장음표시 사용
531쪽
1iuae expellit venenum: nam quemadinodum tinaca partime tiro efficitur serpente, altariae est antidotum contra venenii: ita huiusmodi timor partim de peccatas oritur,& tamen
Ieccata expellit, Ecclesiastici cap. i, Timor Dom ini expelit peccatu. unde Gregorius s. Morallia, In via Dei a timore inchoabitur, ut ad fortitudine veniatur. Nam sicut in via seculi audacia fortitudine, ita in via Dei,audacia debilitatefacit:& sicut in via seculi timor debilitatem, ita in via Dei, timor fortitudine tribuit.Prouerbioru ca. I , In timore Domini fiducia fortitudinis. Addit regius Palles quod lex Domini, hoc pacto verecudis declarabit, quod Deus est fortitudo timentiu eu: ita enim lex omnibus pollicetur. Vel Testamentum ponit David pro quocunque diuino documeto, Tod docet quae agenda sunt: nec tantum quς agenda, sedim etiam diuina mysteria: quod Domini lex iis praestare Q- Iet, qui mulli ac puri ad eam accesserint. Vnde magnu mortalibus beneficiu est quod Deus aptat pactum legis suae non ad iudicium seu damnationem, sed ad fructu sciedi salubriter. Nam scientia salutis easbia est quae vere scientia nominari potest, Deuteronomij cap. , Haec est vestra sapietia&intellectus: sola enim sapida est qui introducit Dei amore. Sapientia siquidem Philosophorum potius ad elationis tumorem perducebat. Itaque imprimis istud est amplectendum nimisq; necessarium, ut lex Dei, ipsius munere declaretur, sine quo nec intelligere quicquam boni possismus,
nec perficere laudanda valemus. Verum enimuero quia talia dessi erantibus laqueus ponitur ab inimico, subnectit
Oculi mei semper ad Dominum, quoniam ipse uellit de laqueo pedes meos.
Ecce fiducia quam habebat regius Vates in Deo liberante eum de omnibus inimicis suis. Et coprimis assimilat L A-so seu reti, tum coniurationem 3c fraudes quas patiebatur ab Absalon, tum alias spiritualium hostium decipulas. Pulcherrime autem cognoscitur hic facta diuersitast nasolent qui ambulant, semper caute prospicere in terram
ante pedes seos, ne quid sit offendiculi quod eos iu via in is L. iij.
532쪽
dere faciat. Nunc autem Propheta ut tuid ambulet, non Interram vertit oculos, sed intenta mente intuetur Deu, qui eripiat de laqueo diaboli PEDE s, hoc est tensus de alte- eius eius. Itaque modo o C V LO s animae intelligit, quos intentos semper habebat ad Deum: nouerat enim quod ipse ius pedes a laqueis extraheret,&ab inuisibilium ini Eccle. 2. micorum insidiis. Chapropter loquitur Ecclesiastes, sapientis oculi in capite eius, stultus in tenebris ambulat. Sapientis siquidem oculi,diuina contemplantur, stulti autem, in terra defiguntur, & ideo stultos in solis terrenis ambulans,vero lumine caret, & facile per voluptates seculi capitur. Nemo sane evellitur a mundo, nisi cuius intentio & des derium ad alta subleuatur. Semper ergo homo intendat in omnibus quae Dei sunt, & Deus eum Otentationibus de tribulationibus tandem liberabit, quem- Hiere iZ admodum testatur Hieremias dicens, Benedictus vir qui confidit in Domino, & erit Dominus fiducia eius, & non timebit quum venerit aestus,vel tempus persequutionis, vel dies iudicis. Quocirca Apocalypsis cap. 9. praeceptuni est locustis, id est persequutoribus, ne laedant electos. Aix
enim CHRIs Tvs Ioan. cap. 1 a, oues meae no peribunt in aeternit,& non rapiet eas quisquam de manu mea. Fur Alatro nil il possunt contra illos, quos nouit Deus esse suos.
Sed quia ego aspicio ad te o Domine & tu inquit Dauida
Respice in miserere mei,ivia unisus .paversum
More humano alloquitur Deum Propheta ,tanquam auersum a se, ut vertatur adipsum, & compatiatur miseriar eius, Sc dicit se pauperem dc unicum, ut hinc maximam indigentiam diuini auxilii significet, atque amplius Dei misericordiam sibi conciliet. v M i e v s autem suit David seu solitarius, quasi solus esset & ab aliis destitutus, quan-α. Reg. Is do fugit a facie Absalon. vel unicus erat, qui paucos socios hac in fuga habebat, quemmina odum dicitur Rex incedere solusiquando paucis conestatus incedit. ν Α v P ER E M etiam
533쪽
, a M etia se appellat, velliti miidano omni spoliatu auxilio.
Ecce igitur cur nuc Domino dicit, It v s P I C E pietatis aia fectu in adiutorium meum. Istae sunt quas modo addit misericordit amplissimae causae, quandoquidem unicus plus amatur, pauperrimo plus compatimur. Tali deuoto planctu 'animique humiliatione iratus flectendus est Deus. Sapiens enim resera, iram Dei non diu permansuram, quando pro- perans homo sine querela deprecatur, proferens petiti nis siuae scutum, humilem orationem, quia bonus Dominus, di consortans in die tribulationis, qui & melius nouit nostram necessitatem quam nosipsi: neque vacui tandem aliquando ab eo discedemus, sed ipse clementer nos aspiciet, ut cum Propheta saepe unusquisque nostrum dicere possit, Assumpsit me de aquis multis . sic Elias solus remansit, & x 7. Hieremias itus seclit&fleuit, a malis omnibus separatus. Reg Is Posth. aec iterum David Dominum excitat ad misericordiam Hiere, is. dicens, T ribulationes, &c.
Tribulationes cordu mei multiplicat unt: de
COR D is tribulationes dicit, quia siue a malignitate hominum, siue a cogitationibus, & ab animi passionibus afflictiones omnes semper deferuntur ad cor,& ear multiplicatae erant Davidi, quum multi in fauorem Absalonis eu per- 2. Reg. Is 'querentur abundante iniquitate & refragescente charita- Mattii. 2 ite. Necesse siquidem erat ut copiosi, fasce angustiarum d primeretur, qui passim & a multis in igebatur. Aduersa auiatem, congrue vocat NEC Essi TATEs, quia necessaria Esunt omnibus pie vivere volentibus, &haec necesse est eos
propter Deum tolerare usique in finem, ut salui fiant, quem admodii scriptu est Lucae cap. 14, Qui non baiulat cruce sua & venit post me, n5 potest me' esse discipulus. Crux enim a cruciatu dicitur, que semper fideli est portada, ut amor Christi ostendatur. Duobus autem modis baiulatur, quu scilicet vel per abstinentia caro affligitur & cocupiscetia domatur, vel per patientia alias malorum tutationes sentimus, modo tribulationes daemonii &vitiora, modo persequutiones tyranom,hqreticoru, ac hypocritaru sustinedo. Itaq; quata cu
534쪽
impatientia vel desidia inter huius seculi procellas nauigiamus, tunc in nobis C H R i s T V s dormit, Sc ideo procella venti des hendit in stagnum, n5sque periclitamur. In nobis igitur per patientiam & opera sedulam suscitandus est i η Lue t. 3 V S ceu nostra salus, quem discipuli in procellis nauigates inuocauerunt, clamantes, Praeceptor, perimus: at ille su gens increpavit ventum, & tempestatem aquae, Sc cessauit, de facta est tranquillitas. Dixit autem discipulis, Lucae cap. 8, Vbi est fides vestra 3 Ecce C H R i s T v s increpat nostra. in se diffidentiam, necnon arrogantiam ac impatientiam ex aduersitatibus conceptam. Nam ipse ventis & mari imperat, &obediunt e . Ergo nos tumidi & importuni ac im- Iatientes homines per ventum & mare significati, Deo no- is patientiam praecipienti obedire debemus. Sed nuncDavid memor omnium quae Uuntur in seculo, clamat ad Dominum , ut de seculi necesuratibus liberetur, & ideo Vide inquit humilitatem,&c.
vide humilitatem meum, oe laborem meum: dimitte uniuersa debecta mea.
Ac si dixisset, Sint haec quae patior accepta coram te ad via
niam peccatorum meoru :&per HUMILITATE Miux
ta historiae sensum,corporis ac viriunt infirmitatem intellige aduersus tantam inimicorum potentia. Simili modo per L A B O R Ε Μ, corporis defatigationem accipe, quam perpessus est quu fugiens inimicos, multis in angustiis versareatur. Sive iuxta spiritualem intellectu, v I n a, id est propitius respice,& gratam habe bumilitate cordis cotriti, qua' tribulationem, quae poena peccati est, humiliter & aequanimiter tolero. Neque immerito contritionis suae meminit: Psal. o. maximum sane Deo sacrificium est cor cotritum. Hinc filii Num zi. Istael quum peccassent,& per negligentiam mandatu Do mini tra ressi fuissent, atque deliquissent, consessi sunt pec 2. Paralip. catum suum. Iosaphat quoque dedit consilium populo, ut χο, consena voce confiterentur Domino. Ideo Esdras ad Iu-δ. Lia. i P. daeos inquit, Vos trangressi estis,& nunc date confessionem Domino Deo Patrii vestroru,&facite placitum et' donec auertator iraDei nostri a nobis seper populo hoc. Attede ii super
535쪽
snper ait David laborem meum quem ex abstinctia,ex stabilitate,ex terreno accubitu,atque ex caeteris aliis virtutum operationibus sustineo. Labor etia iusti est, quia multis persequutionibus,multaque contentione hic fatigatur,&semper prauorum obiectionibus lacessitus, nulla hic optati pacis reqine conquiescit: sed peccantes tectos atque latentes patitur diuino reseruari iudicio. Merito ergo post tantaquet suffert, remitti sibi peccata omnia precatur, quia piae tolerantiae durissimus labor clementia iudicissem per expectat. Illud autem considera quomodo non selum abstinere o-Iortet a peccatis,sed multa etiam humilitate opus est & la- ore, ad hoc ut plene cuipiam peccata remittantur, sequiatur, Respice,& caetera.
Restice inimicos meo quoniam multiplicati sunt,
Narrat inimicos suos multiplicatos. Nam ut tradit historia Regum totum fere regnii sequebatur Absalone. Di-
cedo aute, REsPICE inimicos meos: pro ipsis orat, ut resipiscat: nam quos Deus respicit, Ocyus ipsos conuertit, sicut in Euagelio Petru Dominus respexit ut fieret:& in hoc maxima Dauidis charitas apparet,qui non solum amicis, sed Se inimicis bene precatur, neque multorum perditionem serre potest. Minus enim magnu est erga eum esse beneuolum sue etiam beneficii, qui tibi mali nihil fecerit. Illud multo gradius & magnificentissim bonitatis est,ut lusi quoque inimicii diligas, & ei qui tibi malu vult,& si potest, facit: tu bonusemper velis,faciasque quia possis, audiens dicente I E-s v M , Diligite inimicos vestros, benefacite his qui vos o derunt,& orate pro his qui vos persequuntur. Sed me inquit Vates iniquo odio oderunt homine, qui nihil mali unquam eis operatus sum. Et vere IN I o odio oderant, quia dum pro ipsis orationem funderet, illi tame eu persequi nulla intermissione cessabis, nec vitia in eo, sed natura ipsam oderat: unde nunc Iniquu odium ad distinctione iusti dicitur: AEquu enim odium est quuodio habetur culpa de diligitur natura: semper enim natura tanqua creatura Dei bona in homine, amanda est. Sed neque visibiles inimicoa2. Reg. is Luc. ac 'Mauli. s.
536쪽
suos inlucia aliqua affecerat David, neque damnum aut lumniam in eos intulerat: similiter neque inuisibiles , quias peccauerat, non illos, sed seipsum laeserat. Restat igitur venullam aduersus eum iustam odii occasionem haberent: sed totum quod erat, ex sola oriebatur inuidia. proinde nunc sabnectit. Custodi,&c.
Custidi animam meam,sterae mmon erub
David siupplicat ut custodiatur Se eripiatur ab omni malo: timebat enim mori in illa persecutione Absalonis & ideo orans Domino dicit, C V s T o D r anima meam, id est vita meam: per anima siquidem corpus simul intellige ea enim est quae corpus moderatur: vel aliter, Custodi anima ab inuisibilibus, nimirum inimicis, ne declinem ad imitationem eorum, & talibus insidiis peream: a Rull me, sensibilibus scilicet hostibus, qui corpus meum in sua potestate habere perquirunt, & a perplexitate, qua mihi falsi fratres miscentur, qua nihil periculosius, quia nulla pestis efficacior ad nocendum, quam familiaris inimicus. NON erubescat neque hic neque in futuro erubescenda committedo, si forte insurgant aduersum me hostes maligni. sciens enim inquit)quia qui sperant in te, a concepta spe non frustrantur. oro ne confundar, quum & ipse sperauerim in te. Ipsum eligit inuocare, qui nescit pie supplicantes abiicere, & certe non meretur erubescere, qui spem suam agnoscitur in tanta virtute collocasse: atque quum persecti sic se spei sortitudine roborant,caeteros sui exemplo ad consimile opus trahut: Vnde subditur, Innocentes, 3 c.
Innocentes oe redis adhaeserunt mihi, quia su
Eode Psa. De praeteritis rebus est sermo: alibi enim ait, Et te expectans non sum confusus. Multos inquit ad aemulationem. attraxi, ac persuasi ex iis quet mihi contigisse viderat,te solum verum adiutorem esse ac minime fallacem: unde etiam ADHAEs Ea v NT mihi, hoc est meo lege amicitiae colIigati sunt, quoniam recte sentiens te expectaui. sed quina
537쪽
sunt hi3qusciique scilicet innocentes & recti: I N M o e ηT E s quidem moribus, R. E c T r autem & fide & corde: quos non frangit aduersitas vel prosperitas, qui caelestem patriam appetunt, quique sicut disiungi a malis, ita adhaerere cupiunt bonis, ut sese inuicem verbis Se moribus aedificent:&bona sua per charitatem sibi communicent: quatenus in bono alter crescat ex altero. Hi omnes inquit) sicut collo adhaeret caput, & membra in eodem corpore continentur, ita dc mihi integritate animi de pia longanimitate conglutinati sunt:quoniam non defeci ut imitarer malos,
sed s v s T i N v i te, expectans vetitationem ultim. ae messis tuae. Quapropter concludit, iam Exaudi me, ut per me alij pariter tibi gratias agant. Interim tamen Libera Deus
Libera Deus Isi uel ex omnibus tribulationi
Nonnulli hoc in loeo legunt, Redime Deus Israel,tanquam non sufficiat Prophetae orare pro vita & liberatione sua: sed pro toto populo in tribulatione posito rogat: Redime inquit quasi venditum populum fraudibus Absalonis, quem quidem populum, Israelem cognominauit,ut meritum Patriarchae patris populi commemoraret. Et hunc ait redime quidem ex omnibus tribulationibus suis, ut o mni ex parte libertate selita gaudeat. Praesens etiam deprecatio pro populo quem ad suam visionem & ad diuina contemplanda praeparauerit Dominus, intelligi potest, videlicet non solum praesentibus malis non cedat, sed neq; futu ris aliquando laedatur, ut magis quiete & deuote possit semper Altissimo seruire,& non tantum euadat eas angustias quas foris, sed etiam quas intus tolerat Itaque nos ipsum iugiter deprecemur ut viventes immaculati, ab infernaliabus ansustiis liberari mereamur. 2.Reg. is
538쪽
Nonnulli pro titulo legiat, Pralmus ipsi David: Hieronymus autem ad veritatem Hebraicam hoc unicum verbum
pro titulo ponit David, &yr mittitur litera Lamed ut aliquibus placet ad designandum quod Dauid est dativi casus. Quae omnia satis indicat hunc Psalmum Davide suis se aeditum sed quando & quo tempore, controuersia est. Dicunt aliqui quod hunc Psalmum beatus Dauid eo tempore conscripsit quando Saulem fugiens apud Philistaeos commoratus est. Aliorum sententia est quod Dauid hunc Psalmum fecerit post mortem Saulis, quando eum adhuc sola Tribus Iuda in Hebro sequebatur, petes reliquas alias Tribus etiam sibi in regnum dari: nam quemadmodum stribi-3-Reg 7 tur 1. Regum cap. 3. facta est longa concertatio inter domum David & inter domum Saulis, tametsi David proficiens,& semper seipse robustior, domus autem Saul decrescens quotidie. Si autem ex his quς clara sunt, coniicere vis quae hic tractat Psalmographus, imprimis liquet quod nulla de inimicis fit mentio : constat etiam quod Dauid nunc offert se rigoroso examini diuini iudicij: clarum insuper est quod iam dilexerat locum domus Dei inter alia multa bona quae dicit se fecisse,& promittit facere. Quae omnia si stamul coserantur, hinc forte apparet quod Dauid a to regno , antequam adulterium & homicidiu perpetrasset, c5- posuit hunc Psalmu,voles per ipsum iustificare coram Deo causam adepti regni, scilicet quod non malis artibus, sed cuomni rectitudine, tum seruata, tum seruanda ambulauit, 3c propterea nullius meminit inimici: propterea petit a Deo rigorosi examinis censuram: propterea tot bona sua opera commemorat,& mala a quibus abstinuit propterea pi aistem suam erga domum Domini citat. Et si diligentius singula collata fuerint, no abonum erit dicere quod Psalmus iste aeditus fuit in principio quando Dauid factus est Rex z. Reg s. super totum Israel, &dispositit transferre arcam Domini
539쪽
sn montem Sion ut dicitur i.Paralip. cap. 13, nam illi tempori quadrat omnia, & iustificatio causae regni tunc adepti, dc pius assectus erga domum Domini, & non cofensisse malis gestis,& petitio segregationis a malis. Itaq; nunc Dauid
Domino ait, I v D I c A me, Dominemo essem ausus dicere, nisi misericordia tua ante oculos meos esset. Cert' ergo quod iudicia tua adiuuent me, ideo ausus sum dicere, Iudica me, Domine. Vnde nunc petit David iudicio discussionis de rigorosi examinis iudicari a Deo, non simpliciter de absolute, sed in causa regni: qua ex re soluitur quanto obiicies m alibi dicit, Non intres in iudiciu cum seruo tuo Do - PQ. et smine: tametsi enim inquit omnia noueris, in hoc tamen confido quod hactenus in innocentia mea ingressus sum
in negotio regni: dc per INNOCENTIA M, longanimitatem ac patientiam suam intelligit:quippe qui multis iniuriis affectus est a Saule,& tamen iniuriam in eum nullam retulit, licet 'pius potuerit, queadmodum ex Regum historia perspicere licet. Verii enimuero ut praecedentia non ex prssumptione animi, quin potius certitudine misericordia Dei dicta intelligas, idcirco subnectitur, a T in Domino sperans, non infirmabor:non enim in homine sinquit non in fortitudine sequacium confisus sum, sed in diuina
electione oua me minimum inter fratres ad reoni iura πο- . .
Haec autem verba etiam ad inimicos diriguntur. Insuper Psalmus iste de homine& C H R I s T o testatur, Momnis Ecclesiae in C H R. I s T operfectae continet vocem. Et hiepetitione iudicij tantum sequestratio maloru que fit in examine Domini, cognoscitur a bono merito decenter optari. Quapropter non est hic detestabilis arrogatia meritorum, sed iusta postulatio seruientis, ut sequestretur a pessimis, ne cum malis habeat portionem :&hoc facit ut a quibus moribus differt, ab his etiam aeterna electione separetur: atq; hic videns vir sanctus bonos cum malis, grana cum paleis permixta, ab his orat saltem in futuro seculo, loco diuidi, venon inter hoedos sed inter oues sede habeat. Sequitur auis
540쪽
liuiusce rei meritum, o N i A M inquit In Innocentuinea ingressus sum vias, scilicet vitae, inter peccatores innocenter transcurrendo,& propterea ego semper in Domino sperans, nuuluam infirmabor, quemadmodum paleae ante ipsam ventilationem a vento superbiae rapiuntur. Et hic est vera innocentia, in Domini virtute omni tempore confidere, ne possit quenquam aliqua infirmitas peccatorum aggravare.Veruntamen subnectit is iustus, Nequid occultorum delictorum me lateat & in me remaneat, Proba me Domine & tenta me, &c.
Proba me Domin intenta me, ure renes meos e cor meum. i Si de Davide sermo est,non ut extollens se hoc dicit, sed
veluti duo haec rogans atque obsecrans: P R o B A R I nimirum de praeteritis vitae suae actionibus, hoc est, examinari & exquiri eam ratione: & T s N T A R I, hoc est experi-
metum ab eo sumi in futurum, an ita se gestiirus sit, ut olim sesserat. Atque sic rigorosum proponit examen siib similitudine examinandi argenti seu auri, tanquam aperte Domino dixisset, Scrutare subtilissime me, & intima quaeque mea, & me inuenies mundum in causa adepti regni: neque enim ait)ego aut regnum concupiui, aut in Saulem vel domum eius iniurias ullas retuli: id patuit in morte Abner a
Ioab,metu proprij principatus & honoris ut dicit Iose-I hus occisi, cuius interitum animo quide grauissime do-uit David,tendens ad Deum dexteram,&coram.omnipopulo clamans quod non fuisset in Abner interitu consentiens, nec suo mandato nec consilio fuisset extinctus,& maledicta ponens valde grauissima cotra illum qui Abner occiderat, & domum eius uniuersam: sepeliuitq; eum in He bron valde decenter, ostendens religionem circa vivos, &tristitiam circa defiinctos: sicque cognouit omne 'lgus Muniuersus Israel in die illa quoniam non actum suisset a rege ut occideretur Abner filius Ner. Tantundem patuit in
morte Isboseth filij saul ex insidiis per Rechab & Bannaa