장음표시 사용
201쪽
,6o IMPERIUM. Cap. nfitendum est, incommodum quidem hoc esse, sed ex numero eorum quae in omni genere civitatis reperiuntur; in Monarchia autem tolerabiliora , quam in Democratia. Nam dc si v lii Monarcha illos locupletare , pauci sunt, quia unius sunt. Sed in Dem cratia, quot sunt Demagogi, id est , potentes apud populum oratorer . qui
di simul plures sunt, & quotidie novi suboriuntur tot sunt qui,
cognatos , amicos adulatoresque ditandos habent. Cupiunt 'enim singuli , non modo familias suas divitiis potentes illustrestiue reddere, quantum. possunt, sed etiam alios sui muniendi causa beneficiis devincire. Monarcha ministros & amicos suos, quia non sunt numerosi, sine civium di- spendio, deferendo scilicet illis belli pacis lue munia, magna ex parte cxplere potest; in Democratia, ubi multi satiandi sunt, & semper novi , fieri id sine oppressione civium non potest. Monarcha quamquam possit indignos promovere , sepe tamen id
facere non vult ; Oratores autem in Democratia semper hoc omnes vel-
Ie intelliguntur, ideo quia opus est. Aliter enim potentia eorum qui id seli
facerent ita cresceret, ut non modo si
bi, sed civitati formidanda esset.
202쪽
Cap. X. IMPERIUM. IsrUII. Summi imperii incommodum aliud est, metus ille mortis per-mcentes petuus, in quo unumquemque versa- minus ebi ri necesse. ost dum reputat secum , noxios efposse eum qui imperat, non pinnas quas velit, in quae velit pecca βιωθta constituere, sod etiam cives inno-η V, 3 scentes, qui nihil contra leges com- ' ' miserunt, ira & libidine jugulare. 'p' '' Atque magnum hoc revera in omni. civitatis specie incommodum est, ubi
sit: incommodum enim ideo est' quia sit, non quia fieri potest:) sed
vitium est Regentis, non Regiminis: non enim Neronis Monarchiae sunt omnia essentialia. Minus tamen saepe damnantur cives immerito, regnante
Homine' quam populo. Nam Regra λ-i viunt in eos tantum, qui vel consiliis intempestivis molesti, vel verbis Con- tumeliosis, vel voluntate ad versi ipsis
solis sunt. Faciunt autem ut potentiae excessiis, quem habere unus civis
supra alium possit, innoxius sit. Ita-i que Nerone vel Caligula aliquo rei gnante, pati immerito nemo potest .i nisi qui ipsi cogniti sunt. nimirum Aulici, vel munere aliquo consipicui; neque omnes, sed illi soli, quibus est quod is habere cupit ; nam qui molesti aut contumeliosi in cum sunt merito plectuntur. In Monamchia igitur s
203쪽
161 IMPERIUM. Cap. X. vitur, is qui latere vult, qualiscunque sit qui regnat, extra periculum est. Patiuntur enim soli ambitiosi, caeteri ab injuriis potentiorum defenduntur. Sed in dominatione populari tot possunt eta Nerones, quot sunt Oratores qui populo adulantur. tantum estim potest unisquisque eorum, quantum ipse populus , atque in subtrahendis a poena iis, qui per libidinem & odia privata concives immerito occiderunt, quasi tacito quodam inter se Pacto , Hodie mihi , cras tibi, alter alterius cupidini mutuci cedunt. Plaeterea potentiae pyivatae terminus quidam est . ultra quem civitati perniciola futura est, & propter quam Monarchis aliquando necessarium cst providere, ne quid inde Respublica capiat detrimenti. Illam igitur potentiam, quando in divitiis sita erat, divitiarum diminutione diminuerunt ; si quando vero consisteret in aura populari , ipsum potentem sine alio crimine sustulerunt. Idem in Domocratiis fieri solet. Nam ostrari ο exsulabant potentes Athenienses sine crimine, propter potentiam selam, ec necabantur Romae tanquam regnum aste fetaverint, qui plebis favorem captabant beneficiis. Parcs in hoc Democratia dc Monarchia, impares tamen fama fuerunt: quia fama
204쪽
a populo est i dc quod a mulliis
fit , a multis laudatur. Ideoque invidia in virtutem eorum factum esse ,
dicitur , si faciunt Monarchae , quod si fictum esset a populo, politia esset.. V. I II. Sunt qui ideo Monarchiam Iiberta Democratia incommodiorem putent , tem si
quod illis mimis libertatis sit quam ibis. Si per libertatem intelligant exemtionem a subjectione, quae legibus,
est, mandatis debetur pρο ii, nequς his, his in Democratia, neque in alio statu ci- ὰ--sis, vitatis quocunque ulla omnino δει-ο.tas cst. Si libertatem in eo sitam esse intelligant, ut paucae sint leges, pauca vetita, dc ea talia quae nisi vetentur, non sit Pax, tunc n o plus eine libertatis in Democratia quam in Monarchia. potest enim non minus haec quam illa cum tali libertate recte consistere. Etsi enim portis turribusque civitatis cujuscunque , characteribus quantumvis amplius libertas inscriba. tur, non est ea cujuscunque civis', sed civitatis libertas ;ineque meliori
jure verbum illud civitati inscribitur, quae a populo, quam quae a Monarcha regitur. Sed quando cives privati, id est, subditi libertatem boicunt, nOmine libertatis non libertatem , sed Dominium poscunt i quod tamen prae inscitia minimeri animadvertunt. Si enim
205쪽
16. IMPERIUM. Cap. x. enim quam libertatem quisque sibi
expetit, eandem prout lege naturae praeceptum est . aliis concederet, rediret ille status naturalis, in quo Omnes jure possunt omnia; quem ut omni subjectione civili peiorem , si scirent, respuerent. Sed si quis liberum esse solum poscat, caeteris obstrictis. quid aliud quam Dominium poscit; Nam qui solutus est omni vinculo, vinctorum omnium, quotquot sunt, Dominus est. Non est ergo ma-aor libertas civium in statu populari , quam Monarchico. Id quod imponit. est participatio aequalis munerum publicorum, de Imperii Nam ubi imperium populi est, cives eatenus imperium singuli participot , quatenus populi imperantis partes sunt. Munera autem publica aequaliter participant , quatenus in magistratibus Zc ministris publicis eligendis aequalia habent suffragia. Atque hoc est quod voluit Aristoteles, ipse quoque consuetudine temporis libertatem pro imperio nominans. Lib. 6. Politicorum , cap. 2.
In statu populari libertas est ex seu Viatione. vulgo Heunt, tanquam extra statum hune liber esset nemo. Ex quo obiter colligere licet, cives eos qui in Monarchia sublatam libertatemplorant L hoc tantum stomarchari .
206쪽
Cap X. IMPER Iu Μ. Iss quod non adhibeantur ad Reipublicael gubernacula. IX Sed ob hoc ipsum fortasse ali-mη δι' quis statum popularem maximo inter civibus' vallo anteferendum esse di-tnmmmst
cet, quod illic , ubi scilicet negotia publica omnes tractant, prudentiam , , scientiam, eloquentiamque suam . deliberationibus circa res maximae dif- : ficultatis & momenti publiVe is istas, tandi potestas omnibus facta sit ; quod propter naturae humanae inna- tam laudis cupiditatem, omnibus iis , qui vel clatibus virtutibus antecellunt, vel sibi videntur caeteris antecellere , omnium rerum est jucundissimum. hic vero via illa ad laudem dc dignil tales obtinendas, maximae parti ci- vium praeclusa est. Quid autem est , , si hoc non est incommodum ὶ Dicam. Sententiam ejus quem contemnimus, i nostrae praelatam videre ; sapientiam
'nostram in .conspectu nostro negligi ;
incerto certamine inanis gloriae, ce
P tissimas suscipere inimicitias; hoc enim declinari non potest, sive vicerimus, si ve vincamur ;) odissedc odio esse ob
dissimilitudinem opinionum; conciliata vota nostra ubi non est opus, sine fruetu omnibus patefacere; rem domesticam negligere: Haec, inquam , incommoda sunt. Abesse vero a cer-
207쪽
TMPERIUM. Cap. X. tamine ingeniorum, quamquam ea certamina facundis jucunda unt, non est ideo illis incommodum, nisi etiam. - viris fortibus incommodum dicemus esse pugna prohiberi, propterea ' ω ea delectantur.
D,ldι - Praeterea multa cauta sunt, quationes ei- re minus recte in magnis conventibus viles ma- deliberatur, quam ubi consiliarii sunt gnis cini- pauci. Quarum una est, quod ad bus male recte deliberandum de omnibus quae commit- ad salutem civitatis conducunt , c gnitu necessaria sunt, non modo cap Uter intus, sed etiam ea quae foris p intus quidem quesbus rebuβ, α
λisi iis unde quaesitis, civitas alitur & defenditur; quae loca praesidiis habendis
apta; unde milites Zc habendi 8c alendi sint; quis sit civibus animorum habitus versus principem, vel Civit iis gubernatores, de multa similia. Foris autem , quanta 3c in quibus rebus sita sit potentia singularum civitatum vicinarum; quid nobis ab illis commodi & incommodi proveniat; qui
assectus eorum & erga nos, de stan- vicem ; dc quid quotidie apud eos Consilii capiarur. Haec autem quia pau cissimi cognoscunt in numerosis CCeta
hominum, maxima ex parte talium rerum imperitorum , ne dicam in -Pδcium, quid numerus ille deliberantium
208쪽
Cap. X. IMPERIUM. Is tium ineptis sententiis contribuere ad consilia, aliud quam impedimentum potest. XI. Alia causa, quare magnus coetus ad deliberationem minus idoneus ea est, quod unusquisque eorum quitiam. sententiam suam explicant , necesse
habet perpetua & longa uti oratione ;eamque , existimationis causa , audientibus, quantum potest, ornatam gratamque eloquentia reddere. Eloquentiae autem munus est , Bonum& malum , Utile & inutile , Honestum& inhonestum, facere apparere majora vel minora , quam revera sunt , dc
D tam videri , quod injustum est ,
prout ad finem dicentis videbitur Conducere. Hoc enim est perluad re; & quamquam ratiocinentur, non procedunt tamen a principiis veris ,
jam vulgo receptis , quae maxima eX parte erroneae esse selent, neque orationem suam naturae rerum, 1ed assectibus animorum convenientem esse student. Unde accidit, non recta ratione, sed impetu animi sententias ferri. Neque est hoc hominis , sed ipsius Eloque utiae vitium, cujus finis ut magistri Rhetoricae omnes docent) nonvcritas est, s nisi per accidens) sed victoria s
209쪽
168 IMPERIUM. Cap. X. choria; & munus, non docere, sed .
suadere. Pγορρω XII. Tertia causa, quare in ma- factiones. gno coetu minus utiliter deliberatur .
ea est , quod inde factiones in civitate oriantur, & cx factsonibus seditio de
bellum civile. Quando enim contrariis sententiis orationibusque pugnant aequales oratores . victus victorem , eosque una omnes qui illius sententiam sequuti sunt, tanquam consI-
lium & sapientiam suam contemsis sent, odit, studetque quomodo faciat, ut consilium adversiarii exitum sortiatur civitati damnosum ; sic enim sibi restitutum, illi ademtum gloriam iri videt. Praeterea ubi suis agia non sunt ita inaequalia, quin spes victis sit, posse se in conventu alio, acces.sione paucorum hominum sibi consentientium, partes habere superiores , ibi praecipui eorum caeteros convocant ; seorsum deliberant , quomodo sententiam ante latam abrogare possint; statuunt inter se ad proximum con ventum frequentes dc primi adesse a disponunt quid quisque , & quo O dine dicere debeat ut res denuo agia tetur, & quod frequvntibus ad verrariis ratum, id iisitem, aliqua ex parte, per negligentiam absentibus, sat
irritum. Atque hujusmodi industria
210쪽
Cap. x. IMPERIM . ID stria diligentiaque , qua utuntur ad faciendum populum, stactis appellari selet. Quando autem factio suffragiis
minor, viribus major vel non multo - minor est, tunc quod eloquentia & arte obtinere non potuere, id armis tentant , dc bellum nascitur civile. Sed haec, dicet aliquis, non necessa- . Iio, nec saepe accidunt. Idem dicere' posset, Oratores non esse necessariol cupidos gloriae , dc non sepe in magnis rebus magnos oratores dissen.
XIII. Sequitur ex his, ubi le- μ' regum ferendarum potestas summa ad instabili-
conventus tales defertur , leges insta. t. remi biles esse, mutarique, non ad muta-1 m. j tionem status rerum, neque ad mutationem animorum, sed prout m l jor numerus hominum nunc exl hac , nunc ex illa famone con
i fluxerit adeturiam; ita ut leges ibi, tanquam super undas, huc illuc nu-
XIV. Hoc etiam quarto loco de- Pres tres liberationes magnorum coetuum ' incommodi habent, quod civitatis consilia, quae tacita esse saepissime perma- μὰ gni interest, ante ad inimicos pros rantur, quam possint perduci ad' esse