장음표시 사용
151쪽
cis videri soletae timenda. Et praesens litera vere de destructione idololatriae in aduentu Messiae intelligi potest Nam ante Discipuloru Iesu Nazaraeni praedicationem,s re uniuersus orbis idola colebat, exceptis Iudaeis qui Deuverum caeli & terrae creatorem venerabantur. Sed posteaquam Apostoli, caeterique ipsius Iesu Nazara ni Discipuli, an uniuersum mundum ab eo inissi fia erunt, idololatria undique explose,omnes Gentes ad cognitionem unius & veri Dei peruenerunt quemadmodum etiam praedixerat E- Eo Vix saias, ita scribens, Et ponam in eis signum videlicet Chri- Ezech 9- stiani simi) quo signati in Egechiele non interficiuntur :Exod quo in AEgypto postes signantur, & Israelitae saluantur: quo nunc hostes nostri sugantur. Et mittam ex eis qui sal- ΣΩ-ylt, uati fuerint ad Getes in mare, in Aphricam & Lydiam tenentem sagittam, in Italiam & Graxiam ad.insulas longe, ad eos qui non audierunt de me, & non viderunt gloriam meam. Et annuntiabunt gloriam meam in Gentibus, &adducent omnes fratres vestros de cunctis Gentibus. Ecce quomodo periit idolorum memoria omnibus, nunc etiam Sarracenis unu verum Deum colentibus. Quod iure optimo fit: nec est quod quis felicitatem deam esse putet, uti Lucullus, tam sero post tot Romanos principes, huic deae templum constituit. Nam quum conuet omnium rerum optandarum plenitudinem esse felicitatem, quae non est dea, sed donum Dei: hine fatis apparet nullum Deum colendum esse ab hominibus, nisi qui potest homines facero felices. Ipse ergo quaeratur, ipse colatur, & sufficit: repudietur strepitus innumerabilium daemoniorum: seruiat mortalis uni Deo datori felicitatis. Non est ipse quem antiqui nominant Iouemi nam si eum datorem felicitatis agnoscerent,no utique alium vel aliam a quo daretur felicitas, nomine ipsius felicitatis inquirerent, neque ipsum Iouem cum tantis iniuriis colendum putarent, qui alienarum dicitur adulterator uxorum , atque pueri pulchri impudicus amator & raptor. Sed quare tales cacodaemonum tiarm ae infirmabuntur & peribunt 3 Qtaniam fecisti inquit
152쪽
o niamfeci' iussicium meum ct causam mea,
sed si super thronum qui iudicas iustitiam.
Nunc Propheta loquitur de futuro per modum pr erilitater certitudinem Prophetis. Et hic apparet quid Ec-i ex Gentibus venit. Vnde vox est Ecclesiae, ac si dicat Aperte Gentes elegisti:& Iudaeos reprobasti: patronus mi hi adsuisti contra aduersarios, & vindicasti me, & fecisti cauiam meam bonam mecum nascendo, ac de lapibus Genti- Matth. 3 Iitatis filios Abrahς suscitando. In cuius rei signum quem admodum scribit Galatinus Gen. cap. is, forte dixerunt filii Loth, Ut seruare possimus ex patre nostro semen. Quia enim dixerunt semen,& non filios, videtur reuelatum fui s. se eis arcanum de aduentu Messiae, & quod de semine Adae, atque ex eis proditurus esset Messiast innuentes semen
illud Messiae de quo dixit Adam , Posuit mihi Dominus semen aliud pro Abel)ab ipsis fuisse processurum. Geii η-Ideoque voluerunt cum patre concumbere ad huiusmodi semen conseruandum, non aliqua malitia, aut inhonestate ductae, sed quia existimabant alium hominem praeter patrem in mundo non exister propter Sodo me & Gomorrhae destructionem. Ideo ne praetermitteretur Meias aduentus, quaelibet earum una nocte cum patre iacuit, grauidaequo factἰae, duos filios pepererunt: una Ammon, Gen. I9. altera Moabra quibus duae in aximae Gentes emanarunt, quae Ammon S Moab appellatae sunt . Ex Moab autem Ruth. t.' processit Ruth Moabitis , quam Booz uxorem duxit: ex & q. cuius genere prodiit Rex David, ut ex eius genealogia ap- Natth. I. paret. Rex autem Salomon inter alias uxores habuit Naama Ammonitidem, & ex ea ortus est Roboam Rex Iudas: 3. Reg, i Dauid vero inter caeteros filios habuit Salomonem & Natha: ex Nathan autem processit beatissima Virgo, secundum Luc. 3. Lucae genealogiam : ex Salomone vero de Roboam eius
filio, prodiit Ioseph eiusdem Virginis sponsus, quia Mas Matth. i. thaeo dicitur filius Iacob: licet a Luca scribatur filius Heli siue Ioachim, quia non est prohibitum homini vocare generum, filium suum, dc nurum, filiam saana. Eamobrem
153쪽
isi EXPOsITIO Luc. 3. non Improbabile est Ioseph a Luca dici filium Hesi, sue
Ioachim, qui Pater fuit intactae coniugis ipsius Ioseph.
Veruntamen quia mos non erat Scripturarum per mulie
res genealogias texere, idcirco Lucas in genealogia gloriois Uirginis, loco ipsius Virginis ipsum Ioseph positit, eumque filium Heli nocest Ioachim, nuncupauit. migitur filiae Loth nescirent ex utra ipsarum proditurus esset Messias, Sc unaquaeque ipsum ex se processurum putaret,&Gen. I p. xerunt, Vt seruare possimus ex patre nostro semen. God absque magno mysterio factum fuisse censendum non est. in enim Deus praesciret Iudaeos magna ex parte Netasiam negaturos, eique non credituros, Gentiles vero eum recepturos, ac proinde populum nouum ipsos se facturum, iuxta illud Psalmi I o i, Populus qui creabitur laudabit Dominum: idcirco diuina prouidentia factum est, ut Redemptor & verus Messias ita ex Gentilibus sicut ex Iudaeis procederet,ut inde cunctis innotesceret. quod ad saluandos virosque venturus esset. are Dominus ipse Gentiles quo- . que oues suas vocavit, dicens, Alias oves habeo que no sine Io Π δ'' ex hoe ouili illas oportet me adducere, & fiet unum ouile,& unus pastor. Et eam ob rem quia Messias virosq;, scilicet Iudaeos& Gentiles saluare debebat, recte totius generis hui0 η' ' inani Redemptor dictus est, ac mundi uniuerusaluator. Sequitur, Sedisti super thronum,&c. Thronus, Graecumiban.i. in, Laxino Sede ;& hoc accipe, sive Filius Patri dicat qui
etiam illud dixit, Non haberes in me potestate,nisi tibi datu fuisset desuper idipsum ad aequitate Patris δc ad occulta sua reseres , uὁd iudex hominia,ad utilitate hominu iudicatus est:& quod pater iuste iudicauit causam suam, eum resusci Folies. s. siue Ecclosia iam P- ' perfecta & sinἡmacula & ruga digna scilicet occultis filij, quia introduxit eam Rex in cubiculum suum dicat Sponibsuo, Sedisti super thronum qui iudicas iustitiam vel aequitatem, ut ali i legunt) quia resurrexisti a mortuis, ascendisti
in caelum,& sedes ad dexteram Patris, unde venturus es iudicare vivos & mortuos. Subnectit David,
Increpagis Gentes, oe perist impius, nomen
154쪽
rani delisi is aeternum,ct inseculum secub.
Couenietius hoc Domino Iesu Christo dici, quam ipsiundicere accipimus. Quis enim alius increpavit Getes, dc p
xiit impius, nisi posteaquam ascendit in caelii, misit Spiritum Ach. 2 sanctii, quo repleti Apostoli cu fiducia prae carui, Omnes PsM.'s. dij getiti,dimonia:& falsitate idoloru libere arguerut increpatione periit impius, id est diabolus, qui in lignis vel lapidibus adorabatur, & id certe iure optimo factu est. Nam
ut exeptis utar quae vanitas maior, aut quod ridiculii apestius quam Troianos a suo Palladio auxiliu sperare 3 neque enim homines a simulachro, sed simulachru ab hominibus seruabatur. omodo ergo colebatur Pallas ut patria custodiret & ciues, quae suos no valuit custodire custodes 8 Nono Diomedes &Vlysses cssis custodibus sumet arcis, corripuere secra emgie, manibusq; cruetisvirgineas ausi cotingere vittas Sic imprudeter postea Romani deos penates qui Troia custodire non potuerunt, sibi crediderunt profuturos, aut se non posse vinci sub defensoribus victis. Immo vero victos deos tanquam prisides ac defenseres colere, quid est a- liud, quam tenere non numina bona, sed daemonia mala Sicelia debellati Assyrij frustia existimarunt deos aut mercedCmo sibi reddita vel alio promita maiore ad Medos transire maluisse, atq; inde rursiis ad Persas, Cyro inuitate & aliquid commodius pollicente. Hoc si ita est, aut infideles dii sunt, qui suos deserunt & ad bostes transeunt,quod nec homo fecit . Camillus quando victor & expugnator aduersissinue ciuitatis: Romam, cui vicerat, sense ingratam: quam tamen postea oblitus iniuriae, memor patriae a Gallis iterum liberauit. Aut non ita sortes sunt dij, ut deos esse series decet , qui possunt humanis vel consiliis vel viribus vinci: aut si quum inter se belligerant, non dij ab hominibus, sed dij ab alius diis forte vincuntur, qui sunt quarumcunque propitij ciuitatum. Habent ergo &ipsi inter se inimicitias, quas pro sua quisque parte prorsus suscipiunt. Non itaque deos suos ulla dcbuit colore ciuitas magis quam alios a quibus adiuuarentur sui. Quamobrem istorum vanitatem & sumum satis intelligens Varro, scripsit de diis
155쪽
multa esse, quae tametsi selia sunt, tamen aliter existimare populum expediat: & ideo Graecos teletas ac mysteria taciturnitate parietibusque clausisse. Sequitur, Nomen eorum delesti in aeternum,&c. Nam non resonabit in conuersis idololatris vltra nomen Paganisini, quippe credentes in C H R I s T V M accipiunt nomen eius nouum: unde Christiani nominantur. Antea enim homines in deorum seruitutem redacti, nominaeis dederant. Quemadmodum Hesiodus in nugaci illo Nere de natiuitate morum tradit. sed ubi Verbum fidei disseminatum est, haec omnia evanuerunt. Seculum vero ab Augustino& Cassiodoro dicitur esse hoc praesens quod voluitur, sed seculum seculi estari ernum' cuius illud, imago. Vicissitudine enim temporum sibi succedentium dum Luna minuitur,& rursus impletur,dum Sol omni anno locum suum repetit, dum ver vel a las vel autumnus vel hyems sic transit ut redeat, aeternitatis quae- dam imitatio est. Additur autem seculum seculi, quia Zachariae cap. 13, scriptum habemus, In die illa, dicit Dominus, perdam nomina idolorum de terra, & non memorabuntur ultra, ut nulla sit alia religio, nisi tantum nominis Christiani. Insuper Seculum proprie futurum respicit, quia iuxta Graecae dictionis vim , ἀι , sempiternitatem de notat. Est autem mos sacrae Scripturae per huiusmodi loquendi modum honoratiora semper significare, ut quum Exod-ῖο - ait, Sancta sanctorum, Cantica canticorum, Sabbathasab-α 3Q- bathorum, & alia huiusmodi. Postea habet textus,
Inimici defeceruntframea in ne in ciuitates
Inimici, genitivi casus est: Framea, Hebraicus sermo, signiscans gladium quo hostis diabolus bacchatur: quasi dicat, Arma diaboli, quae erant peccatoribus membra uia, per quos diabolus alios persequebatur, defeceriit C H R I s T r atque Apostoloru praedicatione. Etenim quam mira biliter quamq magnifice per uniuersum multu sermo Christi,&pietatis doctrina profecerit, &inquantu sit blimitatis asccderit, enarrare vires nostras superat. Nosti tame ex hoc
156쪽
hossibile est, quod aliquanti ex principibus Romanis, di
facultatem regendi prouincias, iurisque dicendi Christianis olim praebebant, & coniugibus & ministris atque uniuersae domui suae, noselum creciere in Dominum i A s v MCHRIs Tubi verum, & cum fiducia ac libertate in fide agere sinebant: ita ut illos sibi fideles ac familiares ducerent: de quibus certi erant, quod pro fide c M a r s T rnihil perfidum saperent. Sicut fuit opinatissimus ille D rotheus in cubiculo Regum, qui propter fidem Domini
fidelissimus habebatur. Vnde cunctis praeserri honore me ruit & amore. Cum quo Sc Gorgonius caeterique cum ipsis in Domino fideles, vel qui intra palatium in summis honoribus erant, vel qui ad prouincias gubernandas praeferri caeteris fidei contemplatione merebantur. Sic per tempus plurimum Ecclesiarum status incrementis prosperioribus augebatur , & gloria earum terris excedens δίcuncta supereminens festinare videbatur ad caelum. Verum ubi ex multa Iibertate, multaque indulgentia vitiati sunt mores, & disciplina corrupta est , dum alter alteri inuidit, & alter alteri derogauit, dumque inuicem momdent , & incusant, dum simulatio in vultu, dolus in corde, fallacia profertur in verbis, dc malorum per singula cumulus initimescit, diuina prouidentia iacturam disciplinae populo suo illatam , ex plurima pace & nimia sui lenitate prospiciens, aggreditur primo sensim refraenare lapsantes. Sed quum nullus ex hoc clementiae eius intellectus populis redderetur , quin potius velut ignorantes Deum , absque diuina prouidentia res agi ducerent, dc
pro hoc eo m. agis persisterent in malis suis: atque ipsi qui duces populi videbantur. & principes, diuini mandati immemores effecti, .lduersum se inuice magnis contentionibus, et elo, liuore, superbia, inimicitiis atque odiis inflammarentur, ita ut tyrannidem potius quam sacerdotium tenere se crederent, Christianae humilitatis & synceritatis obliti, sacra mysteria prophanis mentibus celebrarent, tunc demum secundum vocem Hieremiae Pro- Thre.
phetae obscurauit Dominus in ira filiam Sion , de deiecit de caelo gloriam Istaei, nee rememoratus est scabellum
157쪽
pedum suorum In die irae suae. Summa malorum omnium tunc assuit, quia domus orationis, & Ecclesiet Dei viui ad se Iuni dedutiae sunt, atque ab ipsis subuerset sunt fundamulis: diuinae vero Scripturae in medio platearum igni crematae: Sacerdotes & pastores Ecclesiarum crudeliter occisi, inho-Hebr. 11. neste denudati, alij ludibria & verbera experti, insuper devincula dc carceres. Quae portenta temporibus Neronis.
Domitiani,Τraiani, Hadriani, seueri, Maximini, Decij,
Valeriani, Aureliani, ac Diocletiani Imperatoru imprimis successerunt. Interea tamen perturbari statum Ecclesiast sum,& crudeli 'biq; animaduersione vastari, aeternu peruigilemque illum non latuit oculum. Et quoniam Domianus quidem tradiderat familia suam castigari paucis, crueti vero immanitatis ministri des uteriit in multos,adest c5tinuo ultrix Dei dextera,& illos qui primo dum pacem seruarent Ecclesiae cum omni prosperitate imperium gubernaverant, in tantam rerum permutationem deducit, ut Nero a Senatu tandem hostis iudicatus, quum ad poena quereretur, fugies de inter vepres, belluae more,latitans, seipsum intersecit. Domitianus eo dem entiae venit,ut se Dominum ac Deum vocari, scribi, colique iusserit, suorum tandem c5- iuratione interfectus. Traianus profluuio ventris miserrime finiuit, uti de Hadrianus morbo intercutis . seuerus ubi quietus a Nerone, persequutionem in Christianos mouit,
continuo variis periculis de bellis distractus, apud Eboracii Galliae, moritur. Maximinus tertio anno sui imperij Aquitaleiae a Pupieno trucidatur. Decius adhuc minus regnans,dupraelium in Barbaros ciet, plaustri voragine obrutus, periit. Valerianus a Persis captus, turpi seruitute vixit. Aurelianus dum nouam in Christianos persequutionem fecit, de caelo tactus occubuit. Diocletianus tandem in id vanitatis atque amentiae peruenit, ut deposito imperio,priuatus vivens veneno perierit. Collega vero eius Maxianus Herculeus idsi fecit, qui insania mentis percitus, seipsit in tande interemit.
Desunctis igitur his qui erga Christianos nunc inaudita crudelitate, nunc simulata venia agebant, aperta indulgε-tia legitimorum principuna,& absque ulla iam suspicione, Ecclesiarustatus multo etia clarior quam prius fuerat, reparari
158쪽
pirari coepit: utpote tepore Costatini Magni, sub quo Chrihicolt a tyranis antea oppressi, nonihil respirare coeperiit: qui a beato sylvestro sacro fonte lotus, quu esset augendae Christiana rei eupidus, multas basilicas extruxit, quas deliberaliter dotauit.Tunc frameae mimici defecerunt: tunc ingens in facerdotibus & ministris, atque in omnibus quae ad religionis obseruantiam pertinent, gratia fulsit. Astabat . huic pallentium chori, iuuenes & virginesinenes cum iunioribus laudabant nomen Domini: hinc mystica ministeria ordinatis atque dispositis vicibus agebantur: Pontita cum quoque & sacerdotum consessus, ipsa canicie vener bilis eminus praesulgebat: nusquam liuor aderat, nullii pes obat inuidia,dona Dei populis ministrabantur: unusquisq; I.Cor. r Psecundum quod scriptum est, ad aedificatione Ecclesiae abu- dare qum ebat:& omnia haec in charitate gerebantur, ita ut se honore inuicem pra ueniret, & alter altem sese duceret Rom. II. meliorem. Nam simplicissimi quique admirabantur & Ω- spiciebant eos qui per sapientiam verbi populos instruebant.Sapientes vero & eruditi viri praeferebant eos quibus pura vita ac syncera simplicitas offerendi Deo hostias maiorem fiduciam dabat, eisque immoladi sacrificij permi tebatur ossicium, quos familiarior vitae simplicitas in cor- ps puritate seruabat. sic summo studio perquirebat alter in altem quod proferret, atque ita prima arma & potestas diaboli defecerunt, & ciuitates eius destructae, illo videlicet exclusio, ut seruirent homines iustitia . ci d autem dixit i re finem, cosummatio seculi datur intelligi, quando virtus his daemonis omnipotenti gladio prorsus& penitus corrueret ut iam sicut vicit Apostolus) non regnet pec ncatum in nostro mortali corpore. Nunc vero primo Messis
aduentu debilis facta ut supradictum est marcescit:& ideo
Periit memoria eorum cum sonitu, minui ternum permanet. ,
Dum impietas euertitur, & memoria idololatrarsi atque idolorum caeterorumque vitioru a praedicatione Eu
gelii explosa est, strepitus fit rivn apud populum perca-
159쪽
thoIicos principes, ob id & castra & urbes euertente ἰ
cum apud nosmetipsos, qui sic nos vincimus. Non enita transit ad summam pace ubi summum silentium est, nisi qui magno furore & tumultu cum vitiis prius pugnauerit. Ciuitates siquidem in quibus diabolus regnat, ubi dolosa& fraudulenta consilia,tanquam curiae locum obtinent:. cui principatui quasi catellites Se ministri assunt officia quo rucunque membrorum, oculi ad curiositatem, aures ad lasciuiam, vel siquid est quod in malam partem libenter auditur, manus ad rapina vel quodlibet aliud facinus aut flagitium,& membra c. aetera in hunc modum tyrannico principatui seruiunt, difficile per studiosa expugnantur. Quarii ciuitatum quasi plebs sunt omnes delicatae affectiones Scturbulenti motus animi, quotidianas seditiones in homi- Ephes. c. ne agitantes. mobrem non tantum est nobis colluctatio aditersus carnem & sanguinem, unde bellum semper prope nos est: sed aduersus principes & potestates: ut de singulis ordinibus angelorum, aliquos cecidisse nobis inimicos credamus, aduersus mundi rectores tenebrarum harum quia qui sic mammonae paret, tenebris ignorantiae ac culpae inuoluitur, & interim contra spiritalia nequitiae, in caelestibus pugna mouetur, puta contra spirituales Mnequa hostes, qui in aere caliginoso ad nos vexandos b bitant usque ad iudicium ' propter quod aues caeli appellantur Matthaei cap. i 3. ubi dicitur, quod aues caeli comederunt semen quod cecidit secus viam, & caei. H. aec ubi ita sese habent, quis dubitet ciuitates talibus praesidiis muni.' tas dissicile vastari 3 Capiuntur tamen h. aec regna verbo Veritatis, cuius efficacia sopiuntur maligna consilia, turpes
assectiones edomantur, membrorum & sensuum ministeria captiuantur,& ad iustitie & bonorum operum militiam transferuntur. Verum ut supra ostenditur, pugna valde anceps & ardua est, in qua dsmon inuitus perdit quod ante
possidet: & nolens a sua ditione recedit: quo fit ut & virtus sit circa dissicile. Sequitur, Dominus in . aeternu permanet. Decora nimis aptaque diuersitas : nempe quia diaxerat impios perire, dicit nuc in aeternum Dominum permanere: quoa audire nolunt qui Creatori suo prauis ausib restiterunt.
160쪽
restiterunt. sed confugiam'ad Dominum misericordem, sentiant districtum iudicem, Etenim parauit,&c.
parauit in iudicio thronum suum, oe ipse iudia ecabit orbem terrae in aequitate, iudicabit populos iniustitia.
Ecce occultum Filij iudicium : parauit quum iudicatus est, sedem suam. Per illam enim patientiam, homo carium acquisiuit, & qui in humilitate iudicatus , in male Matth p state iudicabit. Haec sunt quae titulus dixit Occulta filij. Naineffabile donum est ut humiliatam hominis natura atque demersam de tera suae potentiae ad c. Plestia regna leuauerit idem Filius. Orbem terrae, sanctos viros ciebemus ac cipere, qui de uniuersali Ecclesia, quasi de coronae circulo congregantur. Isti in aequitate iudicandi sunt, quibus, propter fidei & humilitatis suae bonum, misericordia copiosa Matth s praestabitur qui audituri sunt, Venite benedicti Patris meimus beneficio promoti, ad obtinendam gloriam in qua sine corruptione regnetis:poffidete paratu vobis regnum aco statutione mundi. Quod iuxta praescietiam Dei accipienduapud quem sutura iam facta sunt. Vnde sedebunt seper se des duodecim, iudicantes duodecim tribus Istaei, quia in-1is credentibus, illi credere noluerunt . Vbi per duodecim sede', uniuersitas tu cantita, sicut per duodecim trib', uni- ' iuersitas iudicandorii intelligitur. Populi autem debent accipi peccat'res,qui operibus malignis non videntur exuti: isti cuiustitia iudicandi sunt, qui pro factorum suoru sce- Romlere damnabuntur,testimonium perhibente conscientia &cogitationibus accusantibus, seu defendentibus. Vnde G-:cientia & cogitationes nostrae erunt in die iudici i ante ocuIos nostros tanquam quaedam historiar cognoscendar aut apse nos accusabunt, aut etiam excusabunt: sicut scriptum est, Arguam te&statuam eam contra faciem tuam. Et ipse Dra 'c H R Is T V s, sicut est iudex iustiis, ita nullum bonuin anquet irremuneratum, nec aliquod malum impunitum
qualiter Dauid duobus nomini bus AEquitatis & Iustitiae qualitatem illam iudicii mirabilibreuitate descripsit. Sequitur, Et factus est Domihus &e.