장음표시 사용
201쪽
ostendit. Id videlieet, Vnum nisitem teneo in quo eonfidor quomodo dicitis ut ad vos transeam, tan quam multi sintc H R I s et i Nullus iam patet locus insaniae Molani, qui tres quadragesimas quotannis celebrabat quasi tres passa' fuissent saluatores. feci ut inquit Hieronymus)Christico. Iae unam quadragesimam, secundum traditionem Aposti lorum,toto anno tempore sibi congruo ieiunant, unum selum saluatorem tenentes. Sive in Domino,humilitatis patre, est spes mea, quomodo M vestros montes, hoc est investram superbiam transmigrabo ait Ecclesia. Quod autem hic scribitur, Sicut passer: memineris passerum plurima esse genera:alij gaudet ad soramina parietum, alij valles rostidas requirunt: nonnulli montes appetunt squalentes r sed nune de illis dicis qui ad altissima loca terrarum, leuissima voluntate rapiuntur, ut his merito similes aestimentur qui ad nequissimas praedicationes leuitate inconstantis animi Ephes. 4. transferuntur,&omni vento doctrinae non sanae circunseruntur. sed ideo 5 fideles in Cliristo maxime est fidendu.
Quoniam ecce peccatores intenderunt arcum,paraueruntsagittas suas insura reditis corde.
Hic peccatores, haereticos appellat, qui contra Ecclesiam tetenderunt arcum,potentiam verbontatis suae.Vnde fit ut in contentionum cenamine exquirant, & de Deo, qui pax nostra est, loqui pacifice nesciant:sed ex pacis negotio, rixqinuetores sunt:atque haee faciunt, quia nec vicini facti sunt fidei, & propterea diuinas Scripturas absque ullo timore
contemerant,&corrupentes eas, emendare se dicunt.
ergo ad hoc deventum sit ut illud solu habeant asylum, Scripturas radere,quibus debellandi erant, vel hoc argumento conuincitur propriam eorum costientiam aduersus eos pugnare, aperteque cognoscere sacram scripturam illia esse contrariam. De talibus, ad Philippenses cap. 2. ait Pa lus, Vnanimes idipsum sentientes, nihil per contentionem, neque per inanem gloriam. Non est igitur aequum ut sacrae Scripturae expositione ab haereticis recipiamus, quia eam illos Aiquando violasse comperiamus. Non enim audere
202쪽
deres cibum corporeum sumere ex imus manu, qui semes aut iterum venenum propinauerit. Mulier illa apud Tuca, dragmam quaerens, intra domum quaerit non extra:sic etiaintra Ecclesiam quirendum est siquid inuenire cupis quod ad veram fidem pertineat. Qui panes petit apud Lucam, vicini ianua pulsat, no alicuius extranei. Vicini omnes Christiani sunt,intra una eandemq; fidei ciuitatem comorates. De haereticis aute qui foris sunt, nihil ad nos: hi parauerut sagittas uias verba videlicet dolosa in pharetra. id est in s metipsis. Nam ipsi sent pharetrae ubi falsa dogmata dc sententias venenatas quas de Scripturis sanctis conficiunt,o cultas retinent. Propterea quum filij non sint quibus haer ditas in testamento legata sit, nullum prorsus ius habere videntur inspiciendi testamenti paterni, quod est sacra Scriptura, siue ipsam interpretandi. Si enim non erit haeres fi lius ancillae cum filio liberae ut ait Apostolus multomianus erit haeres alienigena cum filio liber . Vnde Tertullianus in libro de praescriptionibus haereticorii, ait, Non Christiani nullum ius capiunt Christianaru literam: nam quomodo possunt bene aut sentire aut loqui, quum sint ipsi mali/Hi enim ut inquit Gregorius quia scripturam sacra i n-telligere sua virtute moliuntur, eam proculdubio apprehc-dere nequaqua possunt. Quadum non intelligunt, quasi noedunt, immo verius rodunt, ad corticem vix peruenientes: Bc nusquam eius interiora attingentes. Sed sagittant in obscuro rectos corde,ut quum viderint in Ecclesia imperitos quosq; vel simplices,tande suis laqueis, & occultis decipulis alligent.De quibus scriptum est in Esaia, Telam araneae texui, qui parua & leuia potest capere animalia, ut muscas, culices,&caetera huiusmoda: a fortioribus aute rumpitur.
Ita & isti, viros in fidei veritate robustos no valent obtinere, qui incautos idiotasque feriunt. d vero nuc scribitur in obscuro)Gr. aeca dictione signfficatius exprimitur, quae noctem significat quado luna obscurata estidi quam Latine unico vocabulo dicere possumus obscuritantia. Nasiquis eo tempore perculsus fuerit, inimicu videreno poterit. At quum nuc regius Psaltes subiungit Rectos
corde, insidias talium ostencit inanes & vanas. Recti se Luc. is
203쪽
1OL EXPOsITIO quidem corde non sunt, nisi qui nulla iniqua decipi peia
suasione potuerunt. Ergo catnolica anima super hoc exultans, sermonem ab ipm couertit ad Dominum,ita vociferans, QSniam quae persecuti, &c.
2. Tim. 4. Nunc seculum hoc destribit David de quo Paulus α. ad. Timotheum, meminit, Erit inquit) tempus quum sanam doctrinam non sustinebunt, sed ad sua dejderia coaceruabiit sibi magistros prurietes auribus, & a veritate quide auditu auertent, ad fabulas autem couertentur. Sic lex Euagelis, qua persecit Domin ,destruitur: sic unitas Ecclesi scinia ditur, sic oves a grege Dominico deperduntur. Hos magistros intelligit Salonisi per muliere, de qua ait, prouenca. Vanitas impioru mulier est insipiens, & audax, quae inops Panis c5uocat pr. etereuntes, dices, Panes occultos lubeter 'attingite, & aquae surtiuae dulcedine. Quu sit ignara veritatis, promittit sapientia, qua ipsa occultatione comendat: &quasi condit ut lubctius audiatur:cuius prohibita furantur seducti auscultatione. Hic occultatio facit pruritu in aurib' spiritualiter fornicantibus, sicut pruritu libidinis in carne corrupitur integritas castitatis.Peruersi enim doctores ipsa
occultatione codiunt sua venena curiosis, quatenus tandem
ipsi existiment eos dicere aliquid magnu , quia habent secretum : & suauius hauriant insipietiam qua putant sapientiam, dulciusque audiant quae pala in Ecclesia dici crediq: prohibentur. Itaque mulier illa proIter illicita atque punieda secreta, non selli insipiens, veruetiain audax nucupatur. Sub Christiano siquidε praetextu, multas scelestas haereses codidit, nefandas fabulas finxit, pugnas quoque incredibiles verborum excogitauit. At sorsitan causa talia audedi in multis hireticis, fuit vitium sibi peculiare, quod defendere maluerunt, quam fateri suum geniti malu esse. Huius rei plurima sent exempla. Ex hoc fonte prodiit Cherintus,carnis delicias sperans in illa promissa beatitudine. Ex hac radice orta est haeresis promiscuum vagumque concubitum hominibus indulgens. Hinc oc illa Arrianorum flu-
presecipi destruxerenti rufus a
204쪽
rens . Inde& Iovinianus matrimonium aequans,irgini tati, ciborumque delectum damnans, hoc modo nare ses plurimas peperit, innata ventris iugluvies,desidiae quo- que torpor . Caeterum de ambitione aliis congenita, quis nescit etiam eam multorum errorum paretem fuisse Nam 'sicut nastenti mundo initium omnis peccati fuit superbia, Gene 3. Scita renascente eodem per c HRIsτvM, initium omnis', Ecclesia-
haeresis fuit vana cupido. Qiijd enim aliud Simonem sum impulit quem primum fuisse hari elicum tradit Eusebius Caesariensis ut pecuniam offerret, pro qua donum Act S Dei possideret, nisi superbia 3 Hoc ferme tempore fuit Theobules quidam de quo Eusebius in Ecclesiastica historia refert, quod quia repulsam meruit Episcopatus, ipse coepit mitio perturbare omnia, & comamper': eritque ex septem luaeresibus in populo constitutis. Et de AE- .rio quodam narrat Augustinus, in libro De hqresibus, quddambiens Episcopaxu, que obtinere no potuit, ut par nihilo minus videretur, asseruit sacerdotes pares esse Episcopis. Ecce igitur quam male supplatat nimiu elata me s. Addes qui graue admodu reputat alterius voluntati subesse, M durum existimat ex altreius pendere arbitrio, huic facile
euenit,ut obedientiae iugum quod semel suscepit, exciitiat,& inde ad ulteriora progrediatur, ut obedientia ipsam infe - . .:ctetur, monachatu conuitiis iniciae& stomatis, quatenus errorc suum hoc pallio tegat. Pro his omnibus recte tradit Augustinus lib. 3. De doctrina Christiana,cap. io . talia scri zbens, Quando inquit) procliue est humanu genus non ex
momentis ipsuis libidinis , sed potius suae consuetudinis aestimare peccata, sit plerunque ut quisque hominum ea 'tantum culpanda arbitretur, quae suae regionis & temporis homines vituperare atque clamnare consueuerunt:& ea tantum probanda atque laudanda, quae consuetudo eorum
cum quibus vivit, admittit. Eoque contingit ut siquid Scriptura vel praeceperit, quod abhorret a consuetuatne audientium, vel quod non abhorret culpaverit, si an mum eorum iam verbi vinxit authoritas, figuratam l quutionem putent. Sed de his hactenus. Iterum pro-
205쪽
pheta sermonem facit ad hos perturbatores unionis elatholicie, ita subnectens, Iustus autem c H R is T v s quid vobis fecit Is enim exlum astendens suae Eccleta pa-eem testamento dedit: vos contra eam pugnare non ces suis. Meminisse oportet eorum quae loquitur Paulus r.ad Corinth. ii, siquis videtur esse contentiosus,nos talem c5suetudinem non habemus, neque Ecclesia Dei. si vultis aequitatem iniqua interpretatione subuertere, cur accu fatis eum qui iuste loquutus est 3Errores enim no de diuino pret cepto, sed de nequissima vestra voluntate concipiuntur.
Talia postquam prsiatus est David,interrogationi re *on det, ostendens imprimis quid c H R i s T v s faciat sitis. & idcirco dici Dominus in templo sancto sto,&c.
Dominus in templo sanctis , Dominia in Mosedes cimo
Ecclesia in sacris frequenter templum appellatur,ut r. ad Corinth. 3, Templum Dei estis vos,& spiritusDei in vobis habitat. Et id quidem imprimis propter similitudinem aedificij templi Salomonis,in quo fuerunt lapides, caementum, ligna cedrina,& aurum. Lapides, fideles designant, ex quibus sit Ecclesia Camentum,est charitas, quae est luctura ipsorum lapidum eluentium Ligna cedrina, sunt exempla sanctae conuersationis, qui sunt Christi bonus odor: Aurum est sapientia diuina, qui splendet in catholicis doctoribus. Deruibus ad Philippen. cap. 1, Lucetissicut luminaria in mun-O, Verbum vitae continentes. Et sicut primu templum septem annis aedificatu est, & octauo dedicatio eius instituta. ita hoc toto aevo nostro quod septem diebus voluitiir, structura Lcclesii crescit: dedicatio autem octaui anni festiuit tem designat caelestis patriae. Altera ratio cur Ecclesia temptu Dei dicta sit, haec adsertur, quia scilicet in ea oramus Adadoramus DG. Qinppe testate Augustino catholica extra Ecclesiam non est locus veri sacrifici j. Sed ut inquit Damascenus quemadmodum duplici ex substantia costamus, intellectuali videlicet & sensibili, ita duplicem adorationem in hae Deo osserimus spiritualem, que est in interiori metis deustione: de qua l. ad Corinth.cap. 14, Orabo spiritu. orabo
206쪽
- & mente. & Ioannis cap. 4, Veri adoratores adora. bunt patrem in spiritu & charitate. Alia adoratio est corporalis. qive fit per ligna exteriora,interioris fidei testimonio ut est genuu flexio,cereorum oblatio,&caetera huiusinodi, quae duae Latriae praesignabantur in duobus aliaribus quae sierunt in templo Salomonis: unum erat altare incensi in- s. Reg. r. tra sanctuarium, in quo adolebatur timum, quod signisi .eauit spiritualem orationis dulcedinem .alterum altare fuit 2.Parsi sin atrio, in quo immolabantur animalia, per quodindieat sacrifieium boni operis, prout sunt maceratio Sc castigatio carnis, ieiunia, vigiliae,& alia sancta exercitia. De quibus ad Ro. cap. I x, Obsecro fratres per misericordiam Dei, ut . exhibeatu corpora vestra licet caro repugnet hostiam in mortificatione carnalium des eriorum, vivente per bona opera, & Deo placentem, scilicet ut honesto fine haec semper Deiatis. Itaque cum Ecclesia sit teplum Domini, in quo praesidet ut eaput membris, ex hoe nunc Propheta saltem terroro nititur hineticos a suo malo dimouere pruosito, ut sic Gem metu iudiciorum Dei, humana peruerinas e quiescat,& amplius ipsi templum Dei unitatem inverteta violare non praesumat: quin animaduertat zizaniorum in a- gro Dominico seminator a Deo se posse disperdi, a quo no- Natta. 3.scuntur corda recte credentiu possideri. Quapropter subsequitur in versiculo, Dominus in caelo sedes eius. Canum verὁ hie sanctos viros significat, quos praesentia maiestatissiae diuinitas insidere dignatur,ut quos aliquando facit sibi templum, faciat & caelum, id est,arcana scientes.Vnde probe subnectitur, Et oculi eius, &c.
oculi se in pauperem respiciunt,palpe rius interrogant filios hominum.
Metaphoricus est iste sermo ad similitudinem hominis Haudentis oculos, ut experiatur quid seno vidente aliis elant 3: iuxta hanc similitudinem describit Propheta diuinam prouidentiam: quo adactum quidem videndi, quda semper videt, &propterea dicit Oculi eius &c. quo adactum vero cauendi, praeseruandi, puniendi, &e. dicit quod se habet tanquam habens oculos Gussis ad experimmis
207쪽
probandum homines: hoc enim signiscatur dicendo, psapebrς eius, &c. Per palpebrasigitur significare voluit, qudas quando videtur Deus non aspicere, sed in absconditis animi ac mentis morari, tuc tame nihilominus videt, vel qu5d omnia prospicit, veluti qui non oculis tantu, sed ipsis etiam palpebris intueatur, Sc ex omni parte omnia cognoscat. Nirquid ergo metuendum est ne in turba diuitum paucos pau-Peres videre non possis, quos in catholicae gremio Ecesesiet custoditos enutrit Domin λCerte sicut infelices sunt a quibus aueletitur Deus, ita hi beati ad quos propitius respicit:
quonia intuitus eius, beneficium eu: nam peccatoru tenebris non offenditur, qui tanta claritate lustratur. Hic autem
filios hominum, illa regula lubεter acceperim de veterib regeneratos per fidem. Hi quippe quibusdam scripturarulocis obscuris,tanqua clausis oeulis Dei, exercentur ut que rat,& rursus quibusdam locis manifestis, taquam apertis oculis Dei, illuminantur ut gaudeant. Et illa in sanctis Libris crebra opertio atq; adapertio, etiam tanqua palpebrae sunt Dei, quae interrogat, id est probant filios nominu: qui neq;
fatigantur rerum obscuritate, sed exercentur:neq; extollu-tur cognitione, sed in omni studioso stabilimur. re inquit Augustinus)boni in scripturis sanctis mysterioru profunditates, quaeob hoc tegutur, ne vilescant: ob hoc qum-tur, ut placeant: ob hoc deniq; aperiutur, ut homines magis atq; magis degustent. Sicut dc lac medicorum sentetia)m Iius nutrit si ipsum aliquando siggamus. Sic diuinae loquia plus habent in recessu quam fronte promittat: quae etsi prisma facie ieiuna de arida appareant, semper tame intus dulcoris de caporis plena sunt: atq; sub his Domin' melius corda hominum videri facit, quae sicut ocularia unicuiq; anati mortaliu relucent, atq; in his,velut in speculo,unusquisque seipsu videt, agnoscit quoq; suos desectus sine vere dia vel
pudore alicuius aut inspicientis aut culpantis. Q propter nunc subnectit Propheta,Dominus interrogat ivitum, Jcc.
Dominus interrogat iustum impium: qui autudiligit iniquitarem AEdit animam suam.
. clarius est quod hoc loco legit Hieronymus: Dominus probat
208쪽
i obat Iustum & impium. Atque ex his intelligat arguentes quM Deus permittit sagittari rectos corde, aissipari leges,& c era istiusmodi: ad hoc videlicet, ut probet qui sentiusti, & qui sunt impij,& hinc appareat quata sit vis iusti animi. Isto fine interrogat per tridulationes ad haereses, per prospera&aduersa, neque est improborum derogatio cogitanda, quando Dominus iustum requirit & impium, qui omnia iub veritate discernit: sed unusquisq; circiispiciat e5 scietiam suam, de qua nouit solum Dominum serre iudiciu,'& ad sacra dicteria interdum recurrat: ut seipsum persectius agnoscat. Sequitur breuis &manifesta sententia, Quid est Digere iniquitatem odisse animam saam.Sic enim se persequitur, qui diabolu sequitur: dum illas semitas comme re vult, quae ad poenarum loca fugienda perduc . propter omnis peccator sibi impius & crudelis est: se animamque ad mortem perpetuam ac aeternam destinans. Deinde ostedit regius Uates quid faciat Dominus malis. Pluet cinquit seper peccatores,&c.
Plaet super peccatores laqueos ignis sulphurispiritus procellarum pars calicis eorum.
Pluit, ad verba praedicatoru refertur, quae probis imbres, perfidis autem igniti laquei sunt: illi enim bene intellige-do inde fiuctificant: istisana doctrina Auredo, animas suas nodo peruersitatis strangulant. Et sicut una eadόmq; pluuia irrigat terram Decundam,& aridam: sic una proiicatio est a Deo, quae perfundit terra bona, id est sanctos:& terra mala, id est peccatores. Quare eade scripturarii nube pro suo cuiusq; merito de peccatori pluuia laqueorum,& iusto pluuia ubertatis infiisa est, dum unus perperam, alius *ncere eundem Scriptura locum recipit. Sic elatis mentibus lume veritatis absconditur, & omne peccatu c itas quςda est mentit iuxta illud sophoniae cap.r, Ambulabiit ut eaeci, quia D, mino peccauerunt. sic obscuratur cor insipiens, & dicentes Romst esse sapientes, stulti fiunt. Adde quod non propter solam iniquitatem propriam, permittit Deus homine decipit sed
etiam propter peccatum interrogantis aut discentis, doctorem alioqui bonum Deus permittit falli, ut inquiren-
209쪽
rem inIouum decipiat. Quemadmodum Ezecli I .eap. testatur dicens, Propheta quum errauerit,& loci uutus fuerit verbum, ego Dominus decepi prophetam illum. Vndes ipsis quoque ministris sanctis hominibus, vel etiam sanctis angelis operantibus,nemo recte discit quae pertinent ad viuendum cum Deo, nisi fiat a Deo docilis. Cui dicitur inlio Psalmo, Doce me facere Voluntatem tuam, quia tu es Deus meus. Sicut enim corporis medicamenta quae hominibus ab hominibus adhibentur, non nisi eis prosunt qui . bus DeusMperatur salutem qui de sine illis mederi potest, quum sine ipse illa non possint & tamen adhibentur, & si hoc officiose fiat inter opera misericordi. ae vel beneficentiae deputatur: ita adiumenta doctrinae tunc prosunt animi adhibita per bominem,quum Deusoperatur ut prosint qui potuit Euangelium dare homini etiam non ab hominiabus, neq; per hominem. Quare si secus fiat, tunc malis verbum sapientiae ignis est, quando eos flammea cura cupiditatis consumit sulphur: quia costitationes eorum hoc modo detestabili foetore sordescunt. Caeterum ipsum fit & spiritus procellarum, dum se tumultuosa undique mente confundunt, & secum habitare nestiunt. Ηρο vero omnia propterea puto bic calicem appellata, nequid praeter modum atq; mensuram in ipsis peccatorum suppliciis arbitremur: quindi pars sunt calicis peccatoris, quia unusquisque prout ges.st in corpore, vindictam recipit. Sensus itaque est. Qis spars ealicis, hoc est pars supplici; a Deo instinendi, ignis est & sulphur & spiritus procellarum. Qusdu vel sola huius calicis pars adeo intoIerabilis est, quid dicendum est dereliquis suppliciorum partibus, hoc est,de esiis suppliciorum generibus 3Nam iustus Dominus,&c.
Quoniam iustus Dominus, oe iustitias dilexit,κ-
De aequitate . eterni Regis nune si decora conclusio. Iustum Dominum dicit amare iustitiam, & ad hoc adferri potest ratio naturalis, quia unumquodque diligit sibi simile. Quid mirum ergo si ille, qui ipsa iustitia est, nescit alios a- , nisi qui norunt custodire iustitiamὶ Sed non frustra
210쪽
i sepluraliter scribitur, Iustitias dilexis, quia homines di
est,ut pro iustis,iustitiae intelligatur positae. In multis enim iustis quasi multae iustitiae videntur esse, quum sit una Dei cui omnes participant, tanquam si una facies intueatur plura specula, quod in illa singulare est, de illis pluribus pluraliter redditur. Propterea rursus ad singularitatem se refert, dicendo, AEquitatem vidit vultus eius: ad remunerandum scilicet, sicut videt iniquitatem, ad puniedum. Nisi serte hie quia dicitur, AEquitatem vidit vultus,&c. per vultu dutaxat propitiationem Domini accipias, quod & Videre facit intelligi.Nainin alio Psalmo legimus, Vultus Domini super facientes mala. At utcuque res sese habeat semper accipe quia Dominus iustis praemia, peccatoribus tribuat poenas. Et quum ait, AEquitatem vidit vultus eius, seu ut in Graeco verius habetur)Rectitudines:ide significat, quod Iustitiam dilexit. Nam quem quis amat, eundem etiam lubenter intuetur, quemadmodum contra, ab illo quem quis odit, statim auertitur. Per vultum vero seu faciem Domini,
etiam intelligimus potentiam videndi quae est in Deo.
Huic Psalmo talis apud Hebraeos superscriptus est titulus, Victori pro octaua Psalmus David. Quo in loco ani-imaduerte Octauam, nome esse instrumenti musici ab octo chordis denominati & significatur Psalmum istum super illo instrumento cantandis. De argumento autem istius Psal mi, si Rabinis credas, dices Dauid hunc modulatum fuisse, uando fugiens de Ceila, seruatus est cum viris suis apro-itione habitatorum Ceilae, qui spoponderant tradere ipsum David cum suis, in manibus saviis: hoc modo reddentes malum pro bono uti perbelle stribitur I. Regia cap. 2I. sed quia sic iste psalmus non plane detegit thesauru latentem in hoc versiculo, Propter miseriam inopum & gemitu