장음표시 사용
491쪽
pit & decipit. Itaque iam gloriatur Dei famulus se e M κ es To incarnato,ad hanc iustitiae notitiam peruenturum,ut nosset iussa Domini facile & complecti & vulgare. Has Gnim nobis vias Dominus I Es us aperuit,& per eas in Mediens, re ac verbis dux nobis itineris factus est: Coepit enim facere & docere, ne verbum eius opere destrueretur. Aduerte autem quod in hoc ducatu transit Psalmographus a metaphora ad veritatem,& proprietate sermonis metaphoram occupat,dicens, D p v v x r T me in semitas iustitiae: nam istud non conuenit oui, sed homini hactenus signifi- Cato per ouem: de ex hoc collige prophetiam instaurandae, legis per Christum & quantum ad praecepta dc quantum adeon silia, de quibus satis dixerunt Euangelia: sed praeceptis addita con silia, ut melius praecepta seruentur. Quae quidemcbnsilia, tametsi ea seruare minime tenemur, debemus ta illa non contemnere: nam qui contemnit consilium Euangelicum, contemnit δι consulentem. His modis Christus dispersbs passim homines & bestiarum more vagos, dc quunihil vel parum ratione animi agerent, ad unam & veram religionem adduxit, & primiim sylvestres δc esseros, mites ac mansuetos reddidit, & hoc propter nomen suum: ut nemo iam dicat meritis suis collatum,quod diuina gratia probat esse concessumi vel ut res nomini respondeat: nam qui Matth. r. . ex nomine Saluator est, vere etiam mundo salutem dedit. & i.Tim. Sed certo deduxit me resert Propheta Nam & si,&. 4.
Nam m si ambulauero in medio um de mortis,
non timebo mala, quoniam tu mecum es.
v M B R A mortis, est vita praesens: nam quemadmoduni mors animam separat a corpore, ita & praesens mundus amatores sitos separat a Deo quod siquis cum Deo est, erit etiam Deus cum eo. Adde quod proximi morti hic quotidie versamur: ita ut quemadmodum umbra luminosum cum opaco adesse indicat:sic quilibet dies huius vitae semper gradus est ad mortem. Immo ut inquit Cicero de Republica nostra quae dicitur vita,non vita sed mors quaedam est. Sive iEcclesia inter procellas huius mundi fluctuans,& bonos ia
492쪽
malis permixtos sicut sagena missa in mare usque In diem
iudicij continens, recte in medio umbrae mortis ambulare dicitur. Vmbra nepe duobus modis, id est a corpore & illumine stiper corpus, mors intelligitur:per umbram, peccata 3c ignorantia. Itaque qua nuis Ecclesia aut fidelis quisque inter haec mala ambulet, nusquam tamen timet, quia Dominum semper apud se habet. Sic nobis repromittitur Matthaei cap. vltimo, Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummatione seculi. Quibus verbis satis ostenditur quaesit merces piae conuersationis, quodve pignus futurae beatitudinis. Ni enim usque ad consummationem seculi se futurum esse cum fidelibus promittit, de illos ostendit semper esse victuros, & se nunquam a credentibus recessurum. Mala autem hac in vita non timenda, tetationes sunt
di calamitates, quibus semper fidelis quisque atque Eccle-sa fortiores reddutur: quin & ista praesens tribulatio potest
etia no immerito Umbra mortis nominari. Nam sicut umbra protegimur a calore Solis, sic per instates tribulationes liberamur a futuris.Itaq;Deo protectore semper siue iustus sue Ecclesia tutis ambulat,atq; propterea dicit, Virga, dcc.
virga tua σ baculus tuus ipsa me coselatasiunt
v I R. G A,pastoralem directione, B Α c V L o, diuinum adiutorium mortales sustentans,intellige. Et fuit impletum utrunque in Davide deducto inter tot persequutiones Saulis,ac pericula bellorum sine lapsu in crimina, & sine laesione corporis aut vulnere: sive quia Virga est qua ertates corrigimus: Baculus vero cui puullanimes innituntur, vox est aut redempti, aut Ecclesiae ad Christium dicentis, Tu & peccantes correxisti, laborantEsque ac labantes stabilisti, & veroque pacto nobis opem tulisti. Illud autem aduertendum est quod Graeca dictio παρεκάλεσαν, no tantum signia ficat Consolata sunt, sed etia Aduocauerunt: unde Paracletum, Advocatum & consblatore interpretamur. Ordo igitur se sat ipsa duolit , Virga nimiru & Baculus, aduocauerunt me, hoc est admonuerunt:nam qui alique admonet, aduocat eum & trahit ad id quod cofert. Virga igitur leuis corre-rtuuBaculus,grauior intelligitur: vel Virga est disciplina, quia virt
493쪽
quia virga percutimur: & Baculus est sustetatio di consolatio futura. His duobus erudimur, simul admonemur dc consolamur: Erudimur quidem, nam corripit Domin omnem
filium quem recipit: Consolamur autem, quia teste Paulo ad Hebraeos cap. ii Omnis disciplina in praesenti quidem
videtur non csse gaudij sed moeroris, postea autem fructum paratissimum exercitatis per eam reddit iustitiae. Naque omnis disciplina & castigatio c H R I s T I adiuuat, etsi ad tempus nos pro sua districtione contristet: quemadmodum medicina quanuis amara, tamen quia opem & salutem adfert,tadem aegro grata redditur. Et aliter Virga quidem pro Dei iudicio sumi potest, & Baculus pro prouidentia, quorum utrunque nos ad salutem aduocat. Deinde subnectitur septima gratia collata Ecclesiae, quae est mensa Domini: P rasti in conspectu,& caetera.
Parasti in constediti meo mensem aduersus eos qui tribulant me.
Potest hoc extendi ad Ammonitas & eorum auxiliatores coram quibus sebaciis, Dauid abundauit. sive MENf A
est sacra scriptura, per quam resistimus tentationibus, sicut C H R. I s T V s cum dictis scripturae respondebat tentatori diabolo, Matthaei cap. 4. & lim: in conspe,ctu nostro parata in& exposita, habens diuerserum senium lautitias , quibus tanquam cibis spiritualibus reficiamur, atque conssilemur, ne quandoque inter huius mundi aduersa deficiamus: Ηςc est opipare diuinae sapietis mensa, multa ferculorum varietate reserta sumit in ea quisque, quid & quantum satis erit, vel usq; ad sobria ebrietatem Spiritus, ad qua sponsus inuitat charissimos, Catico s .dices, Comedite amici,& bibite, & inebriamini charissimi. In ea sal apponitur, iuxta legis figura praecipietis in omni sacrificio sal apponi. Caueam' ne aliquado ipsum nobis no sapiat, aut aliis per ineptias scribedi infatuatu reddatur. Porro in ea lux est, & lucerna lucens semitis Christiani quippe c5plectitur nouu de vetus Instrumentu. sensit hac luce Augustinus,duobediens
caelesti oraculo, Tolle, Lege,tolle, lege, coniectis in Scria
494쪽
ptura Apostoli oculis mox depulsae sunt ab eo dubItationi,
tenebrae, luce securitatis infusa. Hanc autem sinquit Christo Ecclesia) i N conspectu inimicorum meorum parasti,ut videntes dolore tabescerent, vel aduersus eos, hoc est contra id quod cupi uti illi enim moerore me semper ac tristitia magis assicere student, nunc haeresi, nunc scismate, nunc gladio undique me ferientes. Vel Mensa hoc in loco est illa mensa altaris, in qua c H R I s T V s cibus est & potus, perfectior quocunque manna, & alia quavis virtute humana. Vnde Ioan is cap. s. dicitur, Non Moyses dedit vobis pane de caelo etsi de aere sed Pater meus dat vobis panem de cς Io verum. Hoc cibo stabilimur, & perire non possumus, ab ipso firmi facti in aeternum. Hinc Beatus Augustinus refert sibi dictum libro 7. suarum confessionum, Cibus sum
grandium, cresce & manducabis me, non tu me in te mutabis, sicut cibum carnis tu , sed tu mutaberis in me. madmodum enim cHRIs Tvs in unam persenam mimpsit naturam humanam, non consemens eam in seipso, sed in unitatem personae traxit,ut in ipse esse diuinum percipe retti sic conuertit nos ad se non consumendo, sed ut esse suudiuinum in sui semptione per Eucharistia percipiamus. Et Cant. i . propterea Orat sposa, Trahe me post te, ut in esse tuo & virtute feliciter sim, qui mihi displiceo in meipsa: Hec ergo est
couersio alterans manducante qui conuertitur in eHRI-s T V M quem manducat, quia virtutem accipit a C H R I s τ o manducato. per quam iam non vivit secundum carnem, sed vivit secundum Christum: hac enim maducatione FDeς s. incorporatur sumens, Christo. De qua incorporatione Io-quitur Apostolus, Vos estis corpus C H R I s T I, & membrum de membro, id est, membra estis spiritualia Christi de membro, capite, quod est Christus, qui vobis hanc inquievirtutem, qua vos in ipsum conuertit,ut membra eius em-ciamini.Nullus certe inuenitur illapsus intimior in corporalibus, quam ut cibus conuertatur in cibatum: manet enim iam non in se, sed in cibato,uiuit vita eius no sua. sic in sumptione huius cibi secramentalis fit conuersio,& illapsus intimus, quo cibus Chtistus illabitur animae sumentis, ipsamque conuertit in se,ut anima iam non vivat sed Christo.'
495쪽
ut istud ita fieri Dominus testatur Ioariis cap.q.dices, Qui
manducat mea carne & bibit meu sanguine, in me manet M.
ego in illo.Beatu igitur conuiuiu, selix ista saturitas, iucundae huiusmodi epulae,quae parantur aduersus eos de quibus scribit Apostolus, Qui manducat & bibit indigne, iudiciu i. r. ri. sibi manducat & bibit, non diiudicans Corpus Domini porro sequitur octaua gratia, Impinguam,&c.
impimai h in Oleo caput calix meus inebrians quam praeclarus est.
Hoc verborum contextu pinguedinem regni Dauidis: quod unctione capitis tradebatur, intellige: quum aute sequitur, C A L I x meus inebrias quam praeclarus est: dictio Hebraica sonat Calix potans siue plenus: in quo ex abundantia potus, reliquorum delectabilium temporaliu plenitudine significauit psalmographus. Sive ista ad Ecclesiam referendo: eaput fidelium,c H RIs T vs est, qui recte dicitur impinguatus, in oleo nimirum spiritalis gratiae: nam nulla ariditate peccati exaruit: quapropter caetera membra laetantur, quippe a capite descendit hoc unguetum in barbam barbam Aaron,& in oram vestimenti eius. Nam sta-- 3M lim post C H RI s T i ascensionem venit spiritus Sanctus in Apostolos recte per barba quae signu virilitatis & serti . Acto.2.tudinis est designatos, & hi primos impetus tyrannorum
sustinuerunt, nec vinciIotuerunt. Deinde descedit haec unctio Spiritus, in ora vemmenti Aaron, puta reliquos in Ecclesia praesectos qui in unu habitant, qui hanc lege Domini implent, quae est supportare inuice, qui Ecclesia, sicut fimbria veste, suis egregiis operibus adornat. Ad hac pinguedine Spiritus designandia, quonda Deus unxit Prophetas,consecrauit Reges, atq; oliua pacis indiciu est: haec enim Noe Gen. g. per columba nuntiauit terris reddita sospitate. Proinde sicut oleum nitet, ita mens hoc caelesti rore perfilsa, undique Iucida & pura est, atque sonu odore suu in alios diffundit, neque tribulationes multae si irruat, possunt unquam huius domu euertere, quae fundata est super firma petra. portassis Matth. etia unctione olei baptismatis nunc praedicit Propheta, atque chrisina silutis, quod ad robur atque ad costantem res
496쪽
dendam voeatione nostra in sacramento co firmation Is rea Iacobi s. cipimus. Denique oleu infirmoru in extrema unctione ad sanandu vulnera quae per sensus corporeos perpetrauimus. Mati. 26. sic refertur aut unguentum illud quo Dominus unctus est a
muliere, modo prenutiatur. Deinde subnectit David quaespraeclaru sit poculii Euangelicorii sermonu, quod inebria trnam excedere facit homine a priori sua pertinacia, atque obliuisci prioru vanarii delectationia, &per praedicatione Euangeli, usque adeo compungitur in mente, ut,testante Mati. Io. Mattha: γ, separetur filius aduersus patrem seu, & filia ad uersus matre sua, & nurus aduersus secru sua, quasi haec omnia semper post Deu diligantur, de interim bellu mittitur Io . . bonu, ut rumpatur ista pax mala. Hic est Decundus calix de quo qui biberit, fit in eo fons aquae salientis invitam aeternam. Aqua corporalis deorsum fluit, aqua haec spiritualis sursum latit,& secum eos qui eam bibunt in aeternam glo- a. s. etiam subvehitinam fides quae per dilectionem operatur, Mnascitur,dclande in vitam transit a ternam. Vel aliter poculum incruenti sacrificij intelligitur quod sic inebriat, ut mente satiet, a delictis prohibens, non ad peccata perducens. Itaque quam praeclarus est calix iste animam ita inebrians, ut praeteritae vitae malae immemor sit, & per amorem prorsus in Deum mutetur: amor siquidem Dei feruens est, transmutat amantem in amatum. Post haec subinfertur decima gratia, Et misericordia tua,&c.
Et misericordia tua subsequetur me, omnibus
Is qui regno pulsus fuerat ob sua delicta, non audet aliter quam per mistricordia Dei, sibi repromittere regnum: Seu si est vox Ecclesii ad Christia, mirii, quum misericordia Domini semper praecedat, quomodo hic dicit, Ipsa misericordia tua subsequetur me. Subsequitur utiq; ad iustitia, sed praecedit ad gratia conserendama si sotu subsequeretur, nemo donata perciperet: si tantia pr cederet, nullus posset col lata seruare: grauissimae sunt enim insidiae quas a tergo diabolus parat, & nisi Domini misericordia sussequatur, facillitae s agilitas humana decipitur. Tunc enim quado se aliquis
497쪽
uis vitiu euasisse credit, incauta magis ignoratia irretitur. Vnde nimis necessariu is ut semper nos & gratia Domini praecedat & misericordia subsequatur, quin misericordia quae praecessit ad gratia conserenda, subsequatur & nodeste ad custodia: hoc pacto misericordia Domini nolentu pra
uenit, ut bene velit .volente adiuuat, ut persciat:operatem subsequitur, ut perseueret: ita ut iam vera sit haec pauli sententia, Quid haues quodno accepisti 3si aute accepisti, quid r. Cor. floriaris quasi no acceperis 3 Quid enim boni ex nobis haemus quod a nullo didicerimus, vel Dei dono minime c5 sequuti sumus Q propter inquit Gregorius tato humi- Iior & ad seruienA Deo promptior quisque debet esse ex
munere, quanto obligatiore se esse conspicit in reddenda ratione. Aut potest hic colligi prophetia virtutis atque enficaciae sacramentorum, quae est misericordia de gratia in Iraesenti,& vita a terna in futuro. Nempe queadmodu scriitur ad Hebr. i o, 3 quia impossibile erat languine hircoru& tauroru au serri peccata, ideo Fili' ingredies niudu, Deo Patri dicit, Hostia & oblatione noluisti, a tepore scilicet pacsonis meae, in quo est cosummatio omni u hostiaru, sed cor
pus aptam mihi quod prae omnibus sacrificiis est, & quit holocaustomata pro peccato amplius no placuerut tibi, tuc dixi, Ecce venio. Quod praesenserat Isaac Gen. 27, dices, Ecce odor filii mei licut odor agri pleni, cui benedixit Dominus. Sed ut tantus odor gratiae, quo Filius plenus erat, ad nos qui peccatis male olebam', diffinderetur, semetipsum
obtulit Deo & Patri pro cunctis,iuxta illud ad Ephes. r, Dilexit nos, & tradidit semetipsum oblatione &hostia Deo in Mare t .
odore suauitatis: Tuc fractu est alabastrii,& domus Eccle- & I .ia. repleta est ex odore unguenti: tunc de hac plenitudine accepimus omnes,dum no selu placatus est Deus hac Christi passione, sed& quotidie placatur comemoratione & signis rememoratiuis huiusmodi passionis, quae quide signa sunt nostra sacramenta a c H R I s T o Christique passione essicacia. Et quum in se Mediator vitam haberet, mortuos uiuificare potuit, quin & dare nobis signa seu sacramenta a morte animae curantia unde super illud ad Ephescap. s, Sacramentu hoc magnu est,ego aute dico in o H R I s et
498쪽
& Ecclesia, ait Augustinus. Dormivit Adam ut sat Eua moritur c H R. I s T v s ut fiat Ecclesia. Dormiente Adam, se Euade latere, mortuo Christo percutitur latus lancea veprofluat sacrameta quibus formetur Ecclesia. Ecce quomodo & quando facta gratia ac Hisericordia sacrameto v. Tademu sequitur ad quem scopu unumqueque fidele illa tande perducat: videlicet, inquit catholicus, Et ut inhabite,&c.
Et ut inhabitem in domo Domini in linotudia
Totus praesens versiculus recte his omnibus seperioriabus verbis iligitur, Collocasti, Educasti, Deduxisti me, dcc. atque ex sententia istius laterae hoc unum resultat. Ecclesialila quasi in tabernaculo consistit: nam sicut tabernaculum mutatur de loco in locum, sie & Ecclesia de isto tabernaculo trauertur in domum, hoc est in vitam aeternam siue perpetuam, ubi in seculum habitabunt salicti in longitudine dierum,& diebus sine fine. Discedimus enim ex hoc mudo tanqua ex hospitio dicebat Plato neque habemus hic manentem ciuitatem, sed futuram inquirimus: quae est domus Domini non manu facta, sed aeterna in caelis, ubi sanctorum est habitatio, ubi nulla dierum varietas, sed unus dies ac
Domini est terra m plenitudo eius orbis terirarum, ρο uniuersi sui habitant in eo.
Nonnulli ita titulum huius Psalmi legunt, Dauidi Psal . inus,&annotant cum Hebraeis quod transpositio istius diactionis Dauidi in titulis Psalmorum,significat diuersa tempora aduenientis Spiritus Sancti in Davide. Qirando enimnaec dictio David praeponitur, infusio spiritus Sancti s quebatur, quando vero haee vox Psalmus) praeponitur, infusio Spiritus praeueniebat: sed utcunque res sese habeat, nos nunc titulum cum multitudine Latinoru doctore recipiemus taliter legentes, Psalmus David in prima sabbati
quasi iam Dauid sic illam die resurrectionis Domini praedixerit,
499쪽
dixerit, quam Euangelistae primam sabbatorum manifeste appellarunt, quae fuit dies Dominica, conditione primae Iucis,&triumpho dictae resurrectionis insignis. Dies enim Dom nicus, primus est post sabbatum, a quo Hebraei suos dies hebdomadae dinumerabant, & septimam diem vocabant Sabbatum, id est quiete, ratione genesis mundi, quia Deus ea die consummato uniuerso opere quod patrarat, quieuerit: prout Christiani etiam hunc diem quietis nominat, quod Domin vitet, illa tota die quieuerit in sepulchro. Nox sequitur prima Sabbati, siue dies Dominicus, quo die mundus primu est coditus & homo per resurrectione Christi restitutus. Discat ergo Iudaei sicut die Dominica pluit illis Dominus manna, no in Sabbato, ita nihil amplius suis
in antiquis ceremoniis, sed nostro in nouo C H R. I s T rtestameto semper fidant. Istud aute modo obseruandu est,
quod quu in Graeca lectione, Una sabbatoru legimus, Latini interpretes passim Prima dixerunt: in quaquide die dixit Dominus, Fiat lux: in qua die pane angeloru maducauit homo: in qua die ipse Dominus prout dictum est)resurrexit amortuis. Quales idcirco in titulo ponitur, quia in ipsa
Christus lucratus est terra, quam principio creauit, atque monarchia mundi adeptus est: hanc enim Christus inqua- tu Deus, temper habuit, quia creator: sed inquatum homo, apertissime in resurrectione adeptus quemadmodu ipse loquitur Matth. 28, Data est mihi omnis potestas in cςlo & in terra Itaq; de hac glorificatione Domini, quae prima sabbati facta est, tractat is Psalmus atque etia ad litera agit de totius mudilalute per aduentu Regis gloriae, hoc est Meia . Atque quu Paulus I. ad Corinth. cap. io,principio huius Psalmi utatur, dices, Domini est terra & plenitudo eius,
ad ostendendu per Christu esse amotu iugum legis aluiquae de cibis immundis, satis patet adhuc in hoc Psalino Prophetam ostendere tempus Messiae, fore tempus libertatis a seruitute legis Mosis. Quamobrem Psalmus iste continet vocem Prophetae internite regno Christi, interdude Ecclesia loquentis, ut ficut nullus a Domini imperio. ita nec ab eius fide sit usqua alienus: & dum clarificatus Dominus in fide omnium Gentium annutiatur,totus orbis fiat Ecclesia
500쪽
eius. sed magis praesentibus quadrat quod nonnulli lite ad
veritatem Hebraicam legunt, Domino est terra & plenit I. Cor. Io. do eius clametsi Paulus loco praenarrato aliter vertat, utens transiatione septuaginta Interpretum, & scribens Graeca lingua :na sic litera sonat tota terra ordinari ad nutu Domini, quod profecto verum est. Nanque animalia, & quaevis alia de creaturis plenitudo, ei semper subseruiut. Quod vero sub iligitur ORBis terrarum, appositive legendum est:& figura rotunditatis terrae, intellige i nunc de uniueris terra loquatur Propheta atque simul accipe differetiam teporis Messiae, a tempore legis Mosis : nam illo tempore dicebatur Domino terra promissionis, & non terra absolutet sola enim terra illa, soli habitatores illius seruiebant & ificabat Domino tepore aute Messiae habitates in uniuerso orbe Deo fiuctificat per fidem diffissam ubique: nempe ex illo tempore quo de sepultura Christus resurrexit,& discipulis apparuit,statim Domini effecta est omnis terra, quq antea sub d monu potestate detinebatur,& passim pro idolis templa Dep erecta sunt, prarelicatione sdei usque ad terminos terrae dilatata. Tuc Ecclesia fructifera bonoru,terra Domini facta est, illi pura m Ete famulando, plenitudo quo-oue eius puta omnes sancti quos gremio cotinet e H R r-s et v M sequi coeperunt. Cosidera vero P nunc contextus literae habet, i habitant in ea: quasi dicat David,Ηivere ad Ecclesiam pertinent, non qui aliquando coueniunt Ephec 4. 3c mox recediit, atque omni vento doctrins circuseruntur, sed qui fixa mentis stabilitate in eius fide perseuerant. Habitare enim, Manere dicimus, quod erratium non est, quod mutabilitati non congruit sed ille selus Ecclesiam habitat, qui quoad vivit, semper in fide rectissima permanet, prout usu ic Psalmo scriptum habemus, Et inhabitem in domo ' Domini omnibus diebus vitae meae. At merito E eclesia est Domini, Quia ipse super maria, &c.
Quia ipse super maria fundauit eam, oe super