장음표시 사용
81쪽
seest 3e saeit sed Deus non vult iniquitate, cu quo non veta Amos 3. testat quod velit permittere iniquitates : quemadmotaui testatur Augustinus,dicens,Non esse malu in ciuitate quod non fecerit Dominus. Memineris interim, quem Latinus interpres assidue iniquum appellat, ex legem potius quam iniquum, ad veritatem Graecam significare, sed vocabuli inopia, ἐν tutes,iniquitatem appellamus.
habitalit iuxta te majus, ni e perimanebunt inisse ante oculos tuos.
Quando aliquis recedit a nobis q ui malus est, gratulemur: soc in nodis fit quod factum est in Domino. Videte enim quid dicat spiritus sanctus, Neque habitabit iuxta
te malignus. Quae sane communicatio luci x tenebris qliis consensus Christo & Belial Quando ere' recedunt Q tales ex nobis, dicamus&nos, Exierunt ex nobis, sed non ψ- nobi, si enim fuissent ex nobis, mansissent Vtique nobiscum.Vel hic accipe prophetiam Dauid dicentis ad Deum, Non habitabit iuxta te, id est in templo sanctoi tuo in Hierusalem idololatra malo igne ignitus. Nam 2. Paralipo.cap. 6.dicit Dominus, Elegi Hierusalem ut ut nomen meum in ea. Si autem Deus ignis est consumeir, qui-Deux- .& eunque stipula,quicunque lignum fuerit, recmit ab igne,
Hiere- z. ne ardeat:& quadrat voluntati non volenti iniquitatem, quod non patiatur secum habitationem per nae malae. Sira quando dicitur, N E E permanebunt iniusti,&c. osteditur quod aliquado maneant peccatores ante oculos Domino expectante poenitentiam eorum. Sic benignissimus est Deus qui tantas tolerat iniurias a malis, relinques eis tempus in quo resipiscant. Sed hoc nouerint procrastinantes emedationem, quia sicut misericors est tolerando,
V lex i/d' huniendo.Vnde Valerius, Lento gradu prQςς 3- ςπ' s' ad Vindictam, sed tarditatem grauit xst suppliςia
compensat. Quare concedit nonunquant Deus hominibus certum tempus ad poenitentiam, quod postea contemnentibus,&relicto tempore abutentibus, abbreuiat: uti voluit Hieronymus libro Hebraicarum quaestionum, interpretas illiud Genesis cap. 6, Non permanebit spiritus
82쪽
hominibus istis in aeternum, quia caro sunt: sed erunt dies eorum anni centum Sc viginti, &c. Nepe quia poenitentia agere contemp serunt, noluit Deus tempus expectaxe de- .cretu, sed viginti annoruspatiis amputatis, induxit diluuiu anno centesimo agendae pinnitctice destinato. Quapropter qui permanent iniusti, non pinanct ante oculos Dei. G runt enim secum suam noctem, quae est mala consuetudo peccandi, quae in Sacris frequenter appellatur clamor, veGenesis cap. 18, Clamor sodomorum & Gomorrhae multiplicatus est ,& peccatum eorum aggravatum est nimis. Nam peccata, quanuis magna & horrenda, quum in cosuetudine venerint, aut parua aut nulla esse creduntur : usque adeo ut non solum non occultanda, vertimetiam iam praedicanda ac diffamanda videantur. Sicut habes apud Esaiam prophetam de vinea mala, Expectaui inquit) ut faceret Emae iudicium, fecit autem iniquitatem & non iuuitiam, sed cla- 'morem. Et non solum tunc peccata publica non puniuntur, sed publice velut Iege frequentantur, & laudatur peccator in desideriis animae suae,& iniquus benedicitur &α edideo, Domine, non permanebunt, Quia odisti&e.
osse omnes qai operatntur iniquitatem, perdes
omnes qui loquuntur mendacium.
Non dixit qui operati sunt, sed qui operantur iniquiatatem , quasi sic, perseuerant in peccato, illi odio ha-oenraDomino, lithue in eis lex peccati violentia malae consuetudinis, qua trahitur & tenetur animus. Quippet e Augustino, 8 . Consessionum, ex voluntate peruersa sit libido,& dum seruitur libidini, fit consuetudo, & dum c5
Iu uia IIII non relutitur, oratur necessitas. Ecce quomodo
peccatum quod statim per poenitentiam non deletur, rnox suo pondere ad aliud trahit. Vnde narrat Gregorius lib. 4. Norallit,ca. I9. quod Christus tres mortuos suscitauit: et am in domo, iuuenem in porta, Laetarum in sepulchro. quartum vero mortuum, disicinulo nuntiante, cognoscit Maid sed tamen non suscitat, quia dissicile est ut is qui semel ma- I ucae Ia consuetudine peccandi inueteratus est, a mentis sue mor Ioante postea resurgat. Qii ire recte dicit Sapien. cap.r, Nolite Matti
83쪽
xesare seu diligere mortem,id est peccatum, quod est ea,
si mortis. Iacobi cap. r,Peccatum quum conium matsi fite- . . Ti generat mortem. Et vere peccatum mors dicitur, quia
sicut mors reddit corp' rigidu,frisidu, stetidu,putridu, rridum & terreum, ita peccatum facit animam rigidam,per superbiam: stigidam,per inuidiam quam vocat Propheta malitia. Hiere. . 6, Sicut frigida facit cisterna aquam sua, se frigidam fecit malitia animam suam ) foetidam, per lu-
xuriam:putridam, per gulet voracitatem:horridam,peris cundiam:terream, per auaritiam.ut dicatur tunc animae, tacui talpae dixit natura,& Deus serpenti, Gene. cap. 3, Te ram comedes cunctis 1ebus vitae tuae. Sed quia etiam Deus
Rom. 3. verax est, proinde subiungit Propheta, Perdes omnes qui loquuntur medacium. dquidem scitur ab Augustino esse falsa significatio vocis cum intentione falsum dicendi. R atio autem cur ipsum sit peccatum, haec potissima est. Naquum loquela data sit homini ad exprimendum conceptu cordis, quandocunque aliquis loquitur quod in corde non habet, auutitur sermone,&loquitur quod no debet, in quuomnis abusius rei sit peccatum, propterea sic abutendo dono Dei,peccat. Quare sapie.primo, scribitur, os quod mεti tur occidit animam. Mirabile autem, & contra naturam
est, dum os quod datur ad nutritionem & vitam hominis, sic mortem assert. Quapropter Prouerb. cap. 2I, scribitur, Qui os & linguam custodit, struat ab angultiis anima sua. Si vero credimus Augustino, sunt mendacia 'uaedam pro salute vel commodo alicuius, non malitia sed benignitate: ut obstetrices AEgyptiorum, quae dixerunt Pharaoni falsum pro filiis Hebraeorum. Exodi cap. i.& haec mendacia in eis non laudantur: sed duntaxat bonus dolus, seu pietas naturalis, qua voluerunt seruare hos paruulos. Est etiam mendacium iocosum, quod non fallit. Scit enim is cui dicitur,causa ioci dici: & hoc adhuc non est sine culpa, tametsi modica sit. Perfectis autem non conuenit mentiri nec pro temporali vita sua vel alterius, quanuis liceat aliquando
verum tacere, si tamen non stemus coram eo, in cuius sero interrogati teneamur veritatem occultam,de qua tunc re- uesanda agitur,detegere.semper tamen adhuc caveamus
84쪽
ne usquam veritatem negemus, quandoquidem eam negado falsum dicimus. Memineris insuper mendacium esse infestu, sicut in verbis: si hoc potissimum gestis utimur qui ex sui natura ad certo aliquid repraesentandum institutus est. sic hypocrisis, peccatum dicitur. QNmadmodu vero quγdam sunt verba aequivoca, ita&gestus, de his possumus uti quando sancte veritatem c lamus. Sic licuit David simulare furiam coram Achis: sic probe insidias posuit Iosue con- - tra urbem Hay: sic Christus coram duobus discipulis finxit se longius ire. Lucae ultimo. Rem autem nouam hic vi- deo, Qui malu operatur, odio habetur: qui mentitur, perit. perpedamus quid sit plus, odio haberi a Domino, an peri re. Infelix quidem eliqui odio habetur a Deo, sed adhue vivit:qui autem loquitur mendacium, deperit, iam esse desistit liquefrgo ut videtur infelicior est qui mendacium loquitur, quam qui operatur iniquitater tametsi hoc quod hic dicit, Perdes omnes qui loquuntur mendaciu, dc ex consequentibus Psalmi, de ex ipso ordine, intelligere possumus quia de haereticis dicat. Qui enim operatur iniquitate sua,
tantum animam occidit, qui autem hareticus est, dc loquitur mendacium, tot occidit homines quot ad errorem induxerit. Sive per hoc verbur a R B E s, grauissimamcdaeium tormeta uenotauit Propheta. Deinde mutat ipse persenam, sebnectens, Virum sanguinum, dcc.
Virum sanguinum or dolosum ab inabitur
. Nunc reueriatur ad saulem, quem propterea appellae virum sanguinum, quod Achimelech cum tota eius domo, odio David, iniusta morte perdidit, de octogintaquinq; vi ros vestitos Ephot lineo, ac Nobe ciuitate sacerdotum, viros de mulieres, pamulos dc lactates, bouemque dc asinum dc ouem in ore gladij percussit. ut patet I. Regum cap. 22. Caeterum ipsam etiam virum dolosum nominat, tum pro-l ter dolos quibus usus est in Dauidem, ut quum lancea vovit eum transfigere in parietem, δc satellites suos nocte in domu Michol misit ut custodiret eu, de interficeretur m
Le. I Resum cap. I p. dc quia promisit ei filiam in scanda-
85쪽
lum, atque petiit centum praeputia Philistinorum: cogitans sic tradere David in manus eorum, I. Regum cap. IS.
Tum insuper ob fraude quam in Deum commisit in percussione Amalech, parcendo optimis gregibus ovium dc
armentorum,& uniuersis quae pulchra erant, simulans ea immolanda Domino, i. Regunt cap. is. Sed huius futurum excidium indicat verbii quod sequitur, Abominabitur Do Reg. is. minus. Qiremadmodum etiam ei tunc asseuerauit Samuel, dicens, Scidit Dominus regnum Israel a te hodie,&c. Insuper vir sanpuinu omnis hari elicus est, qui quotidie animarum sanguine fundit, & recte eum dixit dolosum. Tales habet aduersarios Ecclesia: Mercurios, propter nummorum cupiditatem: nocturnos Plauti Amphitriones ob solutam in omne licentiam luxuria, & Liberii Patre, ebrietate ac effraenatis conuitiis ,referentes. Et frequenter licet venena pectoris non amiserint, tamen os impietatis ad tempus nopsal. apertur,sed sunt sicut aspides surdae,& obturates aures suas: Ioan. 19. de pedetentim indiscissam Domini tunica 3c desuper texta, Catic. . r. minutatim per frusta discerpunt, ac Christi vineam exter- Hiere. 2. minant Vulpes,ut inter lacus contritos, qui aquam non haCatic. 4. bent,dissicile,ubi fons signatus & hortus ille conclusus sit, possit intellisti. Aut si mauis haec generalius cum praecedentibus conneaere,quum mendaciu & lites & detractiones ac dolos seu Daudes pariat, memineris hic singula istiusmodi monstra prohiberi. Detractio contra famam pugnat, co-i tumelia honori derogat: his dolis lae litur nomen proximi:& lingua quae ad conciliandas amicitias, litesque resarciendas homini cocessa est hoc pacto fit discordiae principium. Is dolus pr signatus est per bestiam quam vidit Daniel, qui
similis erat urso,&tres ordines dentium erant in ore eius,
cui dictum est: Surge, comede carnes plurimas , Danielis cap. 7. In his tribus ordinibus dentium designati sint tres doli detractoris: Primus est, bona opera proximi minuere, seu perperam interpretari: secudus, defectus veros, sed oc-- cultos fratris, animo dissamandi, non seruato ordine charitatis propalare: tertius est, fati crimina innocenti impingere super quibus fugiendis nos admonens Petrus, I. suar. Pet. 2. Canonica ait, Deponetes omne malitia de omnem dolia, M, simu-
86쪽
smulationes & inuidias,&omnes detractIones,Gut modo geniti infantes fac mansiuetudinis & beneuolentiae ad omnes concupiscite. Ita ut iure postea de unoquoque no-mu dici possit illud Caticorum Fauus distillans labia tua, Culcis mel & lae sub lingua tua. At de his hactenus. Iterum nunc Propheta mutat persenam,dicens,
Ego aut in multitudine misericordia tuae im troibo in domum tuam, adorabo ad templum se
Reprobato Saule, vimque horum intelligitur, quatum ad affectum dc dispositionem Dauidis habebat enim voIuntatem arctificandi domum Domini, & sic ingredi illam,&curuus adorare in templo etsi Deus noluerit o per seipsum sed per filiu id exequeretur, ut patet 2. Regum cap. 7. Aut de unoquoq; fideli imidinterpretando,peruersi in iniquitate sua egrediutur de domo Dei: iustus aute diuina misericordia fietus, ingrediriir domu Domini, quae est Eccle- , dia. Ingreditur aute tanqua lapis in aedificiti, cuius angularis cuneus ille est, que suscepit co. eterna Patri virtus & Ω-pientia. sic igitur Ecclesia de suis membris loquens, nune dicit, Ego videlicet adhuc militans,& quae nondum stadiumeta percurri, repulsis his vitiis de quibus supra sermo factus est in multitudine misericordiae tuae, vel in multa spe concepta de tua misericordia, non in meis meritis aut vi xibus c5sdens, introibo in domum tuam caelestem, scilicet Hierusalem,quasi petra in caeleste aedificili. Homines autε multos regeneratos atq; perfectos recte dici multitudinε misericordiae Dei quis negat 3 quum verissime dictum sit, Quid est homo, quia memor es eius, aut filius hominis, quia visitas eum 3 Ex his superna illa ciuitas costabit, quosnuc parturit,&paulatim parit Ecclesia. Interim vero ipsahla dicit, Adorabo ad temptu sanctu tu u, in timore tuo. C5 siderandum quod no dixit in templo, sed ad templum. NaIudaei etiam extra Hierusalem exeunties, c5uersa facie versus illam, adorabant: uti scribitur. 2. Parali. cap. s. Et Danielis cap. is , quado sub Dario captiuus Daniel, fenestiis apertis in coenaculo suo cotra Hierusale, tribus teporibus, stili
87쪽
cet,mane,meridie,& vespere in die flectebat genua sua,
ad abat,& cofitebatur coram Deo suo, sicut & ante fac re consueuerat. Qu9tiescunque vero ad templum sanctum Dei conuenimus, id faciamus in timore sancto, ne cadamus.Nam is timor adhuc proficientibus magno est adiu- .laan. . mento, quanuis dum peruenerimus, tunc perfecta charitas foras mittet eum. Nam ubi erit prorsus securitas, nullus amplius restabit timor labendi. Et iure etiam nostrae basilicae, templa sancta dicuntur: partim quod ibi conueniunt Christicolae ad audiendam sanctam Ddei doctrinam Lucae I9, Et erat quotidie docens in templo: Partim quod is
Iocus maxime destinatus sit, in quo congreg&ur credentes adorandum & impetrandum a Deo Iudicn cap. 6, Convocatus omnis populus per totam noctem intra Ecele stam oraverunt, petentes auxiliu a deo: Partim etiam quod
in eum locum veniunt fideles ad offerenda Deo sacrincia. de suscipienda diuina sacrameta, quibus ipsa adornatur Ec clesia. Deuterono.cap. 12, Ad locum quem elegerit Do minus Deus noster venietis, & offeretis in loco illo holocausta&victimas vestras, decimas, & primitias manuum vestrarum,&vota atque donaria. Postea subiungit mater Ecclesia,Sed, 6 Domine,deduc me,&c.
Domine,deduc me in iussita tua propter cos meos,diro in conspecti tuo viam me .
Imprimis deicribit David seipsum positum in periculo insidiantium sibi hostium: aperit etiam desiderium suum ad gradiendum in via Dei:&propterea petit dirigi dc deduci in illius iustitia. Et hoc titit ad literam impletum in mon .Reg. t. te Gelboe, quando statim audito nuntio de morte Saulisl rofligatione illius exercitus, ipse reuersias a caede Ama-ech, consilio Domini, cum duabus suis uxoribus &viris qui eum eo erant, ascendit in Hebron,& ibi regnauit septε annis, & sex mensibus super domum Iuda, 2. Regum cap. . 2.& s. Insuper haec de militante Ecclesia intelligendo. deductio conuenit proficiscenti:& propterea satis hic declarat se adhue in profectu ad persectionem esse, & non
dum ipsam attigisse:quando 'ρψς ' d cat exoptata
88쪽
rgo eupla inoit intrare in domum tuam,&yolo ingredi per viam tuam rectam :sed quoniam continuata semius scandala ponunt inimici mei,& mihi in domum tuam ire cupienti laqueos tendunt in itinere, propterea te deprecor ut tu dirigas pedes meos usque in finem. Meum est ambulare in via tua, tuum est seruare gressus meos:& quia lite diuersis angustiis fatigor, deduc me iniustitia tua: non in ea quae videtur hominibus: nam & malum pro malo reddere stitia videtur: sed non est eius de quo scribitur, Qui facit oriri solem suum super bonos & malos. Et quum punit Deus peccatores, non malum suum eis infert, qui nullum habet, sed malis eorum eos dimittit: quo pacto vere peccatum sui poena est. Et tu ait ad Deum Ecclesia,) qui abiicis rebelles, iustum est ut velis recipere lapplicantes. mobrem propter inimicos dirige in conspectu tuo via meam, propter visibiles atque inuisibiles inimicos meos, qui in semitis meis scandala seminant, & laqueos tendunt. Explana quaesis, Domine, viam tu. am: ita enim Symmachus reddidit nam inimici alteram viam ostendunt, quae ducit ad mortem, dc viribus meis ad te Deum peruenire non valeo, qui tortuosis semper semitis ambulo. Dirige igitur & esto dux & author meus, inquit Ecclesia pro suis membris deprecans. Ista etiam via, lectio saerarum scripturarum dici potest,per quam certo aliquid de Deo cognoscimus,& ad eum appropinquamus: sed facto simit iter opus est in ea dirigamur. sacratae quidem hae scripturae primum per hominem discendae sunt, ut sic sine superbia discamus,& per quem docetur alius, sine inuidia tradat
quod accepit.Neque tentemus eum cui credimus, ne talibus inimici versutiis & peruersitatibus decepti, ad ipsum
quoque Euangelium audiendum atque discendum noli mus ire in ecclesias, aut codicem legere,aut legentem prae dicantemque hominem audire: dccxpectemus rapi usque in tertium haelum siue in corpore, siue extra corpus, sicut
dixit Apostolus,& ibi audire ineffabilia verba, quae non lucet homini loquit aut ibi videre Dominum Iesum Christiam, Sc ab illo potius quam ab hominibus audire Euangedium. Caueamus talest entatioΗs superbissimas & peric
89쪽
losissimas, magisque cogitemus ipsum Apostolum Paurium, licet diuina & caelesti voce prostratum &instructum, ad hominem tamen missum esse, ut sacramenta percipe-Ach. I . ret,& copularetur Ecclesiae. Et centurionem Cornelium, quiauis exauditas orationes eius, eleemosinasque susceptas ei angelus nuntiauerit, Petro tamen traditum imbuendum : per quem non solum sacramenta perciperet,' sed etiam quid credendum, quid sperandum, quid diligen-Ast. s. dum esset, audiret. Et certE Spadonem illum qui Elatain prophetam legens non intelligebat, neque Apostolus ad angelum misit, nec per angelum ei quod non intelligebat
expositum, aut diuinitus in mente, sine hominis ministerio reuelatum est, sed potius su estione diuina missus est ad eum, seditque cum eo Philippus, qui nouerat Esaiam prophetam,eique humanis verbis mingua quod in scri- Exod. I 8. plura illa tectum erat, aperuit. Nonne cum Moyse Deus loquebatur, & tamen consilium regendi atque administrandi tam magni populi a secero suo alienigena scilicet homine,& maxime prouidus & minime superbus accepit3 Proinde & noui & iam triti auditores in Sacris hanc viam suam semper ita faciant, ut nullum nisi bene redo. Ientem magistrum habeant:& semper caueant a fermento haereticorum. Omnis enim qui male intelligit scripturas, in via Dei corruit. Et ad hoc allegat propheta causam quae sequitur, Quyniam,
Qtremam non es in ore eorum uerito, cor eorum uanum est.
Prosequitur David primam petitionem, asserendo rationem iustitiae petitae a Rege suo contra ensidiatores suos ex multis eorum criminibus. Et inchoat a peccato oris, &subiungit peccatum cordis intimum eorum prauitatum. Hic similiter Ecclesia, quum superius petiuerit ad conspectum Domini per eius iustitiam se deduci, ut partem illam beatorum eius munere possit adipisci, nunc humanas in-ςrepat fallacias, ostendens pertinaces haereticos non pol se ad talia praemia peruenire, quae suis fidelibus Dominus praeparauit. Et mire eos depingit, quum dicit, Non est in
90쪽
ore eorum veritas, quod scilicet nec C H R I s T V M, veritatem, habent in ore, & propterea semper parati sunt bonis in ari,& ipsos seducere. Mentiuntur Adue ut fallaces,& inutilia semper ac vana cogitant, ut maligni: quibus utique iudicantibus, non est credendum, sed intro ad con- .icientiam&ad Dei conspectum confugiEdum est. Et recte
dicitur, in ore ipQrum non esse veritatem, quorum cor vanitas possidet. Lingua enim sequitur mentis arbitrium, imperioque cordis eius nobilitas naturali ordine famulatur. Sic vere insidiatur cor haeretici omnibus quos decipit. hoc pacto serpens lubricus & Protheus in variarum se mutat portenta rormarum: qualiter egit Iovinianus, qui in coitude saturitate Epicureus erat, subito in retributione meritorum Stoicus factus: ante nudo erat pede, postea non solum calceato, sed& ornato: ante pexa tunica, dc nigra subucula
vestiebatur,sbrdidatus & pallidus, & callosam opere gestitans manum: postea lineis & sericis vestibus ornatus inces- fit. Tunc rubebant buccae, nitebat cutis, comae in occipitiufrontEmque tornabantur : insurgebant humeri, turgebat guttur, & de obesis faucibus vix sus cata verba promebantur. Certe in tanta diuersitate doctrinae, victus & vestitus, ecce quomodo in ore hi aereticorum non est veritas, & cor eorum vanum est, quasi sepulchrum,&c.
sepulchrum patens estguttur eorumctinguis fluis
dolose agebant: iudica illos Deus.
Per assimilationem gutturis ad sepulchrum patens seu apertum, licet possit accipi foetor egrediens ex corde inimicoru David, aptius tame intelligitur parata voracitas ad glutiendum ipsum. Et ut uno verbo dicatur, significatur per hanc similitudinein, qudd sola exequutio occilionis Dauidis deesset. Aut mendaces & detractores intelligendo, recte guttur mentientis, sepulchrum est mortui, quod recipit indiffereterquecunq; foetore,& exitiale odore faucibus euoluit. Bene Propheta addidit pATE Ns, quod si clausium esset, novsq; adeo male oleret. Sed quia semper apertu est,
ideo omnes prore accedetes inficit & corrumpit. Vndebus iiij.