장음표시 사용
301쪽
1M R E L I G I α Cap. X iaccidere Deo; signum enim est potentiae ab assio dependentis , id quod non est beatissimum. Illam igitur qui nolit attribuere Deo alia nomina, quam jubet ratio, oportet uti nominibus, quae 3 lnegativa sunt , ut in is- , Oetemus, in comprehensibilis. vel superlativa, ut opti-m s , maximus , forti xs , dcc. vel indefinita . ut bonus, , --, fortis, crea ter, rex, dc similia; eo sensu, ut non
velimus, quid sit, dicere, squod eisticum limitibus nostrae phantasiae ci cumscribere sed propriam admirationem, dc obedientiam confiteri, quod ii militatis est, dc proprium animi hon rantis, quantum potest. Unicum enim ratio dictat naturae significativum Dei nomen , exissens, sive simpliciter, quia es , unumque relatioriis ad nos, nempe Deus, quo continetur dc Rex, d Domi
πικη- XU. Circa quibus Deus colendus est quemadmodum de circa attributa generalissimum ratio-
ἱzet ' nis praeceptum est, ut sint signa animi
' honorantis , sub quo continentur, Prismo , precer. git sacror auro vel marmcire vultus , Non facit iLe Deos ; qui regat, si facit. Sunt enim preces signa ei; spes vero potentiae dic bonitatis nae agnitio est. secundo, Gratiarum amo , quae ejus
302쪽
Cap. xv. RELIGIO. aset dem assectus signum est,nisi quod ben ficium lanteceaeant precer, gratiae GU
Tertio, Dona, id est, ablationes dc sacris
Quarto, Non jurare per alium. Est enim j uramentum hominis contra se ipsum, si fallat orae imprecatio ejus, quidi scire, utrum asellerit, necne, & puniare quamvis potentem potest. Id quod silius Dei est. Siquidem enim Homo alia quis esset, cui neque abscondi subditorum suorum malitia, neque resistere potentia humana posset, sussiceret fides d ta, sine j uramento; quae violata posset ab Homine vindicari; neque igitur jurii.
Quinto, De Deo emsiderate loqui. Signum enim Tibivoris est; Timor autem Potentiae confessio est. Sequitur ex praecepto hoc: non esse utendum Dei nomine temere , aut frustra; utrumque enim inconsideratum est. Non eqsejArandum ubi non est opus; est enim frustra. Opus autem non est; nisi inter civitates,ad vita dum , vel tollendum certamen per vim,
quod oriri necesse est, ubi promissis mdes deest, vel in civitate ad judiciorum
certitudinem. Item non esse di tandum de rimina natura. Suppositum enim est, in regno Dei naturali flaratione ε-
-ia inquiri, hoc est , ex principiis
303쪽
16x B. E L I S I in Cap. X v. scientiae naturalis. His autem tantum ab- lest, ut sciamus naturam Dei, ut nequb idem nostri corporis, aut cujusque crea- l
turae proprietatis satis assequi possimus. iEx hujusmodi igiturdisputationibus nia ihil provenit, praeterquam quod ad mo
dulum conceptionum nostrarum nomina divinae majestati temere imponamus.
Sequitur quoque quod attinet ad jus Regni Dei, inconsideratam dc temera
riam loquutionem esse eorum qui di- . Cunt, Hoc velita vin consesseretia divina. Nam dc homines contume
liae ducunt si filii sui jus eorum di*u- tent, aut iustitiam aliter quam imperatis
suis metiantur. Sextb. in Precibus , Gratiarum acti
nibus, . erifriispis quidquid exhibemr , oportere esse in suo genere optimum , Mnoris Anificativum ; nimirum oratis inem esse non subitam , aut levem, aut 'plebeiam, pulchram Ic bene compositam. Nam Asi absurdum erat, quod Ethnici Deum sissi imagino colerent,
non tamen a ratione alienum erat, quod carminibus, de musica in sacris utere tur. Item Psictimaspulchras, &Donaria magni' rc quae aguntur, vel silmissi nis vel gratitudinis significativa, vel b neficiorum ac piorum memorativa es. 'st;proficiscunt enimBec omnia a stu
304쪽
Cap. xv. R E L I G Ι Ο. Septi md, Deumn solum secreto, palam publice in eo sectu homi-eoli oportere. Etenim cultus eo masime placet, ut dictum est supra, articulo I 3. quod gignat honorem in aliis. Nisi ergo alii videant, quod in cultu gratissimum est, perit. Postremo, summo conatu ob- semcndas esse leges naturale .Etenim Domini imperium parvi pendere, superat omnes alias contumelias; sicut Zc econtrario, omnibus sacrificiis acceptior est obedientia. Atque hae sunt legum naturalium circa cultum Dei praecipuae , earum inquam quas dictat ratio hominibus singulis. Totis autem civitatibus. uarum unaquaeque una est Persena, e em Ratio naturalis praeterea imperat Cultus Publiei umiformitatem. Nam quae actiones fiunt a singulis secundum rationem privatam, eae civitatis actiones non sunt, neque ergo civitatis cultus. quod autem fit a civitate fieri intelligiatur ejus,vel eorum quisummum habent imperium , ideoque consensu civium simul omnium,id est, uriformiter. XVI. Leges nasurales circa cultum divinum , quae praecedente articulo nu-I imerantur, signa honoris naturalia tan- sis tum exhiberi praeeipiunt. Consideran empsi
dum autem est, duo esse genera signoc
rum ; alterum Naturvilium , alterum Pactiliorum, sive ex constituto expres- lubri . c
305쪽
iει R E L I G Io. Cap. XV.so , vel tacito. Quoniam jam in omni lingua , Nominum sive Appetasio
usus ex constituto oritur , etiam exconstituto poterit mutari. Rod enim d pendet di vim suam derivat a voluntate hominum, eorundem consentientium voluntate mutari, vel aboleri potest. Nomina ergo quae ex constituto h minum obtinuerunt Deo attribui, eorundem constituto cessare possunt:quod autem constituto hominum potest
fieri, id constituere civitati licet. Jure ergo civitas hoc est ii , qui totius civitatis potestatem habent quae nomina sive an Latianes Deo honoriscae sint , quae non sint, hoc est, quae doctrino: de natura dc operationibus Dei publice tenendae, vel profitendae sunt, judicabit. Aetiones autem significant non ex constituto hominum, sed naturaliter, sicut essectus sunt signa suarum causarum ; quarum quaedam semper signa
sunt contemtus eorum, coram quibus fiunt,nimirum quibus ostentatur corporis immundities, de quaecunque pudet facere coram iis quos reveremur. Aliae semper signa sunt honoris, ut, accedere, dc alloqui decenter, & humiliter, ced re de via, vel de alio quocunque commodo. Nihil in his mutare civitas potest. Sed infinitae aliae sint, quae, quod attinet ad honorem aut coatumeliam, adi
306쪽
Cap. XV. R ELI c 1 o. 26sadiaphoroe sunt ; eae vero in signa honoris a civitate de institui possunt, θε institutae revera honorificae sunt. Ex quo i
telligi potest, civitati obediendum esse, quicquid jusserit pro signo hqnorandi
Deum, id est, pro cultu usurpari, modo
id in signum honoris institui possit; quia honoris lignum est, quod justia civitatis
pro tali usurpatur- XVII. Regnante Deo per solam naturam, quae sint leges ejus, tam sacrae quam seculares,diximus iam. Quoniam ,
autem nemo est, quin ralli ratiocinan-
do possit, contingatque circa plerasique Tuis
actiones , homilles discordi sententia ρενργειε, .
esse, quaeri ulterius potest, quemnam, escHi- rectae rationis, hoc est, legum suarum in- tatem, id terpretem Deus esse voluerit. Et de legibus est, ehm quidem secularibus, id est, de iis quae bΦminem, sertinent ad justitiam, dc mores hominum versus homines, ex ante dictis de m, gine civitatis cqnstitutione , rationi con-sintaneum esse demonstravimus, omnia esse penes civitatem; Iudiciatem nihil aliud essse, quam legum inter' summum. pretationes: dc per consequens legum interpretes ubique esse civitates , hocsst, eos qui civitatum habent imperium1umm um. De legibus autem sacris con siderandum est, quod supra cap. s. arti . I 3. demonstravimus , singulos cives
307쪽
,66 RELIGIO. Cap. X Rrium habent civitatis, quantum transferre potuerunt, transtulime. Potuerunt autem transferre jus decernendi de modo quo Deus honorandus sit. ergo& transtulerunt. Quod autem id p tuerint, ex eo manifestum est, quod modus honorandi Deum ante constitu. tam civitatem ab uniuscujusque ratione privata petendus erat. unusquisque autem rationem privatam, rationi
totius submittere potest. Praeterea si singuli propriam rationem in colendo Deo seqiterentur, in tanta diversitate colentium, alter alterius cultum indecorum , vel etiam impium judicaret ;neque alter alteri Deum honorare videretur. non esset ergo cultin, ne is quidem qui maxime cum ratione congrue 'ret, propterea quod natura in eo
consistit, ut sit signum honoris interni: signum autem non est nisi quo aliquid innotescit aliis. neque ergo signum honoris est,nisi quod aliis sic videtur. Ru sus signum verum est , quod consensu hominum fit signum, ergo etiam honorificum est, quod consensu hominum. id est , jussu civitatis fit signum honoris.
non est ergo contra voluntatem Dei, per solam rationem declaratam, exhibere ipsi signa honoris quae imperabit civitas. Possunt ergo cives jus decernendi de modo colendi Deum , in eum vel eos
308쪽
Cap. Tv. RELIGIO. 26 transferre, qui civitatis habent imperium summum. Imo debent ; alioquin
enim, omnes absurdae opiniones de natura Dei, ceremoniaeque omnes ridiculae, quae apud ullas gentes exstitere, in e dem simul civitate conipicerentur; ex quo contingeret unicuique credere , caeteros omnes Deum contum
lia assicere. Itaque de nemine recte dici posset, quod Deum coleret: nemo enim Deum .colit , id est, honorat externe , nisi is qui ea facit, quibus aliis appareat honorare. Concludi itaque potest, legum naturalium , tam sacramm, quam secularium , regnante Deo per solam naturam , interpretationem , d pendere ab autoritate civitatis , hoc est, ejus hominis, vel curiae, cui concessum est summum civitatis imperium; di Deum, quiςquid imperat,per ejus vocem imperare. Et, e converse, quod ab iis imperatur de circa modum honorandi Deum, di circa secularia, imperari a Deo.
XVIII. In contrarium autem in-Dubi . terrogare quis poterit, Primo, an non trones
aequatur, obediendum civitati esse, directe imperat, Deum contumeliaificere, vel prohibeat colere t Dico, non
sequi , neque esse obediendum . nam contumelia assicere, aut non omnino
colere, a nemine intelligi potest pro M a modo
309쪽
168 RELIGIO. Cap. Tv. smodo colendi: neque etiam habuit quis
quam ante civitatem constitutam , eorum, qui Deum regnare agnoverunt,
jus negandi honorem ipsi inde debitum: neque ergo jus talia imperandi in civitatem transferre potuit. Deinde,si quaeratur , an obediendum civitati sit, si imperet aliquid dici, vel fieri, quod non est directe in Dei contumeliam, sed ex quo
per ratiocinationem consequentiae contumeliose possunt derivari ; veluti si
imperetur Deum colere sub imagine. coram iis, qui id fieri honorificum esse putant i Certe faciendum ) est. Cul-.tus enim instituitur in signum honoris: sic autem colere, signum honoris est, di honorem Dei propagat apud eos quibus pro signo habetur. Vel si imperetur Deo nomen attribuere ; quod non intelligimus quid significet, aut quomodo cum hoc ipse nomine, Deo, cohaereat; id quoque faciendum est; quia quae facimus honoris causa, nec intelligimus aliter se habere, si pro signis honoris iaccipiuntur, signa honoris sunt, ideoque, si ea facere recusamus, recusamus Dei honorem propagare. Idem sentiendum est de omnibus astributis Mactionibus circa cultum Dei mere rationalem , quae cadere in controversiam,
vel disputari possunt. Quamquam enim luijusmodi imperata possunt esse interdum
310쪽
Cap. X V. RELIGIO. z69 dum contra rectam rationem , ideoque peccata in iis qui imperant, non tamen siint contra rectam rationem, neque peccata in subditis, quorum in rebus controversis recta ratio est ea quae submittitur rationi civitatis. Postremo, siis' homo vel curia cui commissa est summa potestas civitatis, jubeat secO- .li attributis & nitionibus illis, quibus colendus est Deus , quaeri potest an obediendum sit. M ulta sunt quae M Deo .& hominibus communiter attribui pos sunt; nam & homines laudari, dimininiscari possiunt; multaeque actiones , quibus de Deus de homines coli possunt. Sed attributorum lc actionum significal tiones tantum spectandae sunt. Attribu- tu ergo quibus significamus sentire nos, hominem aliquem ita imperium habe--. re, ut a Deo non dependeat; vel esse im-
mortalem, vel potentiae infinitae, dc similibus, quamquam jubeant Reges, abstinendum est; siicut ecaE-tibus idem
significantibus, ut precari absentem, rogare ea quae selus Deus dare potest, ut pluvias, &serenitatem; osserre ei quaestius Deus accipere potest, ut holocausta ; vel cultum exhibere, quo major eX- hiberi potest, ut sacrificium. Haec enim
eo tendunt, ne Deus regnare existimetur,contra id quod ab initio supponitur. Caeterum genuflexio,prostratio,vel alius