Elementa philosophica de ciue, auctore Thom. Hobbes Malmesburiensi

181쪽

r o I M P E R I u M. Cap. IX. xio explicetur. Qui hactenus Dominium patris in liberos asserere conati sunt, argumentum nullum attulere

praeter generationem; quasi per se evidens sit, quod a me genitum est meum esse; si militer faeientes, ac si quis putet si triangulum sit , statim apparere, sine alia ratiocinatione angulos ejus elle aequales duobus rectis Praeterea, cum Dominium, hoc est, imperium si premum indivisibile sit, ita ut nemo' duobus Dominis servire possit, ad generationem autem duae personae concurrant , Mas &. Demina, impossibile est ut Dominium omnino acqunatur sola generatione. Quare origo Dominii paterni diligentius hoc loco quaerenda est. TomA II. Redeundum igitur est ad statumnium ira naturalem, in quo propter aequalitatem naturae, omnes homines naturae

aetatis inter se aequales habendi sunt. jure naturae victor vim Dominus est. p. saιὸ igitur Naturae Dominium infantueum primum pertinet, qui primus in potestate sua ipsum habet. Manifestum autem est, eum qui modo nascitur, prius esse in potestate matris , quam cujusquam alterius, ita ut illum vel educare, vel exponere, suo

arbitrio & j ure possit.

III. Siquidem ergo educeti quoniam

182쪽

Cap. IX. I M P E P. I u M. - 14Iniam status naturae status belli est ea lege educare intelligitur, ne adultus , infantis hostis fiat, hoc est, ea lege ut ipsi O- Originali

bediat. Cum enim necessitate natura-ma

li velimus omnes id quod nobismet ipssses apparet bonum; intelligi non potest, quemquam ita vitam dedisse cuiquam,

.ut possit timui. de vires aetate acquir

re, de jure hostis esse. Hostis autem est quisque cuique, cui neque paret

neque imperat. Atque hoc modo , . in statu naturae, omnis puerpera simul& mater fit dc Domina. Dod vero quidam aiunt, non matrem, in hoc casu, sed Patrem fieri Dominum, propter praestantiam sexus, nihil est; nam & ratio in contrarium est, quia inaequalitas virium naturalium minor est, quam ut mas in foeminam imperium sine bello acquirere possit. Et consuetudo in contrarium non est; quia

minae , nimirum e Amazones , quon-

. dam bella contra hostes gesserunt, de de prole sua suo libitu statuerunt i hodieque pluribus in locis feminae sunt cum summo imperio. Neque de harum tiberis statuunt mariti, sed ipsae 1, quod 'Dre naturae faciunt, siquidem qui summum habent imperium, legibus civilibus, ut supra ostensum est, non tenentur. Adde quod in statu naturae

sciri non potest, cujus patris Aiseni si

183쪽

r42 IMPERIUM. Cap. IX. nisi indicio mat, A. ejus igitur est quem marer vult enim esse , dc proinde ma tris est Originale igitur in liberos Dominium, matris est; & apud ho-

mines non minus quam caetera animantia , partus ventrςm sequitur.

I, , A matre autem ad alios transito stilo Dominium di versis modis. Primo, si qui s a suum dereliquerit, sive abjecerit quicι-- flium exponendo. Is igitur qui exposi-

servatur. tum educaverit, idem habebit Dominium , quod habebat mater non generando , sed alendo) dederat, exponendo tollit. quare dc obligatio, quae orta est ex vitae donatione , per expositionem sublata est. Ei autem qui ipsum alendo conservavit, omnia debet conservatus , dc nomine alumni ; tanquam matri, & nomine servi, tanquam Domino. Etsi enim mater filium in statu natu pae ubi omnia sunt omnium, repetere possit, eodem scilicet jure, quo quilibet alius) tamen stius jure non potest ad matrem se

transferre.

V. Secundo , si mater bello cap ς e in , natus ex ea capientis est , pro Ve' e quod qui Dominium in pers mhabet, Dominium habet in omnia quae

ris si praecedente , Articulo ς, dictum est. Tertio, si mater civis sit cujuscunque

184쪽

Cap. XI. IMPERIUM.cunque civitatis , is qui in ea civitatu habet summuni imperium, Dominium habebit ejus qui ab ea nascetur: nam A matris Dominus est, quae habenti summum Imperium in omnibus ten tur obedire. Quarto, si mulier virosd tradiderit in vitae societatem. ea lege ut imperium apud mirum sit, qui

nascitur ex ambobus, patris est, propter imperium in matrem. Sed sitfemina imperium habens , flior ex subdita

susceperit , suscepti matris sunt. Aliter enim, salvo imperio, mulier fi- .lios habere non potest. Atque universaliter, si maris & feminae secietas inio sit, ut alter alterius imperio λbjiciatur , liberi sunt impra amis. U I. Caeterum in statu naturae, si- dictis quidem mas oc foemina secietatem contrahant, ita ut alter alterius imperio maris non subsit, nati ex iis matris sunt propter rationes adductas supra arti

culo tertio, nisi aliter pactis provi-' ' sum sit, pactis enim de jure

1uo disponere potest prout velit, que- ρ- .madmodum factum est olim ab Ams' κυῆρactaetoribus, quae ex vicinis susceptos li- villar/H-be os, mares quidem illis remiserunt, foeminis sibimet ipsis pael o retinue- flatuatur runt. In civitate vero, si contractas fit inter' marem & foeminam ad coli

bitationem, liberi geniti, patris sunt: ι quia

185쪽

r IMPERIUM. Cap. I x. a in omnibus civitatibus, scilicet

constitutis a Patribus, non amatribuι- familias, imperium domesticum viri est. vocatur autem talis contractus, si fiat secundum leges civiles , MATRIMON1UM . si vero contrahant concubinatum tantum, sunt vel matris vespatris, varie, prout in diversis civitatibus Leges civiles diverse sunt. VIII. Soniam , per articulum tertium , mater originaliter liberorum Domina est, & ab illa pater, vel alius tribui, quispiam jure derivato; manifestum

non mi,us est, non minus illis esse subje-2-mfer ωγs a quibus aluntur Zc educantur,

vi qmi' quam ferυi Dominis, vel subditi illi Q qui Dmmum habet imperium in civita- te; neque posse parentem, quam diu in ejus potestate est. Aio injurium es.se. Etiam subjectione iisdem modis Filim liberatur, cyaeibus subditis & sesevus. Eadem enim res est emancipatio cum minumissione, dc abdicatio cum exilio. VIII. Patrem -familiis emamripam re omen- , vel manumissusservus, privatum

eisinoe jam patria dc herili potestate minus metuunt, & si quiden a verus & i ternus sjectetur honor minus honorant quam ante. Est enim honor nihil aliud, quam potentiae alienae aestimatio; Ddeoque cui minus potentiae est, minus semPer

186쪽

Cap. IX. IMPERIUM. I ssemper est honoris. Non est autem pu-

tandum, ma numitterarem manumissum , Vel emancipantem emsincipatum , ita vo

luisse libi sequare, ut ne beneficii quidem reus esset, sed in omnibus se gereret, tanquam aequalis sibi esset. 4ntelligendum igitur semper est, eum qui liberatur subjectione, sive sit sermus, sive filius , sive colonia aliqua . promittere saltem externa signa omnia. quibus stiperiores ab inferioribus f lent honorari. Ex quo sequitur, prae- 'ceptum illud de parentibus honorandis esse legis naturalis , non modo sub titulo gratitudisos , sed etiam Pactio

nis.

IX. Quaenam ergo est, quaeret ali- qua quis, inter liberum, vel inter civem, eon sae& servum differentia ρ neque enim libertas, quod stiam , a quoquam striptore σexplicatum est, quid sit libertas, dcquid servitus. Vulgo omnia nostro in arbitratu facere, atque id impune libertas; id non posse, servitus judicatur: quod in civitate , dc cum pace humani generis fieri non potest; quia civitas sine imperio & jure coercendi nulla est. LIBERTAS, ut eam definiamus, nihil aliud est quam absen

tia impedimentorum motus; ut aqua va-

se conclusa ideo non est libera, quia vas impedimento est ne essiuati quae G fraeto

187쪽

xi S IMPERIUM. Cap. IX. fracto vase liberatuν Et est cuique Bbertas major vel minor, prout plus vel minus spatii est in quo versatur; ut majorem habeat libertatem qui in amplo carcere, quam qui in angusto custoditur. Et potest esse homo liber

versus unam partem, nec tamen ve

sus alteram; ut qui iter faciens sepibus & maceriis, ne vineas & segetes viae vicinas conterat, hinc.& inde cohibetur. Et hujusmodi quidem impedimenta externa dc absbluta sunt:

quo sensu omnes servi de subditi tiberi

sunt, qui non sunt vincti, vellincar- cerati i Alia sunt arbitraria, quae non ab lute impediunt motum , sed per accidens , nimirum per electionem nostram. ut qui in nave est, non ita

impeditur quin se in mare praecipitare possit, si velle possit. Atque hic quoque, quo quis pluribus viis movere se potest, eo majorem habet libertatem. Atque in hoc consistit libertas civilis, nemo enim sive subditus, sive Aius familias, sive servus, ita cimitatis vel , patris vel Domini sui, utcunque severi, poenis propositis impeditur, quin omnia facere, dc ad omnia se convertere possit, quae ad vitam dc sanitatem tuendam sunt necessaria. Non igit ut

reperio quid sit, de quo vel servus qui quam conqueri possit eo nomine

quoci

188쪽

Cap. IX. IMPERIUM. Torquod libertate careat, nisi miseria sit. ita cohiberi ne ipse sibi noceat, dc vitam . quam bello , vel infortunio . vel demum inertia sua amiserat, unicum omnibus alimentis, dc omnibus rebus ad vitam A sanitatem necessa-aiis, ea lege recipere ut regatur. Qui aenim ita cohibetur poenis propositis . . ne omnia quae vult, faciat, non op- rimitur λυitute, sed regitur Zc su- ematur. Hoc autem in omni civitate& familia, ubi servi exsistunt) eivestibari, & fbi familias prae semu exi- .anium habent, ut & ministeria civia talis, vel familiae obeant honoratiora, & plus possideant rerum stri fluarum. Atque in hoc sita est ditarentia ju- ter civem liberum δc servum , quod

LiBER quidem is sit qui seli civitati, SERV us autem qui Ctiam.concivi servit. Libertas alia omnis, exemtio cst a legibus civitatis, & propria imperantium. X. Pater-familias , liberi servique Alcm .sejus, rirtute imperii paterni, in u-jusmianam personam civilem coaliti, F Α- Mi L 1 A dicitur. Eadem , si multiplicatione prolu, dc servorum acquisitione, numerose fiat, ita ut sine bel-ν

li incerta alea subiugari non possit, appellabitur REGNUM PATRl MoN I A L E. Quod quamouam vi acqui-G a situm '

189쪽

148 IMPER Iu M. Cap. IX. situm disserat a Monarciria institutiva origine di modo constituendi, constitutum tamen omnes easdem habet proprietates , dc idem est utrobique

imperii jus, ut non sit opus quilibet de iis seorsum dicere. XI. Quo jure summa imperia con-23. . sunt, dictum est : breviter

sucemνο- jam, quo jure continuentur, dicenianis insta dum est. Jus autem quo continuan--οnaγ- tur , illud est quod appellatur jusebia locum SUCCEss Io Nis. Quoniam aulcm in Miat. Demodratia, summum imperium apud populum est, quamdiu cives exsistunt, tamdiu penes eandem est per nam. Populus enim succesorem non habet. . Similiter in Arsocratia , moriente uno optimatum, aliquis alius in ejus locum a caeteris substituitur; ideoque nisi simul deficiant , quod suppono Munquam accidere, nulla est.

Quaestio igitur de jure Decessionis insita Monarchia absoluta locum habet. Nam qui ad tempus tantiim summum exercent imperium , non

sint ipsi Monarchae, sed minifri civitatis.' , XII. Primum autem, si Monarcha testamento instituerit , μα-- siccedet. nam si a populo in pistam stiluatur, habebit omne ius in civi-cisis iis, talem quod populus habebat ue ut o

190쪽

Cap. IX. I M P E R I u M. 3 9stentum est Cap. 7. art. II. Sed popu- seu potuit ipsum eligere, ergo eodem' ' jure ipse alium. Sed in etiam a re. Patrimoniali eadem sunt jura, quae in institutivo. Quare monarcha omnis

i potest succesorem sibi testamento face. re.

XIII. Quod autem quis testamento transferre in alium potest, io, j, eodem jure donare, vel vendere , vendere. vivens potest. cuicunque ergo is

i summum imperium tradido it , si-

Ve dono , sive pretio , jure tradi- tur. . XIV. Quodsi neque Testamento, avtinarcha neque aliter , voluntatem suam de iure r-,l successere vivens declaraverit, intelli-fmρ' in-gitur, primum, noluisse eum redire . civitatem ad Anarchiam , sive statum belli, id est, ad perniciem civium: i tum quia non potuit id facerQ lines re violatione legum naturalium , quibus in foro conscientiae obligatus erat ad omnia quae ad pacem necessario conducunt: tum etiam quia si voluisset, non crat difficile id aperte declarasse. Deinde , quia jus transit secundum voluntatem patris ; censendum est de successiore per signa voluntatis ejus. Intelligitur ergo, voluisse eum , subditos sitos sub regimine esse Monarch co, potius quam alio, propterea quod