장음표시 사용
331쪽
ad hunc ordinem quo pro cladibus humanae sebolis Metasias communis precator accedat. Et ne putares gemitus de iactura facultatis esse,addidit, Dolores mortis. Tanta siquiadem est auctore Augustino unitas c H R i s T i ad sua membra mystica, quod communicantur idiomata. Qua de re fit, Christus miserias& infirmitates omnes quas in Ada contraximus,suos dolores mortis esse dicat: sicut patronus causam quam defendit, dicit esse suam, do fideiussor debitualterius fatetur esse suum. Ipse insuper non verius alia ex causa necessitatem moriendi assumpsit; quam ut sic morte mortem destrueret,&nos a mortis imperio liberaret. Nepe vere mors erat, ubi diaboli potestas regnabat: quod re agnu passione o H R I s T i deletum est. Torrentes veris iniquitatis ostedit fuisse turbas iniquorum in eum iniurgε- tium:quae sicut torrens) hyeme infidelitatis vigente, intumuerunt : protinus tamen aestate seu calore charitatis ac- icedente, effluxerunt. Aut torrentes iniquitatis, dicit maculas vitiorum, quas in Adam contraximus. ill siquidem to rentium more rapide omnia nostra gratuita abstulerunt, &hominem grauiter vulnerauerunt, relinquentes infirmum.& in intellectu,& in voluntate, & in sensu. Hac calamitate secundum hominem conturbatus est Christus, qui & propterea poenas,deformitatem culpe, non decentes, ex Adana reportauit. sequitur, Dolores inferni,&c.
Dolores inferni circundederunt me, praeoccηρο iterant me laquei mortis.
Dolores inserni dicit David ad denotandam certam d finitionem mortis Dauidis iam institutam a Saule: & quia ,.Reg. I9. ante lucem ut dictu est)custodes missi sunt a socero, in quos impingeret gener, si exiisset domum ideo ait, Prarii enerunt me laquei mortis. Satellites enim assimilati sunt ossicio laqueorum seu funium in custodiedo. Ab his rememorat Dauid se fuisse & circundatum & praeoccupatum, qui eius mortem operari festinabant, atque eum ad infernum seu limbi, patrum deducere putabant. Aut si cristas rus pro seis di Ecclesia loquitur Doloribus inserni circuitatus est, qua dodestendit ut gemitum patrum in limbo captiuorum auferret,
332쪽
serret, & vinctos de carcere & lacu mortis educeret. Pra venire vero dicimus,quando aliquid nos anticipare dignoscitur,ut est ille reatus originalis peccati, qui nos antequam nascamur, ab ipso conceptu laqueis mortis tum corporis tu animae reddit obnoxios. Hanc miseram mortalis conditionem deplorat Messias, videlicet per unum homine pecca- tum intrauerit in mundum, in quo omnes peccauerint, &per peccatum sit mors. Sed sorte quaeres quomodo tale in paruulo inuenitur peccatum: non peccat iste qui nascitur, non peccat ille qui genuit, non peccat ille qui condidit. per quas igitur rimas inter tot praesidia innocentiae dicimus peccatum ingredi3Pro hoc istas analogias acccipe. Quomodo enim praeputium per circuncisionem aufertur, manet ramuineo quem genuerunt circuncisi: quomodo etiam palea, quae opere humano tanta diligentia separatur, manet tamein fruau qui de purgato nascitur tritico. Ita peccatum originale quod in parentibus per baptisinum mundatur, manet in eis quos genuerunt, atq; hoc modo ipsum anima co trahit. Nempe ea cum corpore facit compositum quod est filius Adar. Et dum is filius nascitur, carens iustitia originali cum debito seu oblatione habendi eam, Ir se sic in iniq uit te conceptus est,& in peccato concipit eu mater ilia. Quippe aliud non refert ipsa originalis labes, nisi carentiam iu- uitiae originalis debite inesse. Hic vero filius propterea patrem Adam refert, quia per rationem seminetilem lege consemuni propagationis factus, atque ita iustitiam originalem
in protoplausto perdidit, quomodo & eadem in ipso primo
parente omnibus seruari poterat, si stetisset. Et sicut quonda omnes Hebraei, qui erant in AEgypto, concipiebantur & nascebantur in seruitute, propter quam inligenatur & angustiabantur ab AEgyptiis, ita omnes filij Adam concipimur & nascimur inseruitute peccati originalis. Eiusce rei Rota. et
causa omnes ingemiscimus & parturimus usq; adhuc. Tatam ergo hanc communem iacturam animo menteque reuoluens Propheta, ad Deum confugit, praesertim quum in angustiis & tericulis potius recurrendum est ad auxilium diuinum,'uam humanum: & idcirco subiungit, In tribulatione mea inuocaui, dcc.
333쪽
In tribulati e mea ἄ-- Dominiam , ad
Inter mala multa quae dixit regius vates,vnu & singula re profitetur esse remediu,inuocare Dominu in tribulatio . nibus suis, quando costat totis viribus peti quod tepore necessitatis optatur:& iure ad Deu clamamus, iiiii est unicum inter aduersa remediu. Mala quoq; qui interim fremui, sic ad Deum eundu esse ostedunt. Clamare vero,plus est quam Inuocare. Crevit in anxio David sermo, progredicte de*derio,& accensus animus ad oratione, in eam prosiluit auidus. Si ergo te circundat dolores , laquei mortis ac inseri, Derturbationes iniquitatis intus in corde, invoca Dominu,& toto cordis afferi clama ad Deum tusi, de ipse te eripiet de omni tribulatione. Inquit ehim Ecclesiasticus, Re- Ecclesia- ipieite filij nationes hominum, & scitote quia nullus berasticit. rauit in Domino, & confusus est. Quis enim inuocauit illude despexit eum QDnia pius & misericors est Deus, & remittit in die tribulationis peccata, & brotector est omhibus exquirentibus se in veritate. Oratio 1iquidem est scutiam no' frae defensionis, quod mediat inter Deu & nos. Atque orationis purae inquit Augustinus magna virtus est, tu velut fidelis nuntius mandatum peragit,& illuc penetrat quo caro non peruenit. Quate Eccl. 3 s. scriptum est. Oratio humiliantis se, penetrat caelos 3c nubes Itaque nunc sequitur es
fectus certa spe ex oratione conceptus. Et exaudiuit,&c.
exaudiuit de templi sane lis suo uocem mea, O
clamor meus in chpedlla eius intratuit in aures eius
siue de caelo, siue de corpore Domini, quod venturum esse praeuidebat David, templum non indecenter aduerti et mus: aut De templo sancto suo, id est De seipso. iuxta illud Apoca. cap. 2I, Dominus Deus omnipotens templum illius est. Exauditam ergo dicit vocem suam quam de aduentu
Domini iugiter onerebat. Quippe sicut clamor filioru ID Exod. 3. rael in AEgypto penetrauit caelos,& introiuit usque ad aures Dei, ita ut eis propterea miserit Moysen liberatore: sic Deus Pater audiuit voce & eiulatu Patriarcham ac Prophe-
334쪽
ictu, atq; proinde misit c is Q s T v Μ,Filium seu, qui per morte & resurrectione redemit genus humanua seruitute peccati, simulq; eduxit Patres de limbi carcere. sed perscrutandum est quomodo clamor Propheti in comectu Dei potuerit introire. Nuc loquitur a similitudine hdelis nutij, Melamor iste cause iustitia est, quae utique ad Deu intrare poterat, quia pro mundi cladibus supplicabat. Introisse tamen clamor in aures Dei,de c5suetudine nostra figuraliter dicitur .no quod clamor oratis,quasi aliquid corporale, in aures Dominicas introierit, qusi Deus totum spiritualiter sentiae dc antequa fiat, uniuersa cognoscati Illi enim actuu nostro-xu qualitas quasi quibus lavultib semper assistit,& quodapua nos occultu, illi noscitur esse manifestu. Sed nuc intellige Dauidem loqui de Deo more humano, quo clamor petentis introire aures illius quem rogamus dicitur, quando oratio exauditur. Hoc autem modo audivit Deus Pater de . precationem David fidelis, quia tempore aduentu, CHRt
r, Commota est 3c contremuit terra,&c.
Comota est coiremuit terra un m motiσconturbata sunt,'comotasunt, quia iratus est eis.
Apponit Propheta metaphoras, sequutus antiquoru morem, duiuina sub metaphoris cantantiit. Et meminit pro sua liberatione illius admiradae eductionis Israel de AEgypto. in signis 3c prodigiis terrificis, quia teste Lirano Haram-rum consuetudo ruit in priuatorum describendis opitulatiaonibus, meminisse illius liberationis a seruitute AEgyptiaca, quae fuit communis toti populo Ilebrata . Qi lioet vero metaphora hoc in Psalmo sumitur ab aliqua rationali 0-peratione, quae attributa Deo,monstret Deum esse actorem operum naturae, non per modum naturalis agentis, sed per modum agentis a proposito, quod est principale intentum Prophetet. QBod tamen non intelligas sic, quod describatur Deus faciens haec opera naturae exclusis causis secundis n5 enim hoc intendit Propheta sed quod mediantibus causis secussis naturaliter agentibus ipse agit ex intentione apro posito libere. Itaque nunc describit Deu causante terrς motu sib metaphora Domini irw & terrifici. Secundu historii
335쪽
p A. c . Istud factum fuit quando Moyses acc Elegem In monte& Hebr. Sina cum terrae motu, qui fuit figura illius qui in passionei 1. Saluatoris factus est, quando consummato veteri Testame- Matth.27 to nouum instauratum. Nuncque sic Dauid spiritu Prophetiae ad c H R i s T v M descendit, atque ipsum mirabili narratione describit. Congrue autem ad aduentu Christi de eius legis terra commota est: quoniam praesentia iudicis dignum ruit contremiscere peccatores. Per terram enim ,ho mines in ea habitantes intellige.Memineris insuper ut in uit Iudas in sua Canonica idem 1 a s v s qui eduxit Israele AEgypto postea uniuersum mundum eripuit a seruiture peccati. Quare nunc per repetitionem signorum quae o lim iacta in AEgypto, nostra redemptio depingitur. Sed seruauit regius Vates ordinem rei, ut prius ostenderet terram motam, postea diceret esse tremefactam. Primum enim ad ductus est mundus ad poenitentiam, postea contremuit a diis per Apostolos, reliqu6sque praedicatores quod fatum esset iudiciti, & ita clarificato Filio hominis, commoti sunt S cotremuerunt peccatores. Per fundam eta vero montiusgnificat diuitias, honores & caetera mundi fluxa, quibus fascinati superbi,his tanquam firmissimis fundamentis in-- nituntur. Sed haec omnia in C H R i s T r aduentu turbata sunt, quia mundi falsa spes, vero Domino veniente, sublata est. vi scilicet iam firmamentum non haberet in cordibus hominum spes temporalium bonorum. Protinus subiugitur causa quare commota sunt fundamenta superborum:videlicet quonia iratus est eis Deus, & ita A scedit fiamus, &c.
Ascendit sumus in ira eius, mis a facie eiu sexarsit,carb es succensi sunt ab eo.
Describitur opus naturiae apparens in igne, & co it m . taphora in similitudine hominis vehementer irati, in quo spiritus, tanquam fumus ascendunt ad partes superiores,dcaccensus spirat tanquam emittens ignem. Itaque nunc loquitur Litera de Deo adsimilitudinem hominis biliosi, de cuius ore & naribus exit fumust & asserit hunc ignem ex-
Lxod. ῖ arsisse a facie Dei: ut se innuat plagas quibus quodam percussa AEgyptus de quibus iupra atque deletionem s aulis.
336쪽
de caeterorum hostium Dauidis,Dei prscepto atque volun tale venisse. Praesentia etiam ad Cnristum referedo, Fumus hic in bono accipi potest, pro lachrymosa copunctione & deprecatione poenitentiu,quu in aduentu Messiae cognouissent quid minetur Dominus impiis in iudicio. Sicut enim terrenus fumus lachrymas mouet, &in altu ascedit ita recordatio sumi huius iudicij poenitetiae calore successa mente in Deu eleuat & fiuctuose persundit fluenta lachry-marii. Fumus siquide ex duabus rebus fit, igne videlicet θ: aqua. Per sumu,lachrymae excitatur, per igne compunctio cordis intelligitur. Nihil in nobis corde fugatius, quod quoties p prauas cogitationes defluit, toties DG ostendit Cor nostrii,cor vagu, instabile, dum suo ducitur arbitrio, Mdiuino caret consilio,omni mobili mobilius per infinita distrahitur. Sisti tamen potest, quemadmota & argentu viuu,ls ei fumu sulphuris, hoc est poenaru inferni recordationem adhibeas. Sic enim statim cocipimus timore,& per timore
coitinemus cor. Propterea nuc additur I N ira eius, ad significandu ipsum tempus quo Deus hic peccatores futuri iudicii timore coturbat, ut eos ad poenitetiae via inflectat. Quis
vero totus no tremi ucat audito tam resormidado a luctu, dc
protinus sibi misericorde ac piu iudice no de*deretξO a gustiael hic erunt peccata accusantia, inde terrens iustitia,Lbtus horrendii callos inferni pates,desuper iudex iratus,
intus conscientia urens, foris mundus ardens. Peccator sic
deprehensus in qua pane se premet c5strictus 3vbi latebitFQuid mirum igitur si veluti scribitur Ecclesiastici cap. I 8,3ante iudiciu paret viator iustitiam,&in omnibus operibus semper meminerimus. noulissimoru, ut in aeternu no pecce- Eccles rimus. Hoc pacto facile cotemnet mudu, qui putabit se quotidie morituru,& cu reru natura deliberans, id meditabitur ut possit aequo ani mo vita relinquere. Atq, hoc modo igni, charitatis a facie, hoc est a notitia Dei exardescet in nobis. Ignis quippe charitas est virtutu progressionibus cresces. quae quanto magis concupiscitur, tanto emcacius ampliatur. Et ita Carbones, id est peccatores succesi sunt a Domino. Extinguuntur carbones ab aqua, quae est cupiditas, in-
'mmantur per gratia, quae est spiritus Sanctus. Qui enni
337쪽
iam mortu; sunt, deserti ab igne boni de*derii ac luee iustitiae, & frigidi tenebrosique remanet: rursus a Christo accensi X illuminati reuiuiscunt,& poenitentia inflammante ex mortuis primis vivi incipisit esse carbones. Sed quomodo haec omnia fiant, Sequitur, Inclinauit caelos,&c.
Inclinauit caelos oe descendit, caligo subpe
In hac metaphora describitur Deus habitator caeli, velut existens in excelso loco, ex quo absque gradibus descendere volens, ipsum inclinauerit ut descendat.Descendens autem ponit pedes super locum paululum a terra eleuatum,
loco cuius ponitur nic caligo, ita quod describitur Deus velut homo existens in cito, inclinans caelos ad hoc ut descendat, non usque ad terram, sed ponendo pedes super caliginem ambientem terra. Veritas autem significata per hanc metaphora ex parte Dei est, ouod Deus est author & ordinator virtutis caelestis ad pro cedos effectu s in istis iiiDrioribus nam inclinare caelos nihil aliud est qui in ordinare caelos ad agendum in haec inferiora & quod ipsa vistus diuina per ea quae facit mediatibus caelestibus corporibus, descedit in haec inseriora. Ex parte auic caeloria describitur subiectio corporis caelestis respectu diuinae voluntatis, si cui & idem fit per caliginem suppedaneam, quae significat effecta caeli infimii. His metaphoris potes concipere & tenebras has palpabiles, quas tribus diebus olim fecit Dominus in AEgypto de quibus Exodi cap. t o. & reliqua im tenta in quibus saluauit Deu ς iustu suu David. Voles inta' per nobis Propheta abditu diuin incarnationis mysterium signiscare, ait quod Pater inclinauit caelos usque ad terra, de quod Filius sine strepitu descendit: occulte enim ac latenter, insciis nimiru aereis potestatibus, habitauit in Virginis utero .atque ita Deus pater inclinauit cactos, misso Filio in Philip.Σ terras aci hominem redimedur qui exinanivit semetipsum, de quasi dignitate se exuit,dum formam serui ubi univit,in similitudine hominus achiis quae similitudo verum ho mine . exprimit. Humiliavit enim se Verbum,ut sne peccato qui- dem. tamen similitudinem carnis peccata sumeret.Nam
338쪽
suit passibilis & mortalis sicut reliqui homines. Descende
ire autem illi,suit ad nos venire, qui etia caelos inclinavit,id est humiliavit caelestia,subdens angelos humanae naturaria
Sed caligo, id est diabolus,qui hominia mentes obnubilat, sub pedibus imus Messiar, quia unde humilis in carne apparuit, inde principe tenebrarii omnimoda subiectione pro- , trauit, & Eccleruae suae prosternendum dedit. Sive si per caliginem arcana Scripturae factae intelligas, haec sub pedi bus eius quasi sanctis & synceris doctoribus credita, qui pedes Christi dicuntur, quia per eos ad omnes ipse peruenit. Non enim Spiritu humano allata est prophetia, sed Spiria 2. Pet tu Sacto inspirati ,locuti sunt hi sancti Dei homine; & Prophetae. Quare nec passim nec ab omnibus tractanda nostra fidei mysteria. Sed haec caligo sub pedibus Christi seruatur.
Non enim Christus coram omnibus Apostolis transfigu- Mare. 17 ratus est, similiter nec omnes assumpsit,cum quibus in or- Mattias ro,instante passione ad Patre oraret, neque a Discipulis fuit Mati. Idaemoniacus ille lunaticus sanatus. QEapropter oportet infirmiores a maioribus altiora fidei accipere. Interim autem inquit Augustinus bonae sunt in Scripturis sacris mysteriorum pro ditates, quae ob hoc teguntur, ne vilescat: ob hoc quaeruntur, ut exerceant: ob hoc aperiuntur, ut pateant. Subnectit Psalmographus, Et ascendit,&c.
Et astendit super Cherubin γ uotiuit, volvisit
Nunc insinuatDauid nomine volatus, quam cito praestὁ habuit auxiliu diuinii cotra sitos aduersarios: simul etia designat Dei prouidentia ad creata. Ascedit sui de Deus super Cherubin, quasi a principio mundi pri eseaerit motori primi mobilis: E T volavit, hoc est velocissimo motu motus est, non secundum seipsum, sed secundum subiectam sibi
Creaturam, puta caelum: no tamen quod ad motum caeli ipse per accidens motus sit. Et ut intelligas modum volandi, adiunxit explicado, Volauit super pennas vento , vel Cherubin volavit:quia Exodi cap. 3q, An geli figurantur alati. Et in Genesi, Moyses ait, Et Spirit' Domini ferebatur ceu Gem 1 volans super aquas.Quare forte veritas significata per hac
339쪽
metaphoram ex parte quidem Dei est,quM Deus prissi.
det caelo& motori illius, sicut equitans praesidet equo. Ita quod est causa& motus & velocitatis caeli & utriusque, ut agens a proposito, ex parte autem caeli & motoris eius est, quod angelus motor etiam supremi caeli subiectus est diuinae voluntati:& similiter motus caeli,& velocitas eius summa qualis est velocitas primi mobilis) quantiis ex necessitate naturae determinatum sit caelum ad suam velocitatem,
ut tradunt philosophi. si vero de Christo sit sermo, ipse
Reg postquam resurrexit a mortuis, videntibus Apostolis non Acto-λι- in curru sicut Elias, non angelis sibleuatus, sed propria virtute ascendit in caelum super Cherubin,id est plenitudinem scientiae.Nam omne modii cognitionis & intelligentis excedit, quod caro passa, sic usque adeo exaltata est, & ea, creaturis omnibus fecerit Deus adorabilem,quae terrenas pertulit passiones. Nos vero qui ad tam altum explicadunx mysterium non sufficimus, interim spem concipiamus, diuina auxiliante misericordia, illuc perueniussi ubi e H R i-s Tvs r Esus hominem collocauit. Nam dum humanam conditione *deribus importauit, caelum posse patere credetibus monstrauit. Additur in Litera,Volauit. Qinp- pe cito se incomprehensibile esse monstrauit dilectoribu, suis, ne illum corporeis imaginationibus comprehendi arbitrarentur. Repetitio vero, volatus celeritatem decenter ostendit,qua se incomprehensibilem esse monstrauit super virtutes animaru, ad similitudinem incomprehensibilitatis Ioan-3 velocitatis venti: cuius, teste Euagelio, voce audis, sed n scis unde veniat aut quo vadat. Niq; haec in coprehensibilitas superat omne vim animς, qua se ad Deu cotemplandu, velut pennis in altu attollit. Re vera etia vectus est in caelis
Domin super Cherubin, quae diuinitati proximiora sunt, licet Apostolis vehi ventorum alis visus sit, hoc est ab ipsis
ventis, quos alatos esse Propheta introduxit propter velo cissimu eoru in aere motu alata enim sunt omnia quae per
Acto. I aerem incedunt. Et quia de Christi astensione scriptu legimus quod nubes suscepit eu ab oculis eorti, intellige quod nubes illa a ventis ferebatur, queadmodu aliae omnes ferri selent. Sed vide quod sequitur. Et posuit tenebras, Occ.
340쪽
ut posuit tenebras latibuli sivum in circuitu eius:
tabernaculum eius tenebrosa aqxa in nubibus aeris'
Adhue David nunc pro explicatione prodigiorii, in quibus liberauit eum Dominus, meminitas lius insignis translatiis maris Rubri per filios Israel,de quo Exodi ea. I 4, qua- - .do in coluna nubis ductor eorum suit Altissimus: quaequidecoluna, si Hebriis credas, fuit duplex : una ex parte AEgyptiorum, & illa erat obscura, ita ut tota hac noae in suo exercitu densissimas tenebras habuerint : unde causa suit cur iIsrael non inuaserui: altera erat ignea, supra castra Hebreo-τum, quae eos tota nocte illuminauit, sicque transiit Israel mare Rubrum, & has columnas nuc appellat regius Vates, Latibulum &tabernaculu Domini. Addat quoque tenebrosam aquam fuisse in nubibus aeris, quia ex nubium densitate cadebant crassiepluuiar ad maius impedimentum AEgyptiorum. Et forsitan istis similia aut prope accedentia aliquando pro Davide unde nunc gratias agit operatus est Altissimus tametsi in libris Regum expressum non sit: que- Ioanadmodii pro legis nouae confirmatione multa & alia signa & a. i. fecit et E s v s quae no sunt scripta in libro Euageliorii. Veritas autem per hanc inietaphoram significata ex parte Dei est, qudd Deus causat& nubes &pluuia, & serenum, ad libitum suum: sicut homo quando vult, locat se in secreto seu
tabernaculo :& quando vult, apparet: & hoc in loco literat. Reg.ca. 22. legit, Cribras aquas de nubibus Caeloria, qtia si Deus cribrans nubes pluat. Et aquae quide, quia guttatim cadunt,velut per cribrum videntur spargi quum tamen vere continua nubes in continuam conuertatur aquam, quae descendedo ob hoc quod refrangitur undique ab aere ob viante, discontinuatur, & descedit sine angulis velut si guttatim seu cribro effunderetur. Hunc versiculum etiam ad C H R I s T V M referendo, posuit obscuritatem sacramentorum, & occultam spem in corde credentium, ubi ipse lateret. Nam latuit diuinitas in carne, chlamyde hominis absconsa remisso peccatorum in baptismo,& Η ' i s τ V sin altari,sub panis & vini sacramento . si dens po- siit tenebras humanitatis latibulum suae diuinat his, neque