장음표시 사용
561쪽
Suxilio. Potuerant castra consistere & in praeliu non descen idere, sed nuc ipsum saeuu certame adiicit, ut nihil eoru metuere videatur, quae terrabilia putat homines. s r exurgat, id est si subita inquit in me concertatio, quasi ferues pro- cella prosiliat, de si moueatur aduersum me pugnae, cofides
simi possit Do' qui est spes mea iniqua tela in inimicoru ora detorquere..id mihi facit bellu 3potest mihi auferre
spem mea3potest mihi auferre quod dat omnipotens 3Sicut no vincitur qui dat, sic no aufertur quod dat. Ergo quia nobis nemo potest auferre quod dat Deus, nisi primu isse voluerit nihil timeam' praeter eu. Quicquid aliud fremuerit, quicquid aliud superbierit aduersus nos, no timeat cor nostra. Et merito qde, quia iquit David Vna petij aDno,&c.
Vnum peti, i Domino,hanc requiram,ut inham
rem in domo Domini,omnibus diebus vitae mea.
Nunc ostenditur deuotus affectus Dauidis ad domu Domini, insinuando quod tant persectionis erat, ut non tanti faceret adeptionem regni, quanti aestiinabat lissequution εvoti sui erga domum Domini. Postquam inquit liberatus sum, petitionem unam petij a Domino: ita enim subintelligendu est. Tantis ergo ait)ego beneficiis assectus a Deo,
tam propitium & salutare numen expertus, unum quq ro, unum votis omnibus expeto, ut pace parta conquiescam iasanctissimo templo Dei mei, & canendis eius laudibus rebusque diuinis contemplandis reliquam vitam consumam. Et ad literam statim adimplere conatus est hoc David,sta- a. Reg. 7. tuens domum suam iuxta domum Domini, exemplo Moysi, ducis populi, cui ordinatum est a Deo ut habitaret iuxta ostium domus Domini, quemadmodum scriptum est Numer. 3, Castrametabuntur ante tabernaculum foederis, id est Moyses & Aaron, cum filiis suis, habetes custodiam Sanctuarii in medio filiorum Israel. Rursus vero stylum ad pugilem CHRIsTr conuertendo, hoc in loco annotat Hieronymus qualiter quidam putat hic unam charitatem, siue gratiam aut certe unam petitionem dici quum aliat)verbum Hebraeum absolute unum neutrali genere sonet,
αque propterea sit legendum, unum petij a Domino, hoc
562쪽
Psal. Dς. requiram,videlicet ut quailiu in hac vita sunt,nullae aduersitates me excludant denumero eorum qui unitate dcveritatem Dominicae fidei per orbem terraru tenent. Sed vide quod non paruo tempore, quin omnibus diebus vitae suae petit habitare in domo Domini. D o M v s aute Domini, futuram requiem designati. sicut Tabernaculu quod peregrinantium & militantium est hanc militantem Ecclesiam significat. Petit ergo ut qui nunc ad tempus habitae in tabernaculo,tandem tuto habitet in domo Domini non manu facta, sed aeterna in cilis. Qu9modo ergo metuat,cui tuc omnis vita secura estZOvna dulcis & tuta domus, qualido nos excipies, quado nos de te satiabist Et quare ita optet fidelis, addidit Psalmographus dicens, Ut videam,&c.
Vt uideam uoluntatem Domino ρο ut item tem
Iam petit Regius propheta arcanorum Dei fieri particeps, quς nouerat in templo sepiuscule reuelari, unde Prophetae Latino vocabulo Videntes nominati sunt, ut patet 1. Regum cap. 9. Et Arca, nuncupata est Arca testimonij, quum responsa Dei, &quaedam humanis iensibus darentur signa ex illius Arcae loco: sicuti scriptum est I. Regu 3. de Samuele dormiente in ambitu templi,ubi erat haec Arca Dei, cui facta est reuelatio desertionis domus Heli: & consimili ratione, tempore peregrinationis in heremo, Tabernaculum quod portabant sacerdotes, in quo custodiebantur & Arca & Lex, appellatum est Tabernaculu teitimonis: neque tantu ex illius Arcae loco plures voces formatae sunt, sed & plura magni testimo iiij miracula reddita. Nam dum cum terram promissionis intrantibus, eadem Arca tranuret Iosue 3- Iordanem, fluuius ex parte superiore subsistens ex inferiore decurrus, R ipsi & populo siccum pr. uit transeundi locum. Deinde muri ciuitatis, quae prima hostilis occurrit, Iosue s. more Gentium Deos plurimos colens, septies eadem Arca circumacta, repente ceciderui, nulla manu oppugnati, nullo ariete percussi. Post hoc etiam quum iam in terra promissionis essent fili j Israel,& eadem Arca propter eoru peccata fuisset ab hostibus capta, hi qui eam csxperant, in tu plo Dei
563쪽
plo Dei sui quem colebant, honorifice collocarunt, abeun- 2. Reg. s. t Ssque recluserunt, sed aperto postero die simulachrum cui supplicabant inuenerui collapsum, deformit&que confractum, deinde ipsi prodigiis acti deformiusque puniti, Arcadiuini testimonii populo a quo coeperat, reddideriit. Qiijd 6 .mitu igitur si nune David in hac Arca, de diuina voluntate edoceri speret, petatque propterea visitare temptu sanctum Domini, in quo huiusmodi Arca custodiebatur Sed Augu- sinus hoc in loco legit, Vt cotemplet delectatione Domini Sc protegat a templo eius:quasi vir fidelis dicat, Hae de causa in domo Domini habitationem habere desydero, ut delectatione afficiar cotemplado ea quibus ipse Dominus delectatur:praeterea etia illic semper adesse cupio, ut perspicia nuquid forte aliquod officiu aut eoru ali uid quae ad diuinum cultu debentur, omissum aut neglectit sit. Adeo q uippe Deum amat,&vult finita nocte sua, haerere in luce Dei. Iam videamus ergo quaeso si nos delectant bona ista quae appellantur bona, quae non per se bona, sed mutabilia sent
consideremus qualis erit conleplatio incommutabilis boni aeterni, semper eode modo manentis e curramus ad hoc tantu bonu assequedu. Idcirco aute ait miles c H R I s T r)sideter peto dc spero illuc peruenire, Quonia absc5dit,&c.
Quoniam abscondit me in tabernaculo suo, in die malor π protexit me in abscondito tabernaculi sui.
Nunc allegoria est quae significat praesente tutelam Dei: quae quide allegoria ducta est ab historia Moysi, qui tutus fuit ab impetu populi, quu segisset in tabernaculum Dei, & Num. I ut inquit glossa interlinealis Numer. r tuc maiestas Domini texit eum in nubibus caeli. Itaq; sperauit David quod sicut Moyses in die periculi, quia populus contra ipsum &Aaron insurgebat, absconditus est in tabernaculo Domini, Altissimo mittete nube cooperiente tabernaculusita sic vel aliter ipse ex gratia Domus Dei protegendus esset. Hic in super David protectione Domini TABERNACVLVM
appellauit, quia ipsum sugiente ad Deu in periculis diuina protectio tabernaculi cuiusda instar) hosipitio quodamodo suscepit, ac susceptu seruauit. propter addit, P R. O-
564쪽
v x xt Y me In abscondito tabernaculi sui, hoc est, Ita seeure, ac si essem absconsus in intimo tentori j diuini. Rursus etia vir fidelis manifestius diuina quae accipit, praedicat beneficia. D I A s autem malom, est vita praesens,in qua v
dique semper fluctuamus, nec requies vlla datur nisi finito noc stadio,& dum in portu caelestis Hierusalem nauigamus. Abscondit igitur Dominus fidelem apud se, ut inquit Paulus ad Colonenses cap. 3, Mortui estis, & vita vestra Mati. s. abscondita est cum e H R. i s T o in Deo. Proinde non debemus hic nostrum quaerere solatium, ne de nobis quoque dicatur, Receperunt mercedem suam. At si quaeras quid sie Absconditu taurnaculi, audi quod sequitur, In petra, dcc.
' In petra exaltauit me,'nunc exaltavit caput
Hoe in loco est allegoria, ducta ab iis qui persequetibus
inimicis se recipitit in rupe aliqua excelsam,& pr rupta,&omnibus ex partibus natura munita: atq, ita nuc David se a Domino absq; timore, ac securu in regno esse collocatuindicat, neq; suu sceptrii posthac cadere, qualiter & ipsum Saulis cecidit, taqua in petra no fuerit inse Saul exaltatus. Tum dem uanimaduertes Regius Propheta petitione sua fuisse sibi a Domino ineffabili quoda modo confirmata, defuturis deinceps, Prophetico more, veluti de praeteritis lo-2. Reg. s. quitur. Quia inquit)exaudiuit me Dominus, spero me bre2. Reg. 2. vi exaltandii in Rege super totu Israel, etsi nunc solum regne super tribu Iuda: atq; hoc pacto cofidebat se superiore inimicis a Deo costituendii. Solent enim victores victis in- sultare,&supra illos quodamodo se extollere. Aliter enim petitio beati Dauid impleri non poterat, nisi eius inimici prius destructi fuissent. Si vero etia modo fidele loqui intelligas,se i N petra, id est c H R i s T o a quo nomo Chritho m. a. stiani habet exaltatu esse dicit. Nam licet corpus mortuit sit propter peccatu, tame per Christu sentimus mente nostra ieruire legi Dei, neque nos duci captiuos sub lege peccati, sed de virtute in virtute progredimur. Quid mirum ergo si de hac petra scripsit Paulus r. Corinth. io, Petra aulceratc H R is T v s, neq; dixit, Petra significabat Christaequia solet
565쪽
ficatur appellans: omnia enim significatia videntur quod modo earu rerii quas significant gerere per nas.sed propter firmitate, Petra ditius est cla RisTus: qui duobus lignis crucis affixus, profudit ex suo latere sacramenta no- Ioan. strae salutis, quibus interior sitis nostra potaretur: sicut pstra illa de qua Numeroruca. r. o. bis percussa, dedit aquam unde populus Israel satiaretur: gemina enim percussio, duo ligna crucis significat, inquit Augustinus, locu praenarratu Pauli explicans, De petra educta est aqua accedente virga, I. Cor. Io quia ligno accedente ad petra C H R i s T V M, gratia spiritualis manavit. Rursus subnectit fidelis: Quauis hIc adhue
patiar inimicos corporis c H R I s T I, neq; adhuc sim exaltatus super inimicos meos,tame exaltavit Deus caput meu super inimicos meos. Iacaput nostru C H R IS T v s inc loest. Adhuc inimici nostri possunt saeuire in nos adhuc bellum carnis, mundi,& diaboli iuxta nos est, sed iam C H R r-S T vs, caput nostria, in caelo regnat. Ecce quale pignus habemus, ut nullis iam vel vitiis aut aduersitatibus cadamus. Et quia sic exaltatum est caput meum inquit fidelis) idcir- eo Circuivi & immolaui, & caei.
Circuivi m immolavi in tabernaculi eius, bossa
uociferationis cantabo, Psalmum dica Domino.
Ouod praecedenti Psalmo tanqua iuru .dixit David, Et circu dabo altare tuu Domine, id nunc quasi iam adimpletum ponit: C i R C v r v i inquiens & immolavi. Aquilavero, ExaItabo,circuibo&immolabo, transtillit, ut sit tempus pro tempore. TABERNACvLuM autem id dicit AE'. quod fixerat Moyses. Porro in eo quod sequitur, Hos TrAM vociferationis, Sc. nonnulli hoc in loco legunt Hostiam iubilationis . sic appellantes genus illud sacrificii quod fiebat pro adepta victoria: in eo enim tubaru clangor adhibebatur, ut scriptum est Num .ca. ro. Vnde etiaraucrite appellatur Hostia vociferationis: voci seratio enim ut clamor quida est aduersus inimicos, ita & pro cantu quodam
triumphali accipi potest. Alij legunt Sacrificia clangoris. Nam dictio Hebraica hie non significat purum sonu tubae, N. iiij.
566쪽
sed significat festiuum quedam sonum tubae, quem penuria vocabuloru nonnulli designant nomine Clangoris, alij nomine Iubilationis. Et propterea forsitan isto in loco legit Hieronymus Hostias iubili. Iubilus quide eodem teste dicitur, qui nec per literas, nec per syllabas, nec verbis potest comprehedere magnitudine laudis Dei: queadmodu H o- Leuit, s T I A dicitur quae per partes diuiditur, & sanguis circa altare inunditur, necno seris coburitur si tamen de hostia veteris legis loquendum est: in tuc enim hostia occidebatur,ut
homines causa peccati mortui, ostenderetur : nucaute quia a peccatis sunt liberi, viva ossetetur, in signum vitae aeternata RQm . 12- Quapropter inquit Paulus ad Romanos, Obsecro vos,fia- tres, per misericordia Dei, ut exhibeatis corpora vestra hostia vivente. In lege siquide Moysi, corpora brutorii animaliti, hostia mortua, sed in Euagelio corpora hominii osseru-tur hostia uiua: quae dictitur hostia viva, si studiose uiuiit, &eis vitia mortua sunt. Per hostia aute nunc David sacrificiuintelligit, in gratiarii actione oblatum pro auxilio & victoria. Hic vero C A N T v s pertinet ad iocuditate laudis, PSALMVs, ad usum boni operis. Sed quod hactenus hoc in versiculo annotatu est,etia ad fidele coaptari potest, quasi iam animo meteq; reuolues beneficia quae se a Deo agnoscit accepisse, nuc gaudiu suu mirabili narratione describit. Cosiderans siquide orbem credctem in cHRIsΥVM, &Philip in eo quod pro nobis teporaliter Deus humiliatus est, gaudes inquit Laudaui eu. Tali enim hostia delectatur, & hac ideo nominat Hostia iubilationis, quia Iubilatione dicim , eoq, nos iuuat laudare, quando delectates cum summa iocuditate gratias referre contendimus. Et idcirco subinfert,
Exaudi Domine, vocem, R. c. et .
Exaudi,Domine, uocem meam, qua clamaui adicimiserere mei oe exaudι me.
Quis labor, quis gemitus Dauidis 3 Oratio est ante adeptusceptru super uniuersum Israel, quod tame sibi promittebat Spiritu Prophetiq. At subnectit, Ni r s A n. E R E mei &exaudi me, quasi dicat: Nome debes exaudire, ob mea scelerat sed quod peto, est,ut ex tua id facias misericordia. Veru-
567쪽
tamen s tiarsus hic fidele loqui permittas,nec des erio suo adhuc satisfacit, nisi hoc Dequeti silpplicatione rogauerit. scilicet quia diuinarii rerii nulla satietas est, sed quato plus fustatur Dominus tanto suauius cocupistitur . sicut in alio . salmo testatur ide David, dicens, Gustate 3c videte quonia Pial. suauis est Dominus. Attame nuc ide fidelis in Ecclesia sunpreces, tremebudus acclamat Domino, Miserere mei, &exaudi me, ac si ad Deu vociseret, Ex misericordia tua exaudi me, ut merear in illa una esse: atq; preces inculcat, quia quadiu in dieb' maloru sumus, oratio nostra cessare no de- bet, sicut Moyses dii ore tacebat , semper tame interim cor- Exod. I de clamabat. Et propterea isto in loco amator Dei no quaerens ullam mundi speciem, sed sola C H R i s T i pulchriiij dine ambies, e a verba quae amatores solent eis quos diligui dicere sermonibus linguae, iam illa exclamat sermonibus cordis Domino dicens, Tibi dixit,&c.
Tibi dixit cor meum, exquisiuit te scies mea, μ
T i a I inquit David no homini loquut'siam. Exintimo cordis tibi dixi cor meii 1 neque enim quasi i n superficie solis labiis loquebar, sed te in angustiis semper ex animo deprecat' prorsus neglecto ac spreto omni alio humano auxilio, quod satis declarat verba quc sequutur, E x i s I V I T te facies mea. Ait igitur summa cudiligetia perquisiuisse se adiutore Deli. Et per F A c I g M sua circuloquendo, seipsi
intelligit, ac si diceret, Ego ipse exquisivi te: quo in loco praepositio illa Ex intentione quanda denotat maiorem. Porro regius Vates explicando quid meditado rogauerit, subiungit, FAci E M tua Domine, requira: quasi ipse cotinuo protectione & custodia Domini sibi de*deret ac de*derauerit. Et loquitur de Deo more humano: na quib'be ne optam', in eos facie vertimus. Ceterii prisentia a fideis
dicta intelligendo, Nohominibus inquit me ostentaui, sed in secreto, ubi solus audis, tibi dixit cor meu: atq; hic Cor) Manli . deiyderiu tacitu significat, quod poli' audit diuinitas quam
populorum tonatissimas voces, sicut Moysi dixit Dominus.
d clamas ad me3tametsi tuc voce aliquid loquutus fulta Exod.
568쪽
a. Reg. r. se non legatur: quod& Anna Samuelis matrem,in Regum volumine fecisse legimus: Labia inquit eius tantii mouet. Reg. is batur, & vox illius no audiebatur. Deus enim imprimis cordis auditor est. Ista tame scribim', n5loratione vocale etiapublica danemus, sed ea sane intellecia erudient lectore ut vana orandi gloria fugiat, atq; semper attente,& ex affectu
oratione sua vocale faciat. Attente quide, scilicet ut & sensum &verba adueriat: deuote vero, puta si interim mente in Deueleuet, de quo plura in capitulo, Dolentes. Extra. de celebratione missaru.&Paulus i. ad Corinth .cap. i , Orabo spiritu ,orabo & mete psalla Spiritu, psalla& mcte. Quapropter Mat. ca.-. scriptu est, Tu aute quia oraueris, intra in cubiculia tuu, & clause ostio ora Patre tuu in abscodito. Cubiculuaute est cordis secretii Ostiti, carnalis lenis, per quo hic exteriora improbe se ingeriit,& turbς phalasmatu ora tib' obstreput. Na per quinq; sensus, quasi per quasda senestras, vitio ad anima introitus est. No potest aute metropolis & arx metis capi, nisi per portas eius irruerit hostilis exercitus, horu perturbationibus anima pr grauatur & capitur aspectu, auditu, odoratu, sapore,tactu. Edocemur ergo dum oramus resistendum ede carnali sensui, ut oratio spiritualis ex intimis cordis dirigatur ad Desi. sed subnectit idefidelis,ut inuenia quod quiro tu Domine Ne avertas,&c.
Ne avertas faciem tuam i me, ne declines in ira ervo tuo' i
Petit David protectione 3c custodia Dei sibi semper ade
se.Dupliciter autem negatur facies Principis subdito, puta aut occultatione, scilicet quado no apparet, sed velit aliquod i interpositu est,& tuc verius dicitur princeps facie sua abscodere, quam auertere. Aliter id fit quado apparet quide facies principis, sed neq; ipse dignatur oculo subditu suinquae declinatio faciei apud mortales signu est hominis irati, vel si ipse respicit Pstratu, huc dutaxat toruo oculo, & facie furore liuida ispicit, quς omnia signa sunt inimicitie, ita ut expectans gratia, tunc recedere debeat, vides no adesse lepus gratis. Itaq; nuc David Domino acclamat: Hac FACIEM tu qua semper inter angusti protegebar,ne avertas a m ,&ne
569쪽
de ne in ira secedas a me, cui hactenus summo cumidio Mcura astitisti quod si ut homo deliquero, tu me humane aemisericorditer castiga. Rursus fidelis hic desyderia si a caute decet: rq; exequitur: iste no putat ira Domini, nisi dum auertit vultu gratiar, etia si quid in eo per iustitiam vindicet. Nec immerito semper hoc auxiliu vult' siue gratit Dei sibi des erat: na qucadmodu terra germinare nequit & fructu producere, nisi enutrita sit calore selis,&ei virtus quasi mortua excitetur: ita terra animae nostre nihil Deo dignit potest operari, nisi siste cilestisgratit illustretur,&ad operadu excitata adiuuetur. Est enim omne mortale peccatu lethalis morbus animae, que ipsa nec via naturae vincere potest : sed QIam edicina cilestis gratis morbu illum curare, & aegra anima sanare valet. adhuc tame ipsa anima cooperate: tametsi sub- ordinate post Deu,quead modii loquitur Paul l .ad Corinth. r. Cor. Is
Gratia Dei sum id quod sim,& gratia eius in me vacua non fuit, sed abudatius illis omnib laboraui:n5 aute ego, sed gratia Dei mecum. Quapropter animaduerte i superna pietas pri agit aliquid in nobis sine nobis ut subsequete quoq; nostro libero arbitrio, bonu quod iam appetim' agat nobis . Quia enim diuina nos bonitas, ut in nocetes faciat,pr uenit
apte ait Apostol', Gratia Dei sum id quod sumi & quia eade Ibidem:
gratia nostrum liberii arbitrita sequitur, adiugit, Et gratia eius in me vacua no fuit, sed ab udantius illis omnibus laborauit quidum sede se nihil esse conspiceret, ait, Non autem ego: & tamen quia se esse aliquid cum gratia inuenit, adiunxit, sed gratia Dei mecum. Itaque nunc Deo ait fidelis: Ne avertas Aciem tua a me, sed da mihi gratiam ut reuertar ad te, per gratiam prquenietem:& maneam in te, per gratia cooperante & perficiente. Sic igitur bona nostra&Dei sunt& nostra: quia ipse nos priuenit vivelimus aspirado, qui adiuuando subsequitur, ne inaniter velimus, sed possimus implere ouod volumus. Priveniete ergo gratia,& bona volutate suosequete, hoc quod donu Dei est, fit meritu nostrum. propter sequitur, N E declines in ira a servo tuo,quasi
roget fidelis ut illii hqc corripiat & prospiciat Dominus, novi ab eo cu ira sine correctione & venia discedat Immo carn.lis Deum time ne peccatis ingrauantibus, aut substantia
570쪽
perdat aut filios amittat, aut copia auri argentque mInui
tur:sed sanctus vir hoc apprime metuit, ne a vultu Domini reddatur alienus. Quamobre sequitur, Adiutor meus, &c.
Adiutor meus esto,ne derelinq&as moneque δε- spicias me, Deus, salutaris meus.
Qususque insanit humana temeritas, sibi ex se aliquid boni atttribuens Zubi sunt qui humanis meritis sine Deo specialiter auxiliante, dicunt aliquid applicandum 3 En petit Rex & Propheta plenus gratia & benedictione celesti, hoc auxilium diuinum sibi semper ad bonum adesse: quasi testante Paulo non simus sufficientes co tare aliquid ex nobis, quasi ex nobis, sed omnis nostra sumcientia ex Deo sit. Postulat ergo David perseueratiam in studiosis actibus, Domino dices, Sine tuo auxilio, nullum est opus bonum: ita-spicias,&c. non inepte coaptantur stabilimeto regni Dauidis, quod ipse de*derabat. Quapropter illa accipe laquasi
Deo ipse diceret, Tu, Domine, perseuera,& perfice coepta tua in me: hactenus enim adiuuerat ipsum Deus, δc in spi . . Reg. 2. ritualibus & temporalibus, saluando a Saule,& eleuando in Rege Iuda, sed adhuc restabat ut regnaret super omnes Trix.Reg. Ic bus Israel, iuxta diuina promissa per Samuele: & propterea nunc frequenter idipsum rogat, constantiam suam in orando summam esse ostendens, atque ex corde proficisci. Si autem fidelem modo loqui etiam intelligamus, nec abs re rogat ut Deus eum semper adiuuet, & nunquam despiciat: Nam Ecclesiastae cap. I. scriptu est, Considera opera Dei, quod nemo possit corrigere, quem ille despexerit. Sin vepaucis enodemus arcanum desertionis diuinae in via, annotabis duo esse auxilia, quibus hac in valle miseriae, suae creaturae ad bonum assistit Deus.Vnum est .ad QTcientiam sal uationis cuiuslibet, quo semper prope est Dominus omni-Psal. rq . bus inuocantibus eum:& illud nunqua pro via aufert Deusa sita creatura: ut in hoc differetia sit viatorum ab his qui transierunt terminum, quia semper si quod in nobis est ad
promerendaque adiutor meus esto. Et verbum EsT o, hic tam ad praesens quam ad futurum testante Hieronymo accommodari potest. Atque verba sequentia, N E derelinquas, neque de-