장음표시 사용
141쪽
xis strino sit. Incipit ergo a misera conditione mortalis
cuius causavidetur cuncta alia genuisse natura, magna Scua mercede contra sua tanta munera,vi non sit satis a limare parens melior homini, an tristior nouerca fuerit. Ante omnia ut inquit Plinius unum animantium cunctorum aliena alienis velat opibus, caeteris varie tegumenta tribuit. - testas, cortices, coria, spinas, Villos, setas, pilos, plumam, pennas , squam mas, vellera . Truncos etiam arbores que cortice interdum gemino a frigoribus & calore tutata est: hominem tantum nudum,& in nuda humo natali die
abiicit ad vagitus statim & ploratum, nullumque tot animalium aliud pronius ad lachrymas. Ab hoc lucis rudimeto quὀd ne feras quidem inter nos genitas vincula excipiunt,& omnium membrorum nexus: atqui infeliciter iacet manibus pedibusque deuinctis flens animal, caeteris imperaturum, & a supplici js vitam auspicatur, unius tantum ob culpam. Caetera sentiunt naturam suam: alia pernicitatem usurpant, alia praepetes volatus alia vires, alia natare r homo nihil scit sine doctrina, non fari, non ingredi, non vesci, breuite que non aliud naturae sponte habet quam fere, nulli vita fragilior, nulli rerum omnium libido maior, nulli pavor contusior, nulli rabies acrior.Denique caetera animantia in suo genere probe degunt. Congregari videmus& stare dissimilia, leonum feritas inter se non dimicat, ser-lientum morsus non petit serputes: nec maris quidem beluae ac pisces nisi in diuersa genera seu iunt: at homini plix rima ex homine sunt mala Haec igitur quum ita sese habeant, Domine Deus, quid est homo quod memor es eius 3 Istud ad literam signiscat incarnationis mysterium,
quo Deus recordatus est humani generis, ad exaltandum
iota4. ipsena:&visitauit filium hominis, dum verbum caro factu est filius Adae, id est hominis. Nam Ada apud Hebrios nomen est naturae humanae, sicut apud nos Homo, & caret numero plurali. Nemor est ergo hominis Deus per multiplicationem misericordiar, quia multiplicata misericordia etiam ad longe positos peruenit: Sc in hoc Deus pater ostε-dit maximam suam charitatem & misericordia circa homi
Dan. nem:quia ut ipsum redimeret, Filium suu tradidit. In hoc patuit
142쪽
patuit simul misericordia & obedientia Filii, quia ut Patriobediret, & homini misereretur, ac miseria eius subleu Phil .i ret, iei plum sponte obtulit morti & passioni:atque quod
maximum est, quum esset Deus, factus est homo, ut hominem redimeret. Itaque Christus quu esset Deus, oblitus via detur suae dignitatis Sc deitatis,ut esset memor nostrae fragilis & miserae humanitatis. Disiuctio quae sequitur, A v Tfilius hominis,&e. innuit distare inter Homine & Filiu hominis. Omnis filius hominis, homo, sed non econuerse: ut Adam homo, ergo omnis qui portat imaginem terreni, lius hominis, qui caelestis & merito nouus filius hominis, quia nouus ex veteri quadam mutatione fit. Nunc vero talius hominis est Christus, qui no vi caeteri mortales ex duobus hominibus natus est, & propterea filij hominum in s cris appellatur, sed ex Spiritu Sancto & beatae semper Virginis utero, tanqua sponsus de triumphanti thalamo pro- Psal. ir cessit. Visitatus est is Filius, caro factus sua in passione, oste-dens quid sustinere pro veritate,& sua in resurrectione declarans quid sperare in aeternitate debeamus: excepta altitudine sacramenti, qua sanguis eius in remissionem peccatorum sutus est. De quo propter infirmitatem carnis quam
haec sapientia Dei gestare dignata est,&passionis humilitatem,recte sequitur, Minuisti eum,&c.
Minuisti eum paulominus ab angelis, gloria Ohonore coronasti, oe constituisi eum super opera
manuum tuarum. In Hebraeo pro eo quod est A a angelis quos illi appel- Iant Malachim) scribitur Eloim. Dictio vero hic Hebraica Eloim, quae & ponitur in exordio Genesis, In principio Gene cereauit Deus caelum & terram) utrovis numero singulari aut plurali Deum, aut deos declarat: nonnunquam angelos aut homines etiam admiratione dignos. Quare is locus peperit varias & diuersas interpretationes. Nos tamen nucin hae particula intelligemus lignificari modum quo Mensas vicit ad glorificandum diuinum nome, & exaltari m militi sic legemus A a angelis,quonia seniscaturreriti
143쪽
Iud parum, totus status viae. In hoc enim modico, quὁd suis turus erat Messias passibilis maior, minor fuit angelis. A rueis sensus quadrat literae Epistolae ad Hebraeos, cap. 2.um dicitur, Eum qui modico quam ab angelis minoratus est, videmus I E s v M propter passionem mortis gloria Mhonore coronatum, &c. Et verus inuenituris sensus, quia Hebr. 2.& Messias exceptis his qui ad passibilem eius vitam spectant, Hal. 96. maior futurus erat angelis, ut pote adorandus ab eis. Sequitur, Gloria & honore coronasti eum. Quandoquidε Deus constituerat primu parentem Ada super omnia creata, ut dominaretur pistibus maris & volatilibus caeli,& bestiis uniueris terrae, omnique reptili quod mouetur in terra. Genesis cap. r. & hoc certe dominio originali per quod exactius & melius quam nunc, immo ad votum ei haec omnia parebant, pro usu obsequi j non laboriosi sed deliciosi, sicut & ipse tunc operatus fuisset non laboriose sed deliciose, secundum Augustinum. Et in testimonium huiusce primae creationis legimus aues viris sanctis seruiasse, & ritus
bestiarum immutatos, ac serpentum venenum cessisse, Mcut teste Beda experimento videtur de S. Ruperto, in cuius insulam aues intrantes mansuescunt, exeuntes rursus mutares fiunt.Vnde Adam quando impositurus erat cun-Gene.2. ctis animalibus vocabula, potuisset ea omnia congregasse,
ratione huiusmodi originalis dominii sibi dati. Attamen illa congregatio fuit a Deo facta, ministerio angeloru, quia
citius potuit fieri illo modo quam per conuocationε Adae.' Sic ante peccatum hominis,terra nihil noxiii protulit,non herbam venenatam, non arborem sterilem. Tunc animalia animalium esu non vivebant, immo concorditer herbis Mfiuctibus vescebantur. Sed posteaquam ipse Adam fuit Deo. inobediens , & per sitam inobedientiam donum iustitiae originalis perdidit, statim ea amissa, etiam & animalia ac caetera sibi inobedientia habuit, denudatus hoc origina-I. Cor. I s. li dominio. Quapropter Deus pater constituit secundum Adam, scilicet cita Is TvM filiu suum, qui in quantum homo, Patri obediendo abstersit macula primi Adae,& quaris perdiderat recuperauit. Quaobre Pater subiecit c H R I-s ae o omnia sub pedibus eius, & gloria ψ, coronatus,
144쪽
quu eius descensu inferi claruerunt, simul honore exaltatus, dum morte vicit morte, atque tum demu corona circu-
datus, quando sanctorum choro Vallatus, triumphans rediit ex inferno, ac ad eius fidem circulus mundi peruenit. Sequitur, Constituisti eum super opera manuum tuarum: sic H R Isaeus inquantum Deus, habuit dominium de regnum spirituale uniuersorum: sic regnauit in domo Iaco b in Sion, Israel,& Hierusalem, sumendo haec vocabula mystice ac spiritualiter & no ad litera. Nam postea in Prophetis additur Viaue in sempiternum: praeterea ita loquuti Prophetae, quia debuit imprimis praeesse in regimine spirituali populo Israel,uti ipse dixit, Non sum missus niti ad Matth. ic oves quae perierunt domus IsraeL Veruntamen fatemuri potestate excellentiae exercendi huiusmodi ossicium Regis spiritualis accepit ipse Messias per humanitatem assumpta,
atque hoc modo per Prophetas annuntiatur regnaturus in
Istaei & domo Iacob.&c. simul etia ex priuilegio habuit suurema notestatu iurisdictionis in singulis rebus temporalibus, & hoc ab eius conceptione, quem Deus constituit haeredem omnium, ad Hebr. cap. r. & in cuius vestimento Scfemore scriptum legitur Apoca. cap. is, Rex Regum & Dominus dominantiu. Unde tenebatur omnes eius dicto obedire. In cuius rei signit Reges eu adorauerui. Ista tamen po Matth. x testate non est usus, uti nec paulus voluit sumere teporalia I. Cor. 9.'
ab his ovibus seminabat spiritualia, tametsi istud ei liceret. Et per soc intellige authoritates quς oppositum senare videntur : Lucae cap. 12, Quis me constituit iudicem aut diuisorem inter vos 3 & cari. Sed potestatem iurisdictionis coercium spiritualem ipsemet exercuit, dum fecit funicu' Ioanά Ium de flagellis, & eiecit vendentes & ementes in templo. Matth. cap. 2 i. qua in re maxime ostenditur aut horitas excomunicandi data Ecclesis. Et quavis pleriq; arbitretur maximu fuisse signorum C H R r s T I, P Lazarus suscitatus Ioan. tr est, quod cacus ex utero lumen acceperit, qudd ad Iorda- dc s. nem vox audita sit Patris, quod tras figuratus in monte gIo Matth. t.
riam ostenderit triumphantis. Mihi inquit Hieronymus & i . anter omnia signa que fecit, hoc videtur mirabilius esse, Pynus homo, & illo tempore contemptibilis, dc inlatum vi
145쪽
Iis, ut postea crucifigeretur, scribis & PharisaeIs eontra se saeuientibu dc videntibus lucra destrui, potuerit ad unius flagelli verbera tantam eiicere multitudinem, mensasque subuertere,& cathedras confringere,& alia facere quae infinitus non fecisset exercitus. Igneum igitur quiddam atque sydereum radiabat ex oculis eius, & diuinuatis maiestas lucebat in facie, quiae omnia terrorem incusserunt. Deinde in argumentum praecedentium, Propheta subnectit, Omnia subiecisti.& caei.
omi sui subiecisti sub pedibus eius, cura M-
Respice omnia suis locis suisse seruata. Que prius prupter humilitatem carnis paulo minus ab angelis dixerat esse minoratum, post ascensionem dicit pedibus eius omnia fuisse subiecta ut ista distinctio & dubium titubantibus auferat gloriam sanctae incarnationis ostendat. Nunc igitur ponitur potestas C H R i s T I, neque aliquid excipit ouum dicit OMNIA . Nam quemadmodum a Domini opere nihil est exceptum , ita nec a potestate Christi aliquid probatur es, diuisum. Dicendo enim o M N i Α, nec terrena videtur excepisse, nec supera: sicut de hoc loco testatur Paulus ad Hebrivis, In eo v ei omnia subiecit, nihil dimisit non subiectum ei, atque ita & vegetabilia & sensibilia,&rationalia,&animata quN, nomini c H R I s T rparet. Additur aute s v v pedibus eius, ut omnis creatura ure ipsum & colere & adorare videatur. Oves vero electum populum significant Christianum , ac sanctas animas
fiuctum innocentiae operantes, quae ideo ovibus comparantur q uod sese praestante Domino innoxia conuersatione moderantur: deinde quia mundi exuuias sime aliquo dolore amittunt. Nam quemadmodum ouis tondentem seno increpat, ita nec iustus cupiditatem sui depraedatoris accusat. De duobus facilis est interpretatio praesentis sentetiae, pro pr. aedicatoribus eam recipiendo, qui humana pectora mandatis caelestibus exarantes,virtutum messem german re factui. Nec vacat in dicit I N s V P E R , quia cogit Omnino ad nescio quam aifferetiam cognoscenda inter es.
146쪽
boues & pecora. QEre pecora, nunc earnales homines intelligemus, more pecorum in amplitudine campi volu- Matth. Npratum & latitudine viae quae ducit ad mortem vagates, no in montibus virtutu habitantes qui nihil arduu, nihil laboriosum quavis virtus & ars sint circa difficile quaerunt. Ipsis aurem etiam dominatur Christus: nam & s e de conuersis talibus maiore gloria trivitat, & oues fiunt, quu iam intra septa Domini clauduntur. Postea sequitur,
volucres cas oe pistes maris qui perambulant
Neminit Propheta specialiter ovium, boum, Volucru, &piscium, non quod haec exempta essent ab omnibus, sed a s 'nificandu regnum Christi extendi etia ad minima sensi- denotata, ne intelligeres regnum Christi ita in spiritualibus comere, φ de sensibilibus no se
ampedaret, uti errauerut nonnulli, dicentes, Deu no curare via haec inferiora in quorum persona scribitur in lib. Iob, cap. 22 Carca cardines c. eli perambulat, nec nostra costaerat. Insuper vide nunc volucres caeli, dici elatos homines qui inflati vento iactatiae, quasi per inane aeris efferutur,ct Bunutia de piciunt, quu altius extolluntur. Intuere etia piperambulant semitas maris,id est inquirunt in profundo huius seculi temporalia, quae tan am semitae in mari cito evanescunt & intereul. In histribus quae nunc describuntur, scilicet voluptate, curiositate, & superbia, omnia vitia puta, cocupiscentia carnis, cocupascentia oculoru & superbia vitae piniuntur. Ab
iis fuit primus homo superatus, sed Christus duntaxat ten i. soan. t rarus:qui quia tam mirabilis & tatus sit, ipsum qui est princi GζΠ- 3 pN & linis laudemus in principio & in fine,& ntiqua a lau Naub- 3-e eius cessemus, dicetes, O Domine, Dominus noster,&c. Apoca, r.
Domine, Dominus noster, quam admirabile est ηομmen tuum in uniuersa terra.
. Repetitur hic de verbo ad verbum primus versiculus,&circuli instar ibi finem accipit unde initium sumpsit. Vexinc intelligas materiam Psalmi consistere in hoc versicu-
147쪽
Io, fructi inaque Messiae esse magnificationem diuini nomi- . Ioan. r. nis in omni terra. Et vere ad hoc, Verbum caro factum est, ut glorificetur nomen Dei in toto uniuerso. Decenter igitur principium repetit,& ad caput redit, ostendens initiu& finem boni ad Deum referendum.
Confitebor tibi Domine in toto corde meo:nu
Huic Psalmo pr ponitur talis titulus in Hebraeo, Ad viactoria Alm ut Laoen Psalmus David: pro quo Hieronum legendii putat, Pro morte fit ij, tametsi coplures ita vertat, In fine pro occultis filii Psalm' David, ut nec dictio Almue nusqua in duas partes diuidatur. Vnde praesente Psalmii de unigenito Dei patris intelligemus. Na ipse Dominus quusne additamento ponit Filiu quem haec dictio Laben designat seipsum unigenitii vult intelligi, ut Ioa. cap. 8, si vos Filius liberauerit, tuc vere liberi eritis. Supra vero David
Titulo quado de Absalone loquutus est, addidit fili j sui) De Chri
Psalmi 3. Ho autE scimus duos eius aduetus: primu & secundu . In primo aductu & manifestus & occultus venit: manifestus car-M , ne, occultus diuinitate: & in secundo aduentu & occultus M Vn ' do manifestus veniet occultus, quia nescimus dic neq, bo opψς- δ' rani imanifestus, quia videbit eum omnis oculus: occultus insuper si de particulari iudicio uniuscuiusq; disseredii est quia nestimus occultu iudiciu Dei, hoc est quare repudiati sunt Iudaei, electae Getes. Super quo Paul' ad Rom. cap. II, admirans intonat, O altitudo diuitiaru sapietiae & scienti Dei, quam incoprehensibilia sunt iudicia eius i Occultum itaq, iudicita, est etia poena qua nucvnusquisq; hominu aut exercetur ad purgatione, aut admonetur ad conuersionem,' i ' aut si conteriipserit vocatione & disti plina Dei, excaecatur ad damnatione: cuius poena hic incipit,& in futuro cu ipsbpermanet. Queadmodii de Pharaone indurato legimus, Ptemporale suppliciu fuit ei aeternae poenae initium. Videmus alios nec tribulari, nec iniuriain pati, quin sanos corpore
148쪽
, ιν pore laetitia temporali omnibus modis abundare: sed tales nec bene habent, quia credimus quod ipsos Deus non visitat, quia non sunt digni visitari, ut postmodum sine fine puniantur. Ecce occultum Filij iudicium, quod nonnulli iudicium discretionis appellant. Porro manifestum Christitu. dicium quod discumonis a plurimis nominatur erit quo venturus est iudicare vitios & mortuos, omnibus fatentibus eum esse a quo & bonis praemia, & malis supplicia tribuentur. In quo quidem etiam occulta cordium manifesta i Cori serunt. Quocirca in hoc Psalmo obseruanda sunt occulta Fiiij, id est & humilis eius aduentus, qui profuit Gentibus '
cum caecitate Iudaeorum,& poena quae nunc occulte agitur non tu damnatione peccantili, sed aut exercitatione couersorii, aut admonitione ut couertantum aut caecitate,ut damnationi praeparentur qui conuerti noluerint. Caeterum hieetia potest intelligi prophetia persequutionia Ecclesiae. Prima fuit Iudaeorum in Apostolis: secuda Tyrannorsi in martyribus: ertia haereticoru sicut vulpeculae Christi vineam Calla..i
exterminare cupientiu: ut inter lacus contritos, qui aquam
non habet difficile ubi fons signatus& hortus ille coclu- Catic. . sussit, possit intelligi: quarta erit Antichristi. Quibus tameomnibus erudiutur studiosi patientia habeat in aduersis, de ne desperent in persequutione, sed expectet mercedem ex patientra sua, atq; credant sutur1 malorii punitione. Proinde nunc ait Propheta, Confitebor tibi, Domine, cos sone laudis, in toto corde meo, affectu scilicet & intellectu, omnia ad tuae diuinae prouideliae reginae reseredo quae stulti quasi casu & temere ac nulla diuina administratione fieri
putat. Narrabo omnia mirabilia tua. Narrat omnia mirabilia Dei, qui ea no solii in corporibus palam, sed in animis quide inuisibiliter & loge seblimius 3: excelletius fieri videt.&ita saepe de visibilibus ad inuisibilia trasit:ut qui Lazaru in corpore, Paulum silicitauit in mete, quod maius est. Ioan . Ir.
Itaque nonus hic Psalmus docet occulta Filij etii in fancti Acto. symboli sacramento. Qui enim susteperit fide in hoc mysterio abstondita primo cofitetur no summis labiis, sed in toto corde suo narrat mirabilia Dei. Ianon laetatur in rebus
149쪽
Laetabis exultabo in te, psallam nomini tuo, bissime.
Non hoc seculo ducitur, in quo mortifera laetitia est, qui aliquando mirabilia Dei perpenderit: no in ambitionibus mundi,ubi peccata amara, suauia sunt, exultat: sed in Deo, ubi securum gaudium semper Qmit augmentum: atque in rabilibus illius oblectatur, qui est veritas, non tumultibus mundi, qui est vanitas, non in voluptate contrectationis corporum, nec in palati &linguae saporibus,nec in suauitate odorum, nec in iocunditate sonorum transeuntium, nec in formis corporum varie coloratis, nec in lucis laudis humanae immoratur, sed in occultis Filij laetabitur. Stest spiritalis lanitia in mente, sancta hilaritas in corpore, dcconcordat diuina laus cum recta operatione. Vnde nune regius Vates agnoscens in futuro iudicio vindictam malorum,& Iaudem bonorum super hoc ait, Laetabor in spe, de philio. 4. exultabo in re, quasi qui gaudet in Domino, gaudeat sem' per .Nam quanuis futurum iudicium terribile sit iniustis, tamen iustis erit iucundum, causam adferens exultationis: quippe sicut ex fiuctu arborum vicina aestas agnoscitur, deinde exultamus, ita & ex ruina mundi prope esse cognoscitur regnum Dei:dicente Domino Lucae cap. 2r, His fieri incipientibus, respicite & leuate capita vestra, quoniam appropinquat redemptio vestra, & scitote quoniam prope est regnu Dei. Quibus ipsis iustis sua corona annuntia tur. Proinde nunc pollicetur Propheta se gratias habiturum super sua salute, ab inimicis siue spiritualibussiue camnalibus liber factus. Psallam inquit) nomini tuo Altissime. hic laus cum opere. Mos autem filii iis qui amatorie in aliquem assem essent, carmina dc cantus in eum componere, atque hoc pacto animi desiderium lenire. Huius. modi metaphora Propheta usus, nunc intentionem amoris sui in Deum declarat. Altissimus vero ipse est Deus: sed nomen Patris, Filius est. Causam autem psallendi subnectit, in conuertendo, &c.
150쪽
nialuntur oe peribunt ά facie tua.
Conuersus est inimicus retro postquam non valuit hominem caelestem decipere tentatum.Narci cap. 8, Vade retro Sathana: sed se ad terrenos conuenit, ubi dominari potest.
propter quisque hominum sedulo faciat ipsum inimicum suum semper praecedat, deposita imagine Wrreni ho- r. Cor. Is minis,&c testis imaginem portet. Ante aduentum Christi, diabolus dux itineris mortis fuit, sed postea retro Ecclesia seques est, quasi canis: vii praedixit Spiritus Gen.cap. 3, Inimicitias pona inter te & muliere videlicet Ecclesiam) ipsa coleret caput tu u, & tu insidiaberis calcaneoei'. Quia & nosti i gressus prip utur a colubro, & Domin c5teret satha Rom. ic. na sub pedibus eius. Vnde sequitur, Infirmabutur. Naaduentu Christi potestas daemonii mittigata,ne possent tantu
hominibus nocere quantuantό. Quare Apoca. cap. 2o, meminit Ioanes ipsum sathana aliquado seluendii, puta icpore Antichristi, ad seducedum Getes quae sunt super quatuor angulos terrae, sicut Cliri sti Euagellii ubiq; publicatum fuit Mari vit. per Apostolos,Domino cooperate, & sermone confirmate sequetibus signis. Diabolus tame in hac persequutione iustoru couertitur retrorsum, & qui prius Iortis erat propter peccata hominu, fit debilis Christulassione, morte, ac reserrectione, quatenus sic quod infirmu est Dei,sortius sit homi r. Cor. a.' nibus quippe haec infirmitas Saluatoris, Christiano magna
est fortitudo, qui victus vicit mortem, quam nemo Gigas euasit. Et dum eum ducem habemus, nos authore mortis retro sequi compellimus. Quamobrem etiam primo Messiae aduentu fracti daemones, statim clamabant quod scribitur Narci cap.r, Quid nobis & tibi r g s v Nazaraeire venisti
perdere nos Scio quia sis Sanctus Dei. Quae confessio non filii voluntatis, sed necessitatis extorsio, sicut seruus fugitiuus visum dominum timet,& ne vapulet, sibi misereri postilat. Daemones enim in terris Dominu cernentes, se continuo iudicandos credebant esse. Sequitur, Peribunt a facie tua: quod tantundem sonat sicut, A timore tuo. Strenuo