장음표시 사용
161쪽
quod superiori facit scire propter quid
conclusiones inferioris sed inferior Lacit eas scire tantum quia ex quo clare habetur, quod subal ternans largitur principia ad ostendendum conclusiones a priori scientia subalternatae 3 de Musica per se non ostendit sitias conclusiones a
priori; sed per principia Arithmetice,cui
subalternatur solum illas ostendit a posteriori; Istae conditiones conceduntur ab omnibus, sunt enim expresse ab Aristotele assignate tamen circa earum intelli gentiam est aliqua defensio &max me circa secundam conditionem,& dissicultas est horian illa differentia accidentalis, perquam subalternata contrahit, alterat subicctum sub alternatis se teneat ex parte materiali subiecti , vel potui ex
D . parte formali fiubiecti cita quod dum
eum dicimus Musicam accipere ab Arithmeras lica numerum, rillum contrahere per differentiam han ut inulanis versetur illa differentia, ut in linis sit modus considerandi numerum in Musica repropterea sit rati, malis Musicar,ut dicamus Musica versatur circa numerum, ut inmitis est:vel potitas illa differentia non se teneat ex parte modi considerandi, sed ex parte materiali, te consideratae, ita quod dicamus; Musica considerat numerum sonorum,ut numerum sic enim illa conditio accidentalis habebit rati nem materiae,& rei consideratae, non rationem modi considerandi, quia Musica habet pro re considerata num Crum cum alteration ut sonorus, sic differt accidentaliter ab Arithmetica ,sed habet eundem modum considerandi, quia consi ita erat numerum sonorti In ut est num ni rus Zabarella libro de tribus praecogni-gab tis,sustinethbcundam opinionem laacra-c ei tione qui si illa differentia sensibilis harmio beret rationem modi considerandi, tunc sequeretur, quod scientia sub liternata Mathei naticae non esset Mathematica, sed pars scientia naturalis. Probatur consequentia, quia sicliti omnis res a forma constituitur, ita omnis scientia constituitur in esse a modo o in si clerandi; sonu autem, qui est ditior mi a contrahens numerum, etsi res naturalis, Orgo Musica esset scientia naturalis, non Mathematica,
sic non posset verificari id, quod dicit mristoteles Demonstrationes Musica , &aliarum scientiarum subalternatanct fi ri ex principijs desumptis ex superioribus scientiis subalternantibus: quia tunc fieret transitus de genere in genus. Sed haec opinio non mihi videtur susti hi nenda , qu a certum est, quod illa dii S .euum retitia adueniensi subiecto subalternantis, illud subiectum res ringit,&contrahit: ita quod inii balternata non est amplius simiectum in illa latitudine, eo- munitate sub qua erat in supcriori in do contrahere est officium differentiae, modi musiderandi non autem mat riae, ergo illa differentia se tenet ex parte forna ,&modi considerandi.Ad illam rationem dico, quod ille scientiae subal. Iternatae virati sic , VPet pectiva, quae per differentias sensibiles contrahunt si biectum superioris appellantur ab Aristotele secundo Physic rutti CXL. 2O.magis naturales, quam Mathematitae ideo dico, quod sunt partim Phusicae, saltim Mathcmaticae, quia res considurata est Mathematica modus considerandi est naturalis,quia res Mathematica conta hitur per dii ferentiam sensibilem, quae est naturalis, ut numerus per sonum tarui a principalius est modus consideran i,hinc ait Alistoteles, quod sunt magis naturales, quam Mathematica i magis confirmattir i. aec positio, quia certum citi quod scientia subalternata distincta est a subaltem antes fiunt enim diuersa scientiae, licet s ni cognate, sed distinctio in aforma,&a modo considerandi vi ab rella quoque loco citato ait, sed sic est, quod differen tria, per quam differunt is lescientie ab inuicem est illa disserentia accidentalis, Ergo illa habet rationem id me,& se tenet ex parte modi constiterandi, no cx parte materie. Ad illam obiectionem, quia tunc non videtur, quod im
irae Iubalternate possint accipere princi ta pia a subalternantibus,qtua sunt diue sq, nam in his dilabus Musica, Arithmetica, una estor naturalis, altera Math matica ergo feret transitus de genere in genus Responde quod licet sint dii iersae scienti q, non tamen sunt omnino diuerse,sed sunt cognatat, filii si initae eadem
162쪽
te considerata, qui in inferiorini loquo pacto alteratur, reuia hoc dii serentia est: dirua, Maccidentalis hinc sit, quod non sunt penitus diuersa , quo ad rem requo ad inridum sicut sunt scientie non subalternate, ut Geometria est de linea,
Arithmetica de uinem Metaphysica de
CntC, tens est, naturalis Philosophia de corpore naturali,ut naturales de his enim I u. patet, quod sit ni maxime dii serentes, .mun nullo pacto cognate Verum circa dicta orit tir non levis dubitatio . nam non, leti irreperiri ali itiod discrimen intersci lias subaltem ac non subalternas,nam illa scientie non subalternae,sa pCcoi siderant subiectum superioris scientia sed scibilio modo, alia ration ur M themitteti crinsiderat ens , ut quantialia ,sis c considerat idem subiectum mar riasset tu od Metaphysica, scd sub alio modo, quia Metaphvsica considerat ens, utens, Mathematica , ut quantum, haec diu renti. videtur accidentali et, qtua ita litas est accidens,& sic Mathematica videtur esse subalternata Meraio sicae ,
quod imen falsi ina strata in cerae Polsumus de naturali Philosophia, ne ii s.
Ad hoc diibium breuiter respondet T. harella, quod licet versentur circa ein dem rem', tamen habent diuersum modum considerandi& sic sunt scientia diuersiae; iubalternae autem retinet eundem incidum considerandi, ideo hoc est v Aliis tim discrimen,&
iudicamus illam dinerentiam accedentalem se tenere ex parte formae,&modi rasiderandi, non positumus respondere eo modo ; ideo dicendtim , qtiod sicut non quaelibet differentia adueniens geneti illud tacit speciem , sed solurn essentialis, ita noretiaelibet differentia adueniens rei consideratae in aliqii scientia variat illa, , facit aliam speciem subiecti &consequenter aliam scientiam de illo sed si iam iit se retia essentialis . Ideo dico,quod scientiae non subal rernae si habent rem eadem consideratam addunt illidit serentiam essentialem, dic vari incillam, contrahunt illam rem consideratam ad aliam speciem entis Mideo si in t postea diuersae scientiae, sed libasternae soluin
addunt accidentalem quae non variat es entiam rei Mucio sunt diuersae omnino,sed solum accidentaliter diuerse. Hanc patet discrimen inter scientias sub alternas,&non subalternas,qua a non subal
ternae, vel sunt de rebus consideratis, modo considerandi dii terso, ut Arithin rica, Geometria, vel si sunt de eademic considerata, tamen sunt de diuerso modo considciandi sed hic modus est diu renis essentialis diuidens illam rem consideratam,& facies illam aliam speciem . Vnde superior erit de genere, serior clespeci ut patet de Metaphysica, Phil sophia naturali,quia Metaphysica est de
cnte in comi mina naturalis est de specie una entis, scilicet de corpore naturali, quia diuersa et scientia generis a scaentia speciei t scientia de animali, a scientia de homine &pendet a diuersis principijs, ut patet, hinc fit, quod illae scientiae non sunt libal ternatae, sed omnino luerta, at scientiae subalternae sunt de eadem rc solum ei addit illam differentiam accidentalem modo piae licto,quae differetia vis tua liter continetur in subiectost r erioris usic virtualiter tioque in scieti superiori cotinetur cognitio Inferiorisicienties Genus alitem non continet 1
tui liter inferius,scd potentia: ideo sciemtia de genere non potes gignere scierint imide specie, licet rerequirariir, sed inua, ita eo noc Cltrice petie solum non porcit, quia species penire ut seiunetendi sub Net ab alio, quam a genere scilicet a diris,aliemis Noa vero,qui ferentia;ideo scientie non subaltei nae, no I potiunt plebere sua principia aliis scienti j s. quia ni illo modo cognitae sunt,sed lolum subalternae. Hinc fit, quod sit balternans largitii principia subaltcrnatae squia stini de eodem fere subiecto aliqua liter alterato,ut visum est ,
Ostenditur veram esse opiniouem Scoti.
DEclarata natui scientiariam subal ternarum secundit in opinione Ari csdi stotelis veram, palet conditiones a cor tibis assimatas esse recte assignatas prima e suorat quod scientia stibat ternans probare debet principia uil, illornatae, siue quod ' et
notitia principioru scientiae tubaltem an tatis .icbet esse causa notitiae principiorum subalter-
163쪽
O - balteriratae. Haec conditio patet ex se-ν υ cunda conditione Aristotelis assignata de his scientijs,qtiaeetat, quod subalternata accipiti tincipia a sub alternate, de ratio istius conditionis patet ex dictis in declaratione naturae harum scientiarulmnam
inferior non potest ostendere propi ut iid de suis conditionibus, sed solum quia, ratio est quia subiectum inferi
ris pullulat aliperiori, immo ni hiul aliud est, nisi subiectum ipsium sit perioris cum
aliquae parua alteratione . Hinc apparet quoque sutatio opinionis illorum, qui asserunt subalternatam scientiam possedari quae sit cognitio per principia sua
tantum credita, non tamen euidenter co-d gnita,ut est opinio D. Thomae in matellae de clesiibal ternatione Sacrae Tlleologie nasi scientia subalternata non potest ostendere suas conclusiones a priori, nisi per
principi. subalternantis, histens scientiam sub alternatam ne istario euidenter cognoscere debet illa principia tab-
alternantis alioquin non cognosceri Lalia principia, non poterit scire propter quid, te conclusionibus subalternatae: vel ergo scientia subalternata non etit scientia, sed fides, vel si est scientia,necessario oportet quod euidenter sciat illa principia sub alternantis , quod si quis dicat: s. Subal ernata suponit illa principia vera
ex sub alternante,in qua probantur, desideo illa credita sicuti euenit de alijs scienti js,quae supponant pro veris ima principia, ulla credunt, tamen sunt scientiae. Contra nulla cognitio unquam erit scientia si non habeat euidentiam principiorum,quia magis scire debemus principia,qtiam conclusiones: conclusio autuest cognitio necesssaria,quod res aliter nos possit habere, ergo multo magis scire debemus principia ex Aristotele primo POL .eta propter unumquodque tale, ecillud magis ideo dico ad argumCntum, quod licet addiscens aliquam scientiam ipshfipponat illa principia, tamen opo tet, quod illa principia habeant euidentiam ex terminis in illa sesientia, in qua
stipponuntur: alioquin non potarunt parere scienti ian, quia euidentia ex terminis necessario comitatii habitum illum
cognitionis,qui dicitur scientia.Adir
positum licet subalternata suppon risuapi incipiar tamen Oportet, quod illa habeant euidentiam ex te nutis in sup riori scientia, in qu Cupponuntiir, stilicet insibal telliante, alioquin non citat scientia haec inferior scilicet subalternata,ec habens scientiam stibal cern ri umdeiidion cognoscens et ridenter principi. si ip-
posita in scientia superiori, non potest dic proprie sciens: licitur tamen talta communiter si iens, in si vellet scite hac principia subalteiitate, potest disceres ibal ternantem: exitia Pothei cui lenter potest cognoscere principia subalteria rae,re sic contingere potesti quod quis saepe sciat subali erilatanae,ec etiarn. si baltCrnante scientiaintat non potest lieri,cruod vere, oroprie sciat sub ton intem , ignoret principi i stibaltei nantis. Dicet
dum cit itaque quod licut scientia subat
ternata non est scientia, nil si in principia habe in euidentiam in superiori scientia; ira neque scieris scieritiam stabat trinae
tam unquam vere dici potes h sciens , nisi cognoscat principia subalternatae evideriter, scilicet ex notitia terminorum: sed ille habitus erit fides, quia scilicet vera esse principia illius scientiae credit. Hinc ma Seiannisesta redditur se uada coibutio Scoti, da es quae erat, quod iub alternans, subal ditio. terinitannia sani de eisdem conclusioni-hiis, quia si inferior est diuersa a suptri
ri,quia est de subjecto cocleto,sed sit, differentia accidentali,s qui tur quod conclusiones quoque erunt diuersae. Patet tiam veritas terti et conditionis: non enim ,
Lissicit ad sub liternationetin, quod sub lac mi iri unius sci Cratiae sit sub stibiecto al-tcrutS, ia.hoc litoque reperitur in novi; iubalternis, sed alia duae conditiones au signataeab iis totele quoque requiruntur. Patet etiam quarta conditio, quod tam clarius cognoscere non facit subalterna cφ-tionena,quia subalternans non cognoscit clarius conclusiones subalternatae, quam ipsamet subalternata, nam utraquci per eadem principia cognostat illas conclusiones, Sc sciens conclusiones stibaltem
las,si debetiale vere tactas, Set non habere fidem,oportet quod cognoscat euidentia principiorum ex terminis, sicuti sciensili baltemitem Praeterea probatur, qudd
164쪽
ci rius cognoscere non sit conditio scientiarum subalternarum, quia Metaph sic clarius,&distinctius cogno cit principi scientiae naturalis,quam ipsa philosophia naturalis,quae illa mguoscit tantum in confuso, tamen non dicimus, quod Metaphysica sit scienti subalternans respectu Philosbphiae naturalis .
In demonstratione potissima solium desilutio subiecti est medium. Fonitur opinio Seut cum suis fundamenta tic Cap. I.
T X variis locis super quarto Sent etiae 'IIcitur sententiari Scoti fuisset finitione subiecti esse medium in potissima detnon si ratione,&esiam r. Strat. dist. 3 quaestione 6.soluendo ultimum piincipale ad .ait aporte,quod definitio subiecti est medium in potissima demoni tr. tione. Item in sudith i .quaest. 1.ait, X Iil tot. r. Post quod de subiecto iobemus praesupponere quid est, adducit rati nem, quia in ratione, quid litate subiecti vii tu iter includitur tota cientia de subiecto. Haec eadem sententia habetur in Prologo quaes ione de subiecto in principio, ubi ollcndit, quod subiectum
urinaliter continet omnes veritates sci
rix,cuius est subiectum, simultis alijs in locis eadem sententi chabetur: ex quibus apparet secundum Scotuim quod defintiatio subiecti est medium in demonstrati , e propic quid, potissima, siquidem antedio pendet scientia: ipse autem ait sitae Iiam pendere a definitione subiecti, tam- quarta a causa propria ratem in prologo
quaest. I tertio argtimento contra Plailosophos:ubi probat quodisi possumus cognoscere proprietates substanti minari, ilia .uum,adducit hac rationem, quod non possumus illas proprietate cognoscere a priori, propter quid , idest per
caulam, quia non cognoscimus substantiam illarum proprietatum vnd si cognosceremus illam substantiam quid li- atiue tunc etiam pios ter quid cognosceiemus illa proprietates : Per hoc autem
vult dicere, quod definitio sitst uiarum abstractarum est causa cognitionis suaruproprietatum hest medium in demonstratione propter quid o quia ignor mus talem desinitionem , ideo tales pacsiones non possunt sciri a nobis propter quid . Hanc sententiam clare habemus in quaestione illa de medio demonstrationis in illis quaestionibus super libros P
sterioruin, quae editae sunt sub nomine Scoti,hasinini potius esse alicuitas Scotistae existimo , quam ipsiusmet Scoti sed vicumque fit,haec est opinio coli,quod medium in demonstratione potissima sit
definitio stibiccti,quae comprobatur hac potissima ratione, deminitur ex dictis valujs Scoti suprascitatis . In demonstratione potissima semper demostiatur propria passio de subiecto, siue inliae ere subiecto; Hoc stante sic arguitur. Illud est
medium in demonstratione potissima, quod es catlla proxima inheqntiae passisionis proprie cum subiecto sed sic est, quod delinitio subiecti est causi inherentiae talis passionis propriae cum subiecto, ercto dei initio subiecti est medium in potissima demonsti titione. Suppositum in
hac ratione estolarum quia accidentia communia non demonstititur de aliquo per IEmonstr Uionem, quia non pertinet ad scientiam,sbium ergo accidenIair pria demonstraturi maior rationis patet ex definitione scire ex conditionibus demonstiationis minor probatur quia
propria passio Litiit a principijsiti in se cis si biccti ergo solii principia intruis c subiecti,scii cet materhiae t forma,quq integrant definitione fiunt mediu, causa simul istius passionis, consequenter solum definitio subiecti est mediti in d mostratione potissima Hinc postiuinis etiam arguete , quod definitio pastionis non pote it esse medium,quia tam paulo, quam definitio passionis, cum sint viati , Ac idem definitio, Mefinitum, pendent Ter a definitione subiecti sortia ratio est, inars
quia tunc ciset petitio principi in dem. stratione potistimata si definitio passionis effet mediuniri ratio est:quia idem est definitio passionis,quod ipsamet passio, sic non est notius , quod definitio passi
his isit subiecto, pia quod passio ipsamet
165쪽
insit.Haec est positio certe Scoti quae etiamihi re vera verissima videtui; sed quia a multis resjcitur,&variae positiones ad in-Lentae sunt ideo quomodo eam labefac are laboraue in Calic suas opiniones
veras asIeruerint, in medium adducere
oportet ut quilibet studio us iudicium proferre possit. Retriones, duersariortem colitra sentemtiam Scoti. - cap. VI.2. Ontra hanc opinionem arguit, a- barella libro primo de medio dema, monstrationis cap. 3 Primo sic Scientia, Stim quae acquiritur in demonstratione poris.
positi mina est scientia Umectionis non subiecti, quia subiectu omnino praecognoscitur; hoc supposito tunc sic, ergo medium in demonstration qυae parit scientiam passionis debet esse uisa passionis int definitio passionis includit causiam passionis, orgo definitio passonis est medium, non definitio subiecti. Suppositum primum
est clarum per sv maior etia patet ex de finitione scire,nam scire est rem petrausam cognoscere Oportet ergo, quod res cognoscatur per ciuisam, in sic medium debetes Te causa, minor probatur Zabarella lib. .de Methodis,cap.r . nam definitio accidentis si debet esse perfecta necessario includit causam, per quam affectio est.Vbi notat definitionem accidetis esse triplicem: na,quae dicinar formalis, scicunda quae causilis, tertiam,quae est tota dem instratro Iola positione terminorum disseiensa formalis, Messentialis est illa, in qu .iponmir proprium genus passionis, proprium subiectum,ut dic finiendo Eclypsim,si dicamus. Eclypsis est priuatio luminis in luna, dicet haec
deri nitio sit ostentialis, non cit nae perfecta , quia non adest cauta Eetypsis, sic non quiet it animum Lipietis, qui adhuc quaeret Misiam tali , Eclypsis Secunda dei initio est causialis, Mest quado do- finimus passi crater causiam proprii , ut si dicam. Eclusis est intei positio te rae interidiem, utinam haec enim solues per propriam causam Eclypsis: neque
est perfecta, sed valde Impersccta Tertia integraturae lati duabus , est per-
fecta definitio,quae conli erit tiar cum dira monstrationeri lumq. ab illa differt terminoni situ,ut si dicamus. Echras est priuatio luminis in Luna, proptet imterpositimnem terrae inter Solem , lini midia Ad pio situm,quando ait Zab
tala in proposito, quod definitio prisii
nis est medium in demonstratione potu sima mon intelligit de definitione formati,quia illa est renclusio demonstrationis nec ex Aristotelesiaeque de definitione perie dar cla, quia haec est tota demonstratio; sed intelligit de definitione causali, quam etiam sepe Aristoteles ait esse principium e demonstrationis, hai ait expies laeta ' 'barella libro primo de medio demonstrationis capit. Ei hacq ratione ostendit, quod non est definitio subiecti medium in demonstratione, sed pastonis Secunda ratio est haec Aristoteles secundo P
steriorum rex. I De .MO .ait, quod in dium demonstrationis est ratio primi termini, idest affectionis, vi videre est in mcis citatis. Item in omnibus demonstristioniblis,quas conficit in illo secundo se- per medium est definitio causillis passioni ,illae autem sunt potissimae, ergo definitio panionis est medium in demonstratione potissima; quod autcm in illis exe-plis definitio passionis,hnon subiecti sit medium patet . nam ait Aristoteles lociscitatis,quod interpositio terrae est mediuad ostenciendum Eclypsim inesse Lunae ,
modo interpositio terreno est definitio, neque caiisa Lunae, sed Eclvpsis mecliundostendendum tonitruum inesse nubini tessera tincbionem ignis in nube, modo extinctio hiis tu nube non ost det iatio, neque causa nubis, sed tonitrui pri, bat casum foliorum naei Te arboribus propter congelationein humoris in arbore rat congelatio litimoris in arbore non est definitio, ne Quis amesi sed casus ii, liorum. Ecce ergo quod in omnibus de
monstra tionibus iistotelis des initio passionis est nac diuinie: go fusum est, quod
definitio subieetiuit medii im .Quartata Suti Zabarellae contra Scotum et , quia tarrimulta sunt accidentia, quae habent etae non a sorma subiecti , sed ab alijs accidentibus, ut patet de accretione luminis in
Luna,quod inest per si Lericam figuri quod eli
166쪽
DEMONSTRATIT NIS THEOREM A XII.
ve D in Crn ma,Causi externa est illa, itiae
quod et accideto , b c acciden accretio
Iurninis est cibiles, rest scibile prum in
test sciri ex demonstrutionem ponss
mam, intamen in hac de monitiationet
non potest esse medium desinatio lubiecti quini Laec non et t. fusa, sed erit illud accidi res, quod Eth cauia accretionis litus ms, scilicet spherica figura; tota ergo dc-sinino stabitata urit m diu lii.
Opivio Iacobi Zabare ita. cap. III. His .ibitis ponti Tabarella propria
opinionum, quam allerit esse Averroi,aii mulit, locis,N licccli ad medium' in domonstriuione potissima iit caula,&definitio maioris exta emi,de Ilutio, TO,Sc causa minoris extremi id est si ibiectitantum, numquam; ireque talis si logicinus, inquit, est appellandus demonstratio, in aliquibus vero, md p Iuci, ad la dum mi insulsi quod Lauin , defluita
rioris sit meduini cadet quod cum I a claro eueniant,in disciplinis non sunt crum . siderenda, in non sunt tradend. ipta de tactibus de monti rationibus.(NO-ra, quod Averro ,-Zabalella dicunt tonnim sit bieci esse causam utriusque extremi, sed licet maioris, minoris, quia constituit subiectum esse hest causa
etiam passionia, quoniam litillaesi mr
lo subiecto illincta citia subiectoritatis Et accidentis,ut interpositio terraei inter Solem, utinam Est causaturus
accidentis Eclypsis in Luna, reamon est loco distino a Luna,quae est subiectum Eclypsis; causa vero interna est,qu. non est j dico, subiccto distincta a subiecto accidentis,ut figura splic caest causa acta e tronis lumini in Luna , Mi accidentia ait ipse primo de medio demonstrationis c. ii haberiit hoc discrimen, quod,
quae pendent a in usa ex erna perpetuo comittantur villam , Quinta recipr carmir, scd non perpCtuo cornit tantur subiectum,neque cum ipso recipmcantur, non enim Eclypsis semper eli in Luna, neque Icciproca rur cum Luna in pauci Scontingit, quod semper comitetsuur suas causas, ut motu Gelum, taec pertinere ad demonstrationem, posse sciri per eandem p rc bra lib. t. de propositionibus
silppolitos .ictra, si in inopinionem sic d clarat. In illis dentionstrationibus, in qui-bris ostenditur de subiecto illud accides, iod pendet a causa exicina, necessario iuudi est causa critCrna, scilicet ilia caum subiecta, tu aeuo sit etiam causa passa, siti 1 tale accidens pendet, de in nassionis ideo dicii, quod numquam causa est omnino falsa positio Scoti, quia cum
minoris extreian solum et medium,quia Opus est, quod etiarii causi majoris e
tiem i. admirabaretri cum uerroe ad pio positaem quaestionem nil aliud rem dendum inieamrirnuatur, nisi quod medium in omni potissma deinon stratione recessitate est causa, laeti nitaram leuis excitarii, Lalicet passioni, non autecausa , definitio minoris, quia hoc est reciden ta te, immo definit in im notas, scilicet subiecti, sola nunquam medium esse potest. Pio clarauone, inprobatione
huius opinioriis supponit Zavaxellanchod duo sunt genera accidentitim, qVae ex suis causis demonstrari, sciri per e
monstrationem possiliat;alia nanIqVeia cadesura habetu cauiam externaui, iHillud acclinias pendeat a causa ex 2Cmaridet initio subiecti non porcst C semia u. hae autem sunt de mori strationes potissimae, ergo ni demo nil rationeiptissima medium non est semper definitio subiecti, sed passionis sed de iis domosa stratiombus an sint potis liniae, critia ti,cularis quaestio in demonstrationibus vcro, in quibus ostendit ut accidens de subitacto , quodie i Et a causa interna, scilicet a causa non distincta loco, neqde subiecto ala ipse subiecto ait, quod ii ordo seruatur, quia prunia ista accidentia pendent quid ei B,oc proia Dunt a forma subiecti, sed ordine qui ulam: cili quod enim accidens prouenit a brma, sed illud postea producit aliud accidens, Millud aliud,&scdein-
167쪽
sie lecticeps,&sic forma quidem stibiacti est radix onanium illorum acciden latim, sed non est causa in mediata omnium illorum,sed solum primi qui ab ipsa prodit illud vero est postea causa im- mcdiata alterius accidetis, illudum causa immediata alietius, sic Ornia ubi ob laim potest esse medium ad ostendendum illud accides primum qiaod ab ipsi prodit immediate,&in his solum habet veritatem opinio Scoti,Sed haec adeo
nianti Mideo non pertinent ad scientia in aliis vero accidentibus forma subiecti non potest cise medium,quia non est causa immediata Vproxima ; sed est illud accidens, quod est causa proxima patet autem, quod tale acci lens est caiisa biiumaioris extremi,ul est pasi onis, ergo definitio causalis, siue causa maioris,eriam in his accidentibus est medium itando de
subiecto ostendi intur. Hoc mani: Ustat exemplo, quia per rotunditalcm Lunae
stetulimus Lunam paulatim augeri, Paulatim augeri est accidens, quod pendet immediate figura spherica Lunae,quia in Liuia est rotunda , ideo non statim illuminatur, sed paulatim, figura,cro est
accidens Lilnae,quod pedet substantiali forma Li in f hoc ergo acciden accr in luminis est accidens pendensa cause interna , quod est accidens illi id spherica sigura , sic Aristoteles ostendit hi
nam esse paulatim augmentabilem,quia est rotiuada medium ergo est accidens, quod est causa immediata, non aute so in subiecti Mita ex his habemus quod etiam in accidentibus,que pedent a causa interna,medium est causia maioris, nci autem minoris Hec opinio probatur pripis in per rationies adductas contra Scotu . n. Secundo,quia in scientijs Mathematicis non demonstrantur omnia Theoremata
ex definitionibus, i primis principijs
earum scientiarum,sed aliqua pauca tantum, que postea sumuntur ut propositi ne a aliorum Theorematum demonstrationem in sic accidens demostratum sumitur ut medium ad aliud accidens stendendum,& illud ad aliud,& sic dein . ceps.Secundariatio,ali Aristoteles prirno
utile ad cognoscendum Qui facta sonatium ni bstantie;quo in loci, vult uidem significare definitioncm si ibiecti ello et
Iam primam,&radicerii omniunt acci lctium, non tanaeia esse causan pioxim .im
singuloriim accidotium; disti saguli enim det initionem a causis accidentium , quia
inquit, quod quod quid est esse utile ad
cognoscundum causas accidentium,ergo
praeter ipsam destriuionem si biicis,accia dentia habent alias cata dis,adeo quod ille octis in te ligitur,qtiod definitio est vulis ad cognoscendum causes, quia est prinia causa, Gradix onanium accidentatus sed non proxima causa.Tertio multa stant saccidentia quae habent esse nona imma stibiecti, sed ab alijs acculantibus, visa liet de accretione lumi in initina , qti x adest propter Sphcricani figur.ina,quCaest accidon scibile &est scibile per propriam,& immediatam caris .im, Vsic sciri potest per demonstrationem potissi
ina, tamen in demonstiationet ista inc
druio potest esse definitio subiecti, quia, hec non est causa, orgo erit accides illud quod est causa accretionis umirus in Lunamon ergo senaper definitio subiecti est medium in demonstratione potissima
confutatur pradicta opinio, defenditur Opinio Scoti cap. IH Aec Opinio diligenter est consita
randa, quia exost asioste filiitatis Vlus,patebit fit sitias aliarum opinionum,
quae dissentitit ab opinione Scoti, si Privi dedaveritate suppono vn Um, quod
tiam concediturui ipso multis in locis prccipue in primo libro de medio de rmonstra tionis, cii pitulo vigesimo, vigesimoprimo, scilicet, quod cum dicimus, definitionem fit biecti siemedium ni tissima demo stratione, per definitionem intelligimus formam subiecti, quae est preeipua pars definitionis, siccum dicimus,quod definitio hominis est medium ad demonstrandum hominem esse risi bilem,intelligimus, quod rationales lias est proipua parS det anitionis,est med ii, ultima enim pars definitionis ex Atistote ale .Mutaphysice,est tota desinitio, quia continet alia priores differentias, i c
168쪽
sepe illa vi nn im di ei inani vi estinis socii nisi inem sita etiam cum Zaba- rella dicit , quod definitio pastionis est
me illim,lla elligit,quod ultima differentia definitionis accidentis perlata , quae eitcausa ipsius accidentis est me lium , non tota definitio,sed illa ultima parcim Sec la,qu. Test definitio causali S.Secti os Uysim pono, qui in omni demonstrariones
Appe timui, ostenditur semper propria passio
de sit tibi ho numquam alitem accidens commune cie subiecto comm int.
Hoc suppositum, praterquam quod est communeri concessiim ab omnibus , quod ego viderim, etiam et Aristotelis
aperte pruno Posteriorum,cap. .tex. 3T.
ubi probat, quod cor clusio demonstrationis debet esse secundum quod ipsum,&aequalis,lta quod pastio debet reciprocari cum suo subiecto,& subiectum cumstia pastione; hoc apertes egregie d cistrat in declaratione eiusdem loci Zabarella, etiam uberius secundo libro de
propolitione necessaria capitulo secundo, tertio, maxime in quinto capitulo eiustacin libri,ubi confutat errorem Alexandri elimis ii, qui soli dixerunt
conclusioneni non esse uniuersiilem ,
secundum quod ipsum, probat egregi quod etiam conclusio debet se uniuersialis, secundum quod ipsum, hoc secto supposito verissimo arguo tali pa- et, Illud est medium in potissima demo strationesquod est causa proxima,immediata, per se,propria astectionis, iis demonstratur, sed solii in definitio subiecti , siue fiuina subiecti cst causa pro Rima hi minediata,&per se propria assectionis, iustionis .ergo solum definitio subiecti, sine rhrma subiecti, quae ab Averroistis,in Zabarella appellatur causa utriusque extremi vet supra dixi, quia est causa costitutiva subiecti,&eflectitia passioris , est mediu in demonstratione potic sima Maior est clara, certissima: quia deducitur ex definitione scire; tunc enim
starda ibi trami irvnu quodque cum c gnori inius causam propter quam res est,
ubi intelligit de causa proxiuia, ut etiam ipse Labare la exponit , probam etia ex ditionibus principiorum demostrationis,quae debet esse prima,immeduata cati Ihιἰ, qat. Io. D. Aoti.
fae,sicinera, at conditiones principioru sunt conditioncs medij,ut ipsi met Zaba- rella sustinet in pluribus locis, maxime libro quarto de Methodis,ubi confutat opinioncm illoriun qui dicunt consilium Aristotelis in D sterioribus Anal ticis esse agere in primo de principijs, tiae secundo de medio; ait enim,qtiod tractatio de principijs cst tractatio de medio &idem habet pluribus in locis suae doctrinae passim 'andem hanc maiorem expresse cofitetur libro primo de medio demonstrationis,capitulo decimotertio, ubi probat contra Scotum accidentia m- terna mediata in posse probari per fortinam subiecti, quia etsi illa accidentia pedeant a forma subiecti, non tamen a mediate omnia ab illa prodeunt,sed ordine quodam,&siccum forma subiecti nosit proxima uimmediata catas illorinnaccidentium, neque etiam potest esse medium ad demonstrandum illa de subi cto ,est ergo maior vera, ct concessa ,tota difficultas consistit in minori, quae si clare probetur, ut facile probabo, tota veritas quoque patebit;hoc ratio mihi esticacissima videreir; adeo quod solus Scotus, xsequaces eius, Metiam qruda honusti: in hac materia veritatem attigisse mihi videnturminor itaque ita probatur Illud est causa proxima, per se, immediata propriae astectionis, quo posito pinnitur propria assectio, requo ablato,aufertur propria flectio sed sic est, quod posita rina subiecti,ponitur propria palsiori, illa ablata aufertur propria aflectio: ergo forma subiecti est propria immediata, ter se uis a flectionis proeprit,maior est euides quado enim causano est peri proxima Limmediata,sed remota,posita causa no ponitur enectus, ut animal e causa remota risibilitatis,&ideo posito animali non ponitur risibile et sed illa rationale est causa, proxima risibilitatis, ideo posito rationali ponitur Iisibile: propria asscctio igitur perpetuos mitatur sua causa proxuna, unmediata:Minor probatur: quia posita forma sibiecti, statim cosequitur propria at sectio immediate absque ulla alia causa,quod acquireretii aliqua alia causa ad n ut passio inesset subiecta, illa pastio no esset pro
169쪽
propi a passio illius subiecti, sed esset illi
acciden commune,n im proptauam est illud, quod inest alicui subiccio tali, onini, resemper, ideo si posito illo subiecto Corma essentiali illius tibicci non ineste passio propria, non inest sempei,
sic est accidens comam unc non propitum Secundo probatur eadem mmor principalis argumenti, quod niti ita principi j sint ei nis subiecti per se, immediato, habet pro causa interna principia subiecti ita propria passio triuit ab internis principiis subiecti ergo propria principia subicchi crii iret cause propHae affectionis,maior Cli euidens, minor probatur, quia a s crus semper conloquitur suam causam
immcdiatam: propria passio autem semper consequitiir proprium subiectum quia inest viai,M li subiecto, semper, ergo opus est, quod fluat a principij in ternis illius subiecti. TVrtio, quod in heret inseparabilitora licui subiecto nullam aliam causam habet qua ipsum subiectu sed passio pro pria inli re inseparabiliter sitio subiecto, ergo nullam aliam causam habet quam ipsit in subiectum , maior probatur, quia si pendercti baliqua alia causa,quam ab ipso subiccto, contingeret quandoque ill in p.aestioncm esse sine subiecto, ut puta uti tacta tali causa hoc autem cleir pria passione non possumus dicere, quia data forma substat tali subiecti ,est impossibile a propria pastio no se litatu iuvi posito rationali, homine, est impossibile, quod risibilitas ei non insit , Ex hoc etiam inor pat Et quia cuiasilio intrinsece si quatur principia subiccti, nectissariu est, qd positis principij subiecti, passio,quoque ponatur,neque possem intelligere, quod subiectii possit esse diuisum, sine proprio, quia si possem itelligere subiectu absque proprio, aediuisu fresi re esse, accides proprium no esset proprium, sed commune, possum quidet cocipereinu, no cocipiendo aliud sedi possum conciperet subiectu existere sint,pprio. Hinc by patet falsitas dicti illius Zabarellae,quod re accidetia externa subiecti,quario conco
imittatur semper sublevi, si int demon
suari demos uatione potissima, a patet,
quod non sunt propria accidentia subie isti, hoc etiam ipse colitetur; si enim nosemper committantur subiectum, neque etiam sunt propria; patet etiam, quod a
C lenti .l,qu.r vocat ipse interna, quae tamen non procedunt immediat a forma
subiecti, sed ab alio accidente proueniente a tarma subacta, non possunt esse conclusio demonstrationis, quia illa non sunt propria accidentia: non enim insunt subiecto seci indum quod ipsum, neque secudum propriam ibi mam subiecti, sed h-cundum causam accidentalem unde si contingeret separatia subiecto illud accidens primum, scilicet rotundita Lunae , neque illud accidens secundum,ut accretio luminis,inesset Lunae; inc stirgo accidentaliter, sicio est conclusio neces saria, nec uniuersalis, qualis requiti cur in f,. demonstratione potisimari neque istae et . passiones sunt pi Opri P Sed iraec clatius parebunt m pioprio qui e sito, ubi ostendana quod illiae .lcmonstrationes de accidentibus illis tam intei nisu, tiam X C nis,non sunt potissime demonsserationeS. Preterea Labarella lib. . de Methodis See c. I s. I s. aperte asserit definitiones ita darF. scibstanti ae esse principium demonstrataonis, dii obus modis considerari in libro Posteriorum, scilicet, ut principium demorat rationis plopter quid, ut tinis Methradi re lolutive,&in primo libro pertractati de detinitione substantiae securia primum modia,ac Aristotelem, tu sta- molibm agit de principijs demos rati nis,agere de medio, quod illi id elidefinitio subflati ergo velit nolit fatet tu do finitione tibiecti, quod est substantia es se mediti in demsistratione potissima. Ex his omnibus rationibus consipicue apparet, quod est solum demos tritio propter
quid, potis ima, in qua pati toto satiaosteditur de suo subiecto p principia subiecti,qua sunt inclusia in det initione subiecti,& quod reliqxuedemtas rationes, in quibus definitio subiecti no est medici nostini perfecto demolirationes: quia notabet coditiones assignatas ab At illo tele ita patet quod clinitio passionis non et hine diu unqua in persecta demonsta a P ne, sed definitios abiecti, quae potest dici causa passionis, Lexposuim',vera est ergo OP
170쪽
m opinio Scoti, falsa opinio Tiba relae, sed hoc magis patebit in sequeti Theolemate, ubi ostendemus, quod illae dei non strationes,quas putat pota sitimas,ndsunt potis immSed aliquis dicet ergo
ironstrationes potitii materunt ad modii PDicae: Hoc cedo, immo assero, quia&illud asserit Aristoteles primo Poster. tex. 1. ratio est; quia caiisae, ibi ne sub
tectorum valite latent, unde magnus numerils demQnstrationum per causas remotas habetur , sed per proximas exiguus, multa etiam per enectus habemus.
M l rati Inc Labarellae tit prinitim collines, do, quod et i ita causalis accidontis, auis sine cause iccidenti ei medium in derata in institi Oxei ma, sicut dico, quod lada dei lemne forma subiecti , tr a illa DC po titur in definitione propriae passionis, linqliam causa ipsius adicrfecto tileta dum intollectum nosti una, ut ipsem C: cedit, evello alia vin Metaphylicia ostendam Ratio huius est superitis dicta, quia in demonstratione potitii mari isemper mittenditur pastio de proprio subiectoi per
causam proximam,in immedia tan p. ici nis, talis alitem causa est drina subi cti; in domonstratiObtis vcro non potitii-mis, te sit illa de Eclypsi non est pus , quod desinitio caiisas sit forma sit biecti, quia in illis non ostenditur accidens proprium de subiecto, sed accidens communes quod pendet ab alia causa, quam a forma si ibiecti, ideo illis non debet forma subiecti ene medium', sed causi passionis quaecumque illa sit. Ad secun
uda dam,adauctoritates Aristoteli defeci indo Post.in quibus dicit, quod in demonstratione mediti est ratio priani termini ridico, quod est verum, scdic ratione m-
tolligi tile finitionem causalem, ut supi a exposuimus, siue causi in pastionis,quam diximus esse definitionem subiecti; quando autem nos dicimus quod definitio subiecti est medium loquimur de definitione formali subiecti, quae definitio formalis est definitio causalis pastionis; si nim definiretur passio per propria causa, sit tali definitione poneretur forma subiecti,qu. est vera causa eius.Ad terti ian ra actione dico, quod the demo stratione noremia sunt potissitnae,ut ipse in proprio iussito
ostendam; Ad illam rationem ex Matheniaticis dico, quod demonstiariones Mathematicae, in quibus propria pasi non ostenditur de proprio subiecto, non sunt
demonstrationes potissima , ut dictum est, neque illae sunt certistimae, quia non habent summam ne stitate, neque earum conclusio est secticium quod ipsuin,
quod magis patebit in quaesito an tales demonstratioties in potissima'. Ad rati Aunem illam Aristotclis exprimo de animat ex .i I. dic quod Aristoteles ibi dicit , .
quod desinitio subieci siue substantiae. I.
medium in demonstr atione; unde in cal- ce textus ait, quod definitio est prificipiud emonitiationis, , quod illa definitio quae non facit scio accidentia non est bona definitio,&liciat dicat, quod definitio se facit scire causas accidentium in numero plurali, no propter hoc vult inferre quod definitio ipsi non sit Mitim proximusta causi immedi ita accidentis , sed per hoc innuit solum, quod definitiones
biecti sunt causae accidentium, C. Illa illimedi atq;vnde in calce textumasterit quod illa definitiones , quae non faciluat innotescere accidentia, non sunt bonae de finitiones, sed vanae, dia Code tox tu ait,
quod sicciti quod quid est,est utilo ad c
gnoscendi in accidetia ita accidentia a rgnam partem conferunt ad cogiti scendum qibui quid est , oportet ergo quod
haec accidentia immediates litant ab ipso
quod quid est si ibilantiae , alioquin noti
posthiit conferre maximo ad cognitione definitionis subitantiae, quia ei sectim re moti nihil fere confieri in t ad cognoscci dum definitioncm subiecti qua radicali Ur pro Vestat. Prae terra ait, quod quod id est,est principium dei non sit r. Ilionis respectu accidenti uia non ergo hama
ci lenta at Ubent Cite remota , quia tunc
rei pec buri lorurn definitio subiecti nons Cilet esse principium demonstrationis , lilia principia demonstrationis non debent esse remota, sed proxima , inam diata. Ad vltimum respondetur,ut supra dictu est, ouod tales no sunt demonsua β