De veteri ritu nuptiarum & jure connubiorum Barnabas Brissonius, Antonius Franciscus Hotmanus

401쪽

398 FR. HOT MANus propinquorum consensus requiritur: quippe cum jure naturae omnibus aeque parentibus honos & reverentia debeatur. l. E. D. de

l. 6. D. de injm voe. Pietas parentibus, etsi inaequalis est eorum potestas, aequa tamen debetur. I. A. D. de curat. furios. Eademque ratione, patris etiam, aut avi, qui filiam emancipavit, consensus requiritur. HL 3. D. eontr. tab. Quamquam jure civili, quo per emancipationem patria potestas dissoluta est, natus ex eo matrimonio usque adeo

justus filius habetur, ut nepos natus ex eo filio emancipato , qui non jussu patris ux rem duxerat, patri suus heres adgnascatur. ἰ.filius , 23. D. h. t. Atque haec quidem de filiis ita se habent. Filiarum enim diversa causa est. Nam filia, quamvis vel emancipatione , vel patris morte sui juris sit; tamen , si minor sit ann. non modo primas, sed ne secundas quidem nuptias, sine parentum & propinquorum curat orumve seorum consensu contrahere potest: inter quos

si de marito eligendo minus conveniat, ejus rei arbitrium judici tribuitur. G. I. l. vidua, 38. Lin conjunctione, et O. C.de nupt. Cujus rei ixemplum exstat apud Livium, lib. I . ubi scribit, magistratum secundum matriS arbitrium nuptiarum jus dedisse. Major autem ea aetate filia, sine patris consensu nuben Sa

402쪽

DE Riv. NupT. ET MATR. 399bens, exheredari non potest: sed minor potest.-I. cum 2o. C. da os testam. Novesi. III. Sequitur altera de parentum persena disputatio. Quid enim, si pater aut absit, aut furiosus exsistat De silente hoc jus est, ut, si vel apud hostes sit, vel, ubi sit, ignoretur, triennium ei exspectando praefinitum sit; cum eo tamen moderamine, ut, si filius eas nuptias contraxerit quas improbaturus non esset, ratae haberentur. l. si nepos, p. 6. I. E. seqq. D. h. t. De furioso vero Iustinianus scribit, antiquo jure in filia patris consensum non desideratum suisse. de filio, dubitatum . neque dubitandi

causam. exponit. Parem tamen ex Paulo

triusque rationem habitam suisse, patet ex L quoties, 8. D. de parit. dota quippe cum a serio exspectari consensus non possit. qua

de causa contrahere matrimonium non potest. l. oratione, I 6. in .'D. h. t. Neque,

opinor, illa fingi potest ratio, ne illi invito suus heres adgnascatur: cum, si ad sanita- tein revertatur, idem, quod de absente domum reverso, dici possit: nimirum, ut, si honestae nuptiae sint, & quales sanus pater non improbaturus fuisset, pro legitimis habeantur. Itaque Justinianus idem in filio , quod in filia, jus constituit. I. uris, 2 3- C. de nupt. pr. IV. eod. Ubi autem de nepotis nuptiis agitur , & vel avus vel pater solus

403쪽

solus serit; ejus solius, ut iam diximus, qui

sapit, auctoritas susscit. s. D. Sequitur secunda disputatio, quae ex verbo ullia oritur: Utrum scilicet consensus de adprobatio sussiciati an vero jussus ex ante- facto sit necessarius: cum illo verbo & praetor & ceteri utantur, in de his qui not. infam. . Ins. de nupt. Sed intelligendum est, jussus verbum in patresam. uittatum esse pro voluntate, consensu, adprobatione. L 2. D.soLmatram. Itaque non m

do consensus post nuptias expressus, non justas nuptias justas essicit, i. dotis promisso, 68. D. de jur. dot. sed etiam tacitus consensus sussicit. qui vel ex eo solo aestimatur quod pater non aperte Dctum improbat. I. in sponsabb. 7. D. de Iponsabbin. l. si, ut proponis, . C. de nupt. Superest illa ex fine regulae disputatio , Ecqua illius, sive regulae, sive legis, sanctio sit. id est, utrum nuptiae,in iussu patris factae, ipso jure non consistant quidem , sed vel a patre, vel a magistraturescindi possint; aut qui contraxerunt,aliqua poena, veluti exheredationis , multari pota nt. Quam etiam quaestionem retulimus Ilisistr. quast. eap. 9. Nam quod nuptiae omnino nullae sint,videtur ex illis verbis dis. putari posse: Nuptias hujusmodi non consistere: l. 2. D. h. tit. jure contractas non es-st: Paulus,lib.sent.2. justos ex iisliberos non nasci:

404쪽

m Rir. Nup . TY ΜΑYR oinasti: L ii. D. de flat. hom. denique, ut Papin. ait, nuptim non esse : sie enis Fl xentiae seriptum est, in L dotiri 68. D. de ridot. Qiud verbis opus est Nam Apuleius, Bb. 6., ita scribit: in villa, es, patra non eonsentiente, facta, legitima non possummideri r ae per hoc spurim iste nocetur.

od si verum est, sane dissiciti dictu est, magistratum filiis ex istiusmodi sive injustis,

sive nullis nuptiis susceptis, jus redditurum; sive bonorum possessionem postulent, L I. D. M . vir ux. sive inofficiosi agere instituant. Ne multis morer ; credo, in hac

quaestione idem diei posse, quod de falso testamento & salso modio dieituris LPaιμθώ, 22 I. D. de vesi P. I. z. D.temque Luper. nimirum, esse quidem testamentum& modium, sed ομιιν-ware tantum. ut de

magistratu Varro scribit et Magistratus vitio ereatus, nihilo secius magi atus est. Et servus nefasto die a praetore liberatus, liber est, sed vitio liber. Atque has esse nuptias, quae injustae adpellantur in L si uxor, I 3. f. plane, I. D. ad let. Bil. de adulti totamque hanc quaestionem iudicis prudentiae committendam , qui filii merita expendat, dicitur in I. capite, I9. D. de rit. nupt. Nam, etsi justae nuptiae non dira tur, quantum ad patrem aut avum s tamen

Verantia

405쪽

o, i FR. Η TMANus verantia eoriun in matrimonio, nuptiae ebia valescere. argum. Lsi quis in senatorio , 27. o Leos qui, 6s. D. h. tit. LAcontra C. - - . d. t dotis, D. δε jur. GL Verum, ut si gulas istius quaestionis parteS accuratius explicemus, quantum ad primam attinet, qua quaeritur, An pater filiam, quae sine ipsius consensi nupserat, abducere a marito pos sit; ita statuendum arbitror, Legem illam Numae, de qua paulo ante diximus, non vi

deri ad filias priauctam; sed civili jure, multis post Numam aetatibus, licuisse patrifa. fi

liam, etiam quam nuptum collocaverat, vi patriae potestatis abducere et verum, ejus juris acerbitatem imperatorum constituti nibus mitigatam suisse, & non modo matrimonium conservatum, verum etiam, nise

gravis & magna repudii a patre mittendi causa intervenis et , concedi solitam marito

non modo exceptionem adversus patrem,

interdicto de liberis exhibendis 'tentena, verum etiam interdictum de ram exhiben- instit da, dc ducenda, ad illiustum. I. cmm his statur, 3

dedon. int. vir. I. I. de lib. --hib. I. ult. C. eod. t. dissentientis, . C. de r pud. Nov. LII. C. denupt.. Et fecim-

dum hoc ius rostremum , imperatorum

406쪽

DE Rir. Num ET MATR MIMEο-πμ. matrimonia ,sine parentum vo-tate contracta, injusta quidem esse, sed tamen vi patria potestatis non dissolvi: propterea quodpublica utilitatis ratio privatorum e-- modis praefertur. Nam illas sententias Pa lus ad jus, quo tum utebatur plerumque. adcommodavit. Non igitur justa erat uxor, non justi liberi, neque iis de in ossicioso p tris testamento querentibus jus dicebatur. Praeterea, cum dicit, privatorum eommodis , non obscure ostendit, graviorem ejus dirimendi matrimonii causam non fuisse; sed patri tantum ita fuisse commodum, &sine alia graviore causa ita placuisse: sicuti de matre dicitur in cl.filia, Eo. C. de inus test. Eoque illi Enniani versus pertinent, ex lib.

Injuria abs te adficior indigna, pater.

Nam si improbum esse Cresphontem existi

Cur me hiae locabas nuptui 3 sin est probin,

Cur talem invitum invisam cogis linquere At quae filia emancipata nupsit, abduci a patre non potest, nec ejus matrimonium dirimi. d.l. s. C. de repud.-d. l. eum hirsatur, siserar, D. de donation. inter vis. uxoris sequitur altera quaestionis pars, An liberi, qui contra parentum voluntatem matrimonium contraxerunt, exheredari positat. Sane, novo Justiniani jure non esse justam

407쪽

HO TMANu austam exheredationis eausam , patet ex Novesi. II s. ubi unam hanc ob causam nuptias contraparentis veluntatem contractas recenset, eum filia oblatam sibi a patre conditionem repudiavit, & aliam turpem delegit. At jure antiquo non dubito, quin illa causa probata centumviris suisset; quorum de tuossiciosis testamenti & exheredati meritis notionem suisse, nemo ignorat. I. 3 .f. si em ne. D. de bonor. possus contr. tabul. Lmus, D. de ing. testam. l. s filiam, 39. C. d. Primum propter vim patriae potestatis, de qua sup. diximus, ut non modo ex juris civilis regulis, verum etiam ex principum constitutionibus, liceret patri, si qua justa causa esse videretur, filiam a genero abducere,& matrimonium dissolvere. Deinde, quoniam edicto praetoris infamia notabatur filius, qui non jussu ejus, cujus in potestate est, uxorem duxerat. l. s. D. de his qui not. ins Tertio, quia Ulp. testatur, justam irarum causam videri etiam contra emancipatum filium, atque adeo contra nepotem ex eo susceptum, si filius injussit patris uxorem duxerit: &, si eum in suo testamento praeterierit, ac velit nepos contra tabulas agere, judices ejus merita expensuros; nimi-xum, ut si justa irarum causa videatur, eum excludant. d. l. 3. s. s. D. contr. - . Neque

408쪽

DE Rir. NupT. Tv metit. ιον tur, non fuisse justam causam exheredandi filiam, quod patri divortium imperanti parere noluisset. Primum, quoniam ex verbis legis intelligi non potest, neque utrum ea filiasa. , an emancipata suerit; neque, si fili L fuit, utrum consentiente, an dissentiente patre, nuptias contraxisset. Atquehare quidem de filiisia.. Nam, quod ad filias attinet, cum etiam in emancipatis de matris δc propinquorum consensus requiratur, nequaquam

dubium est, quin filiaia. minor annis quae non jussu patris nupserit, justam patri

exheredationis causam praebuerit, non tantum novissimo jure, d. Novell. I i f., Verum etiam antiquo. ao. C. de inossi test. Sequitur tutorum & curatorum consideratio. Nam senatusconsulto cautum fuit,ut,qui .iutor, curatorve, pupillam, adultamue, intra vicesimum & sextum annum

suam duxit, filiove suo junxit, infamia notetur, & dotem datam restituat. l. non est matrimonium, 6 s. D. h. r. l. si tutor, 7. C. dat inter d. matrim. l. l. C. de excus. Ubi juris' istius aequitas haec profertur, c oniam istis

artibus tutelae administratae rationes con-xurbantur, di fraudes malae administrationis teguntur. Quod idem traditur in I. libemissum, sq. l. nonsolam, 67.f. 2. D.hat. Ejus autem S.C. sententia, quatenus produci autar ruri debeat, considerandum est. Producitur

409쪽

citur ergo hoc modo: Primum, ut etiam ad eos pertineat, qui tutores quidem non sunt, tutelae tamen perieulo suo nomine obstricti sunt; veluti, qui se falsis adlegationibus a t tela exeusarunt. I. squis tutor, εα d. Item, qui tutores honorarii fuerunt: nam ad hos quoque tutelae periculum pertinet. L quodsforte, I 4. f. I. D. de solui. Continentur etiam tutorum heredes, quamvis extranei et quippe qui reddendis tutelae rationibus obiah icti sent. l. libertum, ε . S. I. D. M-que adeo, eius qui tutor curatorve datus, non juste adpellaverit: quoniam praeteriti

temporis damnum, si quod pupilla sustinuit,

debet adgnoscere. l. si quis tutor, so. ultim v. eod. Item ad filios, sive in potestate sint, sive emancipati. L non es, 66. D. h. t. 6c sive naturales, sive adoptivi; quamdiu scilicet durat adoptioIquinetiam, eodatem, sive naturales, sive in adoptionem dati, atque in alienam similiam transati sint. d. I.siqvis tutor, f. quamvis, ε. naturales. Item ad eorum nepotes. I. se tuscons s s. h. t. Praeterea non modo tutore vivo filius ab istis nuptiis arcetur, verum etiam post mortem ejus qui tutelae rationes non reddidit. Item, sive ille heres exstiterit, sive abstinuerit, sive etiam exheredatus suerit: quoniam fieri potest, ut patris bona, in eum collata, propter tutelae rationes revocanda sint. L.

410쪽

DE Rir. mPT. ET MATR solum , 67. f. s. D. eod. Similiter autem vice versa filiusf. tutor non modo patri suam pupillam nuptum dare prohibetur, verum etiam statri, qui in ejusdem potestate est.

L non florum, 67. s. D. h. t. Nam cum se

tres, qui in ejusdem potestate sunt, quantum ad bonorum rationem, pin eadem personaeenseantur; L stater Matre, 3 8. D. , eond. indebaervecqua pupilia sua fratri suo nube

ti,auctoritatem suam adcommodaret,in rem suam auctor esse videretur, eontra L 7. D. de auct. tm. Nune, quatenus S.C. sententia . erceri debeat, videamus. Nam, eum diserte ob tutelarum rationes factum sit; l. non ρ- , 67. f. 3. D. h.L consentaneum est, primum , ut ad eos, qui aliis de causis debitores sunt, non producatur; veluti ad eum qui

Pro tutore curatoreve negotia gessit , eum Vera tutor curatorve non esset. ι ult. C. de ister. matre. item ad sidejussores nominat resve tutorum, magistratusve qui eos dede-i runt; quamvis, tutoribus deficientibus , eorum periculum sebeant. l. etiam , 3. D. de

Mejussor. nominat. item ad filiam pupillaretiam ante rationes redditas desunctae: quoniam non tutelaris, sed hereditaria ratio est.

d. t non solum, s. penust. Similiter, eum hoc S.C. BAum sit, ne res pupillorum familiaris intervertatur; d. i. non solum, s. 3. con sentaneum est, ne tutores pupillis , curato-