장음표시 사용
291쪽
, o R E L I G I o. Cap. Xrict malis bona contingunt, eadem est cum hac nostra, quo jure Deus bona'mala
hominibus ἀθenset. Et dissicultate sita non selum vulgi, sed etiam Philosephorum , dc quod majus est, sandi orum hominum, de divina providentia fidem va. cillare fecit. Psal. v. I. a. bonis
inquit David) Ista esse Deus his qui recto
sunt tarde; mei autem pene moti sunt psedes, pene essus migressu mei, quia zela
mi super iniquos , pacem peccatorum videns. Et Iob,quam acriter cum Deo expostulabat, quod justus cum esset , tantis tamen Calamitatibus affigeretur Solvit dissicultatem hanc,in casu Ilib,ipse Deus viva voce , & jus suum argumentis non a peccato ejus, sed a potentia propria derumtis confirmavit. Ita enim dis putarunt intest Iob, & amici ejus, ut hi illum reum facerent, propterea quod puniretur; ille horum accusetionem argumentis ab innocentia sita redargueret. Atqui Deus cum dc Uliam&hox audivisset, expostillationem illius refutat, non injustitiae aut peccati alicuju&ipsem damnando, sed propriam potentiam explicando. Job 38. vers 3 disequentibus. Ubi sinquit erinsu, quo ponesam fundarameta terrae y &e. De amicis autem Iob r. 7. iratum se ait contra eos quia nun locuti Derint re itam stram est, seu servus eis Db, Senten-
292쪽
op. X v. R E L I G I O. arartiae huic consentanea est ea quam dixit Servator noster in casu ejus qui caecus natus erat, cum interrogantibus discipulis an ipse peccasset , mod nasceretur caecu , ad parςntes, respondit, Job, y vers 3. hic peccavit, neque pare
i ter dur 1 sed ra minifestarentur opera Pei in i p. inamquam autem dictumi sit, Rom. s. ix. Mistem intrase in
hinc mundum per peccatum , n0' seqRi
tur quin Deus j ure suo potuerit liqm
nes & morbis di morti obnoxios fecisse, etiamsi nunquam peccassent, qVem , modum caetera animalia mortalia secie dc morbosi, etiamsi peccare non pos
VII. Quod si jus Regnandi h beat obsiditsi
Deus ab omnipotentia sua, manifestumum, ob - est, obligationem ad praestandam ipsi obe- diretiadientiam, incumbere hominibus pro-Deam
pter imbecillitatem. Obligatis quae ex pacto oritur, . de qua dictum est capite secundo, hic ubi jus imperandi, ' .
nullo intercedente pacto, a natura ori-
rem obligatio nis naturatu duae species ; Una ubi libertas impedimentis corpo- reis tollitur; juxta quam coelum dc te
ram de creaturas omnes communibus .
sitae creationis legibus obedire dicimus. Altera ubi tollitur spe dc metu; juxta quam , infirmior potentiori cui risu
293쪽
R E L I G I Ο. XV. re se posse desperat, non potest non obe dire. A secundo hoc obligationis genere nascitur, hoc est, a metu, sive imbecillitatis propria: resipectu divinae potentiae) conscientia, quod in Regno Dei naturali, ad obediendum Deo obligemur ; dictanti stilicet ratione, omnibus Dei potentiam & providentiam agnostentibus non esse calcitrandum contra 'imulum.
anmta. Propter imbecillitatemJ Si. iε, hoc videbitur, illum rogo ut tacita coo- . intime confiderare velit , si sinu dis' omnipotentes , uter utri obedire obligame- tur. Confitebitur , credo , neutrum neutri
obligari. Hoc si verum es, verum quoque
esse, quia omnipotetites no uni. Etenim Servator no ster Paulum admonens squi ra, tempora Ecclesiae hostis erat ne eretras f - mulum calcitraret , obedientiam ab illo, ranomine videtur exegisse , quod ad resissem matu virium πρω haberet. Zeter Dei. VIII. Quoniam Dei perna-- turam selam regnantis,aliud non suppο- 'si itur praeter rectam rationem; lege. u- esseqM, Restum ab eorum Verbo solo cogno'
l' ' 'sti possunt, manifestum est, leges Dei
a res per Liam naturam regnantis i solas esse suasuri. germinraui, nempe illasquas cap. 3.
294쪽
& 3. enumeravimus, oc a rationis dictatis deduximus, Hu militatem , AEquita rem, 'ustitiam, Misericor iam, caeterinque virtuites morales pacis conciliatrices, quae pertinent ad officia hominum erga se invicem;& illasquas ratio rect a dicta- verit praeterea. circa honorem de cultum divinae majestatis. sint illae se
naturales , .sive virtutes msi ira , non est
opus repetere. Quos honores autem , de quem cultum divinum, id est, quaesi leges saeras eadem dici et ratio natura lis , Vi- .dendum est, IX. HONOR, proprie loquendo , nihil aliud est quam opinio alienaepotem uae conjunctae cum bonitate. Et honorare PM si 't. aliquem,idem est quod magni aestimare. Et lic Honor non in Honorato, sed in Honorante est. Honorem autem in opinione situm consequuntur necessario tres astactus : Amor, qui ad Bonitatem; Spes de Timor , qui ad potentiam reseruntur. Ex
his autem oriuntur actiones externae,
quibum potentes placari, dc propitii fieri solent, de quae sunt ipsius honoris ei
chus, ideoque dc signa naturalia. Sed nomen Honor transsatum est etiam ad essectus illos honoris externos 3 quo sensu,
Minorare eum dicimur, de cujus potentia testamin , verbis vel factis, nos egre--gie sentire; ut Honor idem sit quod
295쪽
vs R E L I G I in Cap. x T. Honoris interni signum. Et quos officiis placare si irati sint, vel utcunque propitios nobis reddere studemus, eos colere dicimur.
X. Signa animi omnia . vel verba ρὐ si ves facta; ideoque Custin omni. , , M., Vel vebactis constat. Utraque au
. ita,' tem ad tria genera reseruntur ; quorum ibis. primum , Laω est silvepraedicatis bonitatis ; secundum aedicatiopolenti prasin tu,quod est Magni care, μεγάλα*ris; ter- tium praedicatio felicitatis sive potentiae infusumm etiam securae; quae dicitur. Honorum, inquam, unumquodque genus, non in Verbis modo, sed etiam in Rim spectari potest. Verbis autem laudamus celebramus lue tunc, quando fit per propositionem , sive dogmatice, hoc est , per attributa, sivo nomina, quod enunciative re categori-ee laudare vel celebrare dici potest; ut cum dicimus illum quem honoramus esse liberalem fortem, sapientem. Fadi vero, quando fit per consequent, sive per se thesin, ut mratiamum 4ssime , quae bonitatem ; obedientia, quae 'te tiam 3 metraitulatime, quae felicitatem supponit. Et esse α' XI. Sive autem verbis, sive factis, Πηρο ν ' aliquem celebrare velimus, inveniem turriem; honorem apud omnes signifi-αtributa, nomi
296쪽
Cap. XV. RELIGIO. na virtutem dc potentiarum generalia quae in malam partem accipi non pos hint. Ut Bonis, Pulcher, Fortis , sis, .ec similia. Inter autemtia , Gratiamum actio . Preces , aliaque
ejus generis,. quibus agnitio potentiae revirtutis semper subintelligitur. Alia quae honorem apud quosdam significant,
apud alios vero contumeliam , vel neutrum 3 qualia sunt in intributis nomina quae ad virtutes vel vitia, honesta vel inhonesta, pro diversitate opinionum diaverse relaruntur 3 ut quod occiderit in
micum; quod fugerit; quod sit PhiloQ-phus; quod Orator, δοῦ similia, quae apud
alios in honore, aliis contemtui ha i tur: in famin, ea quae dependent a m
Letudine loci, vel Tancriptis legum
civilium 1 ut inter salutandum caput nudare, calceos deponere, corpus inclinare, stantem, prostratum; vel g nibus innixum aliquid petere, ceremoniarum formulae, bc similia. a tem ille qui apudVmnes de semper ho- norificus est, naturaba, alter vero qui loca dc mores sequitur, arbitrarius dici potest.
XII. Porct Custus esse potest -- ΑΤΑ- peratur ; scilicet jussu ejus qui coliturita potest essest taneus , nimirum talis qualis videbitur colenti, si imperatus , seque t actiones quae adhibentur,non significant
297쪽
x16 R E L I G I. o. Cap. x Rhonorem ut tales, sed ut imperatis: simgnificant enim immediate, obedientia potentiam ; ita ut eustus imperatus consistat obedientia ; spontaneus sila natura actionum fit honorificus; quae si honoris significativae sint apud
Uectantes, cultuae, aliter est Rursis cultus vel publicin ; vel privati esse potest. Publicus autem spontaneus esse respectu colentium singulorum non potest ; respectu civitatis potest. Cum enim quod spontanee fit, arbitrio fiat i cientis, non esset cultus unus qui ex hisberetur, sed tot cultus quot colentes, nisi unius imperio arbitria omnium unirentur. Pri fas autem spontaneuNeme potest, si exhibeatur secreto quod enim palam fit, vel legibus, vel verecundia coercitum est, quod naturae Jantanei adversatur. XIII. Ut autem quis sit alios scapus &cognoscatur, consideranda causi est, quare homines cultu ga deant. Sumendum autem est, quod alias ostendimus, Gaudium in eo situm esse quod quis virtutem, vim, scientiam, formam, amicos, divitias, aut quamcumque aliam patentiam stam , vel tanquam suam, contempletur, neque aliud esse praeter Gloriam , seu triumphum animi putantis se honora, hoc est, amsit, ec timeri, hoc erilem
298쪽
vitia re auxilia hominum praestd ha
re. oniam vero homines,quem hon
rari, id est,pro potente haberi,ab aliis vident , potentem esse credunt, contingit honorem cultu propagari; dc potentiae existimatione potentiam acquiri veram. Finis ergo us qui se coli vel jubet, vel patitur, is est, ut quam-plurimos eo modo sibi vel amore vel metu obediei
XIV. Ut sciamus autem, quem cuseium Dei assignetrati naturatis, incipia- snslutamus ab attributu. Ubi inprimis manifestum est, attribuendam ei esse re latiam. Vol untas enim honorandi eum , quem non putamus esse, nulla esse potest . Deinde Philosephos qui ipsum m undum,vel mundi animam id est D tem) dixerunt esse Deum , indigne de
Deo loquutos esse. non enim quicquam ei attribuunt, sed omnino essent,nt: nam per nomen illud, Deus, intelligitur mundi easa; dicentes autem mundum esse Deum, dicunt nullam esse ejus causam, hoc est, Deum non esse. Similiter eos qui mundum non creatum,sed aeter num esse asserunt , quoniam aeterni causa esse non potest , causam mundi
esse, id est, Deum esse negare. Indigne item de Deo sentire, qui otium ipsi a tribuentes, mundi generisque humani
regimen eidem auferunt. Nam ut omni
299쪽
asu RELIGIO. Cap. X v. potentem esse fateantur, si tamen infe riora haec non curet, locum habet apud eos tritum illud: -ρυ ra nos; nihiladnos, cumque non iit , propter quod eum ament, aut timeant, illis certe est tanquam non exsisteret. Praeterea inbutis quae significant remnituri nem dc potentiam ; ea quae finitum, seu determinatum aliquod significant, minime signa esse animi honorantis; non enim Deum digne honoramus, si minus ei
potentiae aut magnitudinis attribuimu quam possumus. Finitum autem omne
minus est quam possumus; finito enim majus semper astignari dc attribui facillime potest. Non igitur Deo tribuetur Dra, omnis enim AM 'ita; neque
dicetur concipi, five comprehendi imaginatione, vel quacunque iacultate animae nostrae; quicquid enim concipimus, finitum est. Et quamquam vox haec in- itum significet conceptum animi, non tamen sequitur conceptum nobis aliquem esse rei infinitae : quando enim dicimus aliquid essu infinitum , non albquid in re significamus,sed impotentiam
in animo nostro; tanquam si deceremus nescire nos, an dc ubi terminetur. Neque dici de Deo honorifice, quod idea
ejus animo nostro insit, enim conceptus noster est, conceptus autem nisi
iti non est. Neque quod habealpa
300쪽
Cap. XV. RELIGIO. 230tes, aut quod sit imum aliquid, quae attributa quoque fritorio sunt. Neque quod in loca aliquo sit. inisco enimi non est, nisi quod undiquaque) nes de terminos habeat magnitudinis. neque
quod moveatur aut quiescat, utrumque
enim supponit ese in Ara. Neque plures esse Deos, quia nec plura infinita. Porro circa artributa Felicitatis, indigna Deo ea esse quae significant dolorem nisi intelligantur, non pro affectu, sed per metonymiam pro ectetu) qualias suntpaenitentia, ira, miserisordia: vel eg starem, ut appetitus, ρυ, rancupiscentia: dc amor i lle, qui de cupido d icitur; signa enim indigentiae sunt, cum intelligi non possit , ut quis appetat, Jeret , evia enisi ea quibus caret, inrigetque. vel f cultatem passivam; 'li enim potentiae limitatae est, δc quae dependet ab alio. Uando igitur attribuimus Deo mo&ntatem , non est intelligenda similis nostrae ; qui appetituo rationalis dicitur. Deus enim si appetat, indiget, quod contumelia est dicere; sed supponendum est aliquid analogum quod concipere non possumus. Similiter quando attribuimus 1 ei misonem & caeteros sensuum actus, vel mentiam dc rntesiectum, quae in nobis nihil aliud sint , quam suscitatus a rebus externis organa prementibus animi tumultus , non est putandum aliquid tale