장음표시 사용
241쪽
v II. Exploratores necessirios esse ad desensio nem populi. v III. Milites, arma , pro uia, pecuniam tempore pacis parata habere, nec se sarium etiam ad defensionem populi. I .cta ins tutio eίυium in doctrina civili , paci conservandise necessaria. x. Onera publica . qualiter distribuere , paci co servandae conducibile. X I. AEquitatis naturalis esse , ut pecuniae laxentur , pro ratione eorum qua quiseque consumit, non qua possidet. xii. Ad pacem consiΠυandam conducere , ambitioses pre mere. Xl Ir. Eisamones dissolvere. xiv. locupletandos cives conducere leges , Pibus artes lucrativae foveantur . oe quibus fim.
ess coerceantur. 1 v. Non esse plura ex te
ri,M definienda , quam postulat civium m
civitatis commodum. xv I. Poenas non majο-
τes sumendas quam quae letibus praefinitae μnt. xv I r. 9 vibus contra judices correptos jus reddendum.
D Νm I. Λ Pparent ex hactenus dictis in u-guitin no quoque civitatis genere ostia summi civium & subditorum ι &quid summi Imperii imperantes in eospossint. Ipsorum autem Jμε μώ e' imperantium ostia,& quo modo in sub- gerere se debeant, nondum dictum est Distinguendum autem est inter sumini imperii jusic exercitium. Possunt c-nim separari, ut puta, cum is qui habet D , vel non possit, vel nolit litibus judi- candis, vel rebus deliberandis, ipse intcretae. Reges enim aliquando per aetatem res gerere non possunt, quandoque C-tiam etsi possunt,rectici tamen esse judicant.
242쪽
Cap. XIII. IMPERIUM. 2ox cant, contenti electione ministrorum δρconsiliariorum, imperium per eoS CXe cere. Ubi autem separanturcitii m regimen civitatis simile est regimini mundi ordinario, quo Deus, primus omnium motor, effectus naturales
producit per ordinem causarum secundarum Ubi vero, qui jus regni obtinet . omnibus judiciis, consultationibus, actionibusque publicis ipse interesse vult. ibi administratio talis est,ac si Deus praeter naturae ordinem, se ipsum ad materiam omnem immediate applicaret Deo iis eorum qui summum impe rium, sive proprio, sive alieno j ure administrant, hoc capite su inmatim & breviter dicemus. Neque enim instituti mei cst, in ea descendere quae Principes alii ab aliis diversa agere possint. hoc enim politicis praeticis in langulis civitatibus relinquendum est.
II. Imperantium autem ossicia omnia po- hoc uno dicto continentur: Salus popul puli,
B suprema λ. Quamquam enim ii qui summum inter homines imperium obtinent, legibus proprie dictis, hoc est. hominum voluntati subjici tion possunt; quia summum esse, dc aliis subjici.
contradictoria sunt, tamen eorum est, rectae rationi, quae lex est naturalis,
moralis,dc divina, quantum possunt, in omnibus obedire. Quoniam autem im-L I, peria,
243쪽
ror I M P E R I u M. Cap. XIlI. peria pacis causa constituta thiat, pax propter salutem quaesita qui in imperioliositus,eo aliter quam ad salutem popu-i uteretur, faceret contra pacis rationes, hoc est, contra legem naturalem. Sicut
autem salus populi legem dictat, per quam Principes cognoscunt o statim; ita etiam artem docet, per quam iidem comparant beneficium. Potentia enim. civium potentia est civitatis, id est, ejus qui summum in civitate habet impe
lium s loco, non periona una civilis, Dempe apri r jucere civit 4 quae regit, sed multitudo civium qui reguntur. Civitas enim non sui, sed plι- civium causa instituta est. Neque tamen rium com- hujus de issius ratio habenda est. nom μ' msi enim imperans, quatenus talis, civium.
m saluti aliter prospicit, quam perlegea, quae universites simi;. tuo uenficia sa- , L si LGu tu id egerit, ut per ' salutares constitutiones quam plurimis recte sit, de quam diutissime; neque mam
le cuiquam, nisi sua culpa, aut easu cuir provideri non potuerat e pedit autem.
aliquando saluti plurimorum, ut male iis sit qui mali sunt. Mu- autem intelligi debet
tui .maM.tio, quatenus fieri potest vita beatα Nam eo finς .huminta in civitates
244쪽
Cap XIII. 1 M p E R I u M: rox tutis, sponte coiere, ut possent, quantum conditio fert humana,jucundissime vivere. Facerent ergo ii qui summum imperium in eo genere civitatis administrandum in se nisi perunt, contra legem naturae, quia contra fiduciam corum qui imperii administrationem eis commiserunt) si non studerent, quantum legibus fieri potest, ut cives bonis omnibus, non ad vitam modo,sed etiam Had delectationem abunde instruantur. Qui vero armis imperia acquisiverunt, cupiunt omnes, ut subditi sui viribus tam animi quam corporis idonei sint ut ipsis serviant; quare contra finem &scopum,
Uoprium facerent, si non conarentur, ut
iis non modo ea quibus vivere,sed etiam quibus fortes esse possint,praebeantur. OU. Inprimis autem ad salumnam plurimum interesse Principes mura credunt , quales de Deo tenean-fciumst, mropiniones, qualisque ei cultus cxlii-Diuuam- beatur, Quo supposito, quaeri potest v. mdrum c. trum summi imperatores, di quicunque sunt, sive unus sive plures, qui summum civitatis imperium administrant, non ' - . . peccent contra legem naturae, si talom
doctrinam , & talia cultum quem ipse
ovibus ad salutem necessarid ργο- conducere credunt, non faciant doceri priam ορ- dc exhiberi. vel contrariam doceri vel vi -
245쪽
Ii M P E R. I U' M. Cap. XIII: facere eos contra conscientiam, & velle, quantum in se est , aeteritam civium perditionem. Nam, si non vellent , rationem non video, quare committerent, cum summi existentes cogi non possint, ut ea docerentur Zc facerent , propter quae damnandos eos esse credunt: Dissicultatem autem hanc in medio r linquemus. Salusρο- VI. Commoda civium quae hanc tan-ρ-liis με Ilim vitam spectant, inquatuor genera ς 'si L distribui possunt. I. ut ab hostibus ex ternis desendantur. 2. ut pax interna con ςrvetur. 3. ut quantum cum securitate: publica consistere potest, locupletentur. q. ut libertate innoxia perfruantur. Amplius enim ad selicitatem civilem, quam ut a bello externo & civili tuti, opibus, industria partis frui possint , summi im-
. peratores conferre non possunt,
Hrn, αε- Irecessaria su ut 3. Praemoneri & Praemuni- remissis. N. Status enim civitatum inter se;
ad δε-turalis, id est , hostilis est. Neque si
, pugnare cessent, idcirco Pax dicenda est, . sed respiratio, in qua hostis alter alterius motum vultumque observans , . sicuritatem suam non ex pactis, sed ex. . Viribus 8c consiliis adversarii testimat. Atque id jure naturali , ut capite a arti-i Culo, io. ex eo quod pacta in statu natu- QROtica Justra metus intercedit sunt:
246쪽
Cap. XIII. IMPER PUM. to invalida, ostensum est. Necessarium. tigitur est ad civitatis defensionem , primum, ut sit qui omnium eorum qui civitati nocere possunt, quantum fieri potest, consilia & motus sentiat. Sunt enim sibi exploratores eos qui summum imperium administrant, idem quod radii lucis ad actinam humanam ; Atque in visione politica, quam in naturali reimus dicemus species rerum externarum sensibiles intelligibilesque ad animam , hoc est, eos 'qui summum imperium civitatis administrant) ab aliis non animadversas per aerem transportari ; Ideoque non minus necessarii sunt ad filutem civitatis, quam lucis radii ad saturum hominis. Vel si comparentur aranearum telis, quae eXtensae undiquaque subtilissimis filis, motus externos ipsis intus in cavernulis suis residentibus significant; non magis ii qui imperant, quid ad subdit
rum suorum defensionem imperato opus est, sime exploratoribus, quina illae quando exeundum,& quo accurrendum sit, sine filis suis scireyosiint. VIII. Deinde ad defensionem po-Milites, puli requiritur necessario ut sint praemu- niti. Praemuniri autem est , militibus, armis, classe, propugnaculis, antequam instet periculum, comparatis,dc pecuniabim comportata instrui. Nam milites
247쪽
1ο6 IMPERIUM. Cap. XIII n cessa νἱ- conscribere, arma conquirere, post acum εtiam ceptam cladem , si non inpossit,ie, sal- ad difω- tem serum est. Similiter propugnacula si 'eml dc praesidia non ante locis opportunis constituere. quam fines invadantur , . simile est rusticorum, ut dixit Demosthenes, qui ignari artis gladiatoriae, ab una parte corporis ad aliam, iistibus moniti clypeos transferunt. Qui vero pec niam ad milites alendos,& caeteras exercituum impensas, tunc imperari satis opportune putant, quando periculum incipit apparere, illi certe non considerant quam difficile sit tam magnam pecuniae vim ab hominibus tenacibus sit-bito corradere. Nam omnes fere, quod semel in bonis suis numeraverunt, ita
suum dc sibi proprium esse judicant, ut injuriam sibi fieri putent, quoties vel
minimam ejus partem coguntur in Publicum erogare. Ex eo, autem quod a portoriis di. rerum venalium vectigali. ad aerarium accedit, pecunia fatis magna
ad civitatem armis defendendam subito confici non potest Pecunia itaq ue belli
causa, si civitatem fatuam esse volumusis tempore pacis congerenda est. Cum ergo explorare hostium consilia, arma repraesidia tenere, pecuniam in promta habere,imperantibus ad salutem civium, necessaria sint;salutem autem civium Θm ni Conat a procurare lege nat urae pr in-- cipes,
248쪽
Cap. XIII. IMPERIUM. 2o cipes teneantur, sequitur, non modo licitum eis esse,exploratores emittere, milites alere, propugnacula aedificare, de pecuniam in eas res exigere, sed etiam ea
non facere,illicitum. .ibus etiam addi potest quicquid ad potentiam eX ternorum a quibus metuunt, vel arte vel viminuendam, conducere videbitur: obligantur enim rectores civitatum , mala quae metuunt, curare pro viribus, ne contingant. IX. Ad conservationem autem Pacis internae, multa requiruntur, quia se multa concurrunt ut capite praecedente ostensum est) ad eam perturbandam.
Ostendimus ibi alia esse quae disponunt '
animos ad seditionem, alia quae disposi-ί
tos movent & excitant. Inter ea quae Idisponunt, numeravimus primo loco rivi quasdam pravas do strinas. Has igitur eradicare exanimis civium, θοῦ contrarias insinuare, officium eorum est, qui. summa imperia administranti latoniam, autem opiniones non imperando, sedi docendo, non terrore poenarum,sed perspicuitate rationum animis hominum inseruntur, leges quibus huic malo obviandum est,. non in errantes, scd in ipses errores constituendae sunt. Errores. illi quos praecedente capite cum quietz civitatis consistere non posse aflirmavimus,in animos rudium irrepserunt par-- timi
249쪽
H8' I M P E R I u M. Cap. xm. rim e concionatorum cathedris, partimis sermonibus quotidianis hominum propter rei familiaris laxitatem, studiis. Vacantium;& in animos horum a doctoribus adolescentiae suae in Academiis publicis. Q in e etiam vice versa si quis sanam doetrinam introducere voluerit, incipiendum ei est ab Academiis. Illic fundamenta doctrinae civilis vera, & vere demonstrata jacienda sutat, quibus imbuti adolescentes, plebem postea privatim it publice instruere possint. Id au-' tem tanto alacrius, & potentius facient , quanto ipsi de veritate eorum quae docent de praedicant, certiores erunt. Siquidem enim propositiones propter consuetudinem audiendi, quamquam falsae, nec
magis intelligibiles, quam si quis voca-
. bula sorte ex urna extracta copularet. hodie receptae sunt, quanto magis imbiberent homines , propter eandem causam, doctrinas veras; intellectui suo dc rerum naturae conformes' Officii igitui sanantiorum imperantium esse arbitror. Elementa vera doctrinae civilis conscribi facere, dc imperare ut in omnibus civitatis Academiis doceantur. On rapua X. Secundo loco disponere cives adi Misa seditionem ostendimus, aegritudinem a
qualiter ni mi ab egestate; quam quidem egest' sistribue- tem licet a luxuria vel ignavia propria it Wi profe*am imputant tamen iis qui re-
250쪽
Cap. XIII. IMPERIUM. 2C9 gunt civitatem, tanquam pensionibus conjeria
publicis exhausti & oppressi. Fieri tamen potest aliquando ut querimonia illa ju- cutile.
sta sit, nimirum cum onera civitatis civibus inaequaliter imponuntur. Quod enim omnibus simul leve onus est, si multi se subtrahunt, caeteris grave, imo intolerabile erit. Neque homines tam onus ipsum,quam inaequalitatem gravibter ferre selent. Maxima enim ambitio ne de immunitate certatur, de in eo certamine' minus felices magis felicibus tanquam victi invident. Adtollendam ergo justam querimoniam, ictis publicae interest, di per consequens ad ossicium pertinet imperantium, ut onera publica aequaliter ferantur. Praeterea,
cum id quod a civibus in publicum confertur , nihil aliud sit praeter enatae pacis pretium ,rationis est, ut ii qui aeque pacis
participant, aequas partes selvant, vel pecunias, vel operas reipublicae contribuendo. Lex autem naturalis est perari. cap. 3 unusquisque injure aliis distribuendo, omnibus aequalem so praebeat; quare imperantes, ut onera civitatis civibus aequaliter imponant, lege naturali obligantur. XI. AEqualitas autem hoc loco intelligitur, non pecuniae, sed oneris, hoc est, aequalitas rationis inter onera A bc-neficia. Quamquam enim pace omnes,' - '