Elementa philosophica de ciue, auctore Thom. Hobbes Malmesburiensi

231쪽

rq, IMPERIUM. Cap. XII.& belli di pacis nervi sunt pecuniae, qui sic dividunt, aut non rem ipsam dividunt, sed imperium quidem illis dant,inquorum potestate est pecunia, nomen vero alteri, vel si dividunt civitatem dissolvunt. neque enim bellum si opus est geri, neque pax bublica sine pecunia conservari potest. rἰδ vi , VI. Vulgo docetur, sanctita talem non gurio ct ratione naturali ae- qm ηρ' quisei, sed Jemper sypernaturaliter hora in pu is in infodi moli1s iramit. Quod si ve-νσιιρ- esset, non video quare rationem

Wςq'i ii fidei nistrae reddere juberemur, aut curis non sit Propheta, quisquis vere Chri- stianus est; aut denique quare non unus-eerius is, quisque quid faciendum , & quid fu- dioe iis-giendum sibi sit . ex propria potius in θirari, spiratione, quam ex praeceptis imperan- seditivia lium,aut recta ratione aestimaret. Red I- visi tur igitur ad cognitionem privatam boni& mali, quae concedi non potest sine ci-

. vitarum di Glutione. Opinio haec ad latὰ per orbem Christianum diffusa est,

ut numerus Apostatarum a ratione naturali pene infinitus sit. Nata autem est ab insanis hominibus, qui Scripturarum lectione copiam verborum sacrorum nacti, ita ea concionando conne here λ-liti sunt, ut eorum oratio nihil signifi- lcans, imperitis tamen hominibus divina videatur. cujus enim ratio nulla , oratio

divina

232쪽

Cap. XII. IMPERIUM. I rdivina apparet, is necessario divinitus videbitur inspiratus. VII. Septima civitatibus adversedoeirino est, Civibus sugulis earum re-fri dis vim quar possident , absolutum esse Domi- rerumnium. Hoc est, proprietatem talem, jus. caeterorum omnium, non modo P F concivium, sed etiam ipsius civitatis in ealdem res excludit. Id quod verum non est. Nam qui Dominum habent, Domi- ρώm,fdiis nium non habent, ut probatum est C. S. ιιοsa via art. s. Civitas autem civium omnium nio. Domina est, ex constitutione. Ante sus ceptum iugum civile, nemini erat qui quam jurisproprii, omnia omnibus comerant dic ergo, unde tibitas haec, nisi a civitate λ Unde autem civitati, nisi quod unusquisque jus suum in civitatem transtulisset y Et tu ergo tuum jus civitati quoque concessisti. Domini ergo M proprietas tua tanta est ,

di tamdiu durat, quanta & quamdiu irsa vult. Sicut in familia filiorum singulorum propria sunt bona, quae 3 quam- v diu vult pater. Sed multo maxima pars hominum qui prudentiam civilem profitentur , rationem aliter colligunt. quales, inquiunt, natura sumus ; nulla

causa est quare quis rem meam mihi meliore jure auferat quam ego illi suam; scimus, ad dcfensionem publicam pecunia aliquando opus esse, sed qui eam exigunti .

233쪽

disponit

i 6E IMPERIUM. Cap. XII. punt, opus esse monstrent, Zc a volenti-Dus, accipient. Nesciunt qui sic losuuntur ea quae fieri volunt, jam ab initio in ipsa civitatis constitutione facta esse;id'oque loquentem tanquam in multitudine di Gluta dc noncum facta civitate , factam dissolvunt.

VIII. Ultimo loco Regimini civili

adversatur, praesertim vero M'narchico, quod homines non satis distinguant inter populum & multitudinem. Populus est unum quid, mram habens coluntatem , dc cui actio una attribui pessit. Nullum horum de multitudine dici potest. Populus in omni civitate regnat ;nam & in Monarchiis populus imperat, vult enim populus per voluntatem unius hominis. Multitudo vero cives sunt, hoc est, subditi. In Democratia & e risiserar tia, cives sunt multitudo ; sed curia est populus. Et in Monarchia , subditi sunt multitui et,& quamquam paradoxum sit )Re eest populus. Vulgus hominum δε alii qui haec ita esse minime animadvertunt, de magno numero hominum semper loquuntur tanquam de populo, hoc est, de civitate ; dicuntque rebellasse civitatem

contra regem squod est impossible dc

populum velle & nolle, Muod volunt de nolunt molestita mussitantes subditi, sub praetextu populi, cives contra civitatem, hoc est, Multitudinem contra popu-

234쪽

Cap. XII. IMPERIUM. 1 I9;lum animantes. Atque hae fere sunt opiniones , quibus imbuti cives faciles sunt ad tumultuandum; dc si quidem majestas in omni civitate, ei vel eis conse vanda sit qui summum habet,vel habent imperium, his opinionibus crimenta

sae majestatis adhaeret naturaliter. . IX. Animum humanum aegritudine assicit maxime omnium rerum si ve earum rerum quae ad vitam 8t dignitatem tuendam necessariae sunt, isto- nimia

pia Et quamquam nemo sit,qui nesciat, peruum opes industria comparandas, dc parcim' monia conservandas esse, omnes tamen inopes culpam ab ignavia & luxuria j- σpropria in regimen civitatis, tanquam re privata publicis exactionibus detrita, transferre solent. Debent autem homines considerare; non modo laborandum esse iis quibus patrimonium non est, ut vivant, sed etiam pugnandum, ut laborent Unusquisque Judaeorum qui tempore Misae muros Hierusalem aedificabant, una manu ficiebat opus, alteri tenebat gladium. . In omni civitate cogitandum est, manum quae gladium tenet, esse Regem, vel curiam summam, di ab industria civium,non minus alendam esse, illa qua quisque fortunaan suam- privatam fabricatur; ve tigalia alutem dciributa nihil aliud esse, praeter merce dem eorum qui armati vigilant, ne in-

235쪽

iqi I Μ P E R I u M. Cap. XII. dustria singulorum incursu hostium in pediatur; nec magis justam querim niam esse eorum, qui paupertatem suam pensionibus publicis imputant, quam si dicerent, inopes se fieri propter solutionem debitorum. Sed nihil horum cogitat maxima pars hominum. patiuntur enim idem quod in morbo qui appellatur Incubuι, qui ortus ab ingluvie, facit tamen homines putare se invadi, de magno pondere opprimi δc suffocari. Quod autem ii qui videntur sibi tota civitatis mole oppressi, proni ad seditiones sint, , quodque novis rebus delectentur quibus

praesentes nocent, satis per se manifestum est. - , . X. Altera animi aegritudo, civitatibus ibis is 3 e rum est, qui otio abundantes,. zzώ carent dignitate. Ad honores &claritudinem natura quidem omnes contendunt , illi vero maxime qui minime rerum necessariarum sellicitudine distri guntur. Hos enim partim ad disserendum inter se de republica,partim ad Historicorum, Oratorum , Politicorum, aliorumque librorum facilem lectionem otium cogit. Inde autem contingit, ut ad res maximi momenti administrandas, di ab ingenio, & a doetrina instructos se esse arbitrentur. Quoniam autem non omnes sunt, quod At videntur esse, M si visent,non tamen omnes propter mula itudi-

236쪽

- Cap. XII. IMPERIUM. 19studinem ad munera publica adhiberi possent, necessis est multos praeteriri. Hil igitur contumeliam sibi fieri existimantes, nihil magis in votis habere possimi,' tum invidia in sibi praelatos, tum emcr- gendi spe,quam ut consilia publica evenis tus infelices sertiantur. Ideoque mirum

non est, si rerum novarum Occasiones cupidis animis opperiantur.

XI. Inter assectus seditioses nume' se xanda est etiam fles et cendi. Sint enim diri omhomines quantum quis voluerit, opini- diobmeonibus paci dc regimini civili repugnan spessu tibus imbuti, sint quantum fieri potest,' injuriis de contumeliis, ab iis qui in aut-horitate sunt, laesi , & lacessiiti, si tamen nulla, aut non satis magna' appareat, nulla sequetur seditio; di mimu- Iabunt singuli, & gravia potius ferent' quam graviora. Ad hanc necessario

requiruntur quatuor, numerus, issiri ' menta, mutua fiducia, O Duces Sine numero magno Magistratibus publicis resi-- stere non seditio, sed desperatio est. Pert instrumenta intelligo mmadc commea rum quae si absint, numerus nihil valet, sicut neque arma sine mutua fiducia, neque haec omnia sine uni ane,sub Eme alii quo, cui obedire, non ut obli ii quod e ipsius imperio submiserint, iupposuis anus enim hoc ipso capite, hujusmodi ' homines nescire se obligari ultra id quod I x sibimet

237쪽

ν 6 IMPERIUM. Cap. Xu'sibimet ipsis rectum & bonum visum fuerit, sed propter existimationem virtutis , & prudentiae militaris , vel similitudinem a Metuum, sponte velint. Qua tuor haec si hominibus praesentia moleste ferentibus; dc jus actionum suarum proprio judicio metientibus, in propinquo sint, ad seditionem & civitatis co fusionem praeterea nihil deest praeter aliquem, qui ipsos amat'concitet. minus XII. Cctilinae, quo nemo unquam

qua Opus magis ad seditiones factus fuit, character apud Salustium hic est, quod haberet dit/ρνυ eloquentiae satis, sapientiae parum. Sephille sepientiam ab eloquentia , hanC

Ρ' homini ad turbas nato, ut necessariam attribuens, illam ut pacis dictatricem pientia. udicans. Eloquentia autem duplex est, altera sententiae A conceptuum animi perspicua & elegans explicatrix, oritu que partim a rerum ipsarum contemplatione , partim a verborum in propria tadefinita significatione acceptorum intelligentia ; altera est assectuum animi quales sunt βυ, metus , ira, misericor Aa b commotrix, oriturque ex usti ve borum metaphorico, dc ad affect us -- commodato. Illa ex veris principiis,haec ex jam receptis opinionibus, quales Cunque eae sint, orationem texit. Illius ars

Logica; hujus Rhetorica est. Illius finis veritas est; hujus victoria. Utraque suum usuri

238쪽

ἰr cap. XII. IMPERIUM 39 usum habet illa in deliberationibus; haeci in hortationibus. Illa enim asapientiast nunquam disjungitur; haec vero fere 3 semper.Quod autem hujusmodi, trapotens, separata a rerum scientia, hoc est,a sapientia, verus character sit eorumst qui populum ad res novas sollicitant dest Concitant,ex ipse opere quod faciendumst habent, facile colligitur. Neque enim 4mbuere populum absurdis illis opinios nibus paci & societati civili contrariis di possent, nisi ipsi easdem tenerent; quods ignorantiae majoris est, quam quae possit i cadere in hominem sapientem quisa enim qui nescit unde leges vim suam d iis rivent;quae sitntjusti,injust,honesti,inhon , boni, mali, Eulae; quid pacem interi homines conciliet & conservet, quidi: destruat; quid sit suum, allem ;quid denique sibi neri velit ut idem alii teri faciat vel mediocriter sapiens exi-3 stimandus est ρ Quod autem auditoresi suos, ex stultis insanos reddere possunt; a quod facere possunt ut quibus male est, i pejus, quibus recte, male esse vidcatur; α quod spem amplificare, pericula exte-: . Duare, praeter rationem iidem possunt . id ab eloquentia habent, non ad ea, quae: res sicut sunt, ita explicat sed ab altera illa quae commovendo animos,facit apparere omnia qualia ipsi animis prius comes motis ea conceperunt.

239쪽

IMPERIUM. Cap. XILXIII. Ad disponendum civium animos adseditiones, multi etiam eorum qui bene erga civitatem affecti lant, dum dictis opinionibus conformen doctrianam adolescentibus in scholis, dc omni populo e cathedris insinuant, per insciatiam cooperantur. Qui vel o dispositi nem illam in actum perducere volunt, totum ambitionis laborem in eo ponunt, primum ut male affectos infasti nem dc co 'irationem conjungant ; dein- . de ut ipli in factione plurimum polleant. conjungunt, dum internuncios se de interpretes faciunt consiliorum dc actionum singulorum , nominantque perssenas dc loca ad conveniendum,dc de iis rebus,quibus regimen civitatis, prout sibi videbitur comm dum, reformetur,deliberandum. Ut v ro in elisne ipsi dominentur, factis in factione habenda est; scilicet seorsim cum paucioribus conventus secretos h bere oportet, ubi ordinare possint, quid postea in conventu generali propone dum sit, ic α quibus, oc quid quisque eorum, de quo ordine debeat dicere, de quomodo potentissimos de existimati ne apud factionis vulgus florentissimos ad suam sententiam possint trahere. A que hoc modo cum factionem fatIs magnam habeant, in qua per eloquentiam dominent ur, incitant eam ad res capes

240쪽

Cap. xl I. IMPERIUM. 199sendas, atque ita rempublicana aliquando quidem opprimunt, nimirum,cum factio contraria nulla sit, plerumque vero lacerant,oc bellum civile introducunt. Concurrunt dirim stultitia dc eloquentia ad subversionem civitatis, eo modo qxio

Conspirarunt quondam sui est in fabula filiae risiae Regis Thessaliae cum Medea,

Contra patrem tuum. Volentes illae decrepito seni restituere adolescentiana consilio Medeae in frusta concisum igni coquendum imponunt, exspectantes frustra dum reviviscerct. Eodem modo vulgus stultitia sua, velut puellae Peliae,

Cupientes civitatem veterem renovare,

duct i eloquentia ambitio rum hominum tanquam veneficio Medeae, eam factionibus divissem incendio sepius con-s-Hint quam reformant.

CAPUT XIII.

De o iis eorum quι summum rium administram. t. Distinguitur fmmi imperii Jus at exercitis.

II . δ. ilias populi suprema lex. III . Imperantium est respicere ad utilitatem plurium communem non ad hu)us vel iuivi propriam. Iv. Per salutem intesili omnia commoda. v. Guaeritur an Regum sectum sit saluti animarum civium fmrum providere , prout ipsis fecun. um consilentiam propriam optimum vi