장음표시 사용
181쪽
ommune ea dii per se in alios sensus Ergo nullum potest esse propriti dii alicuius Min
bat, quia tensio. ira communia agunt in alios quinq; lausu atque deo per se ab illi; sent uisiti, tuandoquidem id sentitar per se, quod asti it potentiam Hoc indietat illis ethis, re o tu seu S mus, id est, quae dum potentiam mouent,riue immuta or, dignoscim us Deinde quod Haedus, ensibiliae ommunia immutent potentia et probat na T. magnitudo metuet aspectum,atq; adeo aefigura, quae est illius terminas, Me ab ea re iter dist: nguitur pari imodo res habet vetet et b, c, A m M M m; si v - η
eri . ti e si quise; a me sensu , nimirum et num sentit. . inreparci flet incri, posse, mumum cuiusq; propriu3se m enim esset perinde tune erecat se nunc see entim me aeuods idem, apte tam, qua utrorum e censum atem- , quo concurrant,agnoscimus Evodsiitanen esse: GL modoprofecto nisi per accadem entiremm , quo pacti, tuissent. mmcleonu in ora enim Cleonu lium sed um sentimus, huic autem accutit, ut fili it Chonis. At eommtinium habem in iam sensum comm. Uem, non per accidenssane Iuti igitur, serumsensu es propriis Vnullo mim emtiremus modo eis ira, quo dixisse suum videre
Cleonu k Propria autemsensibilia Amsm ipsi s.
accidens a te alteris sentiunt, non hocs me quo LUsunt, sed quo rvm, cumsimul in Dae cn es itur, ceu bilim amaram esse, ac uam. Noveratim ad alterum perimit artim ambo haras du
rare. Suapropter serrat, Sssit quippiamsta Tertitui
de rubaliquo uno sensu per se cogno: retur, non posser baIIIS sentiri, nisi per accidens: sed non ita est: Elgo sensibi e commmeuon pertinea per se aetat quem unum sensum: maior patet, quias, usibile ptopriti unius sensus, cognoscitur ab alio per accidens, ut dulce abalpectu non quod dulce moueat potentiam videndi, sed quia exacei dente coniuncitiam est candido, .uod persevisum mouet Quod silensibila cQm,cune non ita titur, utiqi percipietur alio modo, nempe eo, quo Cleonis filius percipit Ar; linon ideo diei. bos usui sed quia est subiectum, in quo est id, quod per se sensi ptobat, quia secti, Ie eommune per mouet potentias leutiendi. ab iis per se dignostitur Propria autemsestis. 'udulae est,ibilem flavam. quae est amara: ad Quam facultatem per se ec et iudieate album esseb dulae, in auum esse amarum, ait et non pertinere ad visum secundum se, sed, alteri potent ae . - subest, id est, ad sensum communem, qua una eum extarioribu sentit,&obiectum unius copular obiecto alterius, verbi Itia album dulci. De hacria in progressius lenius. tem P b,tos. Quaestionem excitat cur ptares externi sensus a naturato ditisnt. Responder, RV m quia unus tantum sensus foret, fallectis risibilia cornmunia nodistinguerentur eae tetis. Et di sim si eodem sensu colorem e tactita, qualitate Modores.& magnitudines prerciperemuS iam enubilia communia non p'rtinerent ad plures, sed ad unum tantummodo sensum, atq; adeo satiem hac ex partent creti queretur interpropria,st communia seu sibilia discrimen.
182쪽
ARTICVLvS CV DER PAUCIORES: VIDERI plures esse.
Sic ruit in rupes amissopisces as Beliuas caudas qui prauam edocet, das, Imme su meus pecm paruom oderamine cauda Temperat, tanta coniungi videra mangro. In contrat Iam veto partem, quod plures sen Prim msus, quam quinque constitui debeant, hunc in arg.quod modum ostenditur. Necessatio danda est ali sint lures qua facultas sentiens, cui incumbat aduertere ASA ad obiectum, in uod singuli sensus seruntur; alio uot argumentare ergo daturalius sensus externus praeter quin
deinde' de vulgatos antecedens detur; quia saepet
alia ad eundem augendum Primum tit.
ea deimque varius inflaens e cerebro, vae in oculis edat actum videndi, in auribus audiandi atque ita in calictas organis caeterassa actiones, non secus atque una vi tu moll- sat est ad quatiendas diuersa chordas mu-serint tinnienti: idem spiritus ad inflandas plures tibias,&eoncentum, atque harmo mari hi endam: idemque Solis influxus ad generandum hic hordeum, illic triticum pro variamat et indispostione Non est igitur cur plures virtutes er ternae s litiuae ob plura munia in diuersis organis constituantur. Secundum. At isto ex instrumentis proba
uit sensuum numerum: sed unum tantummodo e i instrumentum omnium ten uum exter-nmam, nempe cerebrum' ergo unus tantu inest externus sensus Probatur mino , lura per
oeuli exempli causa, rei visebilis imam ne consignati sunt . in tamen non eliciunt visionem haud ob aliam lane causam, nisi quia non aduertimus,quare aliquem oportet dari sensum, ad quem aduertendi ossicium spectet. Quod vero hic non sit ipsa facultas videndi, ex eo IN stenditur: quia actus potentiae videndi est sola visio 'aduertendi autem ministerium non est C visio, eum illam naturae ordine antecedat. Item magnitudo, figura Scalia, quaesens :bilia communia voeantur, non sunt sensibilia per accidens: sed per se, ut prori me docuit Aristo t. sed diuersias specifica obiectorum, quaeberi et adunt tu potentias, inducunt illis dincrimen specificum igitur cum magnILudo, v. g. quae eit sensibi Ie per se, plus differat a colore,
quam sonum, non minus requiret aliam poten
tiam distinctant, qua percipiatur, atque adeo
ceptio sens bili ution videtur fiet dii incere Dilures dabuntur externi sensus, quam qui bro, quod invisione e eo ostenditur, quia in que ter diam sano xintegro oculo lupeurtae actio videndi proptetr colam obstructioinem seruio ptici. certe non nisi quia tunc non det et ran itus specie visitis ad c rebi uni sine i a Q. cultas ibi residens visionem edere non potest. Quare non videtur actio ior diei ipf, erebi, quod sint liter de te ori Sexte
notam sensuuii mutat tibias dicendu i et tit. Tetti uir Ut se habet intellectus nil in te' i
tis respectu int i agili ilium: sed rivi ea nq, inultas omnia intelligibilia competehen sir; ct cori unus sensus omnia se uti,cuari quod si
non vous omnia si inplic: ter, saltem unus ex-ternus omniasse nisi Illia cx e tria Qu tum Turnumem habentur sensus, vi
RETERA NEC PLURES , NEC pauciores sensis externas esse,
tiam quam non Phlosophantium voce ait et neum est quinque esse caeternos sensuis, Doripi res, neque pauciores Tot constituat Aristoteles prodin o capite, Auc ot operis de semiet re sapientia secundum Egyptios libris et p. salato in Theaeteto D Damasse lib. r. Fid cabile S. D Greg. Nyssi orat G. iucant. D. Ambi in Apoc. c. I g. U.Aug lib. de quant. animae e. s. D. Greg. in EZechielem homal l . D. quotias antra animalibur permistic atqui in F Hieron in Psal. i. i. Origenes homi l. s. in Lehis nuniuersi r quin i te deprehendunt arrnens rLota: titit a n. si sunt. Probatur minus, a ta muli suiu perseeta animalia, qtraeo mnes habem sensus,v. Echini, qui, ut ait Aristotele licus de latit animal cap. 8 Non vld n
tur olf cetericii par, quae visu carent: quod item de balat is videt tu dicendum, ut teste Plinio.., s. scicuis, quos musculos vocant, R iida cictia .&quali oculis utuntur. alio- ' ri in vada ruent. Vnde est illud Claudia nil. 1.L. Lucio Pierii. r. viticum, ex homil. r. in Cant. Porro hune numerum conatur stat ili ephi itas, loponus auctoritate platonis ex num coco eloponi haeporum simplicium. Nam si corpora i m licia An tua quid ii sunt . propterea figura solidae quin piat ou. que, nempe priam is cubus: Igurae octo, dum decim , ae viginti lateram renortet quinquet sensus ei se, quibus ea codinoscantur Eundem RammLumerum distinguit. D. August. lib. a. de Ge. et sex nes ad literam eap. s. ducta aquatuor mundi quaeres celem eum coasiderat erue hunc in modum umeUt -
183쪽
stam si inest, eum corpore non
Itaque motum in omnibus sensibus a uoti li-
tale D seu non in omnibura . um et In vi u enim peruenti reprela ouatote ad D mum localem, est otius ota et '
aemuni datus Etenim ut o do tibi ,
ingustu autem transit scpetuetii , sis rum pQ de patrio eri is in
i morem 'o pial ntrore, quo etiam euetra--e sararae perirenti, tangendi ultimum sensitiri:ri in Haee explacrio D. Augustini Si tamen magis diluia
tuor mundi elementis sensuum numerum de
tum unt.aeno I tam numerum sensuum con
tan Umo umqud patet quinaue eis eri sensus, conphitra paucioresve Haec
Connrmatio non motistrativa. et
teris v x tun rei qua amia ris corporibu aeeommodati iam aloe mmute tot se 'recois prcbabiliter eundemi suadetiti, 'mum completa otii.
Probatis . . I Mauco attiactu expo suimus, ducta ab oriecti; ab in It tumentis a
acti Ua, Ied passi aetamen, ab oblino sensi.
cundum ei spiritale, hoc est per sua im nem, v per caemcolati sic putillia rum, ea immuranomen, eui uri sensu iii nulla dam tu sensio Sed est fiat in te
Nam res obiectum intenti riti, lite
mutat medium, Q organum,&est cibi T
ussius raut realiter,&intentionalite virum
eatur Lecu Idum qualitatem , quae ei
organum gustus;non enam oportet, ut in 1
fiat dulcis vel amarasi est requiram lat' edi una partim iri se niliter, Orgetoum peis ridis,
nem siquis autem Cileelio- - visus,
184쪽
id quam um .' a obierium percipia A Iovinianum c. . si Circensibusqnspiam dele-
eommuniter solet conse mira cor, si athletarum eratam in ii ionum et mobilietate, si splendore genimatum . hidne
nus aliis, per oculorum fenestras animate apta
Iibertas et e mimpletur illud propheticum S -
tequItur, animaduertitque D. Thom prima Eq3s .art. E. ad .&M. Albertus I lib. Me t. tract. . c. licet bruta animantia sensuu functiones nequaqua solitas cognitionis gratia exerceant. sed ad necessaria, utiliaue quaerenda, aut noxia declinanda: hominem tamen sol ras cognitio.
nis studio sensuum ministerio frequentet uti ad scientiam comparandam, xquia scientia, aut do trina, aut experientia adspalcitur, adii Doctrinatam quidem auditum, ad hanc vero aloectum aus tum, commodiorem, aptioremque es , ut bonita ex re entia ex iis auae docet si cliba Metapli ca. I. ctum
Quoen 1 num sensus externi belluarum meruire.&honi reum, ut aspectus inter se. sinii literque ramuirimo factus istiuguatur specie respondet Iam Gn-blichus distingui immo sensum no nisi qui-sis homiuocem conuenire, eo quod humanassen is
in se ipsum reflectatur , quod bellui nomini belluarum
me conuenit. 'eium neque haec se uenti jecie di- proba litatem neque eius ratio moliuntum ii et F. habet. Nam eum horninis, strutorum semius in eadem obiecti erant ari&abeas eodem modo i immute: at non est cur inter illos distinctio ponatur Praeterea, nullus sensus siue externas, siue in te intis, seu hominis,seu bruti supra seipsum redit aut reciprocatur, ut pro-hesi paledic Sunit itaque eiusdem speeiei Erasis aceti perseca ioc, ae ei dentaria discrepent Nam radentari homo via ibi perstainximus, reliquis uni resectistragmantibu jactii iussuque excellit tamen vi visin vi
est de gustu perfecto uisitu, T.
eum se immutat sensum , rationem obiecti minime sustinere Paret igi cur externos sensus quinqueelse, nec plure3, paucioresve admitti debere ris Fumes Est vero tactus inter omnes sensus origine, a originF, knecessitate primus quia petuliariter radice dinuesse habet in ptimis qualitatibus, quarum tempe--: Dimae ties est primaria di positio ad anima, primu q; inii, vitae fundamentum, qua dissoluta, iactu si vero et D pse, Sanimal perit. Et eo qui de sensus hic plaunum rimum etiam confert animalibusti quia eius Ie ereTh- opera polum priniarum qualitatum mi et a- nsu disy tem cauere, quatum excelsus interitu affert; vastum sed idem tactus dignitate ultimas est , ut ait anim. Proclus Commento tertio in Timaeum; quia
enfridi laus vltimum , ita piimum digri tatis locum
nitatuor ob tm ivisus ieco diem a duus, teritu modo C libdelinsu,&sensilitiive Nume ratus,' artugurius, cuin um taeteri quod exaratur ijs quae hactenusatio bis soleatim de sensi bus pertracta as,it,l.icile quiuis intelliner acto ira Non insunt omne sensus cunctis an in ac mu in an 'bibus,&li tactari&gulius omnibus conueni. alib. MN ant,ctrinaci ibi is nullus alii is,docen e Aristo con tete hoe Leaci ex set. in . de sensu. sen iniunt, Illic i. Nam gustus, de quo posset esse dubitatio ostret etiam cit petit, ali sq: eiu modi, quae marinis scopulis adhaerescunt , inter plantas, at canima sa, quasi medra,&am . . laguaian , tanquitAristotele, i degre anim
torator. milcaei apores appet En vim tauit Plini v l.
ro naturalis biliori est ood si superion Lc. to. r. art. ad fine huiusmodi ammati e u studestitutae isse diximus , diri et mi dum gustatu, mur per compatat Gilem adtactu quem nulli non animanti perfectum conce ait Aristoteles, hic aui e gustus tantam impers eius ilici, inchoatusque tribu tiir. Obscruit autem hiesensus ad vitam , ut praeuius explorator ali- me uti quemadmodum olfactus praeeu
statores gustus . ita gustus ventriculi, nu ri.
cra ad intellectauam cognitionem tamentem pertrahit. Quod nonnulla explicant seu Jili tu .draecinitatas, quae cois uentrum hominum tu ibam diuersis ad uibus recipit, Mob id etiam se usta, animae fenei raedici consueu unt , per
misi , negligentiae vitio non raro in trant' ade illud D. Hieronymi lib.a. aduerses
a cutius audiunt , vultures canes sagacius
cm nentiusque odorantur. Sunt qui dicant, inci hominem gustu a Protogeus de Iridie 23' ' amma l. rem ab araneis tactu unde, uio, Alissus tum illud au i tu ac Nos apreaudit i xii u sim gustu, Vultur odoratu, rae dit aranea. s. ' tu i Unine Tenenda tamen est communis philosopho m D rumi nitentia, quam tradit Adilroteles libra derae m*φ'h: si tria anim. c. I :&lib. huius operi ceu a S text.' , docens homine tactu,&,ut uom hi j cit bus excellere animantibus. Culis tei eius, Numa . in qu a bonitas tactus, &gustus, qui tacto, prι C e
quadam dicitur, prouenit ex bonitate temperamenti no caute praestantius homini quam caeter u istis datumeli, ut in libris de ortu
mittem ostendimus. Quare quod de si-rni aranea canitur in eo carmine ut pol tace , non ut philosophice dictum, ei picer, et Existimatum vero a quibusdam fuit Lamiam ex mio gestu praeditam est e quod dum et comedit,
185쪽
f. titiesu, eo medit, gesticulari uenes edat iudices magna A quam immedia tumeatum p tineipium rex: ouis Ac vra lup atra, quam gustando percipit. Similitet quatur
ereditum aranea tingulari tactu pollere, quod ais, eis vel leuissimum bestiole: in rete incidentis io suo eunt xum etiam in extrema plaga persentiscat hue rum haee nihil probant. Nam simia, ut alias ge sticulatorium est animal, ita in cibo capiendo tunc verra plus, qui tune magis oblectatur, etsi non prae aliis animantibus. Quod vero ad araneam spectat ex Alberto Magno col-
Eib. igi uxeam ui nus perfectum habite tacturri gavi halis' Q in si te peramenti,, viscosa ab A. i. i. qn et humidicare, quae tactum obscurum, heia homin. - n 'eddit.Nec mirum quod cadentem, an A rex dam e vestigio sentia , tum quia semper nudis in insidiis est , inqua se inopinato obserua
tum, tum quia tam tereti filo, tam aequabili deducit stamina, telamque explicat, tam erudita subtilitate a centro operis quoquo uerm
sum lineas suspendit ut etsi tactu exquisitondHue sententia licet in schola medicorum Tarsam,
pro certa habeatur videtur tamen a vetat a te medico caliena. Ac primum quantur is medici com prinoveri minitationem illam influentis e ceri bro vir probatio tutis ornent illustii, ae specioso nomine irra
diationis nihilominus rem ipsim in obseuro relinctu uniri nec eam ab argumentis defendunt. Inptimis enim si ut irradiatio Solis est pro duetio radii in medio diaphano, ita comis munieatio illa est productio virtutis sei: sit tuae in corpore animantium sequitur quemadmodum una pars lucis generat aliam in diapha- Dori ita unam partem potentiae sensitiuae gignere aliam in corpore animalis quod est in philosophia inaud tum: sequitur etia. Quemadmodum quanto lux plus distat aluminoso,
tanto est remissio , ita virtutem sensitivam, quanto est in parte corporis remotiori a cete-
Pollexi, facile eam suspensi casii: tremor ex ei Cibro, tanto esse imbecilliorem, ac minus effica. ret Adde praestantiam tactus non motus, sed primarum qualitatum perceptione aestimari. 2 8 Hsppocratis,&Platon.alloique medico S, Opi nati sensus extetnos non esse potentias inge
mentum primi articuli flatuitur contra me
ssicos externossensis non es,irtute i tu .
emes sed ingenitas. Superest explicatio argumentoru, quae initio proposuimus , sed pro solutione primi aduertendum Galenum lib. d. x . de placi ris
b, ai. O ix ad id iopi iectandiu uuata at in orgd tu utut etae peractus,&obieeta rita oste nitas organis. quasi in eis fixae sint, sed esse vi cem Consecutio probatur, quia omnia quae ad eum modum producuntur, et tendi sole ut v formiter distaret iter, ac sensim debilitantur usque ad non gradum Consequentis autefalsitas inde ostenditur, quia tactus, veteXpe ientia, ac medici ipsi docent, in extre mi digitis manus plus viget , quam in reliqua pa1 te brachii eum tamen ii longius distent a cerebro Deinde naturale potentiae manant ab anima in ipso ortu, ut initimo huius operis libro de eommuni philosopho tu sententia docuimus et Igitur potentiae organicae non deri-uantur per modum lucis a cerebro sed hirent fixae, stabilesq; in organis Ile calor,&frigus, aliaq; eiusmodi accidentia deterioristiorq,ndevanescunt opere cessante, sed permanent insubrecto, ergo vires sensitu in propriis sensoriis Postremio, quod illa virtus non possit esse
ris,. hos nancie, quandiu durae operatio. Itaque
Socra. en dormientem non habere in oculis Poten iam videndi , nec in auribus audiendi sed dilabi eas cerebro quoties videt, quoties audit Hanc sententiam ex eo stabilite conantur, quia obstruct avia, perquam cerebrum A gutari e he ni sensibus sese communicat, omnis eo
itims . um actio cessat. Quod si qui siespondeat
haeseri re f*. iari tunc sensus, non quia impedituritat F. .. ct Diuius virtutis influentis; sed quia occludunt crymeatus, per quos spiritus animales adsensitelia deuehentur te sponsionem hane ex eo refellunt. quia fieri potes . t in organomon desit talium spirituu copia, .g. cum quis dor
ctionem suam edere valeat. Quinire liud quid
desiderari in organo. ob cuius Cetectum toris
pet sensus;id vero non posse e Gnili virtutem illam, q iam oporteata cerebro odiri ari Eaigitur vitius est; quae sensuum fauet ignes, tam muS quare cum sensus habe aut obiecta petaei e diuersa habriis see dum modos specie dissimiles immutentur, consequens est, ut non sint una virtus activa, sed plures, eaeque specie differente S. Medicorum igitur rationi oecuriendu est, uti iam occurrebatur, videlicet cum praecla di-rat. tur via, qua cerebrus es ex Iernis sensi re eis iratum nicata cessare ipsorum actionem, quia desinit cerebrum impertiti eis animales spiritu S,
quorum ope destituti sensus operati neque ut silurusce autem respousionis opsignationi mi. resistendum est die edo chri spiratus ad modii ueni agile sint, facileq; effluant metanescant, quo es
gere sensuspere uni eorum commeatu . ac de externi
fame celebro ideo osi viae illiis praecludana opera u
tur, vel confestim , vel post breueni temporis impedia moram extingui omnes sensum actima es; no tur.
autem quod, aua prauentur Influenti viri te, muri medici Eouaui.
186쪽
entum minio quaestionis propis semit ut, licendias Ius, rusensus aio attolles, ut paulo anted ximus, tendant in
ri iis argui distinctionem specifica
, leo costa pio politam simili- P . ue Nec vero id, quod de ori robur habet. Potant col
redirimum at pia cnimae substantia. Ideo autem obstructio ne sopiici impedit vilione quia impedric ani rustanti . spirituum animalium e cerebro, quorUm de nimae ad fectu torpet visus:licet a loqui organi comp*-- m. sui integra sit no aute quod iuhibeatur Liniectio specie tu visi liu ab oculo ad cerebria. Ad tertium argumentum negandum eo dc ieritu. modo. quod ad rem praesentem attinet, se habere sensum ad sensibilia, quo intellectus ad intelligibilia. Nam facultas intellectiva, cum sit multo altioris ordinis potest ea, quae per plus essensus sparsa,&distributa sunt, in nulliger complectique . Lege D. Thom. CE s. de Velit .aTE . Circa quartum argumentum aduerte in aquar-ptimis Iamblichum non probalse rationem tum. qua Aristoteles conatus est ostendere nume- Iamblichmrum sensuum inductione per animat: aedisse AH relirentias scum eoru plurima ignota nobis sint a auersa Dicendu tamen eam ratione , si recte intelli-tur. gatur,improbanu non esse. Vt enim conitu dat, non oportet omnia persecta animantia cog citra habere; imo neq, opus est, ut lingulis pei sectis animantidus omnes quinque sensus conueniant; sed ut nulla quantulibet perfecto plures inuit,quam quinqi Ad quodpr Chandum sat est notasse sciret homine, que constat omnium esse perfecti uinum. Quod vero de talpei caecitate dicitur,arnbi Diβutari, guum est: Non erediderim, ait Simplicius ital-A DCe pam petiitus carere viri pla, Sua aetatu, actu: rura, non ledea, quae conspicua sit visus ergo particeps inii ne
tu dinem ad rem nouein fluxu Solis opponitue en qualitates. quc a Sole communicantur,
uacum is, qvibus in semio elati as
ctam aeria adiunguntur, producet edissimiles ad modo effectus,vtina Igumento dicit Ut A virtus 1lla, quae ungitur a medicas ad organa e cetreio defluere, no ita se habet. octu mi or ano copulatu aliis qualitatibus equi-- ' b patitet eum ipsa sensuum iunctiones eli- ei,tur: si quidem non apparet quinam eae qualitates sint: maxime cum primae, ex quibus organi temperamentu constat no si dilpositaue ad id eo ne artant. Quod siquis dicat cum iis dispositive oncuirentibus posse virtute illam
dimi strate ommia Iene cerebro manantema et In
suum operariones is confestima. Elletur aris umento desumpto ex obiectorum, Munium diuertitate, quo paulo ante aduersus medicos ostendimus vires sentiti uasno pCllere-Hdere iuriam,candern q; virtutem qitae solanedas eis plures polentias activas specie tetraferentes, praetereasq alitates, qliae In organis
passiue,ae dispositio duntaxat ad tace quenda sensuum munia sese habent.
Cpimus: neq; enim fieri potest, ut frusti subvi, o M.
cute natura oculos sit fabricatari sed peream cutem operantur quidem verum obscure admodum pio eceatum imbecillitatem, veluti ea etiam, quae noctu depascuntur Magnus etiam Alberius i. o. de ani m. tract. t. adcid. x M. Alberrpei secti oculorum compositionem talpis tu . neget, quan alii videntur concedere, ut Arist. l. de hist .anam. c. S.&Gal. l. I . dcvsu partiu, c. 6 affirmat, tamen eas videre saltem imperse c e ii quando e cauernulis quarendi al: me si gratia in lucem pio de anta quod se ait non semel obseruasse, ac comperlue Alii tamen
rii ortituli et menta. SE eundum argumentu primi arti euli est sere
Ioannis Menardili. S. Eoistola vitii na, quo ille in mim sententiam abiit , ut crederet narii. um seo suum ope ationes, in cerebro perfici: Neq; ideisse alienum, mente Galeni verum neq; recte sentit, neq; id Gul existimauit qui l. i. de caussSympcomatu a. ast Lmat, singulorum Pensuum funestiones in singulis pet fici instrumentis: idq; ex eo cffirmari potetit quia quantumlibet celebrum recte hibeat , laeso organo sensus, laedi ad eius operatio Iabin- quoru-ctatoq; dest tuitur; certe non nis quia poteria amoenis sent: endriesidet in ipso organo. Et baec ratio et retia valet etiani ad refellen tum Numenium, Ian- n eo blichum, Plotiuum existimates sensus, atq; I. pera-λdeo plorum operatioue iubaetere in ipsa axesu isbsolute negant conuenire talpae visum. In his est Aristotelex lib., de histor anim. cap. s. Arid te & lib. .cap. 8 ubi ita scripta es Homo, quaecunque terrestrium animal generant, atque etiam que sanguinem Libent de animal Dariunt, omnia hos Omnes habere sensus vigemus, nisi quid laesumaacessitumq; est: quale genus talpatum, cui visus deest. Non enim oculos id in aperto habet. Cute tamen detrahel , qua crassiuscula obtenta sedem luminum opacat, uir intus lacessiti, impetfictique visunturti sed ita ut partes e 1sdem habeant omne S, qui ius oculi tiraegri coni at Ha
187쪽
quod intra eum cora tinetur , quam voeant A dum Bale nas tamen de perfectis esse eonstare. 'tabe.pupit Iam,atque etiam potironis albidae amnitionem, sed non tam Iiquido, quam oeuli eo. specti. atq; eminente et nec in patrem eri r o rem , haec possunt apparere ob cutis obductae eorpulentiam, utpote cum natura inter gene randum laedatur atque ira orpus inchoatum relinqvitur. Haec Arastoteles eui circa talpae caecitatem assentiuntur Galenus citato loco.
Eae vero musculo tum satellitio ut uiuar, non
quod om nano aspectu careant; sed quia per- graui superci lotum pondere obrutis oculi mio festati magna tudinem vada non sit spiaeuident, eaque ipsis piae natantes pisciculi de
Ad primum argumentum eorum, quibus, tib is ostendi videbatur dari plures sensus , quam ada . . quinq; nega dum est quod assumit . ad eius ta piastis, ' β' Exyn Wal ulei si ad cap. 1. Leti. Tul- proba ionem reiecta opanicine Philoponi. H
sive a Ventricem finxerunt; Mendum tute id sistius. Aue troes,&D Th. aliiq; interpretes. Et quidem his p taeter experientiam quam se etiacontra aduersarios habere putant fauet ea ratio, quod cum talpa defossi, sepultisq; similes in tenebris degant, frustra eis natura dedisset aspectum, quem mox essent amissilii occursatam duri, crassiq; elementi. Certe eum in hac controuersa hinc inde ecperientiae testimonia citent ut tutius vide- oculuin rei praesentis imagine imbutum non elicet re visionem. Verum id non exeo p IOUenire, quod desideretur actio alteri uti faculta tim euius sit ad obiectum aduerte te; sed quia ipsa urs cernendi non edit in obiectum; quod tantaecidit, eum in rem aliam die hen ut1 apuPlmatione in tenes sumus. Itaque non aduertit 'efit in oculus ad c biectam per aliam actione priore term Demturrem in ambiguo relinquere. Qua Aristi te hau distinctam ipso videndi actu; sed aduer- e uiae lamelum, sectatores tueri volet, respondebit tete dieitur quoties anima nou ex toto ad al- Iudieiuda
propesta Simplieio, Alberto, fuisse oculos talpis datoc non adeetnendum; sed decoris,&oin tus gratia. atq; adeo non frustra: item ad quaerendas escas olfactum supplere caecitati Cui aut e pars co Atratia magis placuerit dicet talpas et chme, no amittere visu tu in subterraneis cauernulas, propterea quod oculos durior eu te, hem brana contecto, habeant, quae eis quoq; praesidio est, ne eum in luee me et eunt, insolito splend te excaeeentur. DSiue autem talpa visu careest, siue non, argu mentum nihil conficit quia vel ea non est enumero perfectorum animantium, de quibus loquitur Aristoteleti vel si est,non oportet ij sunt is omnes sensus competere, uti dirimus. Quod similiter de echinis pronuntian-
ter lus potet coperationem auocata, impertit
etiam se ulta, ita ut is quoq; sino munere rite fan tu Lege Aristotele in probi sera. ii. q.33. Ad seeut dum respondedom est cum I.Par 8 .art. r. quamuis magnitudo aliaq; sensibilia comunia sintseos lia per se no tamen requirere di nersum sensum quinq; vulgatis, quia non pramo, set se sensain mouent, ut sens bili propria, sicuti alibi exposuimus. Nec refert quod magnitudo plus diserat ''
, calore, quam sonus: non enim talis diuersi fi litasset est adsensuum multiplica tio trem, Puaesii mnon sumitur nisi ex di inhione feni bi huia emi, mpropri rum id per se secundum vatinc modo por/-t se immutaudi,ut articulo secendo cum D. Tho 3 differaim M. ia,cti a
aut erit viliquisse in quiseipsum cipiet sent rima C AI II.
C m. aut enti annus mi videre ac valis , T in necesseesh, a cui usentiam uenes videre,
aut alios 'su Alsi acto sensu tum idem sensis eis rit; Sisu et i , Setiam colori subiecti Ore mel si semis eiusAm erunt fullecti . ve enpsum liet ipse Praetereas aliussirsen , oui percipit ipsum visum aut in in illim D abmo. Suare id ipsum inpimosensu cottanae facie n. At bibe
Um autem. Quia experimur duplicem a nobis functionem edi ei tessens bilia: unam, An exim quaten raonem ipsam, ut visionem dignoscimus ratiani, qua diuersa lausibilia distinaui nis,
cuae Illae operationes attineantu an velo ipsis aeternis feci thus sistribendas ni ita ut vita se peram' tiamus nos videre, audet tu audete, similitetq; operissensibus propriani cuiusqt; eo peta iciis em dignos cDiueta tergo imprimis ad hanc posterio tem partem suadendam, hoc modo si alio sensit tono -- sceremus vili irim illo etiam colore rust mirdimus siquidem cum visio sit coloris dicit eptio hom neus quam sic ri porc . rea non percepto colore scutiatur. Quare eum absurdum si duas parte
188쪽
entias circa colorem verseri, fit ut solus aspectus suam percipiat visionem. Item, quia nisi V ili sensus suas agnoscant functiones, dabitur infinit progressior erit enim alius senta ad ei tendam auctionem vitias,&t uisus alius ad halua operarionem se utiendam, sic qide n-riis absq; uno ei in*M sese m et exi
Ter . Is iam hine oritur dubitatio. Namsi iis et ides mire nil alitides , quam videret, videtur autem Tert. I S. eolor, vel id.quod habet colorems quippiam et ide. rit id e tod videt, eddi colorem id habebitprosecto, quod videt primum c Pater igitur non unum i psum essesentire, inquam visu Nam cum radinvidemm tenebrati di tume et , eernimm sed non eodem, inpatet, modo. Praeterea id ipsum eriar.,uod vivit,caedire quod modo delibutum Instrumenti enam uniuscuiusesensis, ipsum se3sile e materia rum egit, uti diximm C circa
sensilibus ipsissematis, insunt insensuum infirmment sensus, imaginatione'. diate ut operatiore ensibilis, a sensus una quidem, eadem es: t earum rere non eadem es . Dico aurem'num actu Sauditum Itiste mutu qui auditum habet, non audiat, O id quod habet num, non sempersinet sed cum operatur idque aua ire pates, Ssnat id, quod onum escerepotes, tum simul las auditin acta, e senus etiam actu,quorum alterum qui Fiam auditionem,alierum sona Text. 3'. tionem e pri non incongrue dicere potest. Que motivo aerio atquepasso in eo est, quodpatre ur,a Emmetur, nec se eo dis num , O auditum
ut iis redit qui est potetia vise Agenii nam
mouenti et operatio, ipsa rientesuscipitur,ais in I. Stieci rea m necesse eo id quod motu ciet,
II edi in aeter aesensibilibo rari Laiquem actiopassioque non in agentaeu sed in eo quod Diu s: Si sc . . ita io inime Sed inqui usdam nomina uossunt passa,
Tai ae audirio, inquabia Iam autem carata rerum Drusomise a M. Oper topraeterregusuis fusatio dicitkr,aisapor nomen ueniarita
r Hac Ata oritur. Uto petrie eontraria ita disputat: Sentite vita est vadere har videre nihil et aliud, et eam colorem coloratum vepercipere et atqui visione est color, nec, liquid colore nec tum non potest igitur vino specta sentiri,sed alio sensu et alioqui excutietet potentia viaeualex-ta Proprium obiectum, od fieri nequit Patet igitur Disputationis gratia proxime a Eductam lationem soluit; idq; dupliciter: 1 mum nerando visael ni re nihil esse aliud, quam videte: quaedam namq, visu sentimus, cauun videmus, et in nebraS Nd1m auditu serati inue,quae non audimus, ut silentium. Item Intieran Rsboraturdo vivonem non effecti loratam, seu videns , qua videns non possedidi aliquo modo colorari, raφrdam organo coloris speci ei auritur,quae quidem pecies etiam internis sentibus imprIlvitur, alium visat: siqua dem de re absente eo rei tannus, quod absq, ministerio specierum no fit. Et vero quia sensus istiusmodi imagines ab obiectis haurire talent; dicunt reci resensi est noti secundum est eis aturale ipsius,ut colorem secundum riatu Iam se intentionale, quod imagine continetur
e qui operanorei. Hic licet obscure propositae quaestioni respontaec statuens senium. Proneta n- externum non Percipere suam operatiociem quod Ox eo confirmat, quia sensus ellternus DBnisertur dieitur operati , nisi dum in actu sentiendiversitur hunc veto actum effeti simul pomuria, iemi
di id, quod ab ea leatitur, siue obiectum , quod invisam agit, proluendo nimirum in ea spe-
189쪽
sti IN LIB. III ARIST DE ANIMA i
eiem. quae macum potetntia concurrit ad actsonem Qua ecum nec viso in culum, nec alteti m sensas operatro in ipsam metientiendi vim agat reor sequens est, ut visio aspectu nequaquam sentita possit, nec ulla operatio a sensu, quo perficitur Monet subinde tam uitatem, quam obiectum dii Lia potentia hactu elle . Est autem facultas in potentia, cum non edit actionem, ede-ν, - - 'celi obiectum vero cum uon mouet,mouere tamen aptum est.At in actu utrumque
es,si,sa isse prahibetur, cum&facultas obiectum actu percipit. Sc obiectum D cultatem actu mouet. h. a. .. o P cto Obiccium ' potesttia quodammodo unum fiunt , dum facultas per imaginem te i. p. iis, vis unum v necem cicur, madjuam actionem am oci, spirant , quam non in agente nimiitum .uis,h. i. citerno, id est, in biceio sed in patiente, id es in orgai Di potentia esse oportet, quia actio ,h, b, , , P ssio, Liu 'iacmactus sunt passionem vero in re, quae patitur, recipi notum est. probaturque
si is i. i. , οβ Duplicem inquit esse actum eorporis, quod nandi saeuitatem habet, nempe
sonum, q rem producit, deipsam sonii ne rationem es militerq; uplice esse actum eius, quod audiendi vim habet; nimirum receptionem olim aes odi per suam spe etem sentionem ipsius se. D, lira Nam&auditus pariter ac sonus duplex est, alter inpotent a,alter u actu . Sonus in potentia dicitur sonus cum nondum editur auditu sit potentia est ipsa potentia audiendi in se spectata. sonus in actu est. qui fit:auditi ci 1 actu est, potetia aetum exercens. Simileterq; te habetia reliquisse usi ii ibas&selisibus: Invita busdam tamen suppetunt nomina adstonificandam a-etionem, et uae est tam ex parte seniabilis, qtiam sensus, ut sonatio auditior in at s alterum notamine vaca ut vilius actio visio dieitur, actio autem coloris non habet nomen aetio gustus ap-
'e vhmos Vr rex: A., in api, A UT M. es, Spectara n .emoc Itie ..is re lim e ni et Sem. ; . cetrae- Hac cura ita int, at g tinus actis rei sibi issensitivise sit, quam n diuersm habet rationes, sicuti dixi ntius nec simul corrumpantur, mi hysin adua amaeirma nis, qui hoc modo dicuntur, apor itidem Fgusue,c terast similiter. At ea qua dicuntur olentia, Fhain thsam prosecto neeessariosus eunt legem. Non recte retturprio, es naturales Philasophi sentiebant, qui quidem sine visu nes album etsissines nigrum esse ditabant, s item etcum egusu saperem Nam partim recte, partim non frucensebant Eten im eum dupliciter sensissensibile bdicatur,potentia te actu, in hu quidemscundis sit idipsumsane quod dictaeos; in siti aut vi mun3sit, ut luce Harim extat At illi de hisce . Deiter loquebantur, qua phelter non dicum tur Suodsi is aeqnadam emeentu eti, vox auir
Savat reditum vniam, rum Non unum, aut non
demsunt, die neenitu et ratio necesse est au. tum quandam Us rationem hiata. ob id ipsum
rauperansqtraditam acutum, quam gratae di
rumpit auditum ara deuastat, insaporibu3gmflum, Sin coloribu visum, id quod nimium e exstendi mo, hebrosiam, Sin odoribus vehemens odor ue sile sue amari , enissensia L, se adam est ratio rata Quocircasensibilium neminensuisunDucunda ' sine enam ipsum desectare viaretur. Omnino autem iptum missum magu
tae, seque xcoHoc uece Studui epourae, ac tollere; eum nasit ut saue ope ratio. Idc
190쪽
ea operat one inteligi debet m
ferennassensibiles obiectisui ducem , vetat mquidem , t gium vi es dulce autem di ama
sngula nimirum aliquo comparemm ac discern
mu sennam disse reta necesse e dipsum
trofectos.r sensu quippe cum istas ibilia sint. Quo patet carnem ultimum sertimeutu naues Nam neces esset id, quod discernit, tangendo b. a cernere. Furi igiturnen tes uison a cernatu dulce diuerium esse, artia, sed oni cuipiam ambo notaus erret imo namque modo nepateret inter es il erres etiam alierum ego, alterum Gentires. Unum Uitur dicat oportet diues esse ale ae alium CDreui itur idem lare ut dicit lactintelligit, amque entit Patet .rgoserin piast, ut separatusparata dii dicentur.o Athinc patet,nequester posse, ut eparato in tempore discernantur. 5am ut irim in isse bonum a malum dicit , sic
Qualitarib adsentiendier unus obeundum idoneis inflectum est corium, aqviam ciere rentias cognoscere via pectu atrurn xcandidum tactvicalidum Q fit,idum durumue molle .simi ite ques xei 3' --- - iri mis
taphaturque hunia in modunt; Experimur nos non sol iam perciperem Uiam quemque senaem tinentes. vi album&niistum, m
seu abili, qu primo adsensum pertiMe non pote autem no-liquo rum e