장음표시 사용
221쪽
naturae, aut in lege scripta fideret, sed in solo Christo i
mundum de praefatis miseriis infidelitatis, ido latriae, α gentilitatis suo aduentu liberauit. Ita enim quando aduenit, res sese habebant: iacebat in malis vel etiam voluebatur, &de malis in mala praecipitabatur totius humani generis massa, damnata & adiuncta parti eorum qui peccauerant angelorum: luebat impia desertionis dignissimas poenas, nunc a daemonibus nunc a Philonisiis omnia sua consilia capiens r & eo usque excaecata, ut patres sitos idolis immolarent: quem adodum fecit Agamemnon, filiam diis sacrificans, ut prosperos haberet ventos Et priamus Amanacten, filium Hectoris, ad sepulchrum Achillis mactauit. Plura super his exempla sunt apud Eusebium libro de Praeparatione Euangelica, quae nunc breuitati studens missa facio. At Christus dum intrauit domum huius mundi, alligauit fortem, id est diabolum, & vasa eius diripuit. Licet enim diabolus semper fuerit princeps huius mundi, postquam ei homo se peccando sit bdidit, tamen eiusdem citaboli potestas fuit ligata in aduentu 3c morte Christi. Nam quufortis armatus, ta est diabolus, custodit atrium suum, in pace sunt ea quae possidet:& sathana , quum aliquem sua arte deceperit,& proprium ei imposuerit iugum, ultra ad abundantiam vitiorum non impellit, sciens esse iam mortuum semper tamen malos bonis dominari sacit, n eque bonos usi quam imperare permittit, ne quod semel possidet, aliqua Ioperdat. Si aute sortior cacod mone, Christ ' videlicetsuperuenies,vicerit eu, uniuersa arma eius auferet, in quibus co
fidebat,&spolia eius distribuet. Princeps quide huius mucili in Christo non habet quicquam. Vnde neque postea potuit idem diabolus impedire Gentium ad Deum conii ersaonem, quod ante facienat vigente idololatria: sed Christiis verbo spiritus immundos eiecit, atque eosdem eiiciendi potestatem, Discipulis dedit. Morte quoque sua dicitur vicis se diabolum, ut vinceret Gentes infideles per praedicationem Apostolorum. Per exteriorem insuper carnis Domini car occisione, potestas diaboli interior, qua nos tenebat, Oe cisa est: semini est enim ut vincula multoru peccatorum in multis spiritualisus mortibus soluerentur per unica corporalem morieta
222쪽
Mein mortε Christi. Vnde dicit Apostolus ad Rom. eap. 1,
Si quum inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem filij eius, multo magis reconciliati nunc in sanguine eius, olui erimus ab ira per ipsum. Hac similiter de cauia Musi. Christus &seipsum tentandum praebuit,utpote ad luperadas etiam tentationes mediator noster esset, non selum per adiutorium, sed & per exemplum. Quapropter haec rata de Christo praeuidens Propheta super redemptione totius hamanae sobolis, voce Patris subdit, nam in salutari, &c.
ponam in salutari ducialiter agam in eo
Salutare suum dicit Pater,Verbum quod est caro factum, per quod vita perdito humano generi restituta est: sicut Scvnius delicio omnes mortui. Sed quid super eum posuit
Deus paterycerte contra gemitum istitiam, contra pauper- ,
talem spirituales diuitias, ut illius nuditate vere locuple- 'tes simus, illius quoque egestate vere abundemus:qui nobis factus est optimum repurgamctum. Nempe propter si- militudinem carnis peccati in qua venit, dicius est 5c ipse peccatum: sacrificandus ad diluenda peccata. In veteri na- Usue lege peccata vocabantur sacrificia pro peccatis. Q duere iste factus est, cuius erant umbrae illa. Hinc Apostolus quia 2. ad Corinth. cap. s. dixisset, obsecramus pro Christo recociliari Deo: statim subluxit, atq; ait, Eu qui non nouerat peccatum, pro nobis peccatum fecit, ut nos simus iustiatia Dei in ipso. Hoc est sacrificium pro peccatis, per quod reconciliari valeremus. Ipse ergo peccatum, ut nos iustitia, nec nostra, sed Dei, nec in nobis, sed in ipso: ut ipse peccatum non suum, sed nostrum: nec in se, sed in nobis constitutum, similitudine carnis peccati, in qua crucifixus est, demonstrauit. Vt quoniam peccatum ei non inerat, ita quodamodo peccato moreretur, dum moritur carni, in quaerat similitudo peccati. Et quum secundum vetustatem peccati, nunquam ipse vixisset, nostram ex morte veteri qua in peccato mortui fueramus, reuiuiscentem vitam noua sua resurrectione signaret. Quapropter in fiducia semper cu Christo operari possumus : credita siquidem Domini a mortuis resurrectio,&in caelum ascensio, magna je sulcit fido no-
223쪽
stram. Multum enim ostendit ouam voluntarIe pro Κobii anima posuerit, qui sic eam hanuit in potestatem resemere. Quanta ergo se fiducia spes credentium conseiatur, considerans quanta pro nondum credentibus passus sit3
Quum enim iudex vivorum atque mortuorum expectature caelo, magnum timorem incutit negligentibus, ut se adveniam pr parent, eumque magis bene agendo des eret, quam male agendo formident. Quibus autem verbis dici,
aut qua cogitatione capi potest praemium quod ille in fine daturus est, quando ad consolationem huius itineris tantii dedit de spiritu suo, quo in aduersis vitae huius fiduciam,
charitaliaque tantam eius, quem nodum videmus ,habeamus:& dona unicuique propria ad inflauctionem Ecclesiaestae,ut id quod ostendit esse faciendu, non soliam sine murmure, sed etiam cum delectatione faciamus. Nunc vero de persemone istius Ecclesiae atque legis Euangelicae ab ipse institutae, subnectit Psalmographus. Sequitur, Eloquia
Eloquia Domini, eliquid casta, argentum irae examinatum, probatum terraiugatum septupli
Vtriusque Testamenti doctrinam sit nul comprehendit: carmina Poetaru, secularem sapientiam, Rhetoricoru popam verborum explodit. Haec sua omnes suauitate delectant, & dum aures versibus dulci modulatione currentibus capiunt, animam quoque penetrant & pectoris interna deuinciunt: veru ubi cum summo stladio fuerint ac labore perlecta, nihil aliud nisi inanem somnum,& sermonum sti epiata sitis lectoribus tribuunt nulla ibi vel modica castitas, nulla saturitas veritatis, nulla resectio iustitiae reperitur. st diosi earum in fame veri,& virtutum penuria perseuerant. Huius stipientiae typus in Deuteronomio sub mulieris captiuae figura describuntur: de qua diuina vox praecipit vesi Israelites eam habere voluerit uxorem, calvitium ei faciat, ungues praesecet, & pilos auferat: & cum munda fumrit effecta,runc transeat in victoris amplexus. Ham si secun dum grammaticu sensum intelligimus,none ridicula int3
Ira tamen nos facere debemus quando philosophos legi
224쪽
invii quando in manus nostras libri veniunt sapientio secularis, siquid in eis utile reperimus,ad nostium dogma connectimus:siquid vero superfluum de idolis,de amore,de citra secularium rem, haec radimus, his caluitium inducimus: haec in unguium morem ferro acutissimo desecamus. Absit igitur ut verbis Hieronymi utar de ore Christiano amodo sonet Iupiter omnipotes,& Mehercule & Mecastor,& tera magis portenta quam numina. Eloquia Domini eloquia casta senti Nam sicut castitas ignorat pollutionem, staverbum Dei nescit eum aliqua sorde misceri. Quapropter nunc Propheta metaphorico sermone describit officium
Messae ad similitudinem argentarij purificantis argentum sellibus , igne, collatione, &e. Sicut etiam Malachias ea dem similitudine sorte hinc accepta describit ossiciu Metasiae cap. 3. dicens, Ipse quasi ignis constans, & quasi herba
fullonum & sedebit conflans & emundans quasi argentu. Nam Dominus I η s v s c Η Ο s T V s his qui peccant grauiter ignis conflans est, at ite conssimens: qui aute leuia peccata eomittunt, herba fullonii, ut lotis munditia resti- ltuat secundum illud quod scriptu est in Esaia, Lavabit Dominus sordes filiorum de filiarum Sion. &sanguine emundabit de medio eorum spiritu iudicii & spiritu cobustionis. Qui sordes habent, spiritu iudicii indigent ut lauEtur: qui sanguine pleni sent, spiritu combustionis,ut sanguis qui in
eis extrinsecus litus est, auseratur. Et sedebit cosan & emu Elech.is dans sicut argentum: ut secundum Ezechielem quicquid in auro nostro & argento , id est sensu & eloquio, aere,
stanno, ferro, plumboque commixtum est, in camino D mini percoquatur , Ut purum aurum remaneat, 3c arge
tum. Lex etiam diuina, quam ipse Christus nobis dedit, vere hoc argentum esse dici potest, quae sicut in veteri Instrumento latuit,tanquam vinu expressum ab uvis ceremoniarum, & sicut granum trituratum ex segete iudicialium, aut oleum ab oleis Prophetarum excussum, ita nunc splendet, tanquam argentum e sum a minera, quod per ignem repurgatur a terra e terisq; aliis vilibus metallis O quibus
est admixtu. Nam igne spiritus sancti atq; abipso Christo . .
septies est ipsa purificata: Imprimis quia ab eo di instituta .
225쪽
& promulgata: secundo quia eius passione & sangulae seu
Lue. I . testamentum morte testatoris) obhrmata: Tertio per resuria Nar. a s. rectionem est declarata: quando Discipulis aperuit sensum Acto. a. & Scripturas: Quarto in ascensione palam facta, dum Apostolos misit praedicare Euangelium omni creaturae: Insuperdo in die Penthecostes prorsus elucidata, dum docuit eost omnem veritate. Praeterea & examinata & purgata & probata, tum Pauli aliisque canonicis Epistolis, quum & san .ctis catholicoru doctorum definitionibus, qui spiritu Sancto amate loquuti sunt. Vnde & ipsa sacra pnilosophia differt a citeris scientiis humanis, quae in solo lumine intus agentis sunt traditae, licet hoc non fiat sine communi influixu superiori. Nuc vero psalmographus more Graeco positit geniti uu pro ablativo,dicens ipiam doctrinam Euangelicam esse argentum probatum terrae, id est separatum a terrae S lcri enis sordibus: atq; more Hebrax, astruit eandedoctrinam esse purgatam septuplum, hoc est saepius. Solent enim Hebraei septies ponere,pro pluries. Multi autem hac praedicant, sed non casse, non proDerquia vendunt illa pretio commoditatu huius seculi,&potius in ea terrena quam c. Plesia ambiunt. Quare Propheta praeuidens adhuc suo tepore multum distare aduentum Miniae, qui tanta mala r formaret, idcirco nunc petit interim seruari a generatione falsiloqua sibi contemporanea. unde ait, Tu, Domine,seruabis nos,&caei.
Tu, Domine,seruabis'custodies nos i gene
, ratione hac in aeternum. Petit quod in principio efflagitauit, scilicet liberari a perditorum consertio: proinde ait, Tu, Domine, seruabis nos, non ipsi nos quia pro hac via potestas nocendi hominibus non est omnino ablata cacod. aemoni, licet ad tempus quandoque ligetur,ut ante scriptum est:& omnium maloru turbam simul nunc vitat David, non sperans in viribus suis, sed semper ad Dei auxiliu confugiens, omnia dat Domini volutati, 't mereatur accipere quod precatur. Oritur ergo Malach 4 nobis Sol iustitiae,quando vultu Dei confirmamur. Neque Gene. 32. enim Iacob ad fratrem crudelissimum audebat reuerti, nisi Domin ι
226쪽
Domini praesidio roboratus. Vnde loquitur Moyses, Vidi
Dominum facie ad facisi,& salua secta est anima mea. Non proprietate quidem naturae, sed dignatione miserentis. Ioseph in Aegypto clauditur carcere, ibiq; insertur Φ custos Gen. 39. carceris omnia potestati eius fideiq, commiserit, sea ceu a redditur, quia Dominus erat cum eo. Liberatur populus e AEgypto in manu forti & brachio excelso, non Moysis & Exod. ii Raron, sed eius qui Mnoru miraculis populu liberauit, &ad extremum percussit primogenita AEgypti, ut qui prius
retinebant pertinaciter, ardenter exire copellerent. Audemus igitur per liberu arbitriu superbire & abuti beneficiis Dei in contumelia largitoris 3 quu vas electionis Paulus pertissime scribat, Habemus thesauru istu in vasis fictilibus, ut abudantia fortitudinis nostrae sit ex Deo & no ex nobis. Quare qui gloriatur, in Domino glorietur: neq; enim qui MCOri Q. seipsum comendat, ille probatus est: sed que Deus comendat. Sicut enim rami & flagella vitium illico contabescunt quu fuerint a matrice praecisa, ita omnis hominu fortitudo marcescit& deperit ua Dei auxilio deseratur. re loquitur Salomon, Esto confidens in Dominum in toto corde prouer. 3.
tuo:in tua aute sapientia ne exalteris: in omnibus viis tuis cognosce eu, ut rectas faciat vias tuas. At nunc Propheta rogat in aeternum custodiri a generatione hac pessima. Totus sermo, ad Devoratio est, tota oratio Sc deprecatio extorquet clementiam Creatoris,ut qui nostris viribus & studio saluari non possumus, illius misericordia coseruemur. Iam in Domini potestate est, ut id quod cupimus, quod laboramus ac nitimur, illius ope & auxilio implere valeamus. . t Additur aute I N aetectu, quia hic nos in tribulationibus c5 solatur, ibi in aeterna securitate constituet: hic adiuuat, illic beatificati ut nullatenus amplius miseri esse valeamus. Veruntamen regius Vates quo magis ostendat se indigere Dei custodia, lubnectit, in circuitu imp ij ambulant, &c.
an circuitu impii ambulant: secundum altitudinem tuam multiplicasti dos hominum.
Adiungitur hoc ad manifestandum quod aduentus Mes.siae non saluaret omnes, sed erunt etiam post illius aduen
227쪽
116 EXPOSITIO tum impij, qui cir circa ambulabunt in circunserentia
hoc est in remotis a veritate & virtute facti extra centrum illarum. Et assimilantur isti monstrantibus pudenda coram hominibus nam manifesta erunt vitia eorum, quorum deberet eos pudere. Quare postqua David sermones iniquorum in prima parte magna execratione redarguit, & in se- cunda parte eloquia Domini mirabili praedicatione laudauit, nunc venit ad c5clusionem Psalmi, in qua singulis partibus sub uno versu digna restituit. Dicit enim sub breuissima sententia sicut nunc nunc exposuimus in circuitu impios ambulare: ut nilquam ad rectam possint semitam per- uenire. Tortuota siquidem viae malis semper moribus ap- Prouer. 1. plicatur: sicut Salomon de impiis scribit, Dereliquerut vias rectas,ut ambularent in vias prauas, atque temporalium cu piditate, quae septem diebus volvuntur, detinentur:&ideo peruenire ad requiem octauae diei nequeunt, qui rotarum more in sua semper terga vertuntur. Sequitur, Secudum
altitudinem tuam multiplicasti filios hominum. Hoc ad illos pertinet qui *ncere eloquiis Domini.castis purissimis-. '- que crediderunt. Et vide quantum illis in isto verbo promittitur. Dicit enim, secundum altitudinem tuam multiplicasti filios hominum, non secundum meritum suum, sed secundum illud quod humanas nescit angustias sustinere. Λltum enim cepe dicimus quod comprehendere non valemus. Sub mensura aute Creator non est, quae creaturis omnibus data est, nec aliqua in eo potest esse dimensio: a quo rebus omnibus numerus, pondus, mensuraque praestatur. Psal. 8; Multiplicantur vero iusti secundum altitudinem , quando ibunt de virtute in virtute, ut videatur Deus deoru in S ion,
V q*ζqβρNomine, obliuisceris mequequo auertis faciem tuam i met
Titulus est, Vincenti Psalmus Dauidi.& patet titulus ex dictis in aliis titulis. Nam hic, Vincenti, est nomen ossicii aut modi musici.Vnde nunc significari videtur quod Psal
228쪽
diu, iste is Mus sit ipsi Dauidi tanquam praesidenti in ilia
Io actu mucio. Argumetum autem huius Psalmi reperiatur multiplex. Quidam existimant,quod sit ultima anxietas Dauidis timentis incidere in manus Saulis. de qua 1. Regii cap. 2 T. Quare nunc voce fere querula exponit Deo statum periculi sui a Saule. petitque ut sibi luccurrat illu- iminando,&c. Et promittit seu prophetat gratiarum actiones. Verum quia sciebat quod non semper duratura esset diuina obliuio reiectu sui, ipsi quippe iam reuelatum erat i. Reg. iquod futurus esset Rex nesciens tamen quadiu duratura esset, suspirat ad Deu m, Vs' uequo obliuisceris mei,Domine, id est, Adsimilitudine obliti te habebis respectu mei. In idem redit aversio faciei quae sequitur, quae significat denegationem gratiae succursiuae, ne scilicet misereatur, ne 'requiratur. Et haec auersio faciei tanquam prima causa su sequentium praeponitur. Facies enim Dei potentia illa in Deo est, qua aspicit nos ac custodit,& beneficiis donat. Λ- uersio vero Dei, cotraria operatio est, quando nimirum in liroos ovosque a custodia & protectione sua auertit, tan- ,
uἀmea opetentui quae in cospectu eius abominabilia vieri possint.Verum humanis loquendi modis Propheta diuinas nobis actiones exprimit. Puto etia non inaecenter
Munc ista accipiemus tanquam Propheta in persona anti- . quorum patrum de dilatione aduentus Christi, per quem . futura redemptione expectabat,coqueratur. Na omni de-syderati molestia est cunctatio:& ut inquit Salomo,) Spes Prouer. Is quae differtur affligit animii. Ipsam tame sua redemptionem omnis mundus per Christum efflagitabat, quae Sc. no prius contigit, quam in plenitudine temporum & complemento figurarum ut inquit Apostiatas, Dum venit plenitudo Gesa. . temporis, misit Deus Filiu suum factum de muliere, factum
sub se, ut eos qui sub lege erant, redimeret. Ipsum autem tempus plenitudinis, dicitur tempus grati. ae, quod ab ad uentu Saluatoris sumpsit exordium: hoc est tempus miserendi, & annus benignitatis, in quo gratia & veritas per Pal. rol. rasvM cHRIs TVM facta est. Gratia, quia per cha- & 6 . . ritate impletur quod in lege praecipiebatur: Veritas, quia per Chri sti aduentu exhibetur atq; perficitur humanae re- Ioan. r.
229쪽
deptionis sponsio facta ab antiquo. At diu ut nune nite dicitur)tardavit is venire qui dudum pride & per Prophetas de
per Patriarchas veturus annutiabatur. Vnde & modo querelae sunt. Na ab Ada usque ad Christu natu Eusebio teste
fluxeriat anni s i 9 o, & sexta .mate Messias oritur, sicut sex-Gen i. to die mundus cosummatur. Toto hoc tempore Adam cum sua posteritate expectauit in limbo exul a paradyso, doneec H R I s T V s sua passione seras mortis, &vectes inferni
ferreos, claue crucis confregit. Quae res cauci fuit cur clamarent captiui patres Redemptorem mundi cito aduenire. Talis querela semper fideles animas pulsabat,ut iugiter c. esum desyderarent. Nanque licet passione Christi praeuisa gratia humano generi collata sit,iame ea sola passio actu exmbita, ianuam regni aperuit, quae prius semper peccato Adae clausa erat. Sicut si multi ostenderunt Regem, &pro
crimine exulant, venit unus innocens de sanguine eorum,
promittit facere unu opus pro Rege certo die a Rege statulo,ut Rex dimittat eis offensam δc recocilietur eis, Rex acceptas seruitiu promissum, condonat culpa: ita tame o nullus peccantiu intret palatiit, donec seruitiu promissum exhibeatur. Tunc opus illud promissum, ut praeuisum, meretur rec5ciliatione, sed praecise quado est exhibitu, palatiu ape-Psal. 6 8. rit. Itaq; in hoc e H R I s T I sanguine, qui soluitquq nora Coloss. t. puit, redepti sumus,omniit culpam chirographa tuc deleta sunt, quibus debitores ante tenebamur. De obedietia & iustitia morte gustauit c H R I s T v s, per qua nos redemit a
. Tim. t. seruitute diaboli:vnde ipse vere dicitur Redeptor mundi,& Dei hominumq; Mediator: sed Mediator in scriptura dicitur solus Filius: Redemptor vero aliquado etia Pater ves' Spiritus Sanctus dicitur:& hoc propter usum potestatis, n5 propter exhibitionem humilitatis &obedietit. od si vis scire quia cum Filio in opere redeptionis fuit & Pater, NoIoan. s. sum inquit Dominus i E s v s sol , sed Pater mecu est. Audi quomodo adfuit & Spiritus factus nam refert Euange- Luc. A. liu quod i E s v s plenus Spiritu sancto regressiis est a Iordane. Et huiusce rei habes similitudine in cithara. Nam ut
musicii sonu reddat tria pariter in ea adesse videntur, ars, manus,&chorda,&tamen unus senus auditur. Ars dictat,
230쪽
manus tangit, resenat chorda. Tria pariter in cithara operantur, sed Qta chorda persenat quod auditur,nec ars nec manus sonu reddunt, sedcu chorda pariter operantur. Sic nec Pater nec Spiritus sanctus assumpserui carne,& tamecu Filio pariter operantur. sonuita chorda excutit, carne solus C H R I s T v s accepita. operatio in tribus constat, sed
qu&dmodii pertinet ad Bla chorda soni redditio, sic pertian et ad Christu solii carnis humanae assumptio. Hic est arbiter que Iob desiderat, hic est agnus qui peccata nostra per- Iob. q. tr. tulit in corpore suo, super lignu: ea est facies qua indiu esse l. Petr. i. auersam a militante Ecclesia nuc dolet Propheta, & quam Moyses Exodo cap.33. videre rogabat, quum tame solum posteriora viderit, Nam incarnatione Christi futura quidε credidit, sed pr sentia Domini in carne, cernere no potuit: quae fuit facies a patribus veteris Instrumenti multu cocupita. Et recte David nunc addit,i N fine, ut significet hoc mysteriu perficienduin fine temporii: vel istuci aggravatio moestitudinis est. Nam videtur afflicto quod nunquam finiri debeat sua afflictio. Qifare sequitur in contextu,
Quandiu ponam consilia in anima mea, dolore in corde meo per diem.
Nunc propheta declarat se esse vehementer anxium in anima, & dolorosum in corde ex magnitudine timoris, quiquide est de malo futuro: & propterea sententia philosephi consiliatiuos facit. Mutauit aute multa consilia David in persequutione illa Saulis. Nam primu fugit in Geth, r. Reg. 3 inde venit ad spelunca e dolia, ubi congregauit viros qua- 1. Re 22.dringentos: inde luit ad Moabitas, & postea venit in terra Iuda, vagus nunc hic nunc ibi: quo in loco demum anxius in corde, & timens incidere in manus inimici, post tot mutata consilia, dicit, Quandiu ponam cosilia in anima mea: 'addit, Dolorem in corde meo per diem. & id certe ad differentiam tristitiae nocturnae. Die siquidem dolorem preme bat corde, hilari vultu alios confortans, nocte autem solus tristitiam habebat intus & extra. Et aiunt Hebriaei dictio nem Hebraicam h1c interpretata D et E M, significare apud
eos: diem artificialem. Possunt inseper his verbis designa- p. iij.