장음표시 사용
521쪽
balido sensit sopiti sunt , tamen originali peccato probatur obnoxij. Et nuc propterea ipsum originale peccatu Psalmographus appellat Delicta: nam in illo peccato uno quod per Roma. Cunu homine intrauit in mudii,& in omnes homines pertra-sit,propter quod etia paruuli nuc baptizatur, possunt intelligi plura peccata, si unu ipsum in sua quasi mebra diuidatur singulatna 3c superbia est illic, quia homo in sua potius esse quὶm in Dei potestate dilexit:& sacrilegiu, quia Deo non Gen. 3'eredidit:& homicidiu, quia semetipsum pr ipitauit in mortem:& sornicatio spiritalis, quia integritas metis humanae serpetina suasione corrupta est: dc furtu, quia cibus inhibiatus usurpat est:&auaritia, quia plusqua illi sussicere debuit, appetiuit. Quid miru igitur si tanta originale labe per in-co sideratione protoplasti Ada, in omnes pro fluente, propter qua incosideratione ipse misset ignoras sicut & omnis maIus dici potest nuc Delicta ignoratis appellet Propheta, atq; hoc comune peccatu sibi no reseruari ad vindicta postulet 3Nullus certE est qui hoc delicto n5 teneatur, Beata Vi
gine semper excepta. tame poena ipsum puniatur apertissime definit Augustinus in suo Enchiridio ad Laurentiudicens, Mitissima sane omniu poena erit eorum qui praeter peccatu quod originale traxerunt, nullu insuper addideriit: quibus verbis collisti potest cotra ipsum dutaxat poena dant animaduertendu estema quia nulla inordinata delectationε in hoc seculo habuit paruulus in selo originalidecedes, nec correspodebit acerbitas ignis aut vermis affligetis:itaq; n5 tristatur quod Dei fruitione beatus non est, sciens se nun-
qua habuisse gratia per quam ad id bonii peruenimus: sicut neque plebeio tristitia inde nascitur quod rex n5 est, quum agnoscat se nunqua fuisse regni capace, sed manet in limbois paruulus sua sorte contentus, Deo pro rectitudine voluntatis omnino consormis, & bona quae natura hominibus debentur humanitatis iure, ipse consequitur: puta natur lium rerum scientiam, diuinorumque cotemplatione perea Roma. id quae facta sunt: alioquin naturali & optato munere priis tus,tristitia carere non posset. Ad ea vero quae dependent ex cognitione & lumine fidei, non pensitat: Deus autem
liberilitate sua aliqua ei sepernaturalia dona conseret, n
522쪽
corporis Immortalitatem, ideoque cum aliis resurget hiamortalis, neque amplius corporis alimentis aliisve necessoriis egebit, nullique infirmitati vel molesti , vel repugnantiae erit obnoxius sed potius laetabitur,Dominumque la dabit. Si tamen aderit in extremo iudicio iudicandus, nonnullorum sententia est,qubdiudicium proprie erit de pec .catis comissis, quib' is paruulus carebit: quin probabileexistimari potest, post generalem omniu resurrectionem, ipsum tunc super terram deficatam repurgatamque habit turum, Deumque ut creatorem & plasmatorem in perpetuum magnificaturum: nam locus debet conuenire locato.
Quum ergo ille corpore immortali resurget, luce Solis 3e aliis delegabilibus bonis naturaliter homini attinentibus, priuari non debet, quibus careret, si opaco & subterraneo carcere clauderetur, quin lucis aspectu pulcherrii norumq; corporum caeli & terrae multisque bonis quae inserta natura de derat, omnino priuaretur, sicq; tristitia haberet, quod sacri doctores negat. Hoc ordine paruulis cum solo originali morietibus,suos campos elyseos imaginari possumus. Tum demum ubi pro omnibus his supra memoratis delictis rogauit Vates, huic suae petitioni addit, secundum misericordiam tuam, &c.
secundum misericordiam tisam memento mei tu, propter bonitatem tuum Domine.
Quasi Deo diceret, ut ampla est misericordia tua,ita & tu ample miserere mei: dc quemadmodum misericordia tua multa est, ita & tu multum miserearis, scilicet ut nusquam punias. Memor esto quidem mei, non secundum iram, qua ego dignus sum, sed secudum misericordia tuam, quae te diagna est.Vide inquit quam fragilis natura ego sum, fac in cum misericordiam, peccata donando, ac gratiam largiedo
propter bonitatem tuam, non propter meritum meum. Mis ERICORDIA ad miseros, B o N I T A s ad omnes
effluit: quum & bonusit sui diffusiuum, propterea inquit
si non per misericordiam,saltem per tuam bonitatem salua me de omnib'periculis. Tu enim fatura bonus, nil nisi bonum Paris,tametsi praeter voluntatem tuam ob peccata no-
523쪽
stra etiam punias. sed hac bonitate allicis,sicut ista seuerita te terres: per oranque autem ego disco sub omnipotenti manu tua semper humiliari. Et interim bonu Deum esse testatur Propheta, qui omnes patientia se a ad poenitentiam Rom.1 expectat, & neminem vult perire, sed cunctos saluos fieri, z.Petihipsi, suffieientia ad assequendam salute, nisi obstiterint, lar- giendo. Typus vero nunc nobis datur qualiter in omni tria Dulatione Deum invocemus: ut simus prudentes, & in ora- 'tionibus visitantes. Quo deprecationis genere rogabat A.. xarias cunalpotete in medio ignis, Danielis cap. 3, Iudicia
vera fecisti Domine, iuxta omnia quae induxisti seper nosequia in veritate & in iudicio induxisti omnia haec propter
peccata nostra. Peccauimus enim & inique egimus,recta tes a te,& deliquimus in omnibus,& praecepta tua non a diuimus, nec obseruauimus, nec secimus sicut praeceperas nobis ut bene nobis esset. Ne, quaesumus, tradas nos in perpetuum propter nomen tuum, & ne dissipes testamentum,' neque auferas mi Hericordiam tuam a nobis, ne confundas nos, sed ne nobiscum iuxta mansuetudinem tuam, de secudum multitudinem misericordiae tuae. Deinde conuertie
David verba sua ad homines, dicens hac fiducia a Deo talia postulo. Nam dulcis & rectus Dominus, &c.
Dulcis rectus Dominus, propter hoc legem dabit desequentibus in uia.
D v L C I s est Dominus, quia pinnitentibus omnia priora peccata dimittit, ubi est gratia sine meritis: & licet cunctos beneficiis praeueniat, ad buc tamen conuersionem de Mattia linquentis e Tectat: pluit seper iustos & in iustos, vitam tribuens his qui merebantur extingui. Merito ergo dulcis di citur,a quo tam suauia dona praestatur. sed etia R. E c T vs est, tanquam qui delictoru poenas exigit: Rectum enim lite in iudicando intelligit David. Rectus itaque est Dominus, quando post frequentes increpationes &longissimas expectationes obsistit malis, humiliat superbos &impios,vit 'dem aliquando sapiant, & erroris sui poeniteant. Pr dicat aute David Deum simul misericordem & iustum,quia dul-
cor misericordis sine rectit ae iustitia non est miserico
524쪽
dia sed pusillanimitas:& iustitia sine misericordia est erit talitas: unde Gregorius, In esse bonis rectoribus debet iuste consulens misericordia,& pie saeuiens disciplina, ne iustitiast aspera,& pietas sit remissa.Sit ergo amor, sed non emolliens: sit zelus, sed non exasperans: sit pietas, sed non pluia qua expedit parces. si Deum amas quod dulcis est,time eu Gen. s. 3c quod rectus est, ut amore & timore Domini simul excitat',i'. legem eius custodias. Ipse est qui iudicauit Adam & Cain,
Gen. io ac totum mundum, immittendo propter hominum peccata
Num. 26 . diluuium. Vide eius iustitiam in primo Angelo,in Sodomareuersione, &in morte filiorum Israel in heremo. Si tibi blandiris per eius dulcem misericordiam, time illius districtam iustitia: non est enim mutata in eo iustitia, sed illa ea dem consimilique virtute iudicii nunc iudicat mundum, qua tunc populum Hebraeum AEgyptiis seruire permisit,& postea ipsum in deserto inlixit. Fac nuquam vindicta iustitiae sis dignus, quia benignitate misericordiae fueris abusus. propter nunc subinfert David, Qimnia dulcis & rectus est Dominus, 1 E G E M dabit peccatorib', hoc est peccatores legi subiiciet,& castigabit delinqu&es, I N via, nocest In vita, quam ideo viaappellat, quia omnes per eam non secus ac per viam transeunt, atque ipse diriget, &c.
Diri et mansisetos in iudicio, iacebit mites uias
uas. Inter Mansuetos & Mites haec videtur esse disserentia: Ni Tas sunt qui nulla furoris accensione turbantur, sed in
lenitate animi iugiter perseuerant,quos non rancor vel ira assicit, sed omnia aequanimiter sustinent:& horum tanta est persemo, ut Dominus huiusce virtutis se magistrum faciat, dicεs, Matthaei ca. 1 r, Discite a me quia mitis sum & humilis corde. In cuius typu & Moyses omniti hominum qui erant super terra mitissimus scribitur. MAN svari autem dici possunt quasi manu consuti, hoc est tolerantes iniurias,non reddentes malum pro malo ineque enim mansuetus irritat, vel irritatur, nocet aut nocere cogitat.Diriget ergo Dominus mansuetos ad meliora, ut ex patientia proficiant, & de virtute in nrtutem procedat. D i R i G E T eos in iudicio, hoc est
525쪽
IM est cum discretione, quasi dignos qui dirigantur: &ne
seducantiir,tutis manu ducet eos non secundum vias carnis aut mundi, sed ex esseris ita domitos reddet,ut semper patienter omnia tolerent, cuncta ratione animi, atque humani offici j eausa sustinentes. Ad mentem iugiter reuocabui, quae quondam dixit Iudicii suis, Memores nos oportet esse quomodo Abrahatentatus est,& per multas tribulationes pro--rebatus,Dei amicuseffectus est. Sic Isaac, sic Iacob, sic Moyses dc omnes qui placuerunt Deo,per multas tribulationes tra-sierunt fideles: illi autem qui tentationes non susceperunt cum timore Domini,& impatientiam suam& improperia murmurationis suae contra Dominum protulerui, exterminati sunt ab exterminatore,& a serpentibus perierunt. Et nos ergo non vicistamur nos pro iis quae patimur, sed reputantes peccatis nostris haec ipsa supplicia minora esse, fla- sella Domini quasi serui qui corripimur ad emendationem&non ad perditionem, euenisse credamus. His &cosimilibus directi a Domino mansueti usque in tempus sustinet parietes,& postea eis redditio iucunditatis. Ecclesiastici cap. t.' MITEs veris,id est lenis animi, quasi naturaliter hoc habentes ,Docebit Deus vias sitas: hoc est pr cepta, pro quora neglectu venerunt flagella. propter Baruch cap. 4.scriptum est, Filij patienter sustinete iram quae superuenit vo-Dis: sicut enim fuit sensus vester ut erraretis a Deo , decies
tantum Iterum conuertentes requiretis eum. Qui enim induxit vobis mala, ipse rursum adducet vobis sempiternam iocunditatem cum salute vestra.Deinde ostedit David quae sint viae Dei Universae, dcc.
Vniuerse uia Domini misericordia oe keritas requirentibus telumentum eius oe resimoniaeius
Per. v I A s, hic sola legis mandatat 3telligere possumus, quae iis qui scriptam legem seruant, pro misericordia dc veritate hasenda sunt: quum manifestum sit Deum misericordia commotum ea Liuisse mandata, & quum vera
etiam contineant, utpote quae a vero Deo sunt cohdita. Legem autem &testamentu dc testimonia appellavit: T a 'ε TAMEN TvM quidem , seu potius iuxta Gr. Hi nolin
526쪽
nis vim, Dispositionem, quia illam disposuit ad silios Ista
ei. TESTIMO Ni A vero, quia in his contestatus est quae futura erant. Sive dum incomprehensibiles sunt viae Domini ad nos ceu creaturas, nunc sub breuitate illas ap-tigin e colligit regius Vates, ostendens quod omnia opera Dei, sunt misericordia & veritas: misericordia quia bonus, veritas quia rectus Dominus. Haec duo in omni opere Domini sunt: quia quicquid facit aut misericorditer agit, aut iuste, quin semper in cunctis diuinis effectibus inuenitur rectitudo de aliquid gratuitum. Neque enim dum punit etiam damnatos, obliuiscitur misereri, sed sic adhuc continet in ira misericordias suas, non quod tandem ipsi aliquando liberabutur quemadmodum erronee credidit Origenes sed quia nuquam tam acerbe eos punit, quin adhuc ex iustitia, si vellet,acerbius punire posset:peccatum enim quia contra bonum infinitum, infinite demeritorium est. lata siquidem est offensa, quantus&ille qui offenditur. Similiter quando praemiat,tametsi ex misericordia acceptet bona quς Dcini', tamen pro talibus ex pacto eius merces debetur. Vnde in ad Timotheum, dicenat Paulus, Bonum ceriamen certaui. cursum consummaui, fidem seruaui, in reliquo reposita est mihi corona iustitiae quam reddet mihi Dominus in illa die iustus iudex. Testamentum autem eius insuper est, quo ille Deus noster & nos populus eius. Testimonia vero eius etiaappellantur quaecunque nobis testimonium perhibent de Deo, siue sint opera naturalia, siue miraculosa, & proinde
his qui curam habent & diuini pacti & diuinorum testimoniorum, omnia diuina opera sunt misericordia & veritas. Certo autem ille tenet has vias Domini, qui expertus mis ricordiam, deponit superbiam, dc seueritatem iudicis rese
midat. Tum demum subnectit regius Psaltes, Ergo propter nomen,&c. ' .
Propter nomen tuli Domine,praphiaberis peccato meo,multum est enim.
Dicit Domino David, quia misericors appellaris 3: boam , propter hoc quisb propitius esto peccato meo, quod antea commisi, M v x τ v Μ est enim, si ad eam munditiam
527쪽
comparetur, quam praestare debuissent. More autem sit plicantium,&ee confidentia magna proponentium peti tionem tanquam exaudiendam, ne videatur sub dubio petere, ait, pROOTιABER. as peccato meo, hoc est Misereberis oblato tibi sacrificio spiritus contribulati de cordis contriti. Verba autem quae sequuntur, Etenim M V I.
tum est peccatum etiam in persona Ecclesiae dicta esse acciapi possunt, ut qui se pratalicat esse mundos sicut Catharista' intelligant se portionem cum sancta Ecclesia non habere. adiu enim hic mortaliter vivimus, sine multo peccatono possiimus: nam in multis offendimus omnes. Quis Iacob. Denim nostrum potest vitio non subiacere, quum etiam pro otioso verbo reddituri simus rationem in di e iudicij 3 si Matth. it ira & sermonis iniuria atque interdum iocus iudicio concilioque, S gehennae ignibus delegatur, quid merebitur
turpium rerum appetitio & auaritia, quae radix est omniumalorum 3Praeterea animo mentόque reuolue quod scri- I. Timo. bit Mattha us, Si inquit offers munus tuum ad altare, & Mart. s. ibi fueris recordatus quia frater tuus habet aliquid aduersus te, dimitte ibi munus tuum ante altare, & vade, pri-mlim reconciliare fratri tuo, dc tunc veniens offeres munus tuum. Meae est potestatis ut non habeam aliquid contra fiatrem meum, ut autem ille aduersus me habeat aut non habeat, in illius voluntate consistit. Quid ergo faciamsi ille reconciliari noluerit Obsecrem 3 Flectam genua sed audire contemnet An obtorto collo nolentem in ius amicitia traham 3 Et quae est maior inimicitia quam amicitias necessitate sociare Neque enim dixit, Roga eum ut tibi cocilietur, sed Reconciliare primum fratri tuo, de sic ori- res munus tuum ad altare. Non quod impossibilia Deus, praeceperit: sed in tantum patientiae culmen ascendit, ut quam facillimum sit labi in via mandatorum eius' &propterea nunc vere omnis homo Domino dicat, Peccatum meum multum est enim. sed quum ita sit ait David Quis est homo, occaetera.
528쪽
est homo qui timet Dominum,legem statuit
Hic agit de aeternis laborans, & orans o & ipse de totus Israel a praenarratis malis liberetur praemittit autem interrogationem, sciscitans quis timeat Dominum: qnod si quis talis inueniatur, audi quae retributiones ei promittuntur,1 E G a M inquit statuit ei in via, quam liber apprehendit, ne impune iam peccet. Diuersae enim viae sint eorum qui saluantur, hoc est diuersae vitae acc5uersationes: alia enim ratio vitae est hominum in commune vivetium : alia eorum qui solitariam vitam degunt: alii etiam agendi vitam deligunt: alii contemplandi: alii vero aliam. Nam ut inquit Matthaeus) in regno Ecclesiae, duo in agro, puta praelati, quorum munus est laborare circa ovile c H R i s T i: duo molentes in mola, quales sunt dediti lucris & negotiis secularibus :& duo in lecto, qui in requie contemplationis degunt. Omnes tamen huiuscemodi rationes ad Deum du-
eunt, & quacunque sibi elegerit is qui timet Dominum, in ea Dominus illi eritp raeceptor, & docebit semper lege sita, quid ei amplectendum quidve fugiendum sit, ut ad ea quae elegit, deflectatur. Simile huic loquutus emoy ses ad populum Israel, Deuteronomi 3 cap. 3o, in promulgatione legis,dices, Testes inuoco hodie caelum & terram, qudd proposuerim vobis vitam &bonu, scilicet si obedirent:& econtrario mortem &malum,puta quando contemnerent. Elige ergo inquit vita & viues: Diligas Dominu Deum tuum de illi adhaereas:ipse enim est vita tua, & longitudo dierum tuorum. At ubi Propheta egit de perseueratia in lege, protinus subdit de praemio, asseverans, Anima eius, Sc.
Anima eius in bonis demorabitur, semen eius
Nunc testatur David quod anima timentis Deum&legem eius obseruantis, non redit in AEgyptum, sed i M nis gratiae quasi in deliciis hic demorabitur, atque etiam simul si non in re,tamen in spe aliquantisper futuris bonis gloriae fruetur. Delectatur enim lege Dei secundu interiorem ho-
529쪽
i mi homine, coclestibus de Meriis inardescit, spiritalibus Rom.
studiis inhaeret, in cunctis operibus bonis se exercet: atque dum adhuc praemia illa suspensa int, quae nec oculus vivit, r. Cor. v. nec auris audiuit, modo tame futuri praemij certissima spei delectatione pascitur, sicque pergrate expectat semen via delicet opus situm bonum, quod vere seminat quum bene agit,& ex quo fructus colligitur haereditatum terram, non utique terram Iudaeae, nec terram huius mundi, non terram Gen 3 maledictam, spinas & tribulos afferentem, quam crudelis.
simus quisque bellator magis possidet, sed terram quam Psalmista alio loco des erat dicens, Credo videre bona Psab ας
Domini in terra viventium: quam non comedit draco, quae non est sinus mortuorum:& tunc possessio iusti nulla viterius expulsione turbabitur. Sed nunc reminiscentia desy-deri j quo populus Hebraeus quondam petiit possidere te
ram promissionis, eum allicit Propheta ad hanc aeternam possessionem amplectendam. Pergrata siquidem ideo erat Iuchaeis liberorum procreatio, ut terram patribus suis promissam iugiter habitarent, atque ideo rememorato desy-derio, nunc eos pellicit vates ad terram supernae Hierusa Iem cuius ista fuit umbra magis perquirendam. promittit
quoq; quod ij qui Deu timuerint, filios habituri sint illius
utriusque terrae haeredes. Neque sententia Hieronymi, epistola ad Dardanii improbabile est pollicitatione terr pro missionis facta patribus,intelligenda esse per allegoria de terra Iudaeaema Abraha ad que primu facta est promissio, dicente Domino, Tibi dabo terra hanc & semini tuo, iuxta Stephani in C H R i s T o primi martyris cocionem, ne ve- Acto. 7.stigium quide pedis huius terrae dicitur accepi me. Ita enim scriptum est, Tunc egressus de terra Chald. aeorii, habitauit in Carram, & inde postquam mortitus est pater eius, migrauit in terram in qua vos nunc habitatis, & non dedit ei possessionem, ne vestigium quidem pedis, quam repromisit dare ei in possessione & semini eius post eum. At ne forsitan lectoris tacita cogitatio trahat eum ad illam intelligentia,ut quod non est datu parenti, reddatur posteris. Vaselectionis loquiturad Hebraeos, Fide, qui vocatur Abraha. Aeb. Ita
obediuit egredi in locu que accepturus erat in possessione L. q.
530쪽
di egressus est nesciens quo iret: fide peregrinatus est in terra promissionis quasi in aliena, in raDernaculis habitans cum Isaae & Iacob & cohaeredibus eiusdem promissionis. Expectauit enim fundamentum habentem ciuitatem, cuius artifex & creator Deus est. Et iterum quum de Abel de Heb. II. Enoch, Noe, sarraque dixisset intulit, Iuxta fidem mortui sunt ij omnes no acceptis repromissionibus, sed procul eas videntes, & salutantes &confitentes quia peregrini & aduerue erant super terram. Qui enim haec loquuntur, ostendunt quod quaerant patriam,& siquidem illius recordabantur de qua egressi erant, habebant tempus ut reuerteretur: nunc vero meliorem dejderant, id est caelestem. Multis. que in medio sanctis commemoratis ad extremum intulit, Et ij omnes testimoniu habentes in fide, non acceperiat repromissione, Deo de nobis melius quid prouidente, ne sine Hebr. it. nobi a perfecti fierent. Accessimus enim ad montem Sion,& ciuitatem Dei viventis Hierusalem caelestem, & multorum milium Angelorum frequentiam, & Ecclesiam primitivorum qui scripti sunt in canis. Haec Hieronymus ad explicandum quid aptissime in sacris significet Terra promissionis. Postea addit Psalmographus unde timentibus Deum tanta erit in bono perseuerantia, quia videlicet interim Firmamentum,&c.
Firmamentum est Dominus timentibus eum, Orestamentum ipsius ut manifestetur illis.
In hoc versiculo diligenter credentium animos menti c.' que roborauit Propheta. Nam etsi timor videtur esse infirmorum,& homo natura sua mutabilis fragilis & infirmus si, Dominus tamen firmanactum, robur ac murus est timtatibus eum.Nos quando imbecilles tunc a Deo per hunc timore hortamur ne ab huius seculi turbinibus quatiamur: de nomen Domini , quod glorificatum est per orbem terra-
. Tum, firmat timentes eum. Verum enimuero animaduertequod dicit timentibus eum in ista enim superbis & temerariis non promittit:& intuere quam vim habeant verba di posita: nempe sic humanus timor dissidentiam tribuit, diuinus aut pei firmameia conc*dit. Est enim sicut tiriaca