem , de δε- Psilm i 4. vers s. quaerenti , Domine, vanda quis habitabit in tabernacula tuo ' respon - fide.
su mest, qui jurat proximo suo, ct non decipit. Et Proverb. 6. i. Fili mi, suo-
ponderis pro amico tuo, laqueasus es verbis oris tui. VI. Tertiam legem , t de gratitudine, Dem si asserunt haec loca. Deut. af. 4 Non ob- tia legis tu abis os bovis triturantis Id quod flan- naturalis, stus Paulus. I Cor. 9. 9. de hominibus gr/tindictum interpretatur, non de bubus tantum. Prov. ι7. I 3. mi reddit mola pro bonis, non recedet malum ὰ domo eius. Et Deut 2 O. lO 3. Si quamdo accesseris Haec agnandam civitatem, offeras ei pri- ''
mum pacem: s receperit, ct aperuerit tui port*, cunctus populus qui in ea est, se
105쪽
64 LIBERTA s. Cap. III. mabitur , ct serviet tibi sub tributo. Prov.
3. 29. Ne moliaris amico tuo malum, cum
iEo in te habeat fiduciam. Dis VII. Quartae de exhibendo se commo- .ruaνtae do , conformia sunt divina praecepta
loras na- haec. EXOd. 23. . s. Si occWreris homituratu, inimici tui aut asino mTanti, reduc ad eum. de exhi- Si sideris asinum odientis te iacere sub one- ις' 'se re , pertram ibis , sed siublevabu cmm ρ ρ ρ eo. vers. 9. Peregrino molestias non erv. Prov. 3. 3O. Ne contendas aherse hominem frustra, cum ipse tibi nihil mali Deerit Prov. 1 2. 26. negligit damnum . propter amicum , yustus e . is i 8 Vi iracundus provocat rixas. qui patiens est, mitigat si citatas. Proverb i8. 2ψ Vir amabilis ad societatem, magis amicin erit quὰin frater. Idem confirmatur Luc. I Q.
Parabola Samaritani , qui Judaei a latronibus vulnerati misertus est. Et praecepto Christi, Matth. s 39 Ego autem dico vobis, non resii Dre malo: sed si quis te percusserit in dextram maxiliam tuam , praebe illi is alteram , edic. It in VIII. Quae legem quintan probant, inter infinita alia loca haec sunt. Matth. ii na- 9 is . Si enim dimiseritu hominibuta peseturqli , eorum, dimittet ct vobis Pater vester coeleltis peccata vesira: si autem non dimi- ς-riη--hominibus : nee Pater dimittet vo bis peccata vestra, dcc. Matth. i 8 a Domise , quoties peccabit in me frater
106쪽
meus , ct dimittam ei y usquesepties' Dicit illi Iesus: Non dico tibi inquesepties, sed UPe septuagies septies ; hoc est, i
ties quoties. IX. Ad sextam te rem confirman- Itemdam pertinent omnia ea loca, qtim ju-fixta le-bent fieri misericordia=n. Qualia sunt: Matth. s. 7. Beati misericordes: quoniam tu misericordiam consequentur. Levit. I9.
v.',8. Non quaeras ultionem , neque . moreru r uriae ramum tuorum. duntiem, qui hanc legem non modo non confirmatam, sed & infirmatam scripturis putant , ex eo quod impiis post
mortem, ubi nullus emendationi, neque exemplo locus est , poena tamen maneat aeterna. Solvunt objectionem
hanc aliqui, dicendo, Deum nulla obis strictum lege omnia referre ad gloriam suam, sed homini non licere idem facere. Quasi Deus gloriam quaereret, hoc est, placeret sibi, in morte peccatoris lRectius respondetur, institutionem poenae aeternae fuisse ante peccatum , &rc-spexisse hoc tantum, ut metuerent homines peccare in futurum. X. Septimam comprobant verba Item Christi, Matth. s. 22. Ego autem dico vobis, quia omnis qui irascitur fratri suo, reui erit judicio ; qui autem dixerit, Fa μη siue, reus erit Gehennae igni Pi OV ebis ismε- ver. 18. profert contumeliam ,
107쪽
legis naturalis, contra seu perbiam.
stias εο LIBERTAS. Cap. IV. 'ra est. Proverb. 1 . 21. Liui despicit proxi/-msuum , peccat. I F. I. Sermo duror siuscitat furorem. I 2. 3 o. 'De aerisorem; ct exibit cum eo jurgium, cesabunt fgue cause, comtumniae.
XI. Legem octavam de agnostenda aequalitate naturae, hoc est, de humilitate , stabiliunt haec loca. Matth. 3. Beati paver; spiritu , quoniam Usorum es regnum casiorum. Proverb. 6. I 6. I9. Sex siunt quae odit Dominus, em septimum testatur anima ejus : oculos sublimes .&c. Proverb. i6. s. Abominatio Domini est omnis arrogans : etiam si manus a mavum fuerit , non est innocens. Pro F. II.
vera a. Ubi fuerit superbia , ibi erit o contumelia ; ubi autem est humilitas, ibi se sapientia Item Isai. o. i. s mi a
ventus Messiae annunciatur, pro praeparatione ad regnum ejus) vox clamantis in deserto , haec est : Parate viam Domini, rectas facite in solitudine semitas Dei nostri. Omnis massis exaltabitur, edi omnis mons er cossis humiliabitur. Sodabsque dubio non ad. montes , sed ad homines refertur. XII. AEquitaυ autem , quum posuimus nono loco, efflegem naturae, qua unicuique praecipitur caeteris eadem lura permittere, quae sibi permitti cupit. quaeque caeteras omnes leges in se com
plectitur, eadem est quam dc Moses pO .
108쪽
Cap. IV. LIBERTAS. 6ν nit. Levit. is . 38. Diliges amicum tum sol te ipsu n. & Servator noster, sum- mam ait esse Legis moralis, Matth. 22. v. 36. Magisser , quod est mandatum ma-mum in lege ' Ait illi Jesus: Diliges Dominum Deum tuum , bc. hoe est maximum ct primum mandatum ; secundum autem simile est huic , Diliges proximum, tuum, sicut te ipsum . in his duobus man- Ratis uniυersa lex pen et , ct Prophetae. Diligere autem proximum sicut se ip- .sum, nihil aliud est , quam ei omnia permittere quae nobismet ipsis permit- ,
tenda esse postulamus. XIII. Lege decima vetatur aereptio δε- δε- pergonarum ; quemadmodum etiam lo- cimae letiscis sequentibus. Matth. s. . Ut sitis naturaeis, ibi Patris ves, i , qui facit Solem suum contra ac
oririsuper justos ct injustos. Colos P 3. a . Non est Gentilis o udaeus, Barbarus 9 p rhnβ' Schtha, serυus ct liber; sed omnia, ct
in omnibus Christus. Actor. IO. 3 . Inmeritate comperi, quia non es personarum acceptor Deuν. a Paralip i 9 7. Non est apua Dominum nostrum iniquitas , neque 'aeceptio personarum. Ecclesiastic. 3s i 6. Dominus judex es , non apud iliam gloria personae Rona 2. 3I. Non enim acceptio A. personarum apud Deum est. XIV. Undecima lex, quae jubet com- Item sin,
muniter habenda tis quae λυidi non po - 4 cim sunt, nescio an expresse habeatur an
109쪽
68 LIBERTAS. Cap. IV. sis, ali , steris scripturis, necne ; praxis autem de haben- passim occurrit incommuni usu pulc6-- ωm- rum, viarum, fluminum, rerum sacra- muniter , rum, &c. aliter enim fieri non poterat, homines viverent. V Loco duodecimo legem naturin
Item QR quae neque dividi, neditaresa que communiter Vssideri possimi, ser--χ vj j tribuenda esse; id quod cum exem- naturalis, plo Mψα Confirmatur, qui ex praecepto de spie Dei, Num. 3 . partes terrae promissio--idm- nis tribubus sorte possidendas dedit: dis. t lini Actor. I. exemplo Apostolorum , qui in numerum suum , sic praefati, Tu Domine ostende, quem elegeris, &C. )Matthiam prae disto, sorte ascripserunt.
Idem colligitur ex Prov. 16.33. Sortes mittuntur. Et, quae decima tertia est
ilex, successio debebatur Mavo , scilicet Primo- genito Isaari, ne ipse cam Genes. 23'. 43. vendidisset, vel pater aliter statueret. X U I. Sanctus Paulus, scribens ad Corinthios, Mist. i. Cap. 6. corripit
illius civitatis Christianos, quod judiciis forensibus apud judices infideles suos
hostes inter se contenderent. Delictum de conseia esse inquiens, quod non malint injuriamtμendo accipere & fraudem pati. Eit enim illud Mitre. contra legem illam , qua jubemur mutuo commodi esse. Sed si accidat controvCrsiam esse de rebus necessariis, quid fa
110쪽
Cap. iv. LIBERTAS. 6 ciendum est Itaque Apostolus verssic loquitur: Ad verecundiam vestram 2 eo. Sic non est inter vos sapiens quisquam, . qui potestisdicare inter fratressuos i Confirmat igitur illis verbis legem naturae, ' et
quam numeravimus decimam quin- . tam, nimirum ubi controversiae vit
ri non possimi, constituendum esse ex consensu partium aliquem arbitrum, cumque tertium , ita ut quae est lex decima sexta) neuter litigantium judex sit in cauta propria. XVII. Quod autem judex si ve ar- Item δε- biter praemium pro sententia accie re ει- δε- non debeat, quae lex decima septirnaptima&- est constat. Exod. 23. 8. Nec accipies s natu
Z nera , quae etiam excaecant prudentes,
ἐν subvertunt verba jugorum. Et Ecclesiastic. zo. 31. Xenia ct dota excaecaruit Oculos iudicum. Ex quo sequitur, neque obligari eum parti uni magi., ripis ualteri ; quae est lex decima nona: con- desere. firmaturque etiam Deuter. I. I7. Nulla erit distantia personarum; ita parvum audietis ut magnum , de omnibus eis locis, quae addicta sunt contra personarum ac- ceptionem.
X VIII. Quod in judicio Friti, te- ti
's adhibendi sint, quae est lex decima eimae ο-octiva non mod5 confirmat scriptu- Aa Dra,' sed requirit plures. Deuter. 17. 6., at is ore duoetum axi trium restium peribit, ira, sequi Dybus.