장음표시 사용
61쪽
eto LIBERTAS. Cap. Iunem in culinque propriam , veram circa actiones suas, quae in utilitatem, via damnum caeterorum hominum redundare
Iustini. Propriam dico, Dia quamquam in Cimitate, ipsius Civitatis ratio hac ess, Leae cimilis θ is sngulis civibus pro recta habenda sit ; tamen extra Civitatem, ubi rectam rationem a falsa dignoscere nisi com
paratione fact4 cum sua nemopotest , sua
eludque ratio non modo pro actionum pro- propriarum, quae suo periculosunt, regula , sed etiam inguis rebus pro rationis ab se mensura cessenda es. Veram dico , Gest, ex veris principiis recte compostis concludentem. Propterea quod in ratiocinatione
falsa, sυε instultitia hominum ossicia sua
erga caeter os homines ad confervationem - . i propriam nec aria non videntium , omnis consessit Legum Naturalium violatio. Prin-ripia autem rectar Ratiocinationis circa
Hinmodi oscia, ea sunt quae Capitis primi articulis et, 3, 4, F, 6, 7. evi cata sunt.
II. Prima autem & fundamentalis lex naturae est, quaerendam esse pacem, Vbi haberipotest ; ubi nonpotest , quaerenda ese belli auxilia, Ostendimus enim articulo ultimo praecedentis capitis, praeceptum hoc dictamen esse rectae rationis. Esse autem dictamina rectae rationis leges na
turales , id proxime supra definitum
62쪽
est. Prima autem est, quia caeterae sunt όωὴ is η - ab hac derivatae, praecipiuntque vias vel pacis vel defensionis acq uirendae. fensionem. III. Logum autem Naturalium a fun- damentali illa derivatarum una est frae poem
's omnis in omnia retinendum non elisprima:
D s, sed jura medam transferenda , vel re- Pusino' linquenda esse. Nam si retineret unus- mnia non quisque suum jus in omnia, necesse' sequi ut alii invaderent, alii desen ης' Mn.' derent. quisque enim &corpus suum, & ea quae corpori tuendo necessaria sunt, necessitate naturae conatur defendere. J Betitam ergo sequeretur. Facit itaque
Contra rationes pacis, hoc est, contra legem naturae , siquis de jure suo in omnia' non decedat.
IV. Decedere autem de jure suo di- MOUsecitur, qui juri suo vel simpliciter renun- decederectat, vel in alium transfert. Simpli iter de Ive Nnunciat, qui signo vel signis idoneis declarat, velle se non licitum sibi amplius fore certum aliquid facere, quod in m fer. jure antea fecisse poterat. Dransfert autem in alterum, qui signo vel signis idoneis illi alteri, id juris volenti ab co acci- .pere, declarat velle se , non licitum sibi amplius fore ipsi resistere certum aliquid agenti, prout ei resistere iure antea poterat. Iuris autem translationem in sola non resistentia consistere, ex eo
63쪽
11 LIBERTAS. Cap. Ir. nem, is in quem transfertur, jus habebat jam tum in omnia ; unde novum ius. dare non potuit, sed justii transferentis resistentia , propter quam jure suo alter frui non potuit, extinguitur. Quicunque igit irrus acquirit in statu homi- , num naturali, id agit.tantum ut securex sine justa niolestia jure suo primaevo frui possit. Exempli causa, si quis fundum suum alteri vel venum vel dono
dederit, sibi seli ius in cum fundum,
non aliis item, adimit. V. Requiritur autem ad juris transetransla- Iretionem voluntas non modo transferent Φηem etiam acceptantis. Si utra vis absit, 'Ni ηρ manet. Non enim si quod meum est ' accipere recusanti dare voluerim, Pro-l-BMihi limpliciter Iuri meo renunciavi, aeteti. sive ad quemlibet id transtuli. Nam ea iii. fa propter quam uni dare volui, in eo uno est, in caeteris non item Verba non VI. Voluntatis autem in jure vel re- transfe- linquendo, ves transferendo,si signa nul- νμης nisi alia exstiterint praeter verba, verba ea ψς ρη ' 'aesenti vel praeterito esse oportet. Nam
si intusto stat, nihil transferunt. Qui enim, exempli causa , de futuro sic dicit,m nudabo, aperte significat se non dedisse. Toto itaque hodie jus immotum est, manetque etiam crastino die, iiisi interea actu dederit. Quod enim meum est, meum manet, nisi pdst dederim. Quod si
64쪽
Cap. L I B E R T A S. ' et loquar, puta hoc modo, do, vel dedi, habendum cras, illis verbis fi-nnificatur, me dedisse, &jus habendi cras, transtulisse hodie.
VII. Veruntamen, quoniam verba sila ad voluntatis declarationem signa futuro, GLussicientia hon sunt verba de futuro, si aliarina alia adsint signa voluntatis,i valere sunt, tanquam dicta essent depraesenti. , Siquidem enim propter alia signa constiterit,ipsum de futuro loquentem velle tr vi valere verba sua ad perfectam jum D 'translationem ,.valere debent. Dependet Cnim feris tranristio , non a verbis; sed ut dictum est articulo ψ. hujus capitis, a. declaratione voluntatis.
VI II. Si quis jua aliquod suum ad D IIb M
alterum transferat, neque id faciat pro- donatis-pter bonum mutuo acceptum, vel pro- ne, perbopter pactum ; ejusmodi translatio D o- de futuro Nu M vocatur, ii de Donatio libera. Inj 'donatione autem liber obligant ea r- 'ba sela, q uor depraesenti sunt, Vel depr te , ,-rito. Nam si de Iuturo sint, non obligant. ut ubi ba , propter Iionem articulo proxime superiore adductam. Oportet
igitur ut ab aliis signis voluntatis nascatu, obligatio. Quoniam autem quicquid fit voluntario , propteribom aliquod fit nullum signum voluntatis dandi assignari potest, Naeter aliquod ιο- . num tali Anatione acquisitVm, vel a
65쪽
quirendum. Supponitur autem, nullum tale semis acq uitatum esse, neq; pactum exsistere ; quia sic non esici donatio libera. Restat igitur ut bonum mutuum sine pa- '. eto exspectandum iit. Signum autem
nullum dari potest,quare is qui verbis de
futuro usus est, adversus eum qui ad mu-' tuum beneficium non teneretur, sic vel-
let verba ejus intelligi, utrobligaretur. ii, Neque rationis est, ut qui aliis facile bene volunt,omni promissio praesentem affectum testante obligentur. Et propterea promistar talis deliberare intelligendus est,ta mutare affectum possse. quemadmodum de is cui promittitur, mutare meritum potest. Qui deliberat. autem, ea tenus liber est; neque donasse
dicitur. Quodsi promittat saepe, donet
autem raro, levitatis condemnari debet. nec vocari Donans, sed Dolon.
Do se; , I Duorum autem, vel pluriumjurae tractu, sua mutuo transferentium actio vocatur iin pacti. C o N T R A C Tu s. In omni autem con- ltractu, vel uterque statim praestat id de quo contractum est, ita ut alter.alteri nihil concredat; vel alter praestat,alteri Cre- lditur; vel neuter praestat. Ubi uterque si tim praestat, ibi simul ac praesti- . tum est, finitur. Ubi vero vel alteri vel trique creditur, ibi is cui creditur, pro- mittit se praestiturum postea, appellatum , que hujusmodi promissum P AC Tu M.
66쪽
Cap. II. LIBERTAS. as X. Pactum autem quod fit ab eo, cui Dcreditur, cum eo qui jam praestitit, e-trηψtj-tiamsi promissio facta sit verbis de futuro, non minus futuri temporis jus tran
fert, quam si facta esset verbis de praesenti vel praeterito. Praestatio enim signum manifestissimum est, eum qui praestitit,
ita intellexisse orationem alterius . Cui credebat , tanquam volentis praestare condicto tempore; eoque signo cui O-
vit is, sic se intelligi; quod quia non 'Correxit, voluit fieri. igitur quae fiunt propter bonum acceptum quae repacta sunt) signa sunt voluntatis, hoc est, ultimi aetus deliberandi, quo libertas non praestandi tollitur, & per consequens sunt obligatoria. Ubi enim libertas desinit, ibi incipit obligatio.
X I. Pacta autem quae fiunt in contractu ubi fides mutua est, neutro qui mutκαμ quam statim praestante, in statu naturae , si justus ex utravis parte metus oriatur, sunt invalida. Nam qui prior praestat, propter Pravum ingenium ma-'ximae partis hominum, commodo suo jure dc injuria juxta studentium, cupi- ροdini se prodit illius quicum contrahit. Rationis enim non est, ut aliquis prae- stet prior, si verisimile non sit, alterum esse praestiturum post. Quod utrum v risimile sit necne, is qui metuit, iudi
67쪽
dente, articulo 9. Haec, inquam, ita se habent, in statu naturali. Caeterum
in statu civili. ubi est qui utrumque cogere potest, is qui per contractum prior est ad praestandum , prior praestare debet ; quoniam cum alter cogi pistest, ces
sat ratio, propter quam, ne non praestaret, metuebat.
Auis,ta oriatur, dic.J Nam nis causa metisiis. nova exsistat, ex facto, vel alio gno πο- tatis non praestandi 2 parte altera . metus si is censeri non potest, Caula enim qγα inpedire non poterat, quin paciscerettar , impedire non debet , 'Viu parectam pi Meet. Paesei XII. EX eo autem, quod in omni eum beῖ donatione , di positis omnibus , requiri- luis inmi-tur acceptatio juris quod transfertur, nempsisse: seotiatur pacisci neminem posse cum eo, neΤκe cum acceptationem illam non significat:
Neque igitur pacisci cum belluis, nee jus ullum illis tribuere aut auferre possumus, propter desectum sermonis dc intellectus. Neque pacta inire quisquam cum divina majestate potest,neque illi moto obligari, nisi quatenus vitum illicit per scripturas sacras substituere sibi aliquos homines, qui authoritatem habeant , πρω&pacta ejusmodi expendendi de acceptandi, tanquam illius vicem
68쪽
. CapaL LIBERTAS. et XIII. Qui igitur in statu naturae
constituti sunt, ubi nuJla tenentur I e civili, nisi illis certissima revelatione voluntas Dei, 'otum vel pactum suum accipientis, cognita sit. frustra vovent Siquidem enim id quod vovent, Contra J gem natutae sit , non tenentur voto; quia illicitum praestire iciretur nendi; si vero id quod voveat, lege aliqua naturae prae-Ceptum sit, non voto, sed ipsa tenentur Iege ; sin liberum ante sit, facere vel non facere, libertas manet ue propter quod ,'ut obligemur vota, requiritur voluntas obligantis aperte fignificata quae in casu proposito supponitur non haberi. Obligantem autem voco illum cui aliquis tenetur vel obligatur :. ob ea
J - aistionibus il- Pactati tis quae cadunt sub deliberationem. Pa io enim non fit sine voluntate pa-
est deliberantis. Sm t ergo de pyspbilibus 'qui tum, Nemo igitur
Lao obligat se ad impossibile. Quoniam autem paciscimur saepissimi Gai
res, quae possibiles tum videntur cum promittimus, quas tamzia poli constat esse impossibiles, non ideo omni obligatione liberamur. Ratio cujus rei ea est , quod is qui futurum incertum promittit, beneficium praesena ea lege a
69쪽
18 LIBERTAS. Cap. ILcipit ut mutuum reddat Uoluntas enim
ejus qui praesens beneficium praestat, pro objecto simpliciter habetibdinum sibi, quanti crat res promissa; ipsam autem rem non simpliciter, sed si fieri potest. Verum si accidat neque id possibile esse, praestandum est quantum praestari potest. Obligant igitur pacta non ad ipsam rem
stra potestate sunt. QiIur XV. liberamur duabus rebus, modis pa- vel si praestitum, vel si condonatum sit. His libe-Si praestitum; quia ultra id nos non ob-ν mur. ligavimus. Si condonatum ; quia is cui obligamur, condonando intelligitur facere, utjus a nobis in eum translatum , ad nos denuo redeat. est enim condon
tio, donatio , hoc est, per articulum capitis huj iis, juris translatio ad eum cui donatio faera est.
ν UD XVI. Quaeri selet, An pacta ea quae
metu metu extorquentur,obligatoria sint ne mortis ex-rie. Exempli cause, si ad vitam a latro-xorta, in ne redimendam, ei fuero; traditus u me mille aureos postero die, tur τμο- neque facturum quicquam quo compre
e liensius in jus duci possit, utrum tenear necne. Gamquam autem aliquando pactum ejusmodi invalidum censeri d heat, non tamen eo nomine invalidum erit, quod ametu processerit; Propter-
70쪽
Cap. II. LIBERTAS. et ea quod inde sequeretur, pacta ea, quibus '. in vitam civilem homines congregantur, & leges condunt. invalida esse: procedit enim a metu mutuae caedis,
quod alter alterius regimini se submittat:) neque cum ratione eum facere, qui captivo paciscenti pretium redem tionis suae fidem adhibet. Universaliter verum est , obligare pacta, quando acce pium est bonum, & promittere, dc id quod promittitur, licitum est. Licitum autem est& ad redimendam vitam promittere , dc de meo dare quicquid voluero cuiquam, etiam latroni, Obligamur ergo pactis, a metu profectis, nisi lex civilis aliqua prohibeat, per quam id quod Promittitur, fiat illicitum. X VII. Mi uni facturum se vel
missurum aliquid pactus ante fuerit, &posteriurpostea alteri paciscitur contrarium, D- prurieonis Cit , ut pactum non prius, sed posterius tradicto-
illicitum sit. Nam qui prioribus
jus suum in alterum transtulerat,
ciendi vel non faciendi jus non amplius μhabet. Quare posterioribus pactis jus nullum transfert ; & quod promissum est,si ne jure promissum est. Tenetur igitur prioribus tantam pactis; quae violare est illicitum. X UIII. Mortem, vel vulnera, vel aliud damnum corporis inferenti nemo de non νε-