장음표시 사용
181쪽
certum est enim, quod hoc accidens,
passio Eclypsis potest sciri, quia quod ha
bet causam certam, proximam adab
quarum , sicuti ab ea habet ut sit, ita lo-bet ut possit cognosci, cognosci aute per
talem causam,est demonitiari, ergo dicedum,quod liaec est Umonstratio potissima, licet Hec minor non sit per se quia hoc non necessatio requiritur. Reb. Contra hanc responsionem Zabarcl-citur lae non est opus laborare multum,cum ipsa omnino aduersetur regulis verae demostrationis, ripsi me Aristoteli artifici
huius instrunienti; remiror de hoc viro,
quidem doctillimo, qui ita ingeniose de
rebus logicis locutus est, quod vi tueretur hoc tallium dogma, quod hae demon strationes sint poti uim rivoluerit incidere in hoc absurdum, quod ex suismet operibus elicitur esse maximum In primis contra hanc responsionem esit Arist. in I. Post.tcx. .ubi probans, quod principia demonstrationis iobent effici necesse faria ait, quod non possunt esse necesi ria,nisi sint per te; ex hoc arguo.Quaeto AZab arulla, an minor in domonstratione
debeat esse necessaria si dictit quod sic, ergo,debet esse per si quia nil sit per se,
non est necessaria, ut ait Aristoteles ,&per se patet ex rationil, Aristotelis; si non quod demonstratio est ex propositioniabus necessarijs, quia solemus serre instantias, quando ambo principia non sunt necessaria,vel alterum: illud solemus. gare ergo debent omnia esse nece Saria,
per se; Sed harc clariora sunt, quam ii
se explicare valeam: r itio ista mihi vide tur efficacis linia, quia pDeter quam est Aristotelis,est etiam euidentissima. Ita in 1. c. Arist ait,quod demonstratio debet esse ex primis,veris,&c. ecce quod qU tur in pluralis ergo ominia principia d monstrationis debent h. ibere illas conditiones,non alteram illarum, at principia non possit intelle prim , c. nisi sint rerse:vnde istae conditiones de omlat, &uniuersiales, non sunt diuer P ab illis
positis in definitione tedine eodem nogis explicatae, ut docet is siemet Zabal ella in initio . et L. Post Accedit, quod frustra laborasset Arist ostendendri, quod
principia demo strationis debent es lene celsaria, tor se, quia hoc non esset iac-celle verificari de minori Ad rationem Ad autem, qua hanc iam ii sponsione pro roxebat, dico, quod ne lum in demonstiatio Zab.nc requiritur Onnextis cauta cum ast in orae,&astechionis cum subiecta, sed requiritur connexio necessaria causia cum subiecto alioquin numquam ostendere est necessaria, neque conclusio erit neces potero allechionem illam necessi imo in faria, qui ncces Larium deducitur ex ne cessario, non Ex contingenti,&non necessario, nisi pet accidens,ut ibi docet Aristoteles est autem clarum , quod minor in demonstratione habet vim illativam: ita quoci conclusio pendet etiam a minori; si ergo minor non sit necellaria, neque conclusin erit necessaria, Meo magis, quia conclusio semper sequitur Obiliore parte;N que valet dicer ea est vera, i hoc non susticit, ut ibidem docet Aristoteles, sed requiruntur alia conclitiones, quia etsi fit vela, non tamen facit conclusione
veram necessatio, sodabitina inducit con clusioneni, initia calus, ut tram syllogismus Opicti quandoque, sed non erit vera necinario hoc patet clare per totum illud cap. 6 ex quo etiam patet, iliod Aristot laedilia loquitur de maiori, sed deni inori evmaiori simul de maxime hoc elicitur c textu C. ubi probati signo, hii rere illi subiecto, quia licet cognoscaquod rationalitas est causa risibilitatis, non anten cognoscere potero, quod risi, bilitas inest homilii, nisi priuSccris cognouem, quod i .itionale nece si atrio inest hinnini,ita nod connexus flectionis cus ibidem, non potest cognosci, nisi prius cognoucroconnex 'in medii cum subiecto unde in maiori cognosco connc xi nem medi cimasti clinite in in 'riae 2-gnoscitur connexio medi ctim subiecto; haec ita clam fiunt, quod nandi, id iissserunt, in ipsemet pluit bii iii locii, idem a teriti: adeo quod illo modo res sele habet, atque ille dic tuerit exempli ra-lla,cognosco,quod omne anim illa Itonale est sibile, deinde cce nos quod Omnis homo est rutis natis; ecce liod equiritur haec connexio , dc inde ex eo quod
cognosco, quod rationale, quod est catis arisibilitatis,inest homuni cognosco etia, quod Io-
182쪽
quod homo e tris: bilis, nec valet si dic ithoc habere locum tantum in Emonstratione causa interna qui clura est regu I uniuersalis, quod conclusio dediicitur ex maiori, minori,& quando et hi Ccelsaria ratione materiae, necessario debet utraque propositio esse necessaria, aliDouin illa coclusio non erit necessiaria: scd si est vena,est acciden aliter veras juod autem dicit huiusmodi assectione Eclusis esse stabilem de Luna, reper causam prinpter quam est, infra respondebitur. pugnatur demo uti ratio habetis pro mC-dio accidens in harens subiecto Vap. IV. Ontra demonstr itionem illum Excatas interna,quiae non est definirio subiechi sed accidens aliquod inhaerens subiecto, ut est illa, qua ostendimus accretionem luminis in Luna propter sphes ta ricam figuram primo sic arguo. Hec de-mar monstratio,&similes,non sunt ex propinsitionibus uniuersali is neque per se,ergo talis demonstratio, similes,non sunt potissimar; lassequentia patet, quia ex dictis in calce praecedentis capitis cum propositiones non sunt uniuersales , ser se, non sunt necti sari x xconses uenter conclusio deducta exsiliis pCrmulis, non est necessaria, dic neque talis demonstratio est necessaria. Antecedens probatur quia in huiusmodi demonstrationibus accipitur pro modio accides aliquod commune, quod semper inest subie , repropter hoc sollem minor non erit uni uersalis, neque per se , in qua accipitur
hoc accidens inesse rati subiecto, ut in asse sis enata demonstratione; Minor est haec,
Luna est sphinica rigura, hoc non est per se in primo modo, quia phaetica figuranones de definitione Lunae, quia siphqri rea figura est accidens,& Luna est substantiae; neque,est in se do modo, quia sphetica fiet a non est propria passio Lunae, quia inest aliis corporibus a Luna, ideo deceptus est Zabarella lib. 1.de propositione necessaria c. ir. id neque est in . modo, quia quod ibi dicit,valet de accidente proprio, non de communi; sed hoc est communesquod etiam ipsi concedui, etiam, quia Luna non est causa efficiens adaequata figurae spherice , sed est
aliquod genus commune ad I linam , alia corpora sphaerica, quod est in nominatum, quod est causa talis accidentis. Praeterea, iam est dictum quod hic quartus inodus non est utilis ad demostrati in m. Secundo,conclusio non est uniuersalis neque secudum quod ipsum, quia ac daro. cretio luminis non inest Lunae quatenus Luna, sed quatenus corpus sphaerictam, , sicuti sensibile inest homini, non qUatenus homo, sed, tiatcnutiost animal; at in demonstrationibus potissimis conclusio debet esse uniuersalis, mpastio demonstrata debet esse piopria. Tertio maior non cit pers ullo modo , quae est hae . Te Omne corpus sphaericum suscipit accre tiamtionem luminis, praedicatum hoc non estraenus, es disserentia corporis sphaerici, seu cilectus eius : .ian in maiori semperptae dicatur pastio,&ert echiis de propria
causit,&ideo noncst Hasi mora illo De que est in secundo modo,ut vult Z iba rella lib. 1. de propositicili ncceis tria quia accretio luminis non est proprietas figurae sphericae, sed acciden commune co- petens multis alii corporibuq;.it in lecti
clo modo pastio praedicisti de proprio subiecto, ergo non estur, secun id modo: Nec valet, quod ait Zabarella lib. 1. de propositione necessaria nepequod in talibus demonstrationibus in maiori explicatur solum pendentia effectus a cauci ex V plici re, ita implicite etiam est pCnd n lacffectus a subiecto, ut uni dicimus Di 'tionale est filiale , explicamus causam actu risibilitatis, non autem subiectum, scilicet homi nona, sed tamen potestate,&implicite subintelligitur, quia cum dici mus rationabile est risibile, idem est ac si dicamus, homo rationalis est risibilis, lichaee propositio maior est inieci indomodo implicite. Sed haec licet aliquo pacto possint accommodari demonstrationibus, in quibus medium cst forina subiecti, ut est illa demonstrati, qua probamus, quod horno est risibilis, quia est rationalis,de qua etiam ipsie exempli ricat,no tamen ullo pacto potest accomm a-ri demo strationibus, in quibus inedium et causa accidentalis Nina ioc accidens
implicite no potest intelligi inhaerere illi
subiecto, quia non est illi necessatio con-
183쪽
DE DI MONSTRATIO NI B T ARIST.
nexuna. Praeterea,propositiones debeti
se explicite per se, non implicite , sm-pterea,minor debet etia elle per se explicite. Sed hic est maxima dubitatio: si istiae
demonstrationes non sunt potissimae, ta inen sunt per causam Sc omni demonstratio per causam, vel est proxima, vel
remota, quia diximus in quaestione de speciebus demonstrationis, quodio datur demonstratio potitii in distincta ademdi ratione propter quid, in quorum numero debent reponis Dico quod debent reponi in numero demonstrationuper musarn remota, licet mim talis causa videatur nobis vera, proxima causa, in me non est,qui tunc esset causa necesse ria, sic illius propositiones essent necessaeiae:rnde si perfecte cognoscoremus eicsentiam, naturam rerunt, videTem , quod muliae causiae, quas putamu esse proximas,&immediatas, reuera no sunt cause proxiiris vel dicamus, quod simidemonstrationes, ala priirae speciei de qua Arist.in i . Post cap. Ic.quia licet sint per causam,non habet tamen Omnes conditiones requisitas ad demonstrationem
Propter quid, dic non patiunt scientia propter quid , sed quia Tationes Zabaresiaesoluuiuur. Cap. V. Abrationes Zabarellae rospondetur
ptimo ad primum argumentu reum patet ex dictis in ptimo suppositito, in confutation suae opinionis ,maior quideest vera,sed debet additam particula,necessario,ita quod hiec sit maior Illae demonstratio est potissima, quae pet sectissimam,&necessariam rei scientiam necuta sario tradicit ut nihil amplius queri,uel cognosci possit hoc modo est vera maior, sin hoc sensu illa pro nobis accepimus contra Tabucllam sed minor tunc est falsa , quia illae demonstraetiones non patiunt scientiam necessario oratio est: quia ut dictum est saepe supra in primo supposito conclusio,& scientia necessaria est ex propositionibus necessariis, serse, non ex accidentibus, taec scientia,
oue deducta est ex propositionibus per se, necessarijs, sola dicitur perfectissinis, riviolutillima, quae aliter esse non Adpotcst, ut Aristoteles illam desiniuit, fessili demonstrationes non sunt ex propositionibus per se, neces sarijs, ideo non possunt parere perfectissitarum scientia. Ad probationem minoris dico, quod illud medium , ut terra obiecta latisracit quidem omnibus questionibus de Ecl psi, non tamen satisfacit necessario, sed accidentaliter, quia non est medium necessarium, sed accidentale, est veluti medici insyllogismo Topico vero, quod etiam satisfacit omni quaestioni de problemate proposito,quia est verum, at no, necesiuio, sed ex accidenti Preter dicta
in praecedenti,adduco exemplum ad hoc declarandum . dii lapis e domo,&occi dit Franciscum me vidente, tuc ego per fectisti me scio an sit occisio in Francisco, siquid si occi sio in Fran cisco,an insit occisio Francisco,& propter quid insit,qtria
omnibus his questionibus fatisfacit casas lapidis, latc enim omnia sunt a casu laepidis, ergo hec cognitio est cognitio certa, per e lissima, tua melior taberi no. potest, quia est propter causiam proxima, propter quam res est, non tamen dicitur scientia,quia hoc medium,est mediiii cidentale, accidit cnim lapidi cadenti, qt,od occideret Franciscum, non enim casias lapidis necessario producit hunc re fectum, scilicet occision Francisci at in demonstratione opus est quod media sit iussa necessaria necessario inducens talem ei sectum,itaquod non possit aliter euenire,ita euenit de obiectione terre respectu Eclvpsis, accidit enim obiectioni terrae quod causet Eclypsim; unde si obi j-ceretur alicui ali corpori recipienti it mea radiis Solis,etiam in illud tarasim induceret, etia Eclypsis induceret tir in Luna a quocumque alio cor ret opaco, si daretur quod posset interponi inter Solem, reipsum Lunam .Minor ergo est falsa; hic est notandum,nu scitu dignis et fimum, quod si Zabarethi, Mali antinad .um
uerteret,non ot Tenderet in huiusimodi errores,quod cum medium est necessaria,& habet illas conditiones, quas explicavit Philosophus in definitione sciressemper demonstratio eius est cx propositi nibus per seneces sarijs, milieri alibisy, .
ut declaraturi prii supposito,ita quod
184쪽
hec colauerduntur, mediti me necta, ritum,hpra: missae sunt necet sarie premisse sunt necessarie in medium est necessarium. Iniam autem crit sicile est cognoscere quiando mediun, si nece: Innos ideo Arist. doc ut nos tarnore demonstrationern , tiando enim'. belrul dc- moti strationem crinitantem ex propol
tioni, necessata s, quae sunt per id,
uniueriales, si navis certi, quod habet avis etiam nudium necessarii mi,& haec est senica via cognosceni quando medium ethnecessariunt, parit mihi scietitiam necessariam, unde etiam habito medimn cessario susi ordinetur informai logistica , non facit fidem trulli quod lit medium necessarium,neque me omnino ceruficat ora viaet ergo dicere, hoc mediuellae ausa illius effectus,ergo demonstratio facta ex hoc medi est potissimaa,qtua non pollum scit unquan non loquor dem nitione sei, via quod hoc medium sit causa lium ei sectus, nisi sit ordinata
per demon lirationem liabentem conditione requisitas,unde tuc assumo, quod probare debeo;sed bene valet haec domo stratio est potissima, habet cunne Conditione equisitas, ergo medium huius demonstrationis est necessarium, Mna-bet omnes conditioncs assignatas ab Arist.in definitione scire, uic patet error arguinenti Tabarellaeusi cnim a glut obiectio terrae est causa proximn clypsis vergo demonstratio in qua est medum est. necessaria,& potissima inego hanc consequetiam propter rationem die am: quia non possit cognoscere, quod hoc media
sit medium necessarium, nisi per demonstratione rectam, omnibus conditioniabus absolutam , iliando eius demor stratio non est ex necesirijs , cognosco, quod hoc medium non est causa necessaria, sic non mihi facit scientiam , unde in antecedenti deberet addere est necessaria cause, lemostrationes ergo heiulvere: sedio necessarie; sed propositione notei sunt cuperietia,&obseritati inelciga, nope via demonstratium,siscientificam.
s. ae Ad secundia dico,quod Arist usus est
ita exemplis nobis notioribus , qu sepu
pne manib. habemus, praesertim, aquando usus est his exemplis de arabat
cuius aetrem definitio sit mediu:ri redixit, quod sit r.itio imioris extreri, scilicet causa,vel desii bitio pristionis,&adduxit exempli unde Eclypsi, dicens , quod
meditam ad demonstrandum Eclypsim de Luna est ius Eclypsis quae cumque illa sit adduxitque illam causam, quam
omnes vulgo eaeistimabant esse causandi propriam ,noti tamen propter hoc dicendum est,quod Arist. luerit asserere hac demonstriuionem esse potis itinam, cum omnino ad tersetur suis regulis, ta loci mei itis, haec tamen demonstratio est secundi gradus,& licet non sit per causain
nece sariam, est tamen per causam vera,&se non est inutilis, nec vana.
Ad tertium respo:ideo, quod Eclypus Aano:iel scibilis inesse Lusue via scienti ii treiiuca,sidemonstrativa, quia accidentiae mutua non sani scibilia Eclypsis autem est accidens commune, unde maior est falla,ut dichum ei supra , vetalicam usi, quint ei scibilis, sed non per tale mediu, sed per aliud,quod nos latet.
Ad quartum non valet consequontia, pote:henim qu elibet demonstricli per P aT-
causam remo t. in verti ui Efinitionem, tum .
sed tunc sicuti non est potistinxi dei nonstratiositae non est perfecta definitio.
Sola causi formalis est medium in de m Miltiatione potissita a. Exponitur, di declaratur sententia
Scoti cap. LEX dictis in praecedentibus patet'
spondendum csiste ad qu estionem illam, qua quaeritur quodnam genus causae sit illud, quod est medium inicinoi s ratione potissima esse causiam formalem ratio praecipua est quia supra diximus Vrinam subiecti esse cauiam et scietem proxima passionis, senecessariami Sola autem passio propria ostenditur de
subiecra in demonssratione; alia vero a cidentia communia nequaqua , ideo sola forma subiecti est mediu in demostrati ne potissima,non autem aliae causiae, quia
prasio habet effective aurina subiecta,&
185쪽
sic etiam ab ipsa habet cognos cibilita e , re ideo tarma est proxima causa passi nissa abet etiam passio esse a nateria, idesta stibiocho, ua fine, sed is .e non scuit pnecipue lucri de propriae, uti est tarma tabiecti de licus ubi uim repassio
calauracanPur, hoc et lenit stilum, quia in Labiecto necessario est laetis brina, ii est causativa talis passionis necesLatio caula autem finalis non habet proprie Causialitat icalem, sed solum metapliorica n, quia est ultima in eisse Mest postrem; forma igitur est medium in demonstratione potu lima litum, rellaeti autecaticae per se solae nequaquam. Not Et notandit in est, quod cum dicimus
telligimus quod hoc medium causa sit Orma pinis passionis,quia passio cum
non sit aliquod compositum est quaedapura forma, sic nullam aliam habet
Crimam,per quam sit, nisi scis Lini; cum ergo dicinuis tria 'diuri res se causam Gramale non intelligainus esse ipsam forina, quae est passio, quia tuc ide ostenderetur
per seipsum, quod nihil est, sed intelligi
mus per rinam subiecti,tarmatas, tiarest causa inciens ipsius 'asionis , mrma ergo est modiu sed tamen ta ic notandum est,quod cu tarma est mediu i demostrationesnon es amplius brina,sed est eniciens,&ideo medium licet sit forma, habet tamen rationem ficientis, quia eff-cit conclusionem. firmatur naec positio , quia si accipiatur aliqua alia causa promedio,siue sit materialis,sitie efficies, fue finalis,si non est propria forma subiecti,num tuam erit causa necessaria, scneque coclusio ei it necessaria, neque unioersiuis, neque premissi erunti ess riae, uniuersales, ut in exeptis vidimus,
uin alijs ab Ariit in 1. Posrer adductis
Pliones Aduersariorum adducuntur,ost uuntur. iap. II., Ontra fac sentetia est Arist. a. Post.. .de cauli S, quod est si .ubi ait, quod ii Stimu demostrare pomnia quattuor
genera caularum ergo videtur quod me
itum in potissima demonstratione politi
esse nedum causa filatens,qiit est tarma
subiecti,sed caiisa materialis, tinalis, qtiacumque, a qua aliquis estiatus proueniat. Ad hanc ration reati iritatem eis
ego iudico resipondendui. e, ut militii es prident, ipse nunc supra toti ri,quod in delironstratione propter quid , perfe-chad potissima talum causa formalis est
medium,ut nunc declaraui, in aliis verridemGstrationibus propter quid, turno sunt potissimaeli&prefecta, medium potest esse causa materialis, essiciens, linalis, quia unaqueqtie istaru habEt aliquos et lectus, silii per illas causis demonstra
ri possiant quando ergo Aristoteles ait pol ia quattuor genera causarum posse demdstrari,concedo, sed tamen no sequitiir quod omnes illae dem sistrationes sinci potissim.r,ut dictum est, quod haec fuerit mens Aristotelis conspicitur in lochi ne 1. Post . illo c. de causis absque tot subtilitatibus,&iuigis,nam postquam dixit quod per omneseiriis causa potest ieri demonstratio, listinxit causis, quia aliae sunt,ad quas co se a tuturae sectus Imper,
aliae ad quas lita loque&alio sunt necessariae,& alia accidentatas,& denique enumerat omnes modos catu,ru, postea declarat quomodo unusquisque e sectus possit demostrari per sua causa; unde ii de in tex. sis. J . ait quod illa causa es et medit in demostratione, que responderimo est ectui,& sic unusquisque et Iechus steditur P propria causa gait ille effectra qui est, saepe debet mostraris aura quiqest sepe effecti is, qui est seper per causa,
qud Esc Seper, qui raro, per causa ouq estram. nstat autim quod multae Gemonstrationu harta non sunt potis limae,nequa habent omnes conditiones assignatas ab Aristot perficia demostra tioni propter quid, tame in illis causa erit qua loquo materialis Ide clarius exprimit in C. 16. I . r. Posteriorti, postquaeniin copi uit tractatione dederi nitione, quasi ruit tractationi de causis , est enim definitio medium, cosequeter causa, sic pertinebat ad ea tractataone in tex. yo qui est
principit, Capituli I . in sequetibus,&maxime prex.D.docet causam debere recipmcari cu suo et sectu, laetio est quia
probaema debet est uniuersale ppria
186쪽
γoRMALI EST MEDIUM THEOREM A XV. gr
as ecuta debet apponi proprio subiecto ,-hoc etiam asserit in praecedenti capitea .scilicet,quod problema debet esse uniuersale , di quod flectio debet apponi prurio uibiecto,alioquin non potetit demonstraris Clarum est, quod hoc asserit
de demonstratione usi ima,in t tu, roto. mouet dubitationem an si probi
ma non sit uniuersales, medium debeat esse niuersale, respondet quod non, sed quale est problema , tale debet cita medium. his locis conspicitur,quod licet Aristot in cap.de causis, dicat posse
demonstrali per omne genti causa , non
tamen intelligit , quod per omne genus causta fiat demonstratio unauersalii , necesi aria, quae sola est potistima, unde demonstrationes a signo rea posteriora, etiam per caullinaremoram, Ut tamenobis proxima videtur, appellat detinonstrationes, lae vera in sciet ij pauce admodum sunt icta strationcs potissime, sed plurime apostoliori , ter Causam
Ic motam, 'ndepc accidentia gener i so-pe ostendimus passiones de spectinus quia natura specierum Est ignota.Sed contra lianc Cntcntiam argilii Zabarolla lib. a.de medio demonstrationis , capitulo ei lio,ptimo: quia tunc facimus distinctionem inter demostrationem propter quid , dcinon strationem potissi-idia is tamen iasi distinguitiatur,ut vi dimus ii quoslione de specitata demonstrationis ec ex eodem Aristotcle iii illo secundo, dicente per eandem demonstrationem notificari quid est , e propter Seca quid est, edeam esse potissimam Sc n-do in eodem libro Aristoteles ait, quod unius rei estvnica causa, quarti adit cognitioncin propter quid est,eamq. vult cum ei sectu suo reciproca i, go sieri non potest, quod idem ei Tectus per causim ita malem potissime demonstretur, per alia vero causam demonstretur propior quid
tantum, quia tunc unita re essent plur
caus per quas posset demonstiari. Te tio cum dicimus causam mmale esse medium in demonstration vel intelligunus de causa formali subire vel de causat mali passionis,primum non potest di-Ci,quia raro euenit, quod forma si ibi titu causa passionis neque secundum sic
potest quia forma passiona est ipsanactes sentia passionis , unde si pasto per
suam formam demonstraretur, idcin demonstraretur per seipsum. Ad has obicctiones respondeo,& ad primam quidem dico,quod ut dixi in quastione de speci
bus demonstrationis, demonstratio propter quid est eadem quod demonsti .itae,
potistimari quia demonstratio propter
quid , quae diabet omnes conditiones ais signatas ab Arisc. r Posc. 1.A. est vera
demonstratio, repotissima, iacit scire quid est, repropter quid est vertitur in desinitionem, sed sunt alie dc monstra-HOnES,quae non sunt sic persectae, neque
habent omnes conditiones illas, ct ideo non sunt omnino neces latiae, ut sunt istae
de Eclypsi. cadiaeiade dico, quod si pol sunt dici demonstiationes propter quid
quia sunt per causam, non teti incia potastimae, quia non sunt per causam omnino necesS.uiamfunde dato, quod sit vera evproxima caula, quia tamen est accidentaliter causa, ut sit pri mn is, idec noncst necessariata te reduci debent priptae ad demonstrationetur per causam re-naota,qlliar vera , illae fiunt per causam remota, licet nobi videantur per cauiani proximam,& hoc prouenit tu I naturas 1erum optimc cognoscitnus , si milia in ptime cognosceriimus Luna videi mus
aliaria esse urinc diatiore, o proxinuore catulan in Luna propter quam Luna clyps Nur,qua iterpositio terrae, hoc enIme: accidentalis, S remotae sed quia id
tiorem non trabeinus Cana ut prcis amittalicamus.Ad sucundam concedo,qUod unius enectus est unica causi proxima , dc necessaria repercau 3li potest demostrari potissime non tameia est incoli H DIES, qUod demo sirratione in periecta pollit demonstrara per alia iid ita proximas, d maxime cum multe caus equi-
atur ad unum effectum causina dum, Ille crgo positi tesse medii eo modo,quo Sticcauta, ut diximus nunc sii pra Ad Vrtiudico,quod cum dicimus causiin forinale Cise medium demostratione potissima , i loquimul de mi ira subiecti,ut dixi a sit e g. sitione de medio demonstrationis cum .itim tem ait hoc esse incouenies, quia illa causa raro est mediii,patccesse falsum ex ea-
187쪽
demmet disputatione de medio demonstrationis, ubi formam subiecti esse causa passionis ostendimus, crisequenter et Semedium in demonstratione potissima.
Defirutio non est instrumentum Logicu. Expcnitio sententia Scotitur. Op, ct comproba-
quae diximus in quaestione de subie logicie ad mentem Scotin aperte mihi dicendum videtur,quod e finitio non sit instrumentum logicum diuersum a demonstratione, ut aliqui enixe sustinentniatio est:quia tunc logici noesset una scientia , neque haberet, num sit biectum ita duo,scilicet syllogismum, de definitionem, hoc autem est falsum ergo non est dicendum , quod definitio sit instrumentum logictim diuersitim a demonstratione syllogisino , Consequetis falsitas pateti consequentia probatur quia si definitio sit instrumentum redistinctum a demonstratione, non poterit
cotineri sub syllogismo, quem statuimus subiectiim iii tota logicas ratio est: quia non est pars, neque passio tyllogismi, sic non continebitur sub syllogismo, sed habebit propriam tractatione per se diuersam a syllogismo; italati ,vel erunt duo subiecta ita logica, ves erit statuendupro subiccto in logica aliud aliquid commune illis, scilicet instrumentiam sciendi, Ut aliqui dictit, quod nos cosutati imus inqui estione de vibiecto Quod si quis dicat,licet definitio sit instrumennim c gi-cu,tam reducitur ad demonstrationem: quia est principiti demonstrationis, S me Sola inussecoclusio, tota demonstratio blapositione termininu diri re S.Ibico, quod du hoc dicimus, no statuim det nitione instrumentum diuersum a demostratimn cuius muniis it notri care substitiaria, sed facinuis definitioncm partCm demostrationis, hoc qui lcm concedo; sed tun circicedunt ab pinione corraria; qautem pars sic ici iomc do pertineat ad demonstratione inferius patebit rus ocetiam Efimo, quia, ut dictitat delirutio
nem esse instrument in logiciam,hoc iactant,quia asserunt definitionem notificare substantiam, demonstrationem vero accidens at nos diximus in Theoremate de regressu,quod substantia,&cauta iam tificantur per demonstrationem , quia, &yer inductionem,accidentia vero effectus per demostrationem propter quid, ut abundantius ostendemus in proprio D eoremateri, non ergo est opus diceres, The quod definitio sit instrumentiam notifica s. ti utina substantiae . Hoc etiam confirmatur ex consideratione logicae Aristotelis; si enim eam tota spectemus,videbimus ,
quod solum in illa agit de instrumentis , quae habent vim illativam, pertinet adiscursum, Vsic prout varias species h
bent,varios libros confecit,ut libros Pri rum,Topicorum, Posteriorum .Elencho
rum, in quibus de forma , vel almita sp cie syllogis hegit, & libros Perihom nia , in quibus de propositionibus egit, librum Praedicamentorti,in quo de ter creaminis simplicibus egiti Voluit ergo logia cavi facultatem bilina esse de in strii men
to discit rituo, at definitio non habet dis ursum,neque vim illativam, hi leo noest instrumetum logicum, uod vero definitio non habeat vim illatiua , patet ex se clitia tunc Aristoteles de hac specie syllogistica verba faceret in aliquo libro , vel facere debuisset alioquin esset dimi nutus hoc non est dicendum, praesertim in facultates tiam ipse proprio marte si non adimi enit, saltem maxime Oxo nauit Qusad vero Aristoteles in nullo libro agat de definitionesvi est institamentum habens vim illatinam notificadi subiecti ina, patet quodi quis dicat, qliod haec tractatio habetur in secundo Post
rituum,hocnsi est veru:quia ut conccdamus, quod in secundo Arist. agat dedefinitione, non tansen agit quomodo per definitionem via discurrus ,&cu illatione notificare poli in D iobstaria, quid ditatem substantiae, nam a text.81.3 sque adia .ptractat illa quattuorde definiti nessu. in illo S. cx. proponit, licci, quo minio povimus veni ire in cognitione de litod iis est. Secudum quomodo qliod id est,icdiicatur ad denios ratione. TCrtium quid sit definitio, quod quid est.
188쪽
Quilium quomun sit definitio, sed Ore in tota hac tr ictatione ostendit quod quod qirid est, non potest demostrari decocuitis est,&tidem circa te . g. As, illius 1. Post. ncludit,qii ossibi demonstratio perfecta, quae vertitur in delinition ostendit quid Vi quia causa, que facit scire;propter quid est: facit etiam scire quid esti sed illud pertinet ad definitimnem accidentis, non substantiae, de quibus causis agitusque ad ' deinde r e litur ad tractandum de summi itionesta de
illa agit usque ad tex. 8s hin hac secunda trachatione do et, quomodo possimus venari quod quid substantiae,siue praedicata essentialia si ibi tantia: qtiae sunt ipsumet definitio,&in procelli tilli osten dies, quod ad inueniuntur no via diuisitiamtum, ut voluit Plato, sed etiam via composititia, Itiae est cinon stratio a signo,&inductio, ut videbimus, non ergo agit de definitione ita tenus ipsa habet vim ii tificandi sit, aliam,&qti id di arena re P, sed docet quomodo quid litas, essentia rei, quae est idem quod ipsa definitio
venetur,uno attica nobis;&hoc ait fieri via compositiva, ita est quid diue sum ab ipso me desinuli nes, scilicet 2- monstiatio a ligno, in caehio. Tabares la hic eande sinuentia multis inde, tu in si is operibis logicis sustinet, scilicet, nausi, non sit instini men-iu mici uerim, guit sic. In s
. . lib. . t et . . IJ. Omne instrumentu
ei di cti si is a noto ad ignoti ina: sed
definrtio non est disci irriis a noto ad ignotu ,ergo des imito ir si est in strii menti logici maior probatur ex nomine facultatis
Gnaec idestia ratione, rediscursu unde ipsi a est ratiocinati ita, requi diceret logica sine ratione, discursu esse es et ac si diceret calidum sine calore; de ratione Ergo logicae est quod sit discursiua, cose qtienter instria menta logica si debet renora esse loetica debent habere discui stima nom ad ignotu; Minor probati ir quia in defitutione non est disci irsus laequeest instrumentu disclirsiuia manifestas igno- tu ex noto; Hoc aute probat Zabarella sigo discursu iri c. ir. i I .eiusde tertilue Methodis, non enim in desinitionem Phili vat. Io. D. Acti,
discursus a parte ad palle, ut a parTedC- finitionis notar ad partu desinitionis ignota,quia ori me illae particul: definitioni et
eruta vellitii finiri inaest, num integri . Pr eterea, sitiet illatio,oporteret genere ar*iere ad disserentiar, quia gentis semper priora loco ponit tir, sed hec illatio est
nulla non enim valel: Franciscus est ani- inal,ergo Est rati Inali si neque possumus dicere quod sit illatina delinito nomo ad definitionem ignota:quia tunc es Iccill 1-tio ab eodem inride, quia definitio;& definitum sunt idem. Sed praeter lio possid-mus nos confitentiar: quia talia illatio est
contra natura, nam definitio est, quae no-tificat desinitum, non olim notificaturare;neque est processus, discursus a tota
definitione ad definitum squia definitio est idem re cum definito sicliti notate est idem re cum re nominata, sis ignificara per ipsum,& sic ina sint idem, si definitio est nothnecessario quoque definitum ethnotu, res definitio sit ignota,&definitum ignotum esse necesse Est, sicuti, nomen si est notu, est qtioque res ipsi nota, si nonae ignotu, es res ignota solum di fert in hoc definitio, nomen, quod laomen significat re confuso,definitio significat rem distinc quia significii quadditate , si ergo definitio est ignota, quid-ditas est ignota, si est ignota quid litas, definitio est ignota unde potest sic mi mari ratio Si definitio est instrumentii log)cum, nomen.& verbum sunt instrui nera mimicosequens est filium, ut omnes concederent , nsequetia probatur: quia
sicuti se habet nomen ad re ista definitio ad quidditatem, lilia sicutii 'mon signia secat rem confuse, ita definitio significatqii id litatena rei distincte,neque potest esse discursu a partibus definitionis ad imiam definitionem, ut ostendit Tabaret talibro dem, cap. i . quia partes definitionis sunt ipsemet tota definitio, partes autem simul collochamon differt in xt to ,non ergo a partibiis definitioni ad ,
tam definitionem est illatio, quia esset illatio ab eodem ad idente verum si quidem partes definitionis cognosci posse,
antequain cognoscantur inesse defin)to, ut partesistantiales, ut definitio,
189쪽
dein CCCognosci,ut prooia Na et entialia, ct constituentia dc finitio trina efffiniti h secunda cognitio non iliatiue deci Uta irrex prima, qui aut Arist ostendit in 1. post.qtuod tam est non potest os cndi de eo tali usust, non enim pollumus vlla melliodoost edere laoc praedicatum ratio uale incile homini in eo quod quid c talia per se nobis innotescit, vel ab .
pctientia, vel ab effectibus rici alia via, ut multictione . deitaqUe via resolutiva ut proprio loco dicam . Quando autem Ignorantur paritas definitionis tib stantiartamn , vel aliqtia , Oftigeti cilcbcinus ad methodum reiOIutiti Un, quiae illaS notiti cat de uenit desinitiones substantiar, ut apicino. lib. de Methodis ostendit, cap. i . sed tamen cum sin noliri non habet ni vim illa ut iam adieriti iti In te, amo Haculi apice sunt notae, est quocille not. t adesinitio, quia ipsae sinu tota definitio Secundo sic arguit ibid(m Arist. r. de Anima,tCX. . s. bi Uaeri sanit una comunis cilio ius inuestigandi substantia et sta quid si in omnibus tib statuus , di nominat aliquas methodos subiungit enim, an demcinstratio, in diuisio, an aliqui alia methodUS;callerit laqUCan me-tiaodus inuestigandi sub ati .im. quid est sci, sit cinon str.ilio, vel diuisio vel a liquii alia, ex laoc sicat glait . Si definitio et conam unis , methodus inuestigandisi ibi alitiam laci, ad quid Arist. quaeri ercit, an sit demonstratio, vel diuisio, vel aliquid aliud i certe caediocrinnuit Arist. uod definitio no est initiumentum noties candi quid c sciti bstantiae, Sed potius quod ipsa est finis, scopus demonstrationiam, Maliarum Othodorum. Preterea, substantia cognoscitura nobis per demonstrationem quia, per methodum resolutivam ei m definitio non est instrumentum noti sicandi substaniatia inra antecedens probatur in proprio iussis, consequenta probatur quia timc alterum sit perri uinet.
Ditiones Aduersarior lim adducuntur,
et Ioluuntur. Cap. II. Contra hac oprnione arguitur a mul
Strella, r. libro sua luem dispinationi mari. g arun cap. 1.qui sustinet definitionetricis ualitat militum logicum, sed sine vi illi titia . ait enica, qtiod duplex est instau- mentis in logicum, scilicet noti fic in cum ratione,ut demonstiatio, notificiis sine ratione,videsinuic arguit autem sic Definitio considetatula logico, ergo de ini tio est instrumentum logicum; intecedes claris limum est ex Atiuot. lia T. Metaph.
tia probatur naodus considet .vidi logici cst ut instrumetum, ita quod omnia. Vae considerat logiciis, ctan siclerat ut in stati menta stacndi, notiti candi, hoc habetur ex Auctio in prologo primi Post .ergo definitio e sit instrumentum logicum secundo Aristotelcs in G. Top .cap. c. s. ait clesii titioncmia res, ut cognoscatur substanti i, siue substantia accipi. Nur proci sentia i cs, sitie sit acciciens, sue sit sub stantia, siue accipiatui pro ipsam et stib- stantia contiadistincta ab accidentibus. Tertio, Plillosoplius in 1. I Os .caputri a. liabet liaec verba . Amplius si doti nitio substanti equiae dam cognitio est, de caetera vult denotare Aristotelis pei illud verbum, quaedam cognitio est, quod cogniatio acquiritur nedum per rationem, sed ctiam sine in sic cognitio substanti eo test acquisis ecclesinitioncm, licet definitio non sit instrumentum cum ratione, e sdis tus tuum. Qii arto, in eo te loco pro
ponitam de possit sciri per definitione
de per demoliratione ergo videtur velle Alistoteles, citiod definitio sit instrum et i faciens scia alioquin esset vanum talem questione proponere. Quinto septimo diuinorum ex Aristotele ex . . nulla est melior atque pie stantior scientia ea que est acquisita per definitionem, Set Xto, Philo s. r soph i de Anima,&i Metapli. tex. 8.v-trobique vult omnes disciplinas uti proistrumento, scrinitione, temonstrati ne,(hecia sunt verba altilosophi. Atqui omnis disciplina per precognita omnia, .m It aliqua est,. aut per deri nitione, aut per demonstrationem, e sic concludi potest,quod etsi definitio non sit instrumentum habens vim illativam, est tamen in strumentum logicum pariens scientiam Hieronymus Balduinus in suo quinto, a utrum
190쪽
virunt nobilius instrumentum sit defim-tio,vel demonstratio, iliab. rationibus istendere nititur definitionem esse nobilius instrumentum demonstratione: supponit autem, quod definitio sit instrumetum cognoscendi, sinorificandi substantiam , sicuti demonstratio notiti i accidens. Prima eius ratio est hec Illud est nobilius institimentum logicum, ad quod omnia logica instrumenta reduciti tu , sed omnia instrumet logica reducuntur ad desinitionem; ergo; I aec minor probatur ab eo multis auctoritatibus Auci rois, qui multis in locis dicit dei non trationem reduci ad definitionem; ex hac ratione potest sic argui .Si ergo demons fratio reduci tui ad definitionem tamquam aci nobilius instrumentum logi ina: ergo de filii tio est instrumentum logicum. C-citnda ratio est h. et Illud instrumentiam cst nobilius,quod versati ir circa nobilius subiecit imi quod caiisat scienti lan de nobiliori subiecto,in etiam quod habet nobilius mediuin, sed definitio versatur circa nobilius si ibi echu . quia circa substatiam, habeti nobilius medium,quia is
lificat per Causian a formalem, Fgo. Haec
minor non probatur ab ipso;ex hoc aria uitur,ergo si desinitio notificat substantia, per causam ibi malem definitio est insti limentum logicum Balduinus itaque sustinet definitionein esse mi timenturi raciocinatiuum; Sed Petrella, nonnulli alij,esie in statimentum logicum sine ratione Pro nunc tamen possumus Weitti . nica ratione contra Petrellam argueremari , Quod datur aliquod instat mentum log: eum , quod parit scientiam absque ration et aaec enim sunt verba eius d. lib. cap. (pars autem instruinentaria scieti enorifica in inseruiens, id praestat, vel uiri ration vel sine ratione, si cu rationc appellatur in tiumentum denso that in Um, si sine ratione, appcllatur instrumentum definitiuum definitio quaero ab ipso
quomodo aliqua propositio sint postitabsque ratione quae nam potest esto scientia absque ratione 3 cons quenter, natasti tamentum tit illud, quod notitica tali id absque ratione certe omne, quod linei vilone profertur,vi lotur insulsu, .stulo linure tu; si aut cycludicere, vinoi
dicimus,quod datur aliquod instrumen tum logicum, quod notificat aliquid, ut est significat, explicat aliqis: dinota ltione, hoc vitro da inus neque insita tali, in s numenta nata sunt notiti caro aliquid Ratione , sed negat nusquiliis inodi num mentum debere dici logicum quia tunc
nomen ,verbis, propositio,oratio rem tilista alia et tintinstrumet logica, qt: citabsurdum. Sed hec opinio satis confiuata est ex his, qua dicta sunt supra intim cedenti c. ideo ad Rationes Iespondet . Ad primam nego consequentiam, pr ibatio est milla,qui logicus csisiderat de
cena pi edicamenta, propositiones, 'prancipia demonstrarionis, considerat litestis nes,&m Ulta alia, quae tamenno fiant instrum Orata notificandi,& sciendi, sed pastes, plincipia instrumenti ratiociriat ut deo bene si ita itur, logica Elt scientia in strii mentalis ergo quidquid confide ratur u logico,vel est instrumentula scie-idi,volim siliis, vel principitim, vCla ni Q, sed non sequitur,ergo quidquid cotti de- Tatiar a logico,ost instrumentum per scd distinchii ab alijs , desinitio autem es p.ris donion strationi . Ad secudam dico, quod a. Aristotcles in illo c. lib. cap. r. ait, quod definitio debet dari pisciba magis notatae sperspicua, qtuae sint propriit, MClMOdcclarantia quid ditates&os lentiana reari non tamen propter hoc dicit, quod illa verba, per quiae explicatur, uex quibus costituitur definitio habeat vim ill aliua, solum sunt declarativa definit , veluti unci vox est notior, clarior altera voce; si tex ine loci liabemus, uod definitio est oratio complexa, Minstri imcnitimi ruficativum et ensic res , siue illa ressit si ibstantia , siue sit accidens, nona Utem Est instrumentum notiti casuum ,
sic non est instrumentum logicum Ad tertium dico: qtiod illa verba licunt quod definitio est cognitio fili, sianti Psitie oratio significativa tib stanti re hoc ego concedo, non tamen propicri sequitur , quod habeat vim illativa nari vidia notiritandi, bltim significat si id,
stantiam: tale autem institiment tim non est institamentum logicum. Ad quartum Ad,