장음표시 사용
441쪽
IN PsALMUM XXI Exaltare Domine n uirtute tu cantabimus, psallemus uirtutes tuas.
Supplicat in calce David ut par erad post tot prophetiace annuntiata oracula, adueniat tam ingens bonum in virtute C H R I s T r, qua vicit mundum, ac principem mundi huius. E x A L T A R E ei inquit hoc est, Quum altus sis & ioan. i. sublimis, ita etiam appare, atq; ostende te hominibus, & in resurrectione & in ascensione , s dque facito in virtute tua. quam infirmitatem putauerunt Iudaei: & qui prius venisti in humilitate, tunc venias in maiestater iam non in persona serui latibulum tuae virtutis obumbres, sed sentiant te vltorem, qui nostru te credere dubitant Saluatorem. H c omnia quit perseceris ait)c ANTA Briatus corde, & psallemus opere, tum virtutes, tu mirabilia tua . Atq; hic videas, qua- Iiter praedicit quod Ecclesia non solu creditura erat, & resurrectione,& ascensum e H R I s T i in caelos, sed & hac de causa quotannis festa ob id instituta celebrare debebat, ut iam quisque fidelis adultus, bene sui compos, istorum articulorum explicitam fidem habere teneatur, usque adeo omnibus de noti & manifesti sunt. Haec autem duo maxime a nobis expetuntur,laudes Domini fideliter ore cantemus,Mopere nostro ipsius mandata faciamus.
liqui hy longe Esalute mea, uerba debelarum
meorum. Hic Hieronymus ad veritatem Hebraseam titulum sit Iegit, Uactori proceruo matutino canticu David: siue vin nulli alii tradunt Vincenti super cerua aurorae Psalmus Dauidi. ae omnia bene quadrat,&ad C H R Is TVM psalmum istum referendum esse satis insinuant, tametsi Hebraei aliter & interpretatione peruersa , pro ceruo matutino seu cerua auror putent de Hester totum hune vigesimum
442쪽
primum psalmum esse compositum, quod videlicet Ipsius Hest. t. peruigili cura, beneficio, &intercessiono apud Regem siecie periculo Israelitic populus liberatus. Sed manifeste a Paret authoritate Pauli ad Hebraeos cap.2, Psalmum huc in i Persena C H R. r s T i dici: ait enim ex hoc Psalmo de Chrino, Propter quam causam n9n confunditur vocare eos fia- tres, dicens, Annuntiabo nome tuum fratribus meis,in m dio Ecclesiae laudabo te. Euangelistae quoque Matthaeus α I Ioannes reserunt impleta verba huius Psalmi Diviseruntsi- ιψ- δ'' bi Vestinientantea 3c super vestem meam miserunt seriem. Ipse denique Dominus crucifixus, principio huius Psalmi usus est, atque in passione positus, explanavit Psalmi huius . . mysteria. Nam Hebraicis verbis versiculum primum istius δὴ in 7 politii expressit, Eli Eli lammati haetabiani, quod interpretatur, Deus meus, Deus meus ut quid dereliquisti me3ca teraque suae & passonis 3c resurrectionis mysteria hic tam aperte expositat, ut hunc Psalmumagis historia quam prophe' tiam sonaret videas. Nec mireris verborum humilitatem dc querimonias derelicti, quit formam serui sciens, scandalumi
crucis videas. Itaque nos ceruum; qui interficiat serpentes, ct venena consumat,nullum alium nisi CH Rrs Tu M intelligimus,sicut totius Psalmi contextus ostendit, qui & matutinus, seu ut quidam volunt orientalis fuit, quippe maneatque oriens vocatur, hoc est diei principium. Vere enim Zacha. 6 . nobis Dominus sedetibus in umbra mortis, no secus ac Sol Malach. 4 quidam iustitiae ortus est, seu lumen scientiae. Atque ideo etiam congrue illius humanitas in passione assimilatur cer-uar: est enim adeo simplex animal, ut admiretur hominem sagittam parantem aduersus eam: est & exemptum a febri, ut inquit Plinius adeo ut carnis ei esus febrire prohibeat: undat quoque copia lactis praecaeteris animalibus, quod multo labore& periculo acquirit. Qus omnia C H R I s T oagno simplici & immaculato, in quo Iac gratiae & misericordiae suximus, peroptime conueniunt. Ab aurorae autem tepore describitur, siue quod spote mortuus est sicut in aurora cerua non impulia venatorum canibus, sponte prosilit in campum, siue quod ad diuinae claritatis opera Messas in passione malebatur. Aurora enim ad diem tedit. Quapropter hoc
443쪽
pter hoc in loco multi pro ceruo matutino, seu cerua aurorae, leg*nt, Pro susceptione matutina, quod interpretantur de tempore resurrectionis, quae valde mane vel diluculo ut testantur Euangelia) facta est, atque post passionem sequuta. Susteptio etenim fuit quando Dominus o HRIsaeus veteri hominis conditione de sita, susceptus est in aeterna vitam, cui mors ultra non dominabitur, & quando vetus homo noster crucifixus est cruci cum illo. Neque propterea sic tituluit, intellectum damnes, quod potius resurrectione quam passionem c is Q s T r referat, quum tamen is Psamus imprimis hanc passionem explicet: nempe quemadmodum quum dicimus mane factum, intelligimus ninne quoque praecessisse: ita dubium non est commemorationem faciam resurrectionis indicare simul prccedentem mortem ac passionem C H R. Is T r . Incipit igitur humant formidinis
sermo, quo maxime Dei humanatio confirmatur, quodque verus ac perfectus homo fuerit C H R I s T v s. Et repetitio ipsa horum verborum, DE vs M RVS, Deus meus, esse cium necessariae orationis ostendit, ut illum geminato nomine charissimus filius inuocaret, quem ei non mundanam salutem,sed claritatem aeternam maiestatis, nouerat utique praestitu ru. Maiores autem nostri, quatum suspicor Deum. a timore appellandum esse voluerunt, sicut quidam Poetatarum ait, Primus in orbe deos fecit timor. Nunc ergo
Filius passionis tempore, a Patre auxilium petens, natural obnoxius thnori,pram arrata intulit :& quod stipplicat facit
tanquam homo, ut nos orare doceret in mortis tempore,
quandoquidem is etiam qui natura ipsa iustissimus est, pro
pter insuetam animae de corporis ditiunctionem tune tem
poris formidat ac perhorrescit. d autem sequitur Ra spic A in me: testante Hieronymo in Hebraeis codicibus non habetur: & appositum, vox Domini declarat, quae etiam illud in Euagelio prstermisit. sed undecunque res euenerit, iis verbis c H R I s T v s celerrimum sibi resurrectionis adesse precatur auxiliii. Quia vero additur, Q Α -κ a dereliquisti me 3Id facit ad humanitatem exprimenda: atque stias haec verba non esse ignorantis & quirentis scire causam, sed explicatis naturalem affectum:atqui nunquam
444쪽
discessit Deus a i a s v, ubi semel Dei Filius el unitus aectus est: verum quum testante Damasceno passionis tempore omnes vires in C H R. I s T o suae naturae relictae sunt,
propterea nunc ait, Nisi tu apud te auxilium tuum continuisses, ego sane mortem timore naturali, inflante passione non timerem, neque super ea ullatenus tristarer. Intellige igitur derelictum, quantum ad praeseruationem a talisione & morte, iisque communibus naturae infirmitatibus: nam tunc gloria portionis superioris nullatenus in inseriorem redundabat, quin immo eo tempore voluntas in eo, ut natura, atque ut sensui coniuncta, de eisdem tristabatur, de quibus dolebat sensus, usqueadeo omnia tunc suo marte currebant. Vnde Hieronymus super Matthaeum de C H R I x T O inquit, Vt veritatem probaretas sumpti hominis, vere contristatus est. sed reserebat inter eum & nos:quia nusquam fuit ita turbatus in anima, timore vel tristitia, ut a rectitudine vel Dei contemplatione ali- uando ceciderit, nempe nee in passione absens illi credena est fuisse diuinitas, quum dicat Apostolus, Si cognouis.sent, nunctuam Dominum gloriae crucifixissent: sed passus est impassibilis , per passibilem quam sustepit humanitatem,'& immortalis mortuus est, & qui nunquam moritur resurrexit: de quo Ambrosius, Idem patiebatur & non patiebatur, moriebatur & non moriebatur, sepeliebatur & non sepeliebatur,resurrexit &non resurrexit. Nam ut inquie Cyrillus gratia Dei pro omnibus gustauit mortem,tradens& proprium corpus, quanuis naturaliter ipse vita sit, de resurrectio mortuorum. Sic & hodie dicimus hominem pati , mori, sepeliri, quum tamen anima eius nullo fine claudatur . Postea dolet Dominus non sua, sed nostra vulnera: atque his verbis, LONGE a salute mea, &c. accipit in se totius humanae naturae personam, ut cognatae. Et quare inquit uniuersam hanc humanam naturam dereliqui', sciens eam opprimi a morte 3 3c causam infert, quia nimirucondemnationes meoru scelerum procul sent a salute mea: nam cum his ego pariter elongatus sum ii te, quod si apud te essem, seruarer sane ab hac morte. Maxima certe Redem-aetoris charitas,dum pro delictis nostris se precatur, & d
445쪽
licta nostra,sicut sua delicta fecit,ut iustitiam suam, nostram
iustitia faceret. Audiamus ergo vocem membrorum ex ore
capitis, &intelligamus ex nostra persona merito fuisse loquutiim, qui se hostiam obtulit pro salute cunctorum.Vnde Apostolus dicit, Eum qui non nouerat peccatum, pro no- 2. Cor sbis peccatum fecit. Nam de in ipsa lege, peccata appellabaotur, quae pro peccatis offerebantur. Aquila testante Hieronymo hunc locum sic est interpretatus, Longe a salute mea verba gemitus mei:litera quoque Hieronymi habet, Verba rugitus mei. Rugitus autem, naturalis est vox leonis fame patientis, seu tristitia affecti. Est itaque nunc vox C H O fri ad Patrem, Quia inquit) longinquum te praebes non a me, sed a salute mea, propter huiusmodi elongationem,
sunt verba quae dixi, non mea, secundum supremam mentem, sed rugitus mei naturalis, ac rationalis affectus, humansque modi. Tuque tam loge factus es,quod, o Deus, Clamabo per diem,& caetera.
Clamabo per diem oe non exaudies, oe nodis or non ad insipientiam mihi.
Quidam per D I x M & noctem tempus ipsum erucis Intelligunt: a sexta enim hora usque ad nonam tenebrae factae Matth. 2 sunt, adeo ut tempus illud & dies de nox merito appellari possit: &intelligunt quod rogauerit Filius Patrem, ut di- Luc. II. mitteret peccata iis qui eum crucifixerant,& quod exauditus no est, quum illi postmodum funditus exterminati sint Nos vero nunc verba haec ad illud tempus reseremus, de
o Lucae cap. 3ι, Ccepit r B s V s pauere, tardere, ac minisus effer nempe quia caro CHRIsTI, & appetitus eius sensitivus, vehementer dolebant, ac assiciebantur illatis tormentis, idcirco congenito naturae instinctu exhorruit, atque timuit mortem, suadebatque sensus voluntati, hane refugere. Proinde talibus in horto ad Patrem nocte orauit, Pater, si possibile est, transeat a me calix iste & in die Matth. pendens, non exauditur a Patre ut non moriatur: quibus fit ut deprecatio ista non fuerit mortem recusans, sed na. turalem timorem vehementem dolorem tantum expria
446쪽
mens: voluntas enim C H R. 1 s T I compatiendo, eas
ni & sensui obediebat, & cosormabatur semper paternaevo'Iuntati, cui erat unita per charitate & gratiam, quemadmo-1aau i . dum ipse loquitur per Ioannem, Sicut mandatum dedit mihi Pater, sic lacio. Quapropter nunc bene infert, Neque si
me non ex audis, hoc facis AD INs Iri EN TiAM mihi,
sed potius ut sapiam quid clamare me velis. Nam in hoc ma axime apparuit eius sapientia, ut sic homo poenam solueret qui debebat,& Deus redimeret qui poterat. Oportuit insu-1ue , CHRI τVM pati, & ita introire in gloriam suam, tum propter Patris praeordinationem, tum propter scripturarum impletionem,& humanam redemptionem, qu quidem loquutio eo sane modo accipienda est quo &ista, quae quotannis canit F cclesia in ben etione cerei paschalis o necessarium Adar peccatum, quod o H R I s T I morte de Ietum esti videlicet ibi duntaxat necessitas consequentiar no consequentis intellecta sit. Sed istud velim nuc audiat querulum genus humanum quod petitiones suas desyderat sine'
dilatione compleri: rogauit humanitas verba,quae merebatur audiri, quam tamen constat ideo non exaudiri, ut eius sacro sano uine, probrosa mundi crimina lauarentur. sic non audiri, frequenter expedit, quanuis nos desyderia dilata c5- tristent. Multi clamant in tribulatione, & non exaudiuntur, s.co tr. sed ad salutem, non ad insipientiam. Clamauit Paulus ut auferretur ab eo stimulus carnis,& non est exauditus, quin tactum est illi, Sufficit tibi gratia mea, nam virtus in infirmitate perficitur: ut intelligat homo medicum esse Deum, &tribulationem medicamentum esse ad salutem, non poenam ad damnationem. Sub medicamento positus, ureris, seca ris,clamas, non audit medicus ad voluntatem, sed audit a Isanitatem: si non fit quod vis , fit quod expedit tibi. Vnde
semper oportet in Spiritu & veritate orare, videlicet in om3latis. c. ni oratione nostra semper Deo dictum subintelligam', Fiae Rom. 8. voluntas tua, sicut dixit Apostolus. Quid oremus prout oportet nescimus : sed ipse Spiritus Sacius postulat pro nobis gemitibus inenarrabilibus, & hoc est orare in corde humili & contrito. Quare omnibus dico, quia in tribulatione
positus Christianus,probatur si non derelinquit Deu situ: ni ad Utilita-
447쪽
ca utilitatem quosdam no exaudit, & ad damnationε quoiadam exaudit Dominus. Daemones petierunt ire in porcos,& exauditi sunt, sed ad damnatione: quomodo frequenter quando bene est homini,desertus est ubi Christianus. Igni, intrat in fornacem, & fornax aurificis magni sacrametires est,ibi est palea, ibi ignis tu angusto operatur: ignis ille no, est diuersus,& diuersa agit, datea in cinere vertit, auro se des tollit. In quibus autem habitat Deus, utique in tribui tione meliores fiunt, tanquam aurum probati. Nouit quid agat qui nos fecit, nouit & reficere nos. B onus est structor, qui aedificauit domum,&si aliquid ibi ceciderit, nouit re--cire. Postea pro modo suae passionis subnectit c H R i
Tu autem in s and lis habitas,laus istaeI
Iam declarat Filius qualiter Pater sinat eum pati, secundum quod diuino in consilio ab aeuo praeordinatum fuerat, de quo scribitur Matthaei cap. 16 , Filius hominis vadit, sicut scriptum est de illo. Dicendo enim Patrem I N Sancto habitare, ostedit Filius qualiWr omnia quae de eo visa sunt, mire & sancte antea praeordinata erant. Quod si operosum non videtur, quam possumus breuissime multa qinae in Evangeliis de c H R i s T i Passione reseruntur qualiter in
Prophetis praedicta sunt delignemus: ut hi qui prima fidei
elementa suscipiunt,testimonia haec habeant in corde scripta, ut nulla unquam denis quae credunt ambiguitas inimica sibrepat. Edocemur per Euangeliu quod Iudas unus de amicis & conuiuis c H R I s T i tradidit eum: Audi quomodo praenuntietur in Psalmis, Qui manducat inquit Da- psal. o uid) panes meos, ampliabit aduersum me supplatationem. Psal. sq. dc alidi, Molliti sent sermones eius super oleu, & ipsi sunt iacula. Vis videre quomodo molliti sunt 3 Venit inquit Mare. Σα Matthaeus, in Iudas ad I v s v M, & dixit ei, Aue Rabbi,&osculatus est eum. Per molle ergo osculi blandimentum, execrabile iaculum proditionis infixit: unde & Dominus ad eum dixit, Iuda,osculo Filium hominis tradis ZTri- Luc. 11. ginta arguteis audis eum appretiatum esse cupiditate proditoris:Audi & de hoc prophetica vocem Zachariae, ri, Et
448쪽
dixit inqui:t ad eos, siboniani est in consipectu vestro da-' re mercedem mea & abire ZEt posthaec ait, Accepit triginta argenteos, & siti sit eos in domum Domini in conflato-Mare. 17. rium. Nonne hoc est quod in Evangeliis scribitur quia Iudas poenitentia ductus reportauit pecuniam , & proiecit Ibidem. eam in templo,&discessit Refertur etiam in Evangeliis quod vinctus & iudicatus siti Praedixit hoc sermo Prophe-Esa. 3.Q- ticus per Esaiam dicens, Vae animae ipsorum, quia cogita-cundu Se- uerunt cogitationem pei simam aduersum seipibs dicen ptuagita.. tes, Alligemus iustum, quia inutilis est nobis. Sic igitur dc iudicatur ipse Dominus secundum Prophetae testimonium, de non solum iudicatur, sed & flagellis caeditur, ac palmis in faciem verberatur, conspuitur, & omnem pro nobis perfert indignitatis iniuria. sed quod haec stupenda erant omnibus, quum praedicarentur ab Apostolis, idcirco etiam Esa. 13 expersona ipsorum Eeaias exclamat&dicit, Domine, quis credidit auditui nostro 3incredibile enim videtur, ut Deus, Dei Filius ista pertulisse dicatur. Verum idcirco praedicu-tur per Prophetas, ne qua credituris dubitatio nasceretur. Ipse ergo ex sua persona o H R Is T v s Dominus dicit Thre. 3. Threnorum cap. 3, Factus sum in derisum omni populo meo, canticum eorum tota die. & iterum Hieremias, Dabit percutienti se maxillam, saturabitur opprobriis. Refertur item quod quum Pilatus vellet eum dimittere, om- Ioan .is. nis Populus clamauerit, Crucifige, crucifige eum: Praenuntiat hoc Hieremias Propheta, dicens ex persona Domini, Hiere. ii. Facta est inquit haereditas mea mihi, licut leo in sylva,
dedit super me vocem suam, propterea odivi eam, & propter hoc inquit dereliqui domum mea. Quum rudicaretur, scribitur tacuisse: multae de hoc Scripturae testantur: In Psal. fr. Psalmis dicitur, Factus sum sicut homo non audiens & non Esa. s s. habens in ore suo redargutiones. δc iterum , sicut agnus coram tondente se, sic non aperuit os suum, in humilitate iudicium eius sublatum est. Imposita scribitur corona Ioan. r'. spinea: Audite de hoc in Canticis Canticorum quod sub nomine salomonis de C H R I s T o scriptum est, Egredi-CIuc.. 3. mini & videte Fili ae Sion Regem Salomonem in diademate , quo coronauit eum mater sua. Sed & de spinis ita
449쪽
Eoias commemorat, Expectaui ut faceret uvas, & fecit Es
Iabruscas. Veruntamen ut mysterijsecreta cognoscas , oportebat eum qui peccata mundi venit auferre, etiam te rae maledicta purgare, quae protoplasto peccante sententiam praeuaricationis acceperat, dicente Domino, Male- Gen., dicta terra in opere tuo, spinas & tribulos germinabit tibi. Ioan. 13 Propterea ergo spini coronatur I s s V s, ut prima illa co-demnationis sententia lueretur. Ad cruce ducitur,& inlis no totius mundi vita suspend tur : Vis de de hoc Pro - pneticis testimoniis confirmari audi Hieremiam dicen- Hiere. rctem, Mittamus lignum in panem eius.& eradamus eum de
terra viventium, & nomen eius non memoretur ultra. &iterum Moyses velut deflens eos, dicit, Et erit vita tua qua- Deut. 2ῖ- si pendens ante ter timebis nocte & die,& non credes vitae tua . Caeterum scribitur I p s v s in latere percussias a- Ioan.
quam simul & sanguinem profudisse: Hoc quidem mysti- Ioan. 7. cum est: ipse enim dixerat, Quia flumina de ventre eius Procedent aquae uiuae. Scriptum est etiam quod in passio- Mati. 27 ne eius ab hora sexta usque ad horam nonam tenebrae factae fiunt Accipe &de hoc Prophetae Anios testimonium Amos S. dicentis, Occidet tibi sol meridie. & iterum Zacharias, Zacha. I 'In illa sinquit) die non erit lux, sed frigus & gelu: & erit
dies unaquae nota est Domino, non dies neque nox, & in tempore vesperi erit lux. Quid est certe Neque dies Neque nox nonne aperte de insertis diei tenebris, & reuocata rursum luce disseruit 3 Sed nec de illa quidem veste quam dicuntur milites illudentes induisse eum , tu est de Mati. 27 veste coccinea, Prophetae siluerunt: audi enim quid di- Esa. σ3.cit Esaias, Quis est iste, qui venit de Edom, tinctis vestibus de Bosra quare rubrum est indumentum tuum,&vestimenta tua sicut calcantium in torculari 3 unde&ipse respondit, Torcular calcaui solus, & de Gentibus non est vir mecum. Resertur insuper quod aceto potus sit, vel vino myrrato, quod est amarius felle: audi quid de hoc Propheta Psalmo 8, praedixerit, Et dederunt inquit in cicam Marc. is meam fel,&in siti mea potauerunt me aceto. Spiritu post haec scribitur reddidisse: Pr aenulitiatum fuerat & hoc per Ioan . is
Prophetam dicentem ex persena Fiiij ad Patrem,In manus Psal. 3 o. 'F. ij.
450쪽
tuas commendo Spiritum meum. sepultus quoque perbiabitur, & lapis magnus positus ad ostium monumenti: Ac-- cipe etiam de hoc quid Propheticus per Hieremiam sermo praedixerit, Vetustam inquit in persona Christi hominis
Mare. 27. fecit pellem mea & carnem meam, contriuit ossa mea, aedi- Thre. 3. sicauit in gyro,& circvdedit me felle & labore, in tenebrosis collocauit me quasi mortuos sempiternos: circumlificauit aduersum me ut non egrediar, aggrauauit compedem meu. Euidetissima haec sepulturi & passionis C H R i s T iiudicia Propheticis vocibus utcuque designata hilari fronte benignus lector excipiat. Porro per s A N C T V M, Fi- iij personam human .ae natura coli iunctam etiam possumus
Ioan. I . intelligere: Ego enim inquit Filius in Patre,& Pater in me est. Laus igitur populi Istaei, Deus Pater, qui habitat in
Filio & propterera olim in Sancio Sanctorum, erat locatam per Cherubin tanquam sedes Dei, eratque Deus mate- Exod. 2 s. ria laudis, immo in quo se laudabant Israelit . Iudaei quip- . pe solos se cognoscere Deum gloriabantur, tametsi neque Psal. 7s.& iudicium facerent, nec iustitiam nec virtutum eius semitas
I p. sectarentur. Sed vide quid nunc jubnectat Redemptor, In
In te sperauerunt patres nostri4perauerunt Oblerasti eos.
Ecce meritu confideliae in Deo,& magnus decor, du iterat SPERAVERVN T, quasi eae spe sit liberatio. Est etiaProphetaru mos ut ad maiorem emphasim, atque ut intententionem cordium suorum meliu s declaret, diction em ac sententias plerunque repetant,&inculcent. Caeterum no- Exod. I . uimus quammultos Patres ac Patriarchas ex spe in Deo li- Dan. 3. beratos:sic eruit Dominus populu Hebriaeum de terra ΛΕ- Dan. s. gypti, eruit tres pueros de camino ignis,eruit Danielem de Dan. 13. lacu leonum, eruit Susannam de falso crimine, liberauit Ita
Iudic. s. rael per Othoniel de manu Chusan Regis syriae, & de Ibidem. Eglon per Aioth, de Sisara per Barach,de Madian per Ge- Iudic. . deonem. Quid plura Z nullus unquam sperauit in Domino Iudic. r. &derelictus est. Sed quum haec tanta sperantibus & iuppli