장음표시 사용
171쪽
de subiecto, haec autem foliam habet pro causa sormam subiectitilla vero acciden-ria, qua ab alia causa quain a forma subiecti prodeunt non stini propriae passiones, neque accidentia propria,sed communia , ideo licet habeant proprias causas proximas per quas sciri politant, non tamen cadunt sub demonstrationem potissimam, ut clarius suo loco ostendam ,
sed sunt syllogismi probabiles per causim remotam.
Adducuntur aliae opiniones, di confutantur. Orp. V. nai futatione huius opinionis patet
duini II cofutatio opinionii aliorum, ut Balopi cluini,qui insucstione de medio demonstrationis sustinet, quod causa maioris ex rej-- trenuit nae diu,nsivi definitio,sed ut cauc mr sa,na uno dicimus, quod mediii invi monstratione est causa maioris extremi, sed cu hoc dicimus etia illud esse definitionem subiecti,ut supra dictum est,ae ex dictis patet etiam solutio ad rationes pro sua opinione, probant enim blum,quod causa maioris extremi est mediii , locnos concedimus,sed dicimus,quod illud est forma, Vcausa subiecti illa ratio de similitudine nihil valet Ad illas tres rationes, quas colicit aduers' Alpharabiti, quas ait Balduinus valere cotrari trina,
quidquid sit de opinione Alpha rabi dico
pro nunc quod contra Scotta nihil coelu-- dunt, iton prima, quia non dicit Scoriis, quod mediu ui potissima clem bitiatione sit latinim causa minoris e non .rioris extremi, sed ait quod est causa maioris, immo Iioc est totum cui fundamentum: unde illa sequela, quae est stante opinione
Alpha abij, Scotti putat enim, d sint eius de opinionis sequitur, C dii missae demonstrationis potissima no sint per se,clconini, secundum quod ipsuam, negatur, de ad illud exemptu ad disci tun,quod Alpharabili admisisse ait Balduin ,quod
cst hoc, omne andanal est corpus, omnis homo est animal , ergo Omni homo est corpuS, dico, quod hoc non admitteret Scotus nc ueliariccsse vera , reperiecti demos rationes initia ex opinione Scoti, tu es secundu opini macota necesse
est , quod omnes propositiones sintvnia uersales,&feci indum quod ipsum, Q clusio debet esse in se do modo dicor . di per se, ut egregie patebit in quaestione an demonstratio de Eclypsi cum caeteris
de .Posteriorum sint potassimae, lio autem non verificaturi exemplo allatorinam homo,quod est medium no est cat se corporis,nec animalis,nec corpus est
primo homini: ideo conclusio non est secundum quod ipsum, neque in secundo modo .Ex his patet,quod neque secunda, neque tertia, aliquid officiunt opinioni Scoti,procedunt olim exeodem medio. Patet etiarn,quod male reprehendit Sc Tum , quod proposuerit cum alijs Latius hoc quaesitum sub nomine definitionis , quianus per definitionem intelligimus precipi iam partem definitionis accidentis,quae est causa ipsius et vel dico, ut credo existimasse Scotum,quod que uitan definitio subiecti sit medium, tuit quod sic, quia definitio subiecti, id- est partes definitionis subiecti sunt medium, causa passionis,ut re vera sunt.
Mult qalitiiugi sunt apud viminimum, qua nolo recensere, multa enim tribuit Scoto,quae nec ibinniauit,ta illas cosutando, de respondendo multa maiora addia dat,qiue unusquisque per semetipsum ubdere potest.Hinciaici etiam falsitas opI-
nionis Aegidij, qui dixit ni edium in deo ,
monstratione potissinia temper esse definitionem passionis, numqtiam sublecti, si Nec ipse intelligit de definitione formalia ris,
accidentis, non causali, patet Onim, i. uod propria: isti,no pondet a propria etinitione uniali pastonds,sed a sermastibi D,ut sit prahite limus .Pi aeterea,est
petitio principij in maxillae secudum ipsum, quia refutat opinione Scotti hoc , quod definitio tibicinio potest esse medium,quia est idem cum subiecto, evic teremus principit , i pari ego dico, dcfinitio passionis, passio sunt ide, maxime definitio formalic ergo i in derimothratione potissima definitio pallionis est mediu,committitur petitio principij;&haec ratio optime coneludit adii ersus Aegidita, sed aduersus Scotu nequaqua , ut intia clate ostedam in solutionei uitanis p Aegidio Tenio desinitio passionis si constat
172쪽
constat ex proprio genere, rex proprio subiecto,quod ponitur loco disseronti x,
dc ex causia, si debet esse perfecta, ut si quin desiniat Eclypsin dicet. Eclypsis estoriuatio luminis in Luna ob interpositionc terrar; si quis definiat sibile, licet ii ,ilitas est passio hominis propter
rationalitatem; sic delini utur omnes passiones, accidentia quecumque sint, ut habetur ex Aristotele . Metaphysices, tavi est per se clarum. Hoc stante, qti ro,
quod: iam sit illud, quod est medium in hac defisutione ad demonstrandum palisonem de subiecta, si dicas, quod est causa,quiae est ultima particula definitionis,
eo incidit cum opimone Zabaret ire, tunc nos concedimus hoc,sed dicimus il
ludisse formam stibiecti, uicerit definitio ibiecti eo modo,quo nos stipi diximus definitionem esse medium, re sic ad ostendendum quamlibet passionem, oportebit pro mcdio sumere flarinam subiecti, quia est illa a qua ipsa dependetri, vel erit plum subiectui , sed si hoc laa-
ointentum quia tunc medium erit subiectis m,hsic etiam definitiosubiecti,ut dictitia est,uel erit claus ipsius Iasionis; .shd hoc non potest esse, quia species non
causiantur a genetre, neque ab ipso dependent,nisi remotea non enim homo habet
esse hominem ab animali,5 sic accidens proprium no iubet esca suo genere,sed habet esse a suo subiecto,a quo fluit; non
erigo genus accidentis proprii potest esse medium ad ostendendum prophiam passionem de subiecto, cum propria passion pendeat a genere suo quo ad esse proprium specificum si dicata tota defi- nitione simul, nil ille t quia non tota de finitio est causa passionis, scd so a desini Cum ioca ualis . Preterea,propria passio est q- accidens,& sic cit forina simplex:non e
m pendere potest a propria definitione
tormati,cilia nullam habunt formam per
qua habeat essem ale, solum pendeta subiecto,ctatus est forma accidentalis,sed ei necessarioisinexa,&ab illo pullulans AI Rationes Aegidi nullius roboris sunt,inratia nituntur enimpia cipuo auctoritas Ariniae stotelis,qui 1. Post. licit, quod ratio pri-gue mi termini est medii, ii qua dicit quod
ratio minoris. Ite excpla omnia,quae ad-
ducit Alistotcles de demonstratione potissima,habent pro medio rationem V issionis, ut patet in demonstratione de Z- clypsi, F illis . Ad has auctoritates dico, quod illi, narustrationes non sunt pClissima',ut ostendam in proprio quesito, quando Atast teles ait, quod medium in demonstratione est ratio primi ternaini, pro ratione vitelligit causale definiti nem,qiae datur per forma subiecti, ficia pro nobis . Secunda ratio si definitio s. a subiecti essiet medium esset petitio ptin da ri.
cipij, quia subiectiim, propria definiatio sunt deni: Respondeo, qu Ad non comittitur petano principi pro nunc, qui Aper definitioncm possumus intclligerc,
vcliosi nitaonem totam Iutinentem ma
teriam et formam subiccti vel possumus intelligere ranam subiecti latum, sic intelligimus in propositoiniodo definitio ut includit tot tim, mrma subiccti,non sunt idem, ut patet, quia definitio explicat totum definit uni forma autea n dicit patiem subiecti scilicet formam ipsam . I reterea definiti, re dei initum , licet
sint idem realiter, non tamen sunt idem ex natura rei quia definitum dicit compos attam, utCluni,sed definitio dicit patre componentes totum, I: non est mirum ummo omnino exigit ratio distincte cognitionis, ut cx partibus veniamus incognitionem totius, sicut dicebat Aristoteles i. Ph sicorum textud quod aliud estdefinitio circuli, circii lias ostenim notior nobis cognitione confiisa circulus, quam definitio circuli; sed cognitione distincta est notioi definitio circuli, quam circulus, quia partes sunt notiores toto cognitione distincta, sisic per desinitimnem possumitis os eiadere aliquid de dc finito, ut per notius de ignoto ostendimus ecia in Theoremate de propositione per Th ose nota,quod de rinitum,&definitio sunt reor. diuersi tennini, pr*ter opus intellectiis.
Tortia ratio pro Aegidio est hec Si definitio subiecti est mediuvi rotissima
monstrat ne, equitur,quod demonstrar*'
tionis principsa no earunt ex proprijs, sede coinmunibus,sed Uc est inconuenies, ut ostendit Arist coria Brisonem i. Post. Consequetia probat quia exopli gratia ima rationale, siue rationale est me-
173쪽
dium ad ostendendum de homine, quod est risibilis; erit etiam medium ad proba-dum, quod homo est disciplinae capax, ad clemonstrandum alias proprias pastones non ergo unaqua qUe pastio erit ex causa propria: itur sibi soli competat e monstrata sic non ei it ex propriis Ad hanc r. uionem nego Cns quentiam adprobationem dico, quod Aristotcles quado illae it principia debere esse propria,
non com nurnia intelligebat, quod principia deberet esse causae per se immediatae, necessatam proximiae pactionis, conclusionis,quia tunc sunt propria, non
aurem remo t. I,& mediata,quia illuc non
sunt pio pria; si autem contingat, quod ab una causa pendeant iii me sate plures
palliones, non e tisi conuenies, quo lina ne, illa passiones demonstrentur per illa causiam, cum Iitiua proxima &vera causa, sic nos dicimus, .uod non est in n- uentes,quod risibile,& disciplinae capa x,&all. e proprio tales quae in si in licinini propter rationale demonstrentur deli mne per rationales, neque propter hoc est dicendum quod rationale sit inediu Communes no proprium .Quarta ratio, si definitio subiecti esset medium in demostratione potis in i, e queretur,quod maior esset domonstrabilis, contra sentetia tiam Aristotelis,qui . Post. cap. 1.ali principia debere esse iminediata, mn seqUen tia probatur: quia inter subiecti definitionem, repasionem demonstrandam
mediat definitio passionis, per quam pinterit passio demonstrari desubiecti definitione Mec ratio nihil concudit, istineptissima; quaeroen in qua na definitio passionis est he qua crit medium, vel enim erit definitio formalis , haemnon quia ex Aristotele semper est conclusiodem sistrationis, numquam principium; si dicat erit causialis, iam dictu est, quod haec esit mrma subiecti,neqne tota, perfecta definitio, quia hec no est medium , sed tota demonstratio sola positione ter- Alta minorum di fierens.Ex his patet confuta a pictio aliarum opinionum, ubi utiomaru
rationicam, vel enim coincidunt cum opi- nioniblis praeoletis, vel parum ab illis di-- - stant, ita ut ex dictis quilibet, vel parum eruditus sciat cognoscere quid dicendia
sit;omnia autem dicta Grationes Iecen sere osset longum , Cum nonnulli duos libros, ali longissimas qui estiones coni cerint de hac materia.
Demonstratione , in quibus medrum non est definitio subiecti, non sunt pta
Opinio Scotti et Zabareaeae cummis fundamentis ap. I. EX dictis a Scoto, ad mentam eius
initia cedenti Theoremate patet re solitic verita huius Theorematis, ratio
iam dictae si quia in potis ima demonstratione ostenditur semper propria pal-sio de proprio subiecti , quia conclusio
debet esses uniuersialis,& secundu in quod ipsum; at si accipiatur .iccidEIVS innat
sic de aliquo subiecto, ut contingit in prolv sito, non erit CCnclusio uniuersialis,
secudum quod ipsulari patet etiam, quod propria passio lotum pendet a definitio ne subiecta,ut supra declarauim', ergo talum defitiatio subiecti e sit medium inj
tisiima demonstratione, ct consequenter. illae domo strationes, in quibu mediui est definitio subiecti, seu vel Causii cxtCr-na,ves aliud accides,n6s ut potiuinas , sed hoc magis patebit ex com ratione contrariae opiniuinis. Zabarella cum intiliis aliis opinisane cotrariam sustinet in multisto ιλcisi suis operib. logicis; sed presertim lib. .ltitude medio demonstrationis, Min lib. i. ct alde propositioni b. necessarijs. In primo ita somque libro de medio demonstrationis c. se probat,quod liae demonstrationes, in quibus medium est causia externa,vi cu ostedimus Eclvpsim inessie Lunae per interpositionem teriae inter Sole, MLuna,&cuiri probamus tonitruu inesse nubi iupter extinctionem ignis, ea sitim solioris ines Iearbori propter humoris congelationem , sint potissimae,& in cap. . eiusdem ali mi
demonstrationem aciducit, sirpe addi icta ab Aristotcl: qu eri: dis per causa Cxta nam, sed percalis imi laternam quae ne tsubiecto, non tamen est definiti, hi
174쪽
DEMONSTRATIONIS THEO REM A XI. eti
eti,sed accidens quoddam,quod est causa proxima illius effectus, ut cum probauimus, quod Lusiis inest accretio luminis
3 i propt*r spherica figuram, quod ergo hae
omnes demsistrationes re similes sintd monstrationes potissimae, probat primoliac rationesqua ipse putatis sicacissima,&est totum situm tutidametitum . Illa demonstratio est appellanda potissima quae perfectam rei scientiam tradidita rnihil amplius de ea re quaeri vel cognosci possit a demostratio Eclypsis Liuio per obiectionem terrae, pleni ipsius Ecrepsis
scientiam tradit, ita vi nihil amplius de Eclypsi sciendi ina,vel querendii iure maneat, ergo laaec demonstratio est potissima appellanda;idem dicit de aliis memoratas demonstrationibus,ergo omnes illae sunt potissimae, totis limae appellandae sunt,maior propositio a nullo Lanae memtis ait ipse negari debet pmbatur, quia
quae requali sit demonstratio conspicitur ex lin quae est scientia; lemori tr uio ergo , inae praestantissimam parit scientiam ,est praestantistima demonstratio,&praestantasima appellari debet prestantissima autem scientia est, quae omninis satisfacit omni quaesito, ac toti desiderio animi nostri,ita ut nillil amplius quaerendum remaneat,vel desideradum Minor
probrarii quoque , quia exl Aristotile
eiusdem mi erit quod ea, quae ad summu sumi possitnt, sut quattuor. An sit,Quid sit, An insit, cur insit, postea ostendit has omnes unius, eiusdem medi esse questiones: ita ut Co uno medio inuCnto, ijs omnibus quaestionibus sinuis fati i cum us,quod etiam ipsemet Aristoteles ostendit in exemplo de Eclypsi Lunae; possumus enim querere an Eclypsis sit,quid sit Eclvpsis,an insitici; psis Lunae, repropter cliud insit Lunae Eclypsis hae omnes
questaones eadem causam quaerimi, que est interpositio terrae inter Solem, MLunam hoc enim inuenio,cestat Omnis quaestio,& ita pereeci vide Eclypsi nihil amplius querendum remaneatri unde ait , quod si essemus supra Lunam, ita quod
terram interpositam intueremur inter Solem, lunam sensu cos nosceremuScausam Eclypsis sic non citi cret emUS
an Eclvpsis sit,neque an insit, neque tandem propter quid sit. Ex his patet piobatio minoins, quia In hac demonstratione de Eclypsi habemiis medium, quod optimam scientiam inducit , quia satisfacit omni quesito, quod facere positimus de Eclypsi Somni nostro desiderio satisfacit, itaNteo habito , nihil amplius de E-
clypsi remaneat querendum, neque cognosccndum ergo haec demonstratio debet dici potistima;&liocidem affere posssumus de alijs demonstrationibus supra citatis, quia earum medium eodem modo se habet, quo medium clemonstrationis deici pisi Demonstratio Eclynfise
cro, Millae omnes sunt potistimae Sc cunda ratio Secundus liber Poster. est omnium librorum logrces scopus,&finis, Si deo dicendii inest, quod illa demonstratio, de qua loquitur Aristoteles in eo libro, est quoque praestantissima demonstratio cum itaque in eo libro adducat has demonstrationes, repraecepta de de monstratione tradita in illis accomodci,&declaret;iure etiam est liccdum, lai ille dei nonscia tioncs sunt potissime. .r Stia ratio Eclypsis in Luna est scibilis non nisi per causam propter quam est,cognoscit per causam propter quam res est proxime est demonstrari, creto syllogis
ini, quibus Eclypsis fisimilia det sua s
ncs, sed tune Ecli psis est propter obiectionem terre, Cerera,ergo demonstra
tio, qua probamus Lunae inesse Eclypsim
propter terrae obice tonem est demonstratio potissima . Quarta ratio Iste demonstrationes vertuntur in definitione ,
ergo sunt potissimae Milite alio rationes pro hac opinione elici possunt ex varii, dictis, sed hec prima est totii suum siti damentilan, ex dicendis omnia , quae pro hac opinione adduci possunt diuentur.
Opinio Zabareta reiicitur. cap. II. PRO cognoscedaveritate in hoCqumsito duo praecipuo animadueiter de-hemus,quae sunt ver issima , commutet iter concessa, etiam ab ipso Zabarer pluribus in locis suorum operum logicorunci expositioniis suae super librum Poster.
175쪽
primim est,quod Arist in i Post tradit Precepta de demonstratione via restitutiva, propterea in a.c. definitione scire simpliciter exorditur,& ex definitione scire inuestigat postea definitione materialem demonstrationis, unde ait si itaque scire est,ut definiuimus , demo stratio est in principijs verimina leo quod concludit, quod si demonstratio debet esse syllogismus faciens scire simpliciter opo ret, quod sit ex principij veris , quod habeat omnes illas conditiones ibi nominatas, qua postea magis declarat in a.c.
dum docet haec principia debere esse perie, se omni,huniuersi illa,cx hoc deduco
quod illa demonstratio, sitiei e syllogis mus solum facit scire simpliciter, sarit propriam,& veram scientiam, qui habet illus con ditiones a lignatas ab Arist telei, quod si aliquis si illogi sinus sine illis is litionibus posset perseehissimam scieriam parere, imithra astignasset illas conclitiones , Margian entatio Aristotelis noeilat bona, dum a definitione scire, probat desinitionem demonstiationis,dicens text. y si scire igitur est, ut posuimus,necesse est, demonstrativa scietitiam ex veris esse;&c. Ex quo loco pater aperte, Aristotelem dice te, quod certa scientia, persectissima, simpliciter, non potest eis nisi ex propositionibus veris, habetibus omnes illas conditiones;quod si aliquis assignetur syllogismus carens aliqua illaruni conditionum Iann pariet scire fimpliciterimper chiria. SC in tu, quod notare debetinus est, Meducitur ex procedenti, quod nor possuntiis dic re de ulla conclusione est verissima , certissima cientia, nisi illa deducatur eae principij primis, eris,dec quae habeant illas conditiones adlignatas ab Aristot se tam in 1.quam in .c. .POs .Hoc sal positum cCmprobatur x priori , quia scientia simpliciter, necessario Elt ex principijs veris, cxtera, ergo noti possum ego sic certus iae scire quod ilia conclu-i:osit necellaria, certi lima, nisi videro quod deducarii in propolirionibus verisi in I resilitaris, cuiuimodi sunt
ioni assigitatis ab Aristotcle locisci . I acri illi ac coclara per se quod
non egent probatione . Tunc ar roer primo supposito Ille syllogi simis de r. R mostratio illa est potissima &psa si uis triogesima demonstratio,quae facit per ectisti ne ''mam, praestantissima scientiam,vi est ii 'scire simplicitet;sed sic est, quod demonia strationes allatae,&omnes alia',in quibus medium non est definitio subiecti, non pariunt persectissimam scientiam, ergo non sunt demonstrationes potissimae, perfectissime:maior patet ex primo sup posito,&ab Aduersiarijs conceditur, immo accipitur pro maiori ad probandum
suam opimouem. Minor ita piobatur.Illa demonstratio facit scire simpliciter, &perfectissimam scientiam sequar constat ex propositionibus per se, de omni,
niuersalibus: sed demonstrationes alta , similes non constant ex propositioniabus per si de omni,& uniuersialibus, e go non patiunt verati, perfectissimarris cicntianarinator etiam in hoc syllogismo est veris lima re patet ex primo supposito est conccita tota difficultasest in minori,qnam probo primo in uniuersali una ratione validissima deducta expV ced ratibusu deinde prob ibo in speciali
de unaquaque; ratio uniuersalis et iam.
In omnibus demonstrationibus, in qui tio. bus medium est causa terna, standi turde subiecto aliqua pasti quae non ethpropria pastio subiecti , ed est illi acciden commune, nam passio propria si ibiecti pendet causaliter ab ipsis subieci ,
no ab aliqua causi ex torna Ergo uniuet
siliter in his demolliationibus coclusioli est uniuersalis at illa non est demor stratio potissima,in qua conclusio no est uniuersa is,ut dictu est supra.Insuper minor no erit per se,quia minori causit illa
externa,quae est mediti praedicatur dest
biectomon est aute definitio,nec pars desinitionis subiecti, ia est quid externu a subrecho Glic no est in primo modo, neque est in Z udo,quia in illo propria passio praedicatur deuibiecto mediu auteni
non est passio subicctaquod si dicas, pertinet ari quartii modii, hoc infra conm latcircapite tertio, sed in particulari de striis
unaquaque demonii ratione hoc ostenda parci uitis, reprimo in demonstratione de A ira
clypsaee primo olicd quod propositio Hu
176쪽
SECUNDI POSTERIORVM THEOREM A XIIII.
tra elegi ius non sunt uniuersales , sectan- me' dum liod ipsi im,deinde os edam,quod V non sunt per se, neque de omni Quo ad retis rimum formemus demonstrationem in
, c uinc modiim,quomodoctialia Tibaret- AH la formandam esse asserit lib. 1. lesiopogrii rationibus necessarijs c. r .Quod prohibetur eo turra iij solaribus a terra obiecta, id ob ira curat uatit ni prohibetur radi j sol mala ribus a terra obiecta,ergo Luna obscurar pro tur. Consideremus has propositiones mat se torqiudem ned in non est uniuersali, sed neque per se, neque de omni: sed nucostendamus,quod non est uniuersalis In Propositione uniuersili termini debent C se aequales , ita quod unitas non sit uniuersalior altero, sidebent ellet co uerti hi- lenita quod posito viro, ponatur: retia quum,ut patet ex decla Latione Aristote-l in secundum Omnes, qtud sit uniuersale, secundum quod ipsum; at in hac propositione termini neque sunt aequales meque sunt conuertibile et nam ho Iubi cuim , quod prohibetur radi j solaribus a terra obiecta latius est, quam praedic tum illud,subsicili litur: non enim omne illud quod priuatur radi j solaribtis propter terram obiectam, obscuratur, vis cet calijs stellis, in quibus euenit saepe, quod inter illas, dolem interponatur terra, siciit intcrpnnitur inter Solem, Lirnam, tamen illae Stellae ob talem interpositionem non obscurantu licenc nim propria luce, non luce recepta a So.le , Idem dicendum , si aliquis in aliquo subterraneo thalam ponat carbuculus retiosum, ille priuatur radijs Solis propter obiectam terram inter ipsum.&Solem, tamen non obstari tur: non ergo isti terministini aequales, immo haec propositio est falsa, sic niuersaliter prolata, ut patet ex in stati j ad luchis Nec valet siquis dicatiquod haec demonstratio de E- clypsi supponit aliam priorem demostrationem, perqtiam noscamus, quod lunae, id habet Luna a Sole recipit, qua vibita tunc optime nouerimus Lunam Eclypsari, si aliquod corpus desum interpona ur: quia priuatio no cognoscitur nisi per suum oppositum positiuum, ut perhabbmam,talypsis autem est priliatio quaedas
Dico,quod haec resposio est nulla: quoniam etsi per aliquam demonstrarionem certamino scio, quod Luna recipiti timea Sole, tamen non propter hoc sciam hac propositione elle veram, certam, niuet salem , orniae quod prohibetur ad ij solatibus a terra obiecta, id obscuraturi quia stante illa demo stratione, quod Luna recipiat lumen a Sole, no probatur per illam haec propositio uniuersalis, omne quod prohibetur rad ij solaribus a terra obiecta, id obscuratur; sed etiam stante illa demostrario ne haec maior non est vera,saltem non est uniuersilis ut nece se est quod sit, ex suppositis. Probo etiam quod non sit per si quia noest in primo, neque in se Vindo modo dicendi per se, ut patet monenim predicatu est de deli sinitione subiecti, neque conuCrso sed i aisbasti sunt soli modi, qui inseruiunt dem Dia retia strationi ,ergo haec propositio non est persta, Sed hic respondet Zabarellain et lubro de propositione necessaria c. I
quod hoc propolitio est in quarto in do dicendi per se, Mideo est per se, sediti stat ic rc sponsionem infringam quia quartus modus dicendi per se. iisi ingre-itur demonstrationem. Neque haec propositio maior Eth de omni, tua propositio de omni, habet cimplicein uniuersiili tatem, scilicet subiecti,& temporis chic non est uniuersalitas subiecti, quia obsca rari non competit omnibus quae priuantur radi j solaribit obterram interpositam, sed solum illis,quae recipiunt lumena Sole,, cum desit haec uniuersalitas , os est praecipua deest secunda, sic non est uniuersalis . Ex his itaque habe- Inurum,quod maior huius demonstrationis non e ih viuuersilis, aeque per se, netque de omni quomodo ergo talis demonstratio potest esse potissimae Sed idei nos eri damus de minori;milior est hec si dita , isna prohibetur rad ij solaribus a terra ob inium iectata Hec minor neque est uniuersialis,nem. neque per e .neque de omni. Non es uniuersalis,quia isti termini non sur aequales, neque conuertuntur ori sui it aequales, nam latita patet praedicarii, Quam sit
biectum latius enim patet prohiberi rad ijs solarib a terra obiecta, quam Luna, quia hoc praedicatum militis alij conueniri quam Lil in , Omnia Caina itCrqilq, , Solem
177쪽
otis obsore animalia in nocte,&c.neque isti tetanini conuertuntne: nam posita Luna,noli ponitur prollibitio radiorum S lis a terra, neque posita p1ollibitione, cliorum solis a terra, ponitur Liuia, quia dato casu, quod Luna non esset, esset adhuc prohibitio radioruin Solis in alijs obterram interpositammon si ergo valuersalis, neque est per e,quia non est in pri-nio,neque in secundo modo dicendi peiso:neque enim Luna est de prohibitionis radi una definition neque e nucrso, neque est de omni, ilia licetcompetat n. ae, non tamen sempei, sic deficit ei uniuersialitas temporis, quomodo ergoost de omlue si ergo mitior, minor non uni de omni,neque per se,neque univcrsales, non video quomodo talis demonstratio sit potissima vi miror viros grauisiti nos hoc ait uisse, neque rationem
ipsam per se loquentem animaduerti se Sed aliquis lacet, ergo videtur quod i . tales propositiones sint falta , quod non, bis est aular ciuiri,cum eas admiserit prove ris tantus vir, qui tuit Arist. Dico uod ista propositiones sic absolute prolatae sunt falce, non concitidunt, sed tenent
rationes alissimi inrisin uia Nilna,quae essite vera compertum est per Experientiam, neque Arist.dixit illas propositiones uniuersales esse veras uniuersialiter.Patet ergo, quod conclusio deductu ex his praeminis non est mmmma, nimpliciter, omnes isti defectus facile conspici possis, uiri in aliis memoratis demonstrationu ,h bus e causam terna Nunc ostendamus, quod demonstrationes per causam in te
nam, ita lis biis mediuiti non est definitio subrecti sed acta sCns,non constat exprii, em positi induis de omlai, ne ita p(r se, ne- nare qUCunivorsialibus hoc tacito consequi
visi Cmur considetando illam demonstrati nena,quam trabet Aristotelesine manibus, luna ostendit accretionem luminis ni Lunae propter Spheri a figuram id monstratio sic formatur ex Tahatella. ne corpus spla aericum paulatim illuminatur, Luna est plia rica figura, ercto
Luna paulatim illii minatur; Maior non videt tiresse uni irersalis, ratio est quia iiii tenniti non sunt pares, neque reciproci,
causars,nam laut patet Paulatim illii minari,
quam corpus siphaei cuin nam omne corpus sphaericii paulatim illuminatur, sed no omne, quod paulatim illuminatur est corpus sphaericuna Praeterea non est per se, non enim est in primo,neque in secundo modo,quia praedicatum scilicet paulatim illuminari,non est de desinatione corporis spherita, neque corpus phaericu est de definitione paulatim illuminari, sed dato, quod haec esset prase, maior sit uniuersalis, minor non est per se, neque
uniuersalis,i .ainor est luec Luna est sph mrica figura ,quod nosit uniuersalis patet: quia spiraerica figura est accidens commune nedum Lunae,sed alijs orbibus;
alijs coaporibus latius er o patet sph:rrica figura, quam Luna, neque illi termini sint conuertibiles Luna, spherica tigura, quia licet valeat, est Luna , ergo Esit sphaerica figuram reainen valet,est spherica figura,ergo est Luna,quia potest esse Sol,vel aliud sydus, siue aliquod aliud
corpus;esse ergo sphaerim figurae cona petit Lunae,non quatenus Llina, diuatenta corpus sphaericum dic non inest Lunae setaindum quod ipsi ina, de propia rea non est uniuersialis neque est per se ,
Quia neque est inita aro,neque in secundo modo dicendi per se, non inpiimo,
quia in definitione esse reacti Lun. e nostrinitur sphaerica figura , quia Ioc est accides,& extraneum a natura Lunar, neque
in desinitione pixtrica figura ponitur Luna , ergo non est per i , neque potest dicere, quod sit initiario modo dicendi
per se, quia ille non pertinet ad demonstratiouena Vpos c. laec deinonitiatio secunduin ipsum non est per cata amae ternam,sed per i luemma, ergo debet tale
in primo uc in secundo modo dicendi per se Cum ergo minor propositio non sit per se,non est demons Latio potusima, S praestatitissima octina potistima illa sic tum sit, quae constat principijsona IlI-bus per se,& uniue salebus.Sed tartan hic aliquis dicet,qtrod non est necesse; itio liann semper lit per se,ut dicit Zabaretia libro secundocte propositione nices Iaria Post. Gi .Sed hanc resiponsionem absurdissilinam esse infra oster: in domos cndam
178쪽
SECUNDI POSTERIORVM THEOREM A XIII. s
o tendam maiorem, hinorem debere esse per se, se omni,Muniuei sales. Alia rationes adducuma contra praedictam opinionem. cap. III. SE unda ratio principalis. Aperte arserit Aristoteles in primo Post cap. s. et quod conclusio demonstrationis debet es se uniuersialis , ut supra in quaestione de
medio demonstrationis abunde probatuest,sed nulla conclusio istarum demostrationum, quae fiunt per causam externa , vel per aliquod accidens etiam connexus ibi et to est uniuersalis,ergo illae nolunt demonstrationes pei sectis limae, toti simae maior, ut diccbam, est Aristoteli Miminor probatur primo in demonstratione de Eclypsi, conchidimus enim ergo E-cus sis est in Luna:at haec passio Eclypsis,
sue prauari lumine,non competilliine, ut Lyrnae t,sed quatenus est corpus tale,
quod reias ithimena Sole undo si dare tur aliquod aliud corpus quod reciperet
lumen a Sole obiecti teriri inter.illilii, Solem, eclypsaretur,no ergo haec proprietas inest Lunae natenus Luna, secun dum quod est Luna, sed secudum genus Lunae,quod est corpus receptiuum hi iniuriis ab alio. Idem patet de demonstratione in qua cocludimus tonitruum esse innii, propter exstinctionem ignis, nam
tonitruus non est propria pallio nubis, quia non inest soli nubi sed cuicumque corpori, in quo exstinguitur ignis est to
per , ut per se patet, non enim semper in nube est tonitruus,ergo concinsio ista noest uniuersalis Idem dico lum de illa alia demonstratione, in qua ostendimus. sum foliorum arboribus propter congelationcm humoris inessie,neque enim casiis taliorum inest omni arbori,nam laurus no haber casum taliorum in hyeme,
neque multi alijs inest casus folioru
neque ita Est albori,ut arbor, sed sectandualiquam speciem arboris. Iden dicedum de illa demonstratione, in qua ostendinaus Lunam suscipere accretionem luminis propter sphericam figuram, no Enima cretin luminis inest Lunae illatent lSLux Divi quatenus est sphericii corpus, sint potissimae.Demonstratio. 'os ex propositionibus pcr
cut ergo sensibile non inest homini quatenus nonao,led quatenus animauitat que suscipere accretionem hi minis inest Lun. aequatenus Luna, sed quatenus est corpus sphericum,quod est genus ad Lunam,ut animal ad hominem,uimrsan comunitis: sic non est iecundum quod ip- suin haec conclusio Tertio particulariter Ter
arguo contra demonstiat nos ex causa tiar
externa, probo quod illae demonstrationes non fiunt
ne constantCSquarto modo, non sunt possim a L .l ae
ines demolliationes, inquibii Sostenditur . . .
constant ex propositionibus de qUarto perti. modo ergo illae non sunt potissimae, Mi nent nor conceditii ab Aduersarijs in patet adueinspiciendo unam quamqile demonilia m. --tionem assignatalia,nam si causia est externa,Mes tectis est ex minus, lari possunt essse nisi in quarto modo dicendi per se,&, quae non sunt per se quarto modo, nullo modo sunt per se, ut vidcbimus. Maior
Proba ti . lilii ponitur expresse ab Aristotele, in primo Poster. cap. . rexi. 3J. deest opinio fere omnium bove idem lententiam Aristo .esse testatti ipsemeti
baielsa, libro ptimo de propositione necessaria, cap. I r. ubi ait aperte quartum
modii moecij ci ab Aristotele, ne lite ellevtilem ad demonstiationem,quia no habet neces litatem; ec idem testarii in aec ido de propositionc necessista, cap. I .E his ergo patet, quod tales demonsuationes, in quibus propositiones sunt per se quarto modo, non sunt potistimae, quia non habent necessitatem . Ad hoc argu Res mentum respondet, siue innuit Iespono spon nem libro . de propositione necessaria sim cap. I .ubi longo sermone declara truti modo qtiar, mod iis dice si per Ie,qua loque sit utilis ad deni insitationetandicit enim ex uerme, quod causae propter
quam quartus nandri reij cicti rabitillo tele est, quia raro causia essechis externa est aequalis stac est aut raro est simul cum et Tecm, ideo raro potestis te in dium in Ombnstratione; sedi, i in tunc esst medium, trado ipsa cum tuo effectu reciprocatur: sio enim qtiandoque eu nit,& ex accidenti,ut patet de Eclypta Nobiecti
179쪽
obiectione terrae: haec enim est causi e terna, ininc est equalis, couertitur:
quia posita obiectione terrae, Eclypsis ponitur, ablata obiectione terrae , aia fiertur Eclypsissest ergo aequalis, vic qua tus modus per se, quandoque est utilis, sed per accidens; iubilateri, quod ideo
vera est sententia communis multorum,
quod solum duo priores modi dicendi per se, sunt utiles ad demonstrationem , quod Aristoteles iure hunc quartum in Idum reiecit, quia non est semper ,
perpetuo utilis,sed aliqtiando,&ex accidenti est utilis ulla vero quae Doruueniunt, lax accidenti, non DCrtinent ad
scientiam rideo Aristotcles hunc quarta
modum reiecit, non tamen propter Uc
negat,quod aliquando rasi sit utilis,ut patet in hac demonstratione de Eclypsi
quam 1, Post.vult osse potissimam, ver Noeti indefinitiosum,&hic unum est aduerranu tendtim, quod ipse ut declaret multum laborat,scilicet quomodo intelligatur,cuD ipse,& Averroes dicit:M, quod ex accidenes' a caiisa externa est meduun in demon--ii stratione: non enim volunt dicere, quod
is, is causa CXterna, qtiae sunaiti irin deuDonstratione ostenda tonectit in accidentaliter , elidi quasi ad sit vera, necessaria causaequia me . demonstratio Eclypsis in Luna per obiectionem terrae strita ut necessario ostendat,ut melius non possit demostrari,i que per magis necessiariam causim, sed dicunt, quod genus causae efficientis per accidens, enit quod sit medium in demonstratione quia tale genus causae e ficientis per accidonq,cum suo estecti raro habet necessariam connexioncm, conuertibilitatem ,sed cum loquimur de causa particulari,ut obiectio terrae, licit,
quod huic non euenit per accides quod sit medium, sed per se,&necessario est esse medium, quia est vera, Mnecessaria causa. Per haec patet responsio formalis ad argumentu, cu dicitur quod propositiones de quarto modo non sunt necessariae,&c. Respondetur,quod verum est univcrs ili Ur, tamen quandoque fiunt utiles, ut contingit in allatis demons Lationibus dian suam sententiam conlirmat auri oritate Arist. L. Post.tex. 6s .ubi Arist te es lianc semientiam expresse ponere
vultetur declarat etiam quomodo fieri possit in cap. Io .eiusdem libri secundi det propositionibus necessariis, hoc modo; Accidens proprium duobus modificam det a subiecto,ut risibilitas ab honui, Primo ab eo tamquam a causa subi Octiiqill .i
risibilitas recipitur in homine tamqttam in materia Secudo ab eodem tamquam a causa iniciente, quia rationabilitas siost causi efficiens sibilitatis: verum hec secunda pendentia est quae facit hominem necessario risibilem, ii ita dato casta quod homo non esset rationalis, non esset risibilis quia non ad osset causa cisi cieras risibilitatis; ra in proposito,accides externum vi Eclvpsis pendeta causa esti-ciente, i subiecto, sed adest laec disse. rentia,quod istae duae causta sunt loco di.stinctae, subiccto,in immine autem Sut in eodem subiecto unde si accipiamus
subiectim, ut Lunam non solam, nudam, sed cum causa cxtrina,vicum Obicietione teriae, tu noli accides, Ctiario
inest illi subiecto est Eelypsis Luna propter causam es licientem iam inexi stetem Lunae cogentem tale accidens, illi subitacto inesse. In proposito ergo licet causictriciens Eclypsis non scimpcreddi comitetur Lunam, consequenter non se inpirinsiti lypsis Lunae, tamen quando talis
causa inest Lunae, est cauta necessaria elypsS.Haec sul,qti ae pro sua dCfensione, in fallor, diceret Zabarella, vel aliquis
Contra hanc responsionemusi valeret, sequeretur intam,quod haec dei nostratio esset potissima icum ergo probo in me esse calorem,quia me caleracio ad ignem ,
ita quod corpus meum est subiectum, calor erit pastio, di accidenti, calefactio Orit medium, nam hic enectus Maccidens est externum, Mest cum causa est uciente, quae est calefactio, posita cal factione, ponitur calor in me haec calefactio est etia causa per se caloris in me, neque ulla alia caiisa esticiens assignari potest; qui ei poscit in me esse calorem propter calefactionem certassime scit liae erit demonstratio potissima,sicut illa,qua scio Eclypsim inesseLunae plopter obiectionem terrq est enim innino similis. Sed quis dicet via qua hanc hede-
180쪽
SECUNDI POSTERIORVM THEUREMA XIIII.
imonstrationem, cu deaccidentibus com: inunibus nulla possit dari scientia caloratilem est accidens commune,quod 1-pori meo adest quandoque, quand que non Sicut etiam Eclypsis est accides commune, quod inest Lume quadoque, re quandoque non Metiam alijs corporibus propter eamdem causiam inesset si enim daretur aliquod aliud corp', quod reciperet lunae a Sole non esset Luna, etiam in ipso propter eamdem causam fieret Eclypsis sicliti eade calefactio ii duceret in aliud corpus calorem, si illud
calefaceret. Similiter, di ego os ecterem, quod Socrates interijt propter iugulationi in esset demonstratio at quis non videat has demonstrationes, neque bonos syllogismo esse, quia sunt de accidentibus, quae non habent certam,uniuersale, sideterminatam causiam, sed particularern, quae non cadit sub scientia Praete ea,si illae demonstrationes formentur,videbimus,quod propositiones, niversiales Crunt falsae,ut ego supra ostedi de illa d monstratione Eelypsis sol uni conclusio est vera,quia aliqua parta laris propositio est nota experientia,vel sensu, ed non rei tute alicuius illationis uniuersalis,que sit in demonstratione; Iure ergo dixit Aristoteles, quod quartus modus dicendi per se,non et istilis,quia in illis non est a-l tua illatio necessaria,quia causa,&et Tectus non habent nexum necessarium in illis, si quandoque causa efficiens inducat et sic tim, hoc non prouenit ratione.& natura illius cause sed illi accidit, quod talem effectum pioducat unde mclypsis no prouenit ex natura, Messentiateriae, sed accidit terrae, quod Eclypsim producat: cum enim sit corpii opacunariae Sol volvatur circa ipsam,accidit terrevi interponatur inter Solem, MLuna, re sic causatvmbram, re scur it Luna,
sic fit Eclypsis Ide dicendum de alijs causis externis. Cum ergo dicitiquod ob ectio terrae est causa Eclypsis , dico, quod
est cause,sed est causa particularis,&a cidentalis eo modo,quo niuc dictum est, quae non pertinet ad demonstiationem; causa enim,que ingreditur demostrariorem debet esse uniuersalis, MI iopria;&per se debet talon effectiun in te tare, ita quod talis estinus ab illa inte latur,unsi possit esse illa causa destructa cat si fieri posset,quod aliud corpus donium, quodno esset terra interponeretur inter Sole.
tcrea, ista causa,scilicet obiectio reme,no terea
est causa necessaria Eclypsis necessitate 3.
consequentis, sed consequentiae, de qua Aristot.in lib.Hryhermenias ait lances senecessariani;Homo quando est;necessse est esse; sic in proposito, quando obi ctio terrae causat Eclypsim,necessario causat Eclypsim,est necessaria in sensu coposito,non in sensu diuiso quia alio tempore potestes e Eclypsis,&non esse per o
lectionem terre,ut dictum est Teirio in Ter- talibus demonstrationibus est altera pro tu missarum, quae non est necessaria, ut in Homdemonstratione de Eclypsi patet de mi pq nori,quae ista. Luna priuatur radi j solari bus a terra obiecta,neque enim est in primo, neque in secundo ergo non est per se, neque talis demonstiatio est potissima, quia neuter terminorum istius prinpositionis est causi alterius termini. Ad hanc ratione aperte respondet Za Res barolla lib. 1. de propositione necessaesa, o Zacap. in concedit,quod non est perseit bare .la minor,sed ait non esse hoc incolieni CS: quia non est necesse semper,quod in sc-mostiatione minor sit necessaria, Phoc D declarat hoc pacto Finis demonstratio nis est sola cognitio enectioni S; iduo ii , , , . demostratione attedenda praecipue sunto ..tilla,quae ducunt nos ad cognitioncin anc urbetionis: haec alitem duo sunt:primum es nee quod talis assectio demonstietur de suos ia. biecto, cui primo inest, ut ita sibile de ho-IUt hic. SEcundu per Causim primimam ae litatam, non pCF communem rem ta,cum haec duo in demonstratione sunt,
demonstratio est praestantistima, in iis sima ex hoc insipicitur, quod in demonstratione potissima debet se essentialis connexus arsectionis cu medio, per quod demonstratur, cum subiecto,cui inesse se demonstratur,sed medi clun subiccto non est necesse quod sit ullus essenti digconnexus,quia potest encnire. quod nulla sit affinita cauo affetaionis ci sibi