장음표시 사용
421쪽
Per E O s vero, superbi de reb se dis turgetes signita catur: quib' bene cossilit Seneca ,talia in tragoediis scribes,
Vos quibus rector maris atque terrae Ius dedit magnum necis atque vita Ponite inflatos, tumidosque vultus: . Quicquid a vobis minor extimescit, i. Maior hoc vobis Dominus minatur: Omne lub regno grauiore regnum eta
Et nunc quoque Propheta eos floccifacit,qui ei aducis Hat 'temporali dignitate praesumunt, & suis viribus fidunt: ε eosdem forsan inimicos utrobique intelligit, tametsi repetat articulum. Estque hoc etiam Hebraicae linguae idioma. Nos autem inquit illud Dei nomen quod ab inimicis exprobratum ac columelia assectum est, in auxilium nostrum inuocabimus talij credant idolis atque d. aemoniis r nos in selo nomine Dei nostri quod esti as us) inuocabimus: nos co fidemus in C M R i s T o, quia testate Petro in Acti,) A
non est in aliquo alio salus, neque aliud nomen sub caelo da Q. , tum hominibus, in quo oporteat nos omnes silvos fieri. Onomen toties vocatum & tandiu desyderatumi Hoc regius Vates cognoscens, aIio loco postulabat, nomen no poteti. edc dominationis, sed graticae & benignitatis. Dic, inquit, animae meae alus tua ego sum. Abscodantur, obsecro, haec nomina potvitatis, & exhibeatur nonae gratiq& salutis. Hinc magnus ille praedicator, qui loquebatur sapietia inter per- r. Cor. 2.fectos nihil iudicabat se scire nisi i EsYM CHRIs TVM,& hunc crucifixu: nomen prosecto ab omnibus inuocandia, quia omnibus salutiferum: nam omnis qui inuocauerit no
men Domini, hic fatuus erit. Si contritus es,× Deum Ioel. 2.
vltionu, appella ad Deu gratiarsi,dicens, ut propter nomen suum illsus sit tibi Iesus: quoniam1cribit nobis filiolis i. Ioan. 2.
suis Ioannes, quia remittuntur nobis peccata propter nomen eius S i damnata morte peccati remanet morbus concupisceti . audi quia in nomine I E s V serpentes malaru tetationi tollutur: &si morti seru quid delectationis bibitur. non nocebit si feroces insultus inimicoruom niu timueris, attende quia in nomine i s s v daemonia eiiciuntur, & s
re mansuescunt: ut gloriabatur Agatha: & turris sortissima D. iiij. -
422쪽
pra dicatur a sapiente nome Domini .nos igitur Gla memiaria huius nominis pugnabimus, quod ad literam impletum videmus in Apostolis & Martyribus, qui solis internis a mis fidei pugnauerunt. Significantius autem dicit David
I N nomine, ut intelligas cotessionem fidei, ex nominis ratione sicut intelligis internam fidem, ex recordatione. Ecce aute fructus istius pugnae: Ipsi in curribus de equis obligati su nt,& ceciderunt,&c.
si obligati sunt, oe ceciderunt,nos autem reximus oe eredi sumus.
Clare ostendit fructum praecedentium rerum : nam humanis honoribus praesumentes, irretiti prauis desederiis suis, in mortis fouea corruertit,& mundus quide incuruatus est, qui vitioru suorum funibus ligatur, & in superiora no valet ascendere, sed corruit. Ipsi etiam Iudaei obligati sunt,& impediti potentia Dei, atque in laetatem ruina praecipites delati, irruentes in lapidem offensionis, & petram scandali, qui sua malitia excaecati, cHRIs TVM non agnoscentes crucifixerunt: sed idcirco lapis ostensionis,& petra sca-dali, praedictus est c H R rs T v s, quia multi eorum in natiuitate eius & passione scandalum, patiuntur, sicut scribit Apostolus, Praedicamus cHRIs TVM c cifixum, Iudaeis scandalum, Gentibus stultitiam: ipsis autem vocatis Iudaeis atque Graecis cis RasTVM Dei virtutem, & Dei sapientiam.Vnde & hic sequitur, Nos autem qui in multo eramus timore, surreximus, animumque de fiduciam recepimus : surreximus quidem a peccato, & teste Paulo ad Roma. s. Qui non sectabamur iustitiam, apprehendimus eam, quia Gentes vocatς crediderii ni, & de lapidibus gentilitatis in sortem filiorum Abraham ceciderunt: Israel vero sectando iustitiam, in legem iustitiae non peruenit, qui vocatus credere noluit, neque iustitiam, nisi sorte a tergo sectatus est, illius spiritualcm sensum nunquam attingens, sed semper velatos in lege oculos habes. Hoc alto Dei co-silio non viribus nostris nos recti facti sumus, qui ante tortuosi eramus in peccatis, & exaltamur ad vitam . aeternam.
sed attende qualiter hic certitudine Prophetiae vides tan- quam
423쪽
quam completa describi, quae solum tamen adhuc tunc proposita erant: nam Prophetae futura veluti praesentia intuentur : & quia saluo rege stabilitur nostra latus quippe salus regis est salus populi) ergo, inquit David Deo Patri, O Domine saluum fac Regem, &c.
Domine, aluum fac Regem, exaudi nos in die qua inuocauerimus te.
Futurorum desyderio Propheta pellectus, petit Regem CHRIs Tu M saluum fieri , ut ipse qui nobis praeli: di
exemplum passione sua monstrauit, osterat etiam sacrificia nostra, sacerdos a morte excitatus, &in caelo constitutus. QD propter nunc Deo Patri dicit David, Cito resurgat Filius tuus, & in caelum ascendat interpellans pro nobis, ne diutius nostra vacillet oratio, sed ipso aduocato, audeamus orare, qui nos Patri docuit supplicare itaq; eo iam pro nobis offerente, exaudi nos per eum mediatorem & aduocatum, in die qua inuocauerimus ter credentes eum vere surrexisse ,& in caelum ascendisse. Et huic sententiae quadratis contextus quem hoc loco ad veritatem Hebraicam le- it Hieronymus, Domine saluum fac Regem, qui exau-iat nos in quacunque die inuocauerimus eum , quum ob Proprias virtutes dignus sit a quo salutem consequamur. .. IN PSALMUM XX.
Domine,in uirtute tua latabiturRex, ct supresalutare tuum,exultabit uehementer.
In transsatione Hieronymi, ad veritatem Hebraica huic Psalmo is datur titulus : Victori Psalmus Dauid ,& canitur de CH R Is To: nam quando manifeste constat quod de Rege tractat, quem talis adornat ut nullis nisi Messis aptari possint, superest hunc Psalmum pro Messa exponendii recipiamus. Cui enim alteri, quartus &sextus, istius Psalmi versiculi conueniunt Unde etiam apud Hebraeos vetustiores interpretabatur problema, & Thargum hoc in loco dicit, Deus in sortitudine tua regnabit Rex Messias.
424쪽
Ioan i inter titulus hic, titulo decimi noni palmi par est: nam
e quidem de c H R a s T o, sed sub aliqua diuersitate dicturus est. Superior nanque continet oratione & spem Prophetiae, super redeptione orbis per Christit, hic vero pane gyric' de incarnatione ipsius dicitur, 3c postea diuina eius racta narrantur, ut omnes intelligat eunde esse Mariae semper Virginis siliti, ouod Patris Verbu. Et nuc C H R I s τ v sRex appellatur: Christiis siquidem vel Pontificale vel Regium nomen est: nam prius & Ponti si s unguento chris. matis consecrabantur, & Reges, sed illi velut mortales Acorruptibiles, unguento materiae corruptibilis ungebatur. Hic vero Sancto spiritu perinus, o M R i s T v s efficitur: sicut praecinuerat Esaias ex eius persena, dicens, spiritus Domini super me, Ppter quod unxit me, Euagelizare pauperib misit me. Iste igitur est Rex cui&in superiori Psalmo secudum formam serui de*deratur salus, qui in illa nimirum Dei virtute & potentia, quae eis hactenus in resurrectione & ascensione adiumeto fuit, perpetuo L Α Ε τ Α Β I-τ v R : nam queadmodum scribitur M. cap. 2.) dextera Dei exaltatus est ita ut no nisi post illius ascensione effuderit Deus Pater de Spiritu suo super omne carne testate Io ne, cap. 7.talia scribente, Nodum erat spiritus datus, quia nonduerat et E s v s clarificatus:&huc inquit Petrus cap. 3.) oportet quide caelum suscipere usq; in teporarem- tutionis omniu:tunc enim quu venerint tempora refrigerii a conspectu Domini, missurus eum est qui praedicatus est iregalibus, i EsvM CH Rrs TYM, ad iudicados vivos ὀc mortuos:quar omnia nuc testatur lite' in virtute qua Verbii caro factu est, fiet. Quare modo spiritu Prophetiae Dor , uid talia Deo Patri intonat, Domine, in virtute tua litabitur Rex Fili tuus, homo fact &tut Ecclesi caput, qui tecula una omnipotetia regnat, sicut ipse saepiuscule in Euagelio Ioan . I 7. loquitur, Omnia patris mea siunt,& omnia mea Patris sunta Atq; interim hoc in loco homine perfectu appellat qui noin virtute sua, sed s v γ E R salutare tuum exultabit vehementer, hoc est, in salute quam a te cosequutus est mutas,rili' tuus, qui illius Saluator est, it titia inenarrabili semper plaudet, dc in nomine i a s v, quo eum vocabis quod est
425쪽
mmensalutis 3 in aeuum gaudebit. Additur autem v E MME N T E R, ut quata est copia in beneficio,tata sit& gaudi ex nomine magnitudo: na uti scribitur ad Philippeses cap. x, hoc nomen est super omne nome, cui omnis creatura genu flectit: nempe inquit Augustin ) homini donauit Pater hoc nomen no Deo,ut cum Arma serui nominetur unigenitus FiliusDei, in qua mortuus, in qua ascedit de sedet ad dexteram Dei Patris,& cui propterea omnia seruiuot. Porro de proprietate hui dictionis et E s v s, vide pulchra quae annotat Nebrissensis tertia sua quinquagena, quae hic int a relinquimus, quo prudens lector omnia exa ius diiudicet. sequitur in Propheta, De*derium cordis eius,&c.
Dediderium cordis eius tribuisti γ uoluntare labiorum eius non frauda b eum.
Descripturus Propheta in quibus cosistit salus diuina eo ferenda Messiae, hic in genere praemittit, quod erit adimpletio omnium tum desyderiorum,tum loquutionum eius. Desyderauit autem Filius, ut veniret genus humanum redempturus: Lucae cap. 22, Desyderio desiyderaui hoc P sth d . manducare vobiscum:simul etia expetiit suae carnis resurr ctionem, tribus potissimum de eaulis. Primum, ut nobis certam spem faceret resurrectionis: Deinde ut sciremus eum immortalem fore, nec unquam moriturum, n quo praesidia salutis nostrae collocauimus . Postremo, Vt nos quoque - . per pinnitentia,mortui peccatis,per baptismu,una cum illo sepulti, per gratia eius reuocemur ad vitae nouitatem. Quae omnia adimpleta esse satis ostendunt Euangelia, atque e dem hac de causa vere comprehensum a Iudaeis, vinctum,
colaphis & alapis caesium, consputum, irrisum, flagellatum
sub Pontio Pilato, ac deniq; aExu in cruce, atq; inibi mor- -- tuum. Sed serie inquies) cur Pater Filium suum unicum, innocentem, sibique charissimum haec tam atrocia pati vo-Iuit & si non patuit alia via suauior sarciendi ruinam nostram 3 Certe hoc nobis persuasit non humana ratio, sed sides , nulla ratione potuisse fieri melius, neque ad salutem nostram utilius: atque interim hae victima nos nocentes Deo reconciliati sumus, in Filij illius nomen collocantes
426쪽
fiduciam ae spem nostra. Sed & adfertur ratio cur mortis genus per cruce illi potissimum placuit, videlicet, quia iuxta mundum erat probrosissimum, quia diri lentique cruciatus, quia conueniebat illi, qui porrectis in omnem mundi plagam membris, omnes orbis nationes inuitaret ad salute,& homines terrenis curis assixos euocaret ad caelestia Denique ut referret nobis serpente aeneum, quem Moyses suspenderat in stipite,ut quicunque defigerent in illum oculos, sanarentur a vulnere serpentum, siddmque Prophetae liberaret, qui praediaerat, Dicite in nationibus, regnauit aligno Deus. Porro omne votum eius adimpletum esse, demonstrant verba quae sequuntur: E τ voluntate labiorum eius, non fravaasti eum. Per voluntatem labiorum. hic petitionem intellige: nam quod quisque animo cupit, hoc ore etiam ac labiis petit, quidquid vero dixit, aut absolute voluit Filius, Ocyus factum est,uerbo fugans dςmones, infirmos sanatis,mortuos suscitans, praedicationes quoque suas deuotis mentibus inserens : quae gratia miraculorum fuit huic animae c H Ri s T i longe excellentiori modo collata, quam cuicunque alteri sanctorum. Quapropter scriptum est, quod ipse operabatur, quasi potestatem habens, tametsi diuinitas in eo latens primum & pr cipue semper talia opera operata sit: ille tamen ut inquit Augustinus, in epistola ad Volusianum aliquid duntaxat sibi proprium Sc peculiare fecit, videlicet nasci de Virgine,resurgere amortuis, ascendere ad caelum. PCaeterea dum alij unum aut duos sanarunt, ipse innumeram multitudinem curauit, dicente Marco, quddubicunque cHRIs Tvs transibat, ponebat per vicos & plateas, omnes male habentes, & sanabantur: quapropter, ipse de obstinata mente Iudaeorum, inquit, si opera non fecissem quae nemo pr er me fecit, peccatu non haberet. subnectit David unu unde adhuc laetabitur & exultabit rex Messias, Quyniam praeuenisti eum,&c.
nia praeuenisti eu iubenedictionabus dulcedi- eis, posuisti in capite eius corona de lapide pretioso
Dicendo PRAs va NisT I, significat humanitate Redemptoris , anticipante diuinitatis gratia semper ornari.
427쪽
Quare erubescat Pelasianus hoc propriu hominis dicere:
immaculata Verbi incarnatio manifeste legitur accepisse. Et a E N E n I c T I o N E M hic pro gratuitis beneficus accipere debemus, quae a Dei bonitate proficiscutur. Et hue Christum suum a longe Deus Pater in his praeuenit, Gen. i .
quando scilicet Melchisedech benedixit Abraham,& deinde quotquot benedictiones in Patriarchis usque ad aduentum Messiae fuerui, c H O s T V s in ipsis benedictus. Ne- que tamen propterea Abraham dante decimas, in lumbis HG. HAbrahae cu Leui c H R i s T v s decimatus est: quavis enim tunc uterque secundum carnem esset in lumbis Abrahaei ta- me tunc secundum aliquem modum non erat ibi Christus.'
uo erat ibi Levi, quia non secundum concupiscetiam inde escendit: ille ergo solum decimatus est in Abraham, qui se fuit in lumbis Abrahae, sicut ille fuit in lumbis patris sui et id est, qui sic natus est de patre Abraham, sicut ille de patre
suo natus est, hoc est, per legem carnis, & inuincibilem c5- cupiscentiam ac rationem senainalem. Quapropter recte dicimus CHRIs TvM non carnem peccati, sed similitudinem carnis peccati assumpsisse: quemadmodum scribit Apostolus, Misit Deus Filium suum in similitudinem carnis pec Rom. s.cati: neq; Christus peccauit in Adam, vel patribus:nam caro eius fuit muta priusquam animata, aut Verbo unita, qua traxit a Virgine, selo opere Spiritus Sancti: & sic decebat eum nasci, qui nostr conceptionis ac natiuitatis sordes purificaret. Hominis Filius nasti voluit Deus, ut nos in illum renascetes emceremur Hij Dei. Istud fuit semen, in quo Abrahae factae sunt repromissiones. Gen. cap. 22, Neque ut ait Apostolus ad Galat. cap. 3 dicit, seminibus, quasi in multis, sed quasi in uno, de Semini tuo, qui est CHRIsTus: non enim potest inueniri alius, qui omnes Gentes benedixerit, sed de plenitudine benedictionum eius, nos omnes accepi, Ioan . tamus, & prius in eum munera gratiae collata sunt, in quibus Rom. g. postea vivificamur, ut sit primogenitus in multis fiatribus.
Quare, testante Luca, factum est, ut audiuit salutatione Ma-- Luc. I. .
riae, Elietabeth, repleta est spiritu Sacto,& exclamauit voce magna,& dixit, Benedicta tu inter mulieres,& benedictus fructus ventris tui. Qim elogio fit imprimis, eadem voce
428쪽
Maria benedicatur ab Elizabeth, qua a Gabriele t & alia
- gelis & hominibus veneranda, & cunctis sceminis praeferenda monstretur. Deinde benedictus dicitur c H R i --s T v s, non sicut caeteri homines, sed ut inquit Aposto - om. . Ius)qui super omnia Deusbenedictus in secula:& per quem beneuictio venit ad omnes .co RONA vero nunc super caput eius posita, insigne dignitatis est, neque improbe es cumeuntium discipullarum lignificat conuetum, qui ipsiim doestem, in principio suae praedicationis, more coronae ein.
iebant, facti lapides pretiosi: quibus opus Ecclesiae super
indametum Apostolorum & Prophetarum doctrina par- . tim ex veteri partim ex nouo Instrumeto desumpta super- aedificaretur,ipso summo angulari lapide: mox etia aceessit totius mudi circulus, CHRIs Tu M tae circundans, sicuteorona caput. Et ut David scisma damnaret, union Emq ; si- dei commendet,dixit hanc coronam fabricatam non 'delapidibus,sed de lapide pretiosb.Deinde sequitu Vitam petiit a te, & caetera.
Visam petiit i te, tribuisti ei longitudinem dieris inseculumseculi.
De assumpto homine agit, qui vitam,positus in morte, suscepit, dc longitudinem dierum non usq; ad senectutem, sed in seculum seculi. vir A vero, hic significat resurrectione quam ille petiuit,dicendo, Ioannis cap. 12.& II, Pater clarifica Filium tuum, &c. neque ei denegata est: nam ut ii mo mortuus est, ut homo resurrexit, & resurgens ex mortuis iam non moritur, mors illi ultra non dominabitur. ad Rom. cap. 6, Resurrectionis gloria in C H R I s T o omne quod infirmum & fragile videbatur, absoluit: resuscitatur Pta. i caro ouae deposita erat in sepulchro, ut adimpleretur quod ante victum est, Quia non dabis sanctum tuum videre corruptionem. R it victor a mortuis,inferni secuspolia trahens: eduxit eos qui tenebantur a morte, sicut ipse praedixerat, Ioannis cap. ret, Quum exaltatus fuero a terra, omnia
ad me trabam. Hic fuit ille figulus, qui ut Hieremias docet Hopheta vas de manu sua collapsum &confractum ,rur-
429쪽
sum eleuauit manibus suis, & reformauit, sicut placuit in . . conspectu eius, Hieremias cap. 8 . sed quaeres cur & sepe- Ioan. ry. liri voluit. Idque tam accurate oblitus unguentis , inclusis nouo monumento, e selido vivoque saxo excise , ob signato ostio, adhibitis etiam custodibus publicis 3 Certe quo magis costaret esse vere mortuum: etenim si mors filis set ambigua, fuisset & ambigua resurrectio : sed utraque voluit eo certissima:& in uno natura humanae fragilitatis, in alio diuinae maiestatis ostenditur. Moto vero die resu geret Dominus, aperit Oseas, talia cap. s. scribens, sanabit nos inquit post biduum: in die autem tertia resurgemus,&vivemus in colpectu eius. Quς verba saltem ex per- sena eorum accipienda sunt, qui cum ipso tertia die resu gentes, de morte reuocantur ad vitam. De quibus Matthaei cap. 2 7, Monumenta aperta sunt, dc multa corpora sanctoruqui dormierant, surrexerunt: & exeuntes de monumentis, venerunt in sanctam ciuitatem,& apparuerunt multis. Ex veritate igitur testium sumamus fidele testimonium pro die quo resurrexit Dominus: sed ad hoc ipse uno die integro, di duabus noctibus mortuus est, ut una morte sua, duas nostras mortes, corporis scilicet & anim. ae, qui tenebros, erae
sicut nox, destrueret, atque mundum deinceps sub gratia constitueret, qui prius & ante legem , & sub lege vixerat. Nunc etiam praecantatur Messiae exaltatio, his verbis, Magna est gloria eius, 3 c.
est gloria eius in salutari tuo: gloriam
magnum decorem impones super eum.
Nunc declarat propheta qualiter ipsis Messas post diuinum hoe auxilium & beneficium resurrectionis a Deo acceptum, magnus, celeber, & conspicuus apud omnes in ascensione effectus est, ita ut dona ei plurima sint allata, quae omnia ob huiuscemodi diuinam protectionem illi accide. rvt. MAGNA est quidem inquit gloria eius, in salute qua eum resuscitasti, & de mortali immortalem fecisti. sed adhucait, G I. o R I Α M 3c magnum decorem addes ei, qua eum in canum exaltabis, dc ad dexteram tuam collocabitu
430쪽
quae res impleta esse describitur Marci cap. vltimbliis ve bis, Et Domin quidem 1 a s v s , postquam locutus est eis, assumptus est in caelum,& sedet a dextris Dei: quod tantundem significat ac si Marcus dixisset, quod aut Pater sedet in throno maiestatis suae, & ita iubet Filium hominem, sibi a dextris, id cst in secundo loco sedere: aut praestat se Filio homini, tanquam stipatorem, protectorcmque & tunc reponit Filium in primo, hoc est tutiori loco:&propterea ali-Psabio'. bi dicit Psalmographus, Dominus a dextris tuis. Deinde subdit, Confregit in die irae sus Reges. Nam apud antiquos illi qui potentiores assectabantur, tum satellites, tum stipatores, tum laterones dicebantur, atque is fuit sedendi ordo, ut qui alium comitabatur, dictus erat ire exterior, cui vero pretinaretur comitatus,ire interior. Horatius in Sermoni -ne tamen illi T u comes exterior,si postulet, ire recuses.
Latus quoque intectum siue nudum dicebatur illius que inemo comitaretur. Ambrosius in sermone de obitu fratris sui, Quod siquando sine altero prodeundum fuit, intectum latus putares. Et s eneca lib. 3 . Epistolarum, Nudum erat latus, incomitata laetitia. Atqui Exterior is dicendus, qui sit ad dexteram alicuius :& Interior, qui ad sinistram. Vnde Salustius, Introrsus prima Asiae Bunynia est: ubi Introrsus pro Sinistrorsus accepit. Horatius quoque in sermonibus, Interiore diem gyro trahit,ire necesse est. ubi Int
riore pro Sinisteriore ponitur, quod Meridi est mundi pars sinistra est, quemadmodum septentrio dextra. Collige igitur ex his quae diximus, eum qui sit alterius comes, claudere, aut cingere, aut tingere latus, atque eidem ire exteriorem , hoc est ad dextram illius. Cuius vero latus clauditur, cingitur, tegitur, ire interiorem, hoc est ad sinistram, qui locus erat apud veteres dignitate praestantior. madmodum testatur Ouidius libro quinto Fastorum, Et medius iuuenum, non indignantibus ipsis,
Ibat & interior, si comes unus erat.
o in loco de sene loquitur cui debetur honos a iuuenibus. Igitur haec susticiant pro explicatione illius quod Doaninus i E s v s assidet dextrae Patris,neque putemus ma-