Elementa philosophica de ciue, auctore Thom. Hobbes Malmesburiensi

261쪽

11o I Is P E R I U M. Cap. XIV. legum cum consilio, qui putant, triona charum ossicium esse consiliarios non modo audire, sed etiam iis obedire; tanquam si consilium capere , nisi etiam quod consultum est, nat, frustra esset. Distinctio inter consilium dc legem peten da est a differentia inter consilium & mandatum. Jam CoNsi LIUM est prin ptum, in quo ratio quare paremus, sumitur ab ipsa re quae praecipitur. MANDATUM. autem est praeceptum in quo parendi ratio sumitur a voluntate praecia Pientis. Proprie enim non dicitur, Sis imoΝ , sic jubeo , nisi stet pro ratione vo- Iunias. Cum vero legibus obediatur non propter rem ipsam , sed propter voluntatem praecipientis, lex non conflium , sed mandatum'; definiturque hoc modo : LEx est mandatum ejus persorue ῖ- me hominis , sive euriae ) cujus praeceptum continet obedientiae rationem. Ut praecepta dDei respectu hominum, civitatis res pectu civium, de universaliter omnium lpotentium ,resi eistu eorum qui non pos

sunt resistere, eorum leges dicendae s sint. Differunt ergo multifariam inter jse lex dc consitum. Lex enim ejus est, qui potestatem habet in eos quibus , Praecipit: consilium, ejus qui potestatem 'non habet. Facere id quod lege praecipi- tur ocii, quod Consilio , arbitrii est. Com l

silium diripitur ad finem ejus mi praecipi

tur.

262쪽

Cap. XIV. IMPERIUM. -22Itur, lex autem ad finem ejus qui praecipit. Consilium non nisi molentibus datur, lex etiam nolentibus. Denique jus consiliarii tollitur arbitrio e)us cui dat, jus legislatoris non tollitur arbitrio ejus cui imponitur lex. II. Legem cum pacto confundunt ii, suomodo qui leges putant nihil aliud esse μ, sive formulas vivendi Communi consensu hominum determinatas. Intes q uos est Aristoteles q ui legem hoc modo definit. Nosους ἰσὶ λογω

lex est oratio dessetita juxta consensum

communem civitatis , in ricans quomodo

singula oportet agere. Quae definitio non est legis simpliciter, sed civilis. Manifestum enim est, leges divinas non esse ortas a consensu hominum, neque etiam naturales. nam si a consensu hominum originem haberent, etiam eorundem consensu abrogari possent; sunt autem immutabiles. Neque vero est ea definitio legitima telis civilis. civitas enim coloco sumitur . vel pro una persona civili , unam habente voluntatem, vel pro multitudine hominum, quorum unicuique sua voluntas privata libera est. Si pro una persena, illud commisi can. sensu, non recte poniturmon enim habet una persena consensum communem. Ne-

263쪽

xta I M γ E R I u M. Cap. XIv. que oportebat ponere inlcans quid fa-Ao opus esset, sed jubens. Civitas enim civibus quae indicat, imperat. Intellexit

ergo per civitatem, multitudinem hominum communi consensu sputa scripto suffragiis confirmato) sermulas vivendi indicantem. hae autem nihil aliud sunt praeter mutua pacta, quae non ante quemquam obligant, neque ideo leges Iunt, quam constituto imperio summo, quod possit cogere, cautum ei sit erga, caeteros qui aliter ea observaturi noni sunt. Leges itaque juxta definitionem hanc Aristotelis, nihil aliud sunt quam nuda dc invalida pacta, quae tum demum , cum sit qui potentiam civitatis jure exercet, leges fient vel non fient, illius arbitrio. Confundit ergo pacta cum legibus , quod non oportuit; est enim pa-crum promi sum; lex mandatum. In pactis , Faciam dicitur ue in legibus , ne Pacto obligamur; obligati tenemur. Pactum obligat se; lex obligatum tenet virtute universalis depraestanda obedientia. Ideoque in pacto, prius determinatur quid faciendum est,quam ad faciendum obligamur; sed in lege ante obligamur ad faciendum, quid verb fa- ciendum sit,determinatur post . Debebat igitur Aristoteles definire legeo civilem hoc modo, Lex civilis est oratio de ita per viamtatem civitaris, gula imperans

264쪽

Cap. XIV. IMPER Iu Μ. 2i3 prae oportet facere. Quae eadem est cum ea quam attulimus supra cap. 6. articulo . 9. nimirum leges civiles ese ejus sive hominis , sive curiae) qui in civitatesumma potestate praeditω est , de civium futuru

Pacto obligamur, dcc.J nisum est ali- --. quibus, idem 6se obligari ct Obligatum iis. teneri, ct proinde distinctionem in merbis

aliquam , in re nudam e se. Clarius ergo hoc dico Pacto obligari hominem , id est, propter promissionem praestare debere. Lege mero obligatum teneri, id es, metupinnae quae in Lege constituitur, ad praestationem

III. L8gem cum jure confundunt ii , Ibinuri qui quodDrx dimino permissum est,

Cere perseverant, quamquam lege eivitatis prohibeatur. Quod lege divina prohibetur , lege civili permitti non potest, nec cruod lege divina imperanuam prohiberi potest lege civili. Veruntamen

quod jure divino permittitur, id est, quod jure divino fieri potest . nihil impedit, quo minus idem legeri rudi prohi- . beatur. L gra enim libertatem a superioribus relictam restringere pocsunt, quamquam ampliare non possunt. Est autem se, tibertas naturalis, a legibus non constituta, sedrelicta. Remotis Κ 4 enim

265쪽

ar I M P E R I U.M. Cap. XIV. enim legibus , integra est; hanc primo restringit naturalis lex, & divina ;residuam restringunt leges citios; dc quae legi civili superest, restringi rursus potest a con stitutionibus particularium urbium M societatum. Multum ergo interest inter legem, &jus; lex enim vinculum , ius libertas differuntque ut

contraria.

Disso IV. Lex omnis dividi potest; prilegum in mum pro diversitate autorum in Diet mutns nam dc Hummiam. Divina autem promin duobus modis, quibus Deus volunta- suam hominibus notam facit. du-

ulatonia sitiva. Naturalis ea est,quam Deus omni- Iosedi P,-bus hominibus patefecit in Verbum. Ditias Ioe suum aeternum ipsis innatum, nimirum Natura- Rationem naturabm. Atque haec est ca/ium iu lex, quam toto hoc libello explicare co-lage si ' natus sum Positiva est, quam Deus no L- bis patefecit per Verbum Propheticum,' '' quo locutus est ad homines tanquam horium. quales sunt leges quas tradidit Iudaeis circa politiam & cultum divinum ;possiantque appellari leges divinae est les , quia civitati Israelitarum populi sui peculiaris peculiares erant. Rursus vaturaitis dividi potest, in naturalem hominum, quae sola obtinuit dicities Zc naturalem civitatum, quae dici potest lex Gentium, vulgo autem ius Gentium

appella-

266쪽

Cap. TIV. IMPERIUM. 2rs appellatur. Praecepta utriusci ue eadem sunt: sed quia civitates semel institutae induunt proprietates hominum personales, lex quam loquentes de hominum singulorum ossicio, vasuralemcimus, applicata totis civitatibus, nationibus , sive gentibus, vocatur . Gentium. Et quae Legis &juras natura- lis Elementa hactenus tradita sunt, translata ad civitates ic gentes integras,

pro legum , & juris Gentium Elementissumi possunt.

V. Humana lex omnis civilis est. Nam Letum

extra civitates status hominum hostilis est, in quo quia alter alteri non subjici

tur, leges praeter dictamina rationis naturalis, quae lex divina est, nullae sunt. In civitate vero, sola civitas, hoc est, homo, in vel curia cui summum civitatismum committatur, legissator est, civitatis autem leges civiles uni. Civiles leges

possunt dividi pro diversitate subjectae

materiar in sacras dc seculares. Sacrae sunt q uae pertinent ad Religionem, hoc est,ad ceremonias & cultum Dei, nimirum quae Zc quo ritu persenae, res, loca, consecranda sunt, quae opiniones circa

numen divinum publice docendae, di quibus verbis ritibusque supplicationes faciendae sunt, id similia)oc nulla teste divina positiva definiuntur. Nam leg,

ciuilei Dcrae sunt se quae re

267쪽

H6 P E R P u Μ: Cap. TIR. dicuntur) circa ress cra ς; rei autem generali nomine rivales arpellari solent. I. Dyvἱ V Rursus lex civilis pro duobus ιissi vi, legislatoris ossiciis, quorum alterum est

O Ichidi. judicare, alterum cogere ut judiciis ac- ' cativa m. quiescant, duas habet partes, alteram, aistributivam , alteram vindicativam sive poenariam. Distributiva est, quaJus suum cuique distribuitur, hoc est, quae , regulas omnium rerum constituit, quibus sciamus quid nobis, quid aliis proprium sit, ita ut nos nostris uti di frui alii

non impediant , neque nos impediamus illos ne utantur de fruantur suis ; dc quid cuique licitum sit facere vel omittere, quid illicitum. est, qua, quae

poenae sumendae sunt de iis qui legem: violant, definituri

VII. Distributiva autem τλάμ-m eativa non sunt duae legumfleti s , sedi Mindiea- ejusdem legis duae partes. Siquidem ritiam non enim lex nihil amplius dicat,quam, ve sielle' bi gratia, tuum esto, quod tu orati cepi lirmari, frustra est. Quamquam enim al.

1' se ter eripiat tibi quod cepisti, non impediis

quin adhuc tuum sit. nam in statu naturae, ubi omnia omnium sunt communia. . idem est dc tuum de Huno; ita, quod ilex definitesie erat etiam an-- tu Iegem, dc post, legem tuum esse non b

268쪽

Nihil ergo lex agit, nisi ita intelligatur,

ut sic tuum sit, ut omnes alii prohibeantur, ne impediant quo minus omni tempore eo possis tuo arbitratu secure uti de frui. Hoc enim est quod requiritur ad proprietatem bonorum, non ut quis iis

possit uti, sed possit solus, quod fit prohibendo alios ne sint impedimento Sed

frustra etiam prohibent, qui metum pCe- , narum non incutiunt. frustra' ergo lex, est nisi utramque partem contineat, ocillam quae prohibet injurias fieri, & iliam

rupe sectentes punit..Harum prima, quae 'istributiva dicitur, prohibitoria est, &loquitur ad omnes; secunda, quae vindicativa vel parvaria appellatur, mandato-ria est, loquitur tantum ad ministros

publicos

VIII. Ex quo etiam intelligitur, omnἰυ-- om ni legi civili an nexam ese parvam, vel explicite vel implicite. Nam ubi poena neque schipto, neque exemplo alicujus qui poenas legis transgressa jam dedit , ὼfinitur, ibi subintelligitur poenam arbitrariam esse, nimirum,ex arbitrio pendere legislatoris, hoc est, summi imperantis. frustra enim est lex, quae impu-nd violari potest. IX. Quoniam autem a legibus civi a Praevia Iibus oritur, tum quod unusquisque jus suum sibi proprium &'ab alieno distinctum liabeat, itum etiam quod prohi- . Κ 65 bc

269쪽

1 18 I M P E R I U M. Cap. XIτὰ.L- beatur aliena invadere; sequitur, praece-cidio, a. pia haec , Honorem parentibus , legibus dulterio, aesinitum non denegabis: Hominem quem furto , m vetant leges occidere, non oecides: Legios testi- bus Getitum concubitum fugies : Rem alie- momo, k--Domino invita non auferes: Leges

ἔ civile ct judicia falso testimonio non frustrabere , este leges civiles. Leges naturales eadem praecipiunt, sed implicite: nam lex naturalis, sui cap. 3. art. a. dictum est) jubet observari pacta, ideoque etiam obedientiam praestare, quando obedientiam pacti fuerint, Zc alieno abstinere, quando quid sit alienum, lege civili definitum fuerit. cives autem omnes per Cap. 6. art. a 3. obedientiam praestare mandatis ejus qui habet summam potestatem, hoc est, legibus civilibus, ex ipsa civatatis constitutione paciscuntur :etiam ante quam violari possunt. Nam lex naturalis obligabat in statu naturali, ubi primo quia natura omnia omnibus dedit nihil alienum erat , de proinde alienum invadere, impossibile ; deinde ubi omnia communia erant, quare etiam concubitus omnes liciti ;tertio,. ubi status belli erat, ideoque licitum occidere; quarto, ubi omnia proprio cujusque judicio defini. ta erant, ideoque honores etiam paterni; postremo ubi nulla judicia pu- inca erant, dc propterea nullus usiis te,

270쪽

stimonii dicendi neque veri neque falsi. X. Cum ergo obligatio ad leges illas Imp. ἱ-

observandas antiquior sit quam ipsarum se eo lego' legum promulgatio , utpote conten a in cisili ipsa civitatis constitutione, virtute lem quicquam naturalis quae prohibet violari paeta, lex naturalis omnes leges civiles jubet ob servari. Nam ubi obligamur ad obedien S 'tiam antequam sciamus quid imperabitur, ibi universaliter & in omnibus obedire obligamur. Ex quo sequitur, legem civilem nullam, quae non sit lata in contumeliam Dei cujus respectu ipta civitates non sunt sui juris, nec dicuntur leges ferre) contra legem naturalem esse posse. Nam etsi naturae lex prohibet fur- tum,adulterium, &c. si tamen lex civilis jubeat invadere aliquid, non est illud furtum, adulterium, dcc. Nam Lacaedemonii olim cum permitterent pueris certa lege surripere bona aliena, ea bona non aliena, sed propria surripientis esse jusserunt; ideoque tales surreptiones non erant furta. similiter ethnicorum copu lationes sexuum , secundum leges suas conjugia erant legitima. XI. Ad essentiam legis necessarium est, ut civibus duo innotuerint, primum

quis homo , vel quae curia summam po- esse, ης γ'

testatem, hoc est, legum ferandarum jus Γ' et 'habet. Secundum, quid ipsa lex dicat. la enim qui nunquam cognovit, aut A I cui