장음표시 사용
101쪽
stentiam inordinatam in concupiscibili:& dum homo fuit
Rom. 7. inobediens legi Dei,statim sensit carnem repugnantem legi mentis suae. Error vero & dolor sunt vulnera haec mala consequentia.Vnde dicit Augustinus, Adam, antequa pe casset, habuisse corpus non quale nunc habemus, fragile atque mortale, sed quale congruebat tali animae quae non . dum in se Dei similitudinem praua voluntate corruper ut quale nos quoque post resurrectionem habituri sumus quum eadem anima eandem similitudinem Dei perfecta sanctitate perceperit. Postea vero quam peccauit, facta est anima rationalis cupiditate corrupta, corpus habens quale in nobis nunc cernimus. propter quum miserico dia debeatur miseris, idcirco nunc miseria in suam explicat David, Domino dicens, Infirmus sum, quia natura & vitio
fragilis,ac pronus ad peccandum: sed haec infirmitatis confessio, caelestis medici misericordiam mouet: a quo secile
impetrantur remedia, quum Ostenduntur vulnera manifesta. Proinde in deprecatione eadem perseuerat, pio medico subiungens, s AN A me Domine, .ae si dicat, ipfirmus sumpecbato, sana me, quia medicus hs. Ego habeo infirmitatem,tu habes ianitatem: ego sum infirmus per pecca-Lue. Io. tum,tu sana per misericordiam,&c. Samaritanus enim vulnerato appropians,curationi eius sic ramentorum alligamenta adhibuit, quia contra originalis peccati & amaalis vulnera, secramentorum remedia Deus instituit. Ostendit autem aegritudinem tabidam usque ad interiora venisse, ne disserat Dominus auxilium, cui imminere agnoscit ex tium. Ossa vero hic per allegoriam sertitudinem mentis debemus aduertere, quaequum defecit, vigor omnis et bitur, sicut & ossibus quassis corpus minime continetur. Nam ne ossa carnis intelligeres, exponit, quum subiungit, Et anima mea,&c.
Et anima mea turbata est ualde,sed tu, Domi-
. Reg. i s Ansma plus territa dicitur addendo v A L D n, quia D uid multum timebat mori in fiiga sua a potestate Absalon
102쪽
,ed quis etiam hic non intelligat significari animam luctantem cum moribus suis De qua pugna ita scribit paulus, Video inquit aliam legem in membris meis repu- Rom.
gnantem segi mentis meae. Vsqueadeo exterior homo interiori homini refragatur. Et quomodo qui adueris flumine lembum trahit, si remiserit manus,statim retro labitur,di: fluentibus aquis, quo non vult ducitur: sic humana conditio, si paululum se remiserit, discit fragilitatem suam, agnoscitque quantum hoc corruptibile corpus aggravata- sap. - 'nimam,& deprimit terrena habitatio sensum multa cogi- 'tantem. Nam naturali appetitu nunc coniungitur anima corpori corriiptorproinde fit iuste ab eo promptitudinem ad peccandum recipiat. Ob hanc causam ne exprobremus homini reuertenti a peccatis suis, & ne abominemur AE- . .gyptium, quia & ipsi quondam in AEgypto, & de luto ac
lateribus, Pharaoni ciuitates extruximus,&quia captiuiducti fuimus in Babylonem. Veruntamen diu gilata est a medico quae nunc petitur gratia, ut homini persuaderetur in quae mala se, peccando praecipitauerit: quod enim facile senatur, non multum cauetur: ex dissicultate autem sanationis, erit diligentior custodia receptae sanitatis. Non ergo tanquam crudelis Deus aestimandus est, cui dicitur, Ettia, Domine,vsquequo animam meam, quae est conturbata, non eripis non corripis Znon emendas Sed tanquam bonus persuaser, animae quid male sibi ipsi pepererit, ostendis: nondum enim tam persecte orat haec anima, ut ei dici Esa. possit Adhuc loquente te,dicam, Ecce adsum. Simul ut tiam illud agnoscat quanta poena impiis praeparetur, qui se nolunt conuertere ad Deum, si tantam difficultatem convertentes patiuntur. Et bene additum in V A I. D E , ne . t. elemens audator paheretur diutiuν disserendum, si nimis aegrum non cognosceret fuisse turbatum. supplicatio quoque ista magnis commendatur angustiis, ut recepta sanitas pretiosior possit agnosci. Et intuere quia iusti tiam Domini semper poenitens iste refugit,& consuetudinem eius
benignitatas exposcit. Attamen quia differt,ideo adiugit,
103쪽
EXPOSITIO COAertere, Domine,'eripe animam meam
subium mesac propter misericordiam tuam.
-m Domino dicitur, Convertere, quasi vindictae re laxatio postulatur:ut debitas de nobis iustitia ipsius no exi gat ultiones. Cogrue vero conuertere in poenitentis prece ponitur, quod satisfacientibus Dominus pollicetur, dicens Zachariae cap. I,COnuertimini ad me, &ego conuertar ad vos. In quo sentit laborem' unde addit, Eripe anima meam:quasi in conuersione multis impeditam: nam seculi perplexitatibus,carnis concupiscentiis,&iugo malae consuetudinis,veluti quibusdam vinculis, ligatur. Quam diu siquide hoe fragili corpore detinemur,quam diu habemus thesaurum istum in vasis fictilibus, & concupiscit spiritus aduersus carnem,& caro aduersus spiritum, nulla est certa victoria. Interim stadium est haec vata: hic contendimus, ut alibi coronemur. Nemo inter serpentes & scorpiones securus ingreditur: magnis inimicorum circundamur agminibus, hostium plena sunt omnia:caro fragilis & cinis futura post modicum pugnat sola cum pluribus. Quando aute fuerit dissoluta,& venerit princeps mundi huius,& inuenerit in ea nihil, tunc secura audiet per Prophetam, Non timebis a timore nocturno, a sagitta volante per diem, a negotio perambulante in tenebris, ab incursu& daemonio meis ridiano.Qujd mirum ergo si nunc etiam saluum se petit fieri, non secundum merita sua, sed propter diuinam misericordiam in qua dum fixa spes ponitur, venia facilius impetratur. Qu9niam,vt Deum amittamus, non eius absentia qui ubique est sed nostra facit aversio. In mundo erat inquit Ioannes & mundus per eum factus est, & mundus eum non cognouit. Dum autem resipiscimus, statim quo quot receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri usqueadeo misericordia eius subsequitur nos. Si de David etiam ad literam ista exponamus, intellige hic David cum Domino dicetem, Reuertere quaeso beneficus, & erue animam meam, vitam meam a periculo mortis : Saluum me
fac a persequutione ista filij mei, non propter merita mea, sed propter misericordiam tuam. S equitur, Q niam
104쪽
omniam non est in morte qui memor sit tui: inlinferno autem quis confitebitur tibi'
Illa Dauid ostendit quam apposite sita poenitentia fuerit
rationis & intentionis: rationis quidem, quia non distulit agere poenitentiam usque ad morte: intctionis autem, quia poenituit ad osserendum Deo sacrificiu memoriae & laudis in reliqua vita sua.Veruntamen monere potest quare dicat in morte nullum esse memorem Dei, dum vicina possit amplius ira iudicis timeri. Seb bene perfidos dicimus, immemores Dei, de quibus Estias loquitur, Non enim qui in in ferno sunt,laudabunt te, neque qui mortui sent, benedicet te. Nunc enim est tempus conuersionis,& post erit retribu tionis: quia quum ista vita transierit, non restat nisi retributio meritoru. Propterea subiungit, I N inferno quis confitebitur tibi supple, utiliter & ad veniam. Nam Diuescoses sus in peccata sua in inferno, usqueadeo ut & fratres roget super nis tormentis Tartari fugiendis praemoneri. Id tamen non profuit, quia post iudicium impij in prosendiori-.bus tenebris, nullam lucem Dei videbunt cui confiteantur.
Quapropter stultus est qui hic non qu. aerit in luce sanari quum potest. Eivideant quantum hallucinentur qui peccatibus veniam facile pollicentur: quibus bene per prophetam dicitur, Hiere. cap. 6, Curabant contritionem filis populi mei, cum ignominia dicentes, Pax,& non erat pax. S
quitur, Confusi sunt qui abominationem fecerunt. Quare. quamuis per poenitentiam propitiatio peccatorum sit, sine timore tame homo esse non debeti na poenitentis satisfactio diuino tantum pensatur iudicio, no humano . proinde quia miseratio Dei occulta est, sine intermissione flere necesse est. Illud etiam scire oportet, consessionem in Literis fanctis tapenumero pro laudatione appellari: & vocabulum Hebraeum, quod interpres Latinus, Graecum sequutus, vertit Infernum,proprie Sepulchrum significaret tametsi eodenomine statum quoque mortuorum appellant, tam eorum qui iuste sancteque vixerunt, quam eorum qui vitiis & sceleribus coraminati, e vita discesserunt. Dauia autem diuinae g. vj.
105쪽
misericordiar haerens, Aesti Patri acclamat, Tu, Domine: merito sanabis, quia ego plorando pro peccatis, laboraui
Laboraui in gemitu meo lavabo persi las noctes le ita metritichvmis mesis stratum meu rigabo.
Nuc David comemorat inchoata iam sua poenitentia, qua diuturnus gemitus simul Sc spes signiscatur. Gemitus enim cu ipe in suspirio, diuturnitas aute in fatigatione inuenitur. Beneuolentia igitur in exordio diligentissime comparata, venit ad narrationem actuu suoru, asserens poenitetiam sua magnis cruciatibus fuisse completa. Gemit autem, dicitur geminatus luctus: sed haec amaritudo dulcis, felices h. elachrymae, salutaris ista asstichio. peccata fletus iste non purget 3quas inueteratas maculas h aec lameta non abluant M. atlli. 2 s Petrus trinam negationem trina cofessione deleuit: Aaron Ioan. 2 r. sacrilegiii, & comtu ex auro vituli caput, fiaternae correxθ- Exod. 32. re amaritudines. Qujdia impiu legimus inter reges quam 3. Reg. ar Achab, de quo Scriptura dicit, No fuit alius talis ut Achab, qui venunciatus est ut faceret malum in cospectu Domini.
Hic quum propter sanguine Nabuthae correptusnisset ab Ibidem. Helia,& audisset iram Domini per Prophetam, Occidisti, tiinsuper possedisti: &ecce e3o induca super te mesu, & demetam posteriora tua, &c. scidit vestimeta 'a & operuit cilicio carne sua, ieiunabatq; in Occo, & ambulabat demisse capite. Tunc factus est sermo Dei ad Helia Thesbitem, dices, Non e vidisti Achab humiliatu cora me Quia ergo humiliatus est mςi causa, n5 induca maluin diebus eius. Ose. 2.Parali. lix poenitetia quae ad se Dei traxit oculo , quae surente sen-33- tetia Dei, colasib erroete mutauitlHoc ide & Manassem lib. IOnx 3. 1. Paralipomenon, & Ninive secisse legimus in Propheta: Luc. S. Publicanii quoq; in Evangelio. E quibus primus no solum indulgentia, feci & regnurecipere meruit: alter impendentem Dei fregit iram: tertius, pectus Verberans pugnis, oculos non leuabat ad caelum. Et multo iustificatior recessit Publicanus humili hoc gemini vitiorum, quam Pharisaeus superba iactatione virtutum. Is ergo gemitus Christianis quiredus est, qui cordis complictione peragitur, quu& malorum
106쪽
laria nostrorum reminiscimur, & futurae poene cosideratione tenemur. Quapropter satis durus est,cuius mutis dolore
oculi carnis nequeut declarare:& ut inquit Augustinus lib. de poenitentia, sciat se culpabiliter durum, qui desset damna temporis, vel mortem amici, & dolorem peccati non ostendit in lachrymis: neq; est ut quis se excuset non habere fontem lachrymaria, qui unquam ossederit lachrymis dolorem temporalium: potissimum quando siccitas haec lachp-marum venit ob non satis seruentem contritionem ac deuotionem. Et debet renitens limitari adolescentem, fabuli ferunt post amores meretricios peregre profectu, Mabolito amore regressiim, postea veteri occurrisse dilectae: quae ubi non interpellata, putauerit se no recognita, rursus occurres dixerit, Ego sum: responderit ille, Sed ego nosum
ego. vi ia videlicet omne peccati occasione vere vitet, neq;
poenitentiae lanieta interim deserat. Lectum vero de quo hic sermo meritis Dauid eum quem noctibus in adulterio 1. Reg. HBersabes polluerat, lachrymis abluebat. Aut melius lectum conscientiam intelligamus, quae mundis corde, est requies, sed immundis, tormentum: sicut lectus gratus est sanis, &grauis infirmis.Vel per lectum, delectationem corporis accipiamus, in qua velut in cubili nostro marcenti voluptate , iremittimur. Quod aute ait ps R. singulas noctes: hqc fortasse accipi voluit, quod ille qui spiritu promptus sentit aliquam lucem veritatis,& tamen in delectatione huius seculi per carnis infirmitatem aliquando requiescit, tanquam dies& noctes alterno affectu cogitur pati, ut quum dicit, Mente seruio legi Dei: laquam diem sentiat. Rursius quum Rom. T. dicit, Carne autem legi peccati inclinetur in noctem, donec omnis nox transeat, veniat unus dies. De quo supra dicitur, Mane astabo tibi,&c. Sequitur, LACHRYMIs Psal. s. meis stratum meum rigabo. Hoc in loco nonnulli dicunt esse hyperbolen, uti hic, super nivem dealbabor. Aduerte Pal. s
etia quod R igare, uberius aliquid significat quam lauare:&Stratu denotat cumulu peccatorii: quod adeo lachrymis rigat,ut eode saluberrimo imbre resoluto, homo in noua messem virtutis adolescat, fiatq; ex peccatore iustus, ex lugente
Ianus, ex aegroto sanissimus. Temporii vero varietas: quod g. iiij.
107쪽
pr teritum posuit, quum diceret, Laboraui in gemItu meo: ,& futurum, quum desceret, Lavabo per singulas noctes le - .ctum meum: rursus futurum, In lachrymis stratum meum rigabo illud ostendit quid sibi dicere debeat quum quisque in gemitu frustra laborauerit: tanquam diceret, Non profuit quum hoc feci, ergo illud faciam. Inde autem gemiatus, Quia turbatus est a furore oculus meus,&c.
Turbatus est i furore oculus meus inueteraui Aiter omnes inimicos meos.
Ad prouocandum magis Dei misericordia, apponit regius Propheta coditionem suoru oculorii, scilicet quod inter angustias inueterauerui. David siquidem ab adolescetia sua profugus a facie Saulis, multas passus est molestias, pro pter quas venit praematura senectus. Sed quii superius & gemuisse se asserat, &plorasse confirmet, ineptum tamen est ut inde subito indignatione propria putetur esse confusus: veru turbatur a furore sentetuae datae in Adam, omnib' mortalibus.de qua Ecclesiastici cap. 4 o, Iugii graue super filios Adam, a die exitus de ventre matris eoru , usq; in die sepulturae in matrem omniu. Nam sicut auis ad volatum, equi ad cursiim,&ad tauitia ferae gignutur, sic homo ad lasore nascitur:qui semper in sudore vultus vescitur pane suo,donec reuertatur in terra de qua sumptus est. Et interim quan q; miseria videris, homine scias: quid enim in se habet fortitudinis, qui nascitur ex in firmitate, qui de angustiatur ad vitam, & dilatatur ad inopiam 3 nudus venit, nudus recedit: quasi flos egreditur & conteritur,& fugit velut umbra, quae cito transit,&nunqua in eodem statu pintelligas, est caecitas mentis, de qua ad Rom. Dedit illos Deus in reprobum sensium, in passiones contumeliae. & 2. ad Thessalon. cap. 2, Quia non receperunt veritatem charitatis, ut salui serent, illeo mittet illis Deus operationem erroris, ut credant mendacio, ut iudicentur omnes qui G- senserint iniquitati. Interdum in ultionem peccati abscondit Deus veritatem ab his quos perseuerantes in peccato
nes aetates semper in morte currens.
108쪽
consuluit, adeo ut si velint omnino respondere, necesse est ut falsa respondeant. Ezechielis cap.r , Qvj posuerit immundicias in corde suo, & venerit ad Prophetam ut interroget per eum, me, ego Dominus respondebo ei in multitudine immundiciarum suarum. & sequitur, Propheta v ro quum errauerit, & loquutus fuerit verbum, ego Dominus decipiam illum,&portabiit supple uterque iniquitatem sitam: iuxta iniquitate interrogatis, iniquitas Prophetarerit. Aliquando tamen cosultos errare non permittit Deus, falsa docendo, sed tantum veritatis sermonem eis substrahe do propter interrogantis indignitate, sicut electo Prophetet Erech. Γ suo pr nuntiat, Linguam tuam faciam an rere palato tuo,& eris mutus, non quasi vir obiurgans, quia domus exasperans est. Similiter quandoque in demeritum peccati non permittit Dominus indignos recte responsa intelligere. Iuxta illud Esaiae cap. 29, Et erit visio omnium Prophetarum sicut verba libri signati, quem nec sciens neque ignoras literas legere poterit. digitur formidolosiusquam situ irasci, qui si nomisereatur, extinguitur peccator Postea antiquos ex Adam hostes enumerat David, dicens, In ueteraui inter omnes inimicos meos. Non noua aduersiam me inimici bella gerunt, meus hostis antiquus est, quia veterem hominem cum vitiis & concupiscentiis eius, inimicis meis, aduersum me porto pugnantibus. Sed cupiens isto veteri homine exui, & itiduere nouum, addit, Discedite a
Discedite i me omnes qui operamini iniquitatem,
quoniam exaudivit Dominus uocem fletus mei.
Enumeratis afflictionibus, emedationis ingreditur partem, ut qui maloru collegio peccauerat, fugatis a se talious, mandatis Domini deuotissimus appareret. Postquam igitur ipse misericordiam consequutus est,malos docet vel cohortatur ut a se abeant. Non enim vult iniquorum habere consortium. Simul tamen & illud notandum est, quod non cos
qui operati sunt iniquitate, sed qui operatur a se iubeat recedere.Nunc itaque moribus malis de spiritibus immundu
109쪽
renuntIam,ait, Discedite anteonanes qui operamini Ini aquitate. Quia is qui dimisit peccata, is inqua qui exaudiuit voce fletus mei, & oratione mea suscepit, dixit mihi, Ecce Ioan . s. saluus factus es, iam amplius noli peccare. Neque insuper incongruuest hic intelligere ut David poenitens caeoLmonibus cominetur,dicens, Discedite. Nam sicut mali angeli ingerunt se peccatoribus,ut faciant eos ruere de peccato in peccatu: sic refugiunt, quando vident peccatorem a Deo exauditu & liberatu: quia quu superbissimi sint, abhorrent ab hominibus seperari. Id praeterea praestat bonitas . . . iar. io Dei, sic semper cutentatione faciens prouentii. Vnde Origenes, Puto inquit sane quia sancti repugnantes aduersus altos incentores, & vincentes, minuant exercitu daemonu vel ut quamplurimos eoru ligent,nec ultra fas sit illi spiritui, qui ab aliquo sancto caste de pudice vivendo victus est, impugnare iterii alium homine. Quod quaplurimi putant intelligendu tantii de illo vitio in quo seperatus est: ut si desuperbia alique virum sanctum tentat, & vincitur, ulterius non liceat ipsi daemoni illum vel altu de superbia tentare. Ita de Lucisero quidam opinantur, ipsum imprimis Ad metentasse & vicisse,& tum demit Christum, sed ab eo victum Apoe. 1 o. esse: Sc ideo in inferno religatur uti in Apocalypsi legitur. inconsummati fuerint mille anni, se luetur Sathanas de carcere suo, 3c exibit. Vel in prophetia seu increpatione prophetica dictu accipiamus, v i s C E D I T E:quoniam discessuri sunt, id est separabuntur at istis impij, qua iudici j dies aduenerit: vel nunc, quia etiam si pariter atque iisdem conuenticulis continentur, tamen in area nuda iam grana separata sunt a paleis: quan uis inter paleas lateant, Se simul Vercari possisnt, sed simul vento auferri non pota sunt. Sequitur,
Exaudivit Dominus de recationem meam. minus orationem meam suscepit.
Discrimen est inter orationem & deprecationem. Nam per oratione ut plurimu petimus nobis gratia elargiri: per deprecatione vero, peccata dimitti postplamus. Hoc modo Christus suscepit oratione Prophetarum, quado factus est homo.
110쪽
homo. sed audiuit deprecationem, quum omnium pecca- Ioan . ta distatuit, & diabolum foras eiecit.Nunc vero intuere magnum exultationis arcanum, ut David orationem suam Scauribus dicat auditam, dc quasi oblationem aliquam reserat fuisse susceptam. Istius rei repetitio crebra est, sed ex affectu quia gaudenti non sussicit semel dicere, quod gaudet. En vides quam beati sunt qui per poenitentiam lu- .gent, quoniam ipsi tandem consolabuntur: & qui sic se- , minant in lachrymis, in gaudio metunt. Sed quia Deus regium Prophetam poenitentem exaudiuit, vates iam liberet peccatis , optat & orat pro inimicis, ut c0nuertantur exemplo suo, dicens: Ergo iam erubescant & conturben
Erubescant oe conturbentur vehementer Om-nta inimici mei, conuertantur erubescant naiade uelociter.
Fila quaedam formula poenhentium est, ut incipiant alachrymis,& finiant in laetitia: quatenus hoc modo possit . agnosci verum esse quod legimus, Tristitia vestra vertetur in gaudium. Et intuere quam sancta est conscientia poenitentis a peccatis facta libera, quae mox pro inimicis
suis, Ut conuertantur, exorat: ut sicut ille assequutus est veniam, ita Sc inimicos suos d Dei gratiam reducat. Bis dicit, Erubestant: quia non solum ante conuersionem est erubescendum, sed etiam post, ex memoria & recordatione peccatorum, quod est quaedam custodia virtutum. Et ne forte procrastinet aut tardent impij conuerti ad Dominii,
addidit, Erubescant valde velociter. O desiderium sanctae mentis eximites Quid epim amplius iste in causa sua petere potuit, quam quod pro capitalib' inimicis sitis postulauit)Taltu itaq; Dominus miseretur, qui misericordis vice repe Matili. dunt, dimittetes peccata uti& sibi dimitti voluti sua atq; alioru contagia plorates,& bona cupietes. Timetibus de falsa iustitia consilium correctionis dat, ut stilicet per opera misericordiar misericordia qu rat,& no conleptis pauperucuris, per sacrificia Deum placare confidant. In seper