장음표시 사용
71쪽
ἡum Ui3ο L 'I B E P. T A S. I Cap. II. i, is fissi resistere. Est enim in unoquoque gra-ἀamnum das quidam timiditatis summus , per corporis , quem malum quod infertur , appre lhendit ut maximum, ideoque necessitate naturali quantum potest, fugit, intelligiturque aliter facere non posse. Ad t lem gradum metus cum perventum fuerit , non est ces spe standum, quin vel fa- lga, vel pugna sibi consulat. Cum igitur nemo teneatur ad impossibile, illi quibus mors quod maximum naturae malum est, vel quibus vulnera, aut alia corporis damna inferuntur, nec ad ea ferenda constantes satis sunt , ea ferre non obligantur. Praetereae, ei qui pacto; tenetur, creditur: pacto umenim vi
culum sola fides est: qui vero ad sup
plicium ducuntur, sive capitale, sive capitali mitius, ςonstringantur vinculis,' vel satellitibus custodiuntur. Quod signum certissimum est, non videri illos pactis ad non resistendum fatis obligatos esse. Aliud est, si sic paciscor : Nisi fecero constituta die , interfice. Aliud, sitic, Nisi fecero se interficienti non resistam. Primo modo, paciscuntur omnes 3 si opus est; opus autem est aliquando:
secundo modo nemo , nec unquam Opus
est. Nam in statu mere naturali, si occi- .dere cupis, jus habes ex ipsb statu ; ita ut opus non iit prius credore, ut fallentem post intersi ias. In statu vero civili, ubi te jus
72쪽
Cap. II. LIBERTAS. 3 et jus vitae Ocnecis, omnisque poenae Corporalis penes civitatem est, illud ipsum jus interficiendi privato concedi non potest. Neque ipsi civitati opus est, ut aliquem puniat, postulare pacto, ut patientiam praestet, sed tantum, nequisquam defendat alios. Si in statu naturae, velut inter duas civitates, fieret pactum de interficiendo ni fecerit, intelligitur . .
praecessisse aliud pactum de non interfi- Ciendo ante praestitutum qiem. Itaque eo die si praestitum non sit, redit jus belli , hoc est, status hostilis, in quo omnia.
licent, ideoque etiam res itere. Postremo, paeto non resistendi obligamur; duorum malorum praesentium eligere . illud quod majus videbitur. Nam mors Certa majus malum est, quam pugna. Sed duorum malorum impossibile ca non eligere minus. Tali ergo pacto teneremur ad impossibile, quod natura pactorum repugnat. XIX. Similiter neque tenetur quisquam pactis ullis ad se accusandum, vel de se ac- alium cujus damnatione vita sibi acerba e indo futura est. Itaque neq; pater in filium, ne- invalidamque conjux in conjugem, neque filius in patrem, neque quisquam in eum siue quo ali non potest, testimolitum dicere obligatur frustra enim est testimonium, quod a natura corrumpi praesumitur. Quamvis autem pacto ad se accusan-
73쪽
LIBERTAS. Cap. II. dum aliqnis non teneatur, in quaestione tamen publica ad respondendum cruciatu cogi potest. Responsiones autem illae facti testimonium non sunt , sed investigandi veritatis adjumenta. Ita ut sive verum sive falsum cruciatus respondeat, sive non omnino respondeat, jure
Iuris iu- XX. Duurindum oratio standi δε- sioni adjecta, qua significat promior . Misis. nisi praestiterit, renunciare sele misericordiae divinae. Quae definitio ex ipsis colligitur verbis, quibus essentia jurandi continetur, nimirum , Ita me adjuυet Deus , vel aliis aequi pollentibus, ut apud Romanos: Tu Dpiter macta eum qui fefellerit , ut ego hane macto p ream. Neque obstat, quod Pus W-- non solum promistbrium, sed aliquando affirmatorium dici possiit: nam
qui assirmationem juram vito confirmat, promittit se vera respondere. Quam' quam autem quibusdam in locis moris erat su bd itis, per Rege uos jurare, id ex eo natum est quod Reges illi divinos sibi honores haberi volebant. Nam Duur dum ideo introductum est, ut major metus violandae fidei , quam is quo homines quos facta nostra latere possunt timemus, divinae potentiae consideratione atque religione incuteretur.
74쪽
Cap II. LIBERTAS. haXXI. Ex quo Muitur, Ius uran-yus dum concipi debere ea formula, qua utitur is qui accipit. Frustra enim adigitur p 'aliquis ad jus urandum per Deum quem non credit, ideoque neque metuit. Et si renim lumine naturali sciri possit Deum
esse nemo tamen per illum se jurare ar- ἡ ..;bitratur alia formula, vel alio nomine, accipit.
quam quod suae ipsius, hoc est ut existimat is qui jurat) verae religionis praeceptis continetur.
. X XI I. Ex allata 'uris uran si defi- 's-iunitione intelligi potest, pactam nudum non minus obligare, quam in quod ju--s 'ravimus. Pactum enim est, quo adstringimur; juramentum ad punitionem divinam attinet, quam provocare ineptum esset, sit pacti violatio non esset per illicita. illicita autem non essci, nissipactum esset obligatorium. Praeterea qui renunciat misericordite divinae, non obligat se ad poenam: quia semper licitum
est, poenam utcumque provocatam deprecari, atque divina, si concedatur, frui indulgentia. . Essectus ergo juramenta iss lus est, ut hominibus natura pronis ad violationem datae fidei major Juratis ea usa sit metuendi. XXIII. yuramentum exigere', ubi Iura. neque violatio pactorum , si qua sal, la mentum tere potest, neque ei cui fit sponsio, de- non exi- est potestas poenas exigendi, est facerela s. am.
75쪽
L I B T R T A S. in i ubi amplius aliquid qu im ad sui de si1o actor im nem sit necesse; significatque animum cui latist cupiendi non tam ut sibi bene, quam ut set re illi male sit. 'urnine mettum enim ex formula jurandi . pertinet ad iram Dei pro- 'ρ- Vbeandam, hoc est, omnipotentis in 'ebs 'ideo violant , quia. potentia' sua poenam humanam effugere' se posse sentiunt , & omniseri iti eos qui fidem λviolare id ei solent,' quia oculos homi- . num latere se posse sperant. se . .
tura quinta , misericordia. XI. Lex natura sexta quod poeia ae futtirum tantum spectant. XII. Lex natura septima, contra contarineliam X I I I. Iex natura Mava , cri tra *upe bidam. X V. Lex nasu in vi mi m estia. ae v. Ox naturae decima , 'dei. Aquitatis , fautra accepi e aevi . Ita natura undecima , de hadendis tri
76쪽
communi. xv I I. Lex uatura duodec via, de sorte dividendis. xv r I I. Lex naturae decima tertia, de primogenita dc prima occupatione. X r X. Lea naturae Lcima quarta , de incolumitate mediatorum pacis. XX. Lex natura dec ma quinta , de constituendo arbitro. x x I. Lex natura decima sexta , neminem esse arbitrum causae suae. x X tr. Lex naturae decimaseptima, Arbitros debere esse
sine spe praemii ab iis referendi quorum
causa judicatur. X X rri. Lex naturae decima Omba , de testibus. x x et v. Lex natuνα de-eima nona , nullum cum arbitro pactum, feti. xxv. Lex natura vigesima , contra
crapulam, & ea quae rationis usum impediunt. xxv quamsatim cognosci potest, an, quod facturisimus , sit contra legem
natura, nec ne. XX v i I. Lenes natura obligant in foro interno tantum. XX v I r. molantur leges naturae quandoque , facto legibus consentaneo. x x I x. Leges naturae sunt immutabiles. xxx. Qi tiges natura tonatur implere , justus est, XXX s. Lex naturalis eadem
cum morali. X X X s i. Unde fiat , quod quae dicta sunt de lege naturali , non sint eadem quae traduntuν a Pbit ubis circa virtus s. xxx r r i. Lex naturalis non es , propriὐ A- quendo , lex, nisi quatenus traditur inscriptura scra.
I T Egum naturalium derivatarum aD Lex nim tera est, Pastis stat, in esὰ, si v c fi turin 6-dem observandam. Ostensunt enim capite praecedente, Legem naturae praecipere tanquam rem conciliandae B 6 necese
77쪽
36 LIBERTA s. Cap. III. necessariam, unumquemque jura q uaedam sua mutud transferre , atque hoCVocari pactum , quoties futurum sit quod
transfertur. Hoc autem ad pacem conciliandam conducibile est, quatenus quae paciscimur facienda vel omittenda, ea re ipsa facimus vel omittimus ; frustraque essent pacta, nisi illis staretur. Quoniam ergo Pactis stare, sive Me re'are, necessarium est ad pacem conciliandam , erit per articulum a. cap. a. praeceptum legu naturatu,
. , II. Neque personarum quibuscum pascimur ulla datur hac in re exceptio, si-fid em cum aliis nec serventi si nec servandam putent, aut aliud quodne exce- libet habeant vitium. Nam qui pacisciti e. tur, eo quod paciscitur , frustraneam eam esse actionem negat. Et contra rationem est , scientem frustrae facere. Idem si praestandum paestum non putet, eo quisu sic putat, pactionem eandem seu straneam esse assirmat. Qui ergo paciscitur cum co, quicum fidem servare se teneri non putat, simul pactionem esse rem frustraneam, & non frustraneam , quod est absurdum Cum omni igitur homine: vel servanda est fides, vel non paciscendum , hoc est, vel declaratum
bellum , vel certa fida habenda est:
78쪽
Cap. IIL LIBERTA s. 'a III. Pacti violatio, sicut te dati repetitio, quae semper sita est in aliqua ovid. actione , vel omissione ) vocatur I N- Iuni A. Actio autem illa vel omi sito, injuria dicitur ; ut idem significent injuria, & actio vel omissio iniussa, atque utraque idem quod pacti vel sit mis- Iatis. Videturque iniuriae nomen inde actioni vel omissioni tribui, quia sime jure est , utpote quod ab eo qui agit vel
omittit translatum antea in alium D rat. Et emimilitudo quaedam inter id, quod in vita communi vocatur injuria ;
& id , quod in scholis solet appellari
Absurdum. Quemadmodum enim is qui argumentis cogitur ad negationem assertionis quam prius sustinuerat , dicitur redigi ad absurdum , eodem modo is qui prae animi impotentia facit vel omittit id , quod se non faeturum , vel non omissurum suo ante promiserat, , injuriam facit et neque minus in contra dictionem incidit, quam qui in scho Iis reducitur ad absurdum. Nam futuram actionem paciscendo , vult fieri ;non faciendo, vult non fieri : quod est velle fieri dc non fieri idem eodem tempore; quae contradictio est. Est itaque injuria, avurditas ta in conversatione. 8cut absurditas inseria quaedam est in disputatione.
79쪽
LIBERTA s. Cap. III. IHisia IV. Ex his sequitur, injuriam ) ne-εi selisi. - mini fieri posse, nisi ei quicum inter pa-νip test, num, sive cui aliquid dono datum cst, qμVμm vel cui aliquid est promissum. Id- sint Jhi' eoque damnum δί injuria saepissime disjunguntur. Nam si dominus sErvo, qui
obed sentiam sibi pactus est, imperct, ut pecuniam tertio numeret , vel beneficium conferat; is si non faciat, damnnm quidem tertio, injuriam autem dominobli facit. Sic quoque in civitate, siquis alicui noceat, quicum nihil paetus est, damnum ei infert cui malum; injuriam seli illi, qui totius civitatis potestatem habet. Etenim si is damnum recipit, injuriam expostularet, is qui fecit, sic di- iceret, quid tu mihi ρ quare facerem ego tuo potius quam meo libitu, siquidem.
quin tu tuo, non meo arbitratu facias, non impedio 8 in qua oratione, ubi nulla intercesierunt pacta, non video, quid
sit quod possit reprehendi. Annota Injuriam nemini &c J In fullitiae
is, signi at relative ad legem ; Iniuriae tum ad legem ; tum ad Persenam certam. Nam injuss/m, Omnibus in is tam est; Injuria vero potest esse, nec tamen mihi melilli, sed alii ; ct quandoque nemini priumro, Jed civitati tantum ; etiam nec homini cuiquam nec eimitati, se soli Deo. Nam pacto , ct juris translatione , si, ut in juria in hanc vel illam Ieri dicatur. Hinc e s , quod
80쪽
quod in omni ciuitate ferὶ Gidemus quae
privati homines inter se verbo vct scrip o contratant, exigi vel remitti arbitrio obligantis. Da va vero quae inferteritur contra leges citatatis , ut furtum, homscidium. ct similia , κοὰ ad . Entatem ejus cm' damnum est illatum , sed arbitrio cista . . tis, id ess . iuxta leges cou laxas visi- idicari. Itaque Drjuria in hunc , nis possium dis in hunc franslationem ex stere non ti,
potest. V. Nomina haec , ytissum , dc D- 'istisia I sium , sicut oc yugitia dc Injustitia, itistinctis aequivoca sunt: aliud enim significatit cui a Persenis , aliud chm Actionibus illisi 'tribuuntur Cum actionisus tribuun--ημ , 'tur, idem significat yugnis, quod jure Wfactum; dc ID Uum , quod Injuris.' Ille 'μ' autem qui fecit rastum aliquid , ideo fons, noringus dicitur: eum autem qui fecit aliquid In ii gum, non ideo m-' justum', sed sontem dicimus. Quando vetam de personis usurpantur , σῆ iustum significat idem inlod juste faciendo deIechari , justitiae utidere, vel conari facere in omni re id quod iustum est. Et os injustum est negligere justitiaim , vel eam non pacto suo, sed praesenti com-m odo mensurandam exilli mare. Ita ut alia sit animi . thstituti, sive hominis, alia unius actionis vel omissionis justi tia θοῦ istis; possintque hominis in s