장음표시 사용
201쪽
di est subiectiim in ecudo Posteriorurni, confit niatur haec ratio quia definitio lumillis duobus modis pote sit consid
rari , sectimio modo autem non potest
sidcrari a Philoscpho diuino, quia tuc
metaphvsic. esset scientia instrument Iis, crgo hoc secundo Ino consideratura Iogico
Quarto; inesciuntur aliquo instru
metitos cita necesse est; at quattuor sunt , caua qUeruntur, ut scian cur, an sit, 'indsit,an inlitiae propter quid insit Tribus
.ui iacit det nitratio, scilicet an fit, an
insit &propter quid insiti questioni, ro quid sit, hium definitio satisfacit at ad logicum sipectat in libris Posteriorum
a rode instrum iis scient di omnes quo si ioncri,ut institimenta sunt, in primo agit de demonstratione ergo in secundo de de sinitione agere debit, ut est Instrumentum scietidi .
Haec opinio non est si istincnda, quoniasi: pra nosos endimus, quod definitio noest instrumentum logicum, cum ipsa noli abeat vim illativam , ae propterea licet Arist .agat de definitione in secludo PosterPorrim, non agit tamen de illa, ut est in astrumentum sciendi,cii in tale instrinia entumripsa non sit, propterea tali consideratio ei non competere potest; Quod si dicant,ut Bornatamus Petrella, quodae sit instrumenti noti ficadi, sed sine ratione: Haec responsio man absurditatem se a defert nam si procedit sine ratione,quomodo notiscare,& facere scire potest pna ubi no est vis illatina, ni illa est celtitudo,
neque cognitio, si quidem cognitio procedit a noto ad ignotum per vim illativa ut supra diximus mino tu cieret petitio principi j:Vnde propter hac rationem Aristot secundo posterioruin, ubi docet methodum inuestigad definitionem sub
stantiam eiicit diuisonem, quia diuisio sola nihil probat quia no habet vim illati-Nam. Dcunda latio, Si rast .ageret in s
cundo libro do definitionesta quam de instrumcnto re distincto a demostratione, liber linteriorum non est unus liber, sed duo, tua haberet duo subiecta principalia,quod tame esse falsum conspicitur ex inscriptione, connexione illorum libromni,quia uterque est de posteriori resolu
tione Neque valet sis dicat quod licet Resp.
definitio, demonstratio sint diuersa ta rara minen in id cin redinit;quia definitici est dein 'monstratio sola positione terminorum dilucrens quia illa definitio, quae est d, ' monstratio solii positione terminorii inferens, non esti finitio substanti e sed accidentis,ut patet 1. Post .a rex sy.vsque ad a1 NEcvalci siquis dicat, quod iit AG duo libri habet unitatem a genere superiore ad demonstrationem, &definitio tabe nem,quod est instrumetum sciendi quia put diximus in quaest. desubiecto logicae , O instrumentum cognoscendi non est subiectu in ici logica, divi logismus, syllogismus autem tollinici genus demonstrationis e ideo non competit definitioni; qui .i definitio non est stillogismui; neque etiam definitio est in strii inmitim logicu, ut ostendimus; in sic isti duo libri in hoc
genere non possunes machaliae, Ireque ab eo habere unitate; Proterea, dicere, quCd libri Posteriorum, si incuntas, Glaia a glant
de instrumento sciendi, est ex se absumta; quia sic etiam liber Topicorum Prioru,&Posteriorum, sunt vinis liber quia in omnibus agitur de instrumentis Ogn scendi Neque denique valet rc sponsi is, Petrellae ad hoc arguiment uiis , quae pro ei u xime accedit ad responsionem assignata: .s . dicit enim, quod liber Postcrior habet ni cunilateia, non a matcria considerata sed amodo considerandi, unde licet in primo agat de dei non stratione, Min secundo de definition tanaen, quia de utraque agit sub eadem ratione Srmati,quae est, ut instrumentum sciendi,agit enim de dem stratione,&definitione, visiunt instri menta sciendi , abciat unitatem nona materia consideratas sed modo conside randi,qui est unus,&idcm in utroque:&sic liber Posteriorum est unus, non valet
inquam, primo, quia iam ostendimus quod definitio non est instrum et Riim logicum, neque est aptum, ex natura sua notificare, ideo talisco sideratio ut instrumentum logicum,illi non compUtil , Pr terea, limc ratio fornialis competit mi imbus alijs speciebus sylloetis in Lut formali,
retopico: nam ita dicere pol nil illis Chiod
Aristotelem in libris logices agit de Top cis, de syllogasino sotimi recenthiari
202쪽
s te, de exemplo, ut sunt instrumenta
friendi ergo liber Posteriorum, Iop
corum,& Priorum,sunt unus liber, quia nabera eandem rationem formalern
quae est ut instrumentum sciendi,nam inlus omnibus agit de syllogis inis, ut sunt
instrumenta sciendiri hoc tamen dicere est magnum absurdum, ut omne confiteretur Praeicteta, lictum est supra, quod subiectum in tota logica non est instru mentum sciendi,neque materiale, neque
formal sed syllogismus; ideo hec responsio est nulla. i. Iacobus Zabarella lib. .de Methaonis
Iae modermone, in expositione primi, se Eab cun ii libra Posterii oriun in initio, declai reditain intention m multas verbis, quae est ScopuS Arist.invitoque libro Post xiorum est agere de demonstratione, . tissima, luplex est enim me hod . scilicet demonstrativa, resolutiunt demonstrativa est proptes qui l te lusu es de
monstratio quia, Minductio de utraque
quidem agit in libris Posteriorum sed
quia relblutitia reducitur , hordinatur ad dem Instrativam , ea enim utimui vi causas adinuciamus, qHibus postea utimur ad ostendondum eis chus, per quas caulas fora natur demolirationes propter . quid;vnd si cause nota sint,despicimus demothrationem quia: indlichione; hac
ratione dicit in libris Posteriorum subi ictum est,inethodii demolirativam siue scopum Aristot esse methodii demothrativam non vult eniim tale subice ci posse dici vere subiechum in libro de trib. pre-
. illiniti S. Verum tua in .lib. Posterio uagit Philosophus dedet initione;declaras uomodo reducatur ad demostratione Genim definitio non sit instrumentua gicu, non potest agere de ea vide instrumento dis incto a dem sit rationes agit Cr-go de illa ut reducitur ad demo stratione ait , tribus modis deri nitiore educitur ad demonstratione, scilicet ut principiti, vi conclusio, it tota demostratio, blapositione terminorum differes: haec autev tima est precipua consideratio,& videtur eile ultimus demostrantiu finis ,unde dice dii quod Aristoteles agit in secundo de demonstratione,vr conuertitur in detur Ioiae de facit scire quid est de passio,
ne demonstrata;Breuiter ergo haec est sententia Tabarellae,quod Philosophus agit
in primo de demonstratione, ut facit sic re propter quid hi secundo vero de deis in stratione ut facit scire quid est docet Enini in primo, quomodo perdelironstrationem possimus cognoscere pallionem per causam,quod est scue propter quid sin secundo vero quomodo per demon-stiationem pollimus cognoscere quid est pasIiori Demonstratio enim corruersa in fiuitionem,eit dei initio passiorus, sic insciuido libro Posteriorum agit de demonstra iiDiae quatenus conuersa in de-nnuionem tacit scire quid est de passi ne demonstiata, testinis methodi de- monil ratiuae est definitio accide itis,tinis methodiici stiritua est definitio substantiam sed haec secunda ordinatura primam, A propter hoc absolute est dicendum, quod subiectum in libris Posteriorum eli demonstratio pyopter quid, siue potillimi Hec opinio ab ipso longo ser-m ne probatur, praecipue tamen hoc iriodo: Hec positio habet duas partes .Prima, quod demonstratio potis Iima exit pubiecturni scopus Aristotelis in utroque liubro quia dirae sistit in sunt methodircisolutitia scilicet S demonstrativa;& damo
strativa est principalis ideo ea esto putis scopus Arist.Secunda pars,esi quod
in I lib. agit do ea ut facit scire propter quid est, in secii do,ut facit scire quid est; qinae probatur: quia ultimus demonstrantium scopus es scire quid est unde de inonstratio est motus quidem, desierinlisnus adnitem est definitio passionis, ideo iure dicit Arist agere in secim do de de . monstration ut facit scire quid est. Hec opinio quo ad primam partem mihi sitim me probatur , existimo Cnim quod subiectum in troque libro sit de monstrati , sed quo ad secundam partem,in qua dicit in secundo libro Ar
telem agere de demonstratione ut facit scire stud est , de ut notiti cat definitionem accidentium,& hac ratione considerari detinationem in secundo Posteriorum qi latenus scilicet est finis, Scutari s demonstrationis propter quid non ubi probatur . Ratio tauquia D Arist.in foci do Poste ageret de demotastrata Ones I
203쪽
- dcmonstrationem est enim peihesbia in scianitio vi dem demunitiationis est conclusio. ' de 'remini si quidem a demonstratio Gla positiois et in i , nitis demGstrati iiii Vmmdi 'rens eu et &b determinat, post i
Araitim illo secundo astat dedo ubi hi se inuentio ut Ordinatur ad deinoniteat orion 'disinitionis: clarumhq Araiioteles agere de definitione ceti rectram dc inuinitione defini
mirum , ream et retra emnisquod diuitio
agi in secitarito definitione blata ei immCleni requiritur etiam
Vst furi demonstrationi, ouodet an umq*φram stin luctiori talis Axistotelem etiam dedonti ' e cdcfini uo acci inim
n Prancipioriim,&conchisionis non va Ie Inquam, quoniam licet dixerit in or mo,principia debere est uniuersialia, &per se, humilio conclutionem,non timen propter hoc,mentionem tacit de detini nono, neque dei resipectit, quem
habet enitio ad demonstrati inem siecim secundosibio ocemplicauit, expli
iiii omissis, secundo ut oce gh et demon bonis , ac de conum cacillima ratio metris AEnsedibu eorum , non esit dubium: quia bare lae, sequerertie quod licet tractando decundo Posteriorum non aberes dodo dimet
cotulariumsoluutitur. Cap. II.
FGoveram puto opinione G cortita Latinora re, omnium qui dictatu utroque lib. 'osterio uti biecti imis clemon trationem siquod in priri, ita criristotelo de princ Diis demonstrationis in secundo vor de medio demonstCiriC-ms,ouod e ripia definitio;quae opinio rc creueclarata, omnes dii licultates tollir.
latex. d. Ib titanotii en explicue locutus est demedio
204쪽
in neotae declarauit quaena es sit baec,
et est esse media, sed de prinop lv
medio, si mo medium est deuincio, sere in toto secundo agit de definitione,&dectarest quomo lo venas illam poliimus, a quociodo ordine tu ad dem strationein, siquid lit,&quorum sit, in his de iurandis versatur intomii im-do libro excepto ultimo cap. um itaque ara it in secundo de delinitiones redon m-tio sit medium in demonstratione , aredicimus,quod in secundo agude medio
demonstrationis. Seaut planius ni crcs uitelli sui iust nota suamquod ut probarenusti et lucuemate de medio demon-sti .itionis, ex coditionibus praemissarunuas Ignatis in prim lib.Posteriorum, sequitur,quod medium in demonstratione est desitatio subsecti, raropterea erat necessaria diligens cogia in definitiQ-nis subiecti,quod est subsealitia, ut ea ad medium aptare possemus in demonstrationibus, ideo Pnilosophusi: secundo is bro Posteriorum,voluit diligenter loqui .le definitione illa subiecti, Nutinatis lucesceret disjuitauit in communi de definition quorum sit quotuplex sit, quo, modo reducatur ad demonstrationem;in qua parte maxime detexit nobis stinui, in iciationem e se, quod non agcbat in eo sectando de definitione propteri ted in ordine ad demonstrationeri Docuit eliam quomodo definitio sit cause, medium, quomodo illam venari possimus,&denique circa ilimn nihil intactum reliquit, ut patet ex lectione 1. Post silicet sola desinitio subiecti, nubstantiae sit medium in demonstratione potissima, tamen loquutus est in genere de definition ut nobis pateret magis definitio substantiae, quae est principium demonstrationis, medium de quomodo definitiones accidentium disterant a definitione substam tiae,& ordinentur ad domonstratione;vel ex illa educantur, siquoniam ipsa definitio est medium, propterea satisfacit omni ii titioni,ideo in initio secudi pronos iit numerum quaesitoru quae omnia inse quaesita med ij, qui b omnibus in diti, idciniuis cere docuit, ieinde' his ac desinitione tractare uacepit.
niam erreo definitio substantiae est princi
patiter, essentialiter pars deni irati nis, in in est medium Deirmas den immationem ab ipsa disclinus si insidierundo Vagere de medio ieri agat quoque
de definitione quae est conclusio demonstrationis, de delinitione quae est tota demonstratio sola positione terminorum differens. Rursu quia sunt ignobiliores,ca quae est medium facimus denominationem ab ea,quae est mediu,ut diximu*,,
restitistitur Aris .in utroque lib. de demostratione, sed in primo de principi j demostr. vlonis,side suis conditionibias explicit in secatulo vero de medio ciuitae, scilicet de desinitione, unde non duo a.
aram de medii sub hac reduplication vomedium, in quo seni impugnatur aetabaret . , sed se desinita oririque cimine i in siue de definitione secandum natura a soliuam quae postea inseruit pro medio,
talis enim cognitio erat omnino necessiaria,ut perfectam cognitionem de demon. sis alione sude oricata ipsius laberemus, scio, quod hec opinio non con nat diactis multorum Latinori omnino ded hec mihi verior videtur minus desectibus referra, neque res Lignat dictis Scoti. Hec opinio satis probata est ex dictis es, tamen inbutamus sic argueic Certum es o,i quod in et indo Posteriorum agitur de hib. definitione, at lenitatio est rhodium de p.
monstrationis,ergo in secundo agitur domedio demonstrationis Maior est clara, b inor etiam cst furid ua in Theoremate de medio demonstratinnis, neque valeti quis dicat, quod in secundo agitur dederi nitione, ut est instrumcntum noti fi-
candi quid est, distinctum a demor stratione quia iam ostensumesit, quod definitio non est instrumcntum logitat , Neque .llet etia si quis dicat quod agi, rur de definitione,ut emtinis deri nur tinnis quia i efinitio substantia non estrinis demonstrationis propter quid , potistimae,sed principium,siue medica: in sociindo autem plurimum agit de definiatione si ibi tantiae,ut doceat venari illam. Plaeterea n primo agit det praemissis , shic ergo in secundo agere debebat de et Ddio licet enim agendo de piaemiliis egerit de medio implicite, non tamen egie
205쪽
explicite, i leo in secundo agere dc debat monstratio ais miterialiter nota foram li-cle med si explicite Sed haec sententia mi ter.Sed dices desinita vidennitio,cata Stagis confirmuti ex solutione rationum in cit questioni quid es ergo singit de de Oppos tum Rinori autetit in colurari nitione ut definitio agit de ei ut in liri praecipue sunt ite mentum notificandi quid est. Hi Prito, si Arith agitii et de medio de Respondeo quod satisfacere quaesti
mare ruinii trationis. Lao de eo,ut facit scire ni iid est potost duobus modis intelli- 'Ut quid e V, vel uti icit scire propter quid gi,vno modo cum ration alio modo sine P se eit,at neutrum eph verum, ergo, Minor ratione , sicuti etiam quoitioni propter probretur quia si prim i modo ageretur quid, iuobus Idis possumn satisfitCC-d ede inition ut desinitio est instrumen re,sine ratione,& cum ratione: sine rari tum cognosces di res tunc non agere ne tisfacimus' siquis quaeria proptertur de definitione, ut de medio, sed vide quid eclypsiatur Luna Mego Rei pondeo initrumento separato, si secundo Udo , propter in te positionem terrae, si uisfacio dclio loquutusci Ariit .in i libro, dii quesicioni , quia queritur causia eclypsiS,a, sigilauit conditio res propolitionurim, ego adduco causam, sed hec satisractio dcin E itrationis; ill denim sunt etiam co licet sit per veram causam, tametsi est sine ditiones medii dem miser itionis propic ratione necessaria, risi alitia, non enUM
quid ergo in secundo non debebat age ostendo ratione aliqua hanc esse veram .., re dc u Diomno . Secundo seque causam ecli psis unde posset ille eam ne-. retur, quod ars logica set mam&dimi gare at cum per demons crationem pro nuta, itia non daretur medium , quod pter quad, scitas tactolitia questiolar,&ac nos duc it in cognitionem quid est: nam cepta causiam formo temonstratianein se si definitio conlideratur soluit ut medi cudum regulas assigia alas,satisfacioque- demonstrationis,sic solum notificat pro stioni propter quid, cum ratione,&Om-pter quid est ergo non est dicendum , ne dubium aufero,existetitibus elum ve-
quod agat de desinitione, ut est medium ris omniblis propositionibus, per se,
demonstrat in iis in secundo libro,sed de uniuersalibus, scio, quod haec causa eli Ter cavi notificat quidest.Tertio stante hac causa talis effectus, causa ergo satisfacit opinione, non laabemus instrumentum ti Vllioni sine ratione , sed deinoias ratio quod noti ficet substantiam, at logica est ex ipsemet causa satisfacit quolioni cumlitio alia instrumentalis, ideo debet doce rationesvnde dicimus demonstrationem renos omne cognoscibile scilicet tam sub esse instrumetum notiricas propter quid stantiam quam accidens, demonstratio est. Et ita quaestioni uides , satisfacit d autem propter quid solum notificat ac finitio,sed sine ratione, nam quando adcidens, non autem substantiam:ergo nisi quid est quaerentem essentiam,& quid di- ag it in a aib. Poster. le definition ut est ratem rei satisfacio adducendo definitio- instrumentum notitic. indi substantiam, nem declarantem essentia res, satisfaciologica esset diminuta, inanc i. illi questioni quid est, sed statisfacio sinem primum argumentum Respon rarione , unde reinane dubius anil IritSni a tioci iist. in secundo non agit de me quaeretis, an haec sit definitio vera, si quisuio,ut medium est, propterea no agit enim quaerat: quid est talum. Nego Re- de eo,ut ficit scire propter quid est, ne spontico est corpiis alternum, satisfacioque ut ficit scue quid est, sed agit de de quaestioni qui dein, sed non cellanico ani- finitione absolute secundum suam essen mum quaerentis sed adhuc dubitabit ,riam,quae postea est medium,& docet ii numquid verum sit quod Qelum sit cor- hoc quomodo reducatur ad demonstra pus eternum, vel aliquid aliud, quia nontione in reducitur autem praecipue, quia adduco ullam rationem mei dicti , alli
est medium ideo a principali respectui dei noni ratione quia, ab neu u ostencta denominatione dico, quod agit in se docetum et se corpus aeternum aut hi icando desitaedio demonstratiotiis, quod quaeritioni qui dili,&cu ratione. quie- est dictum: agit in secundo de medio de to inauiII quaerentis .Post uni is et g talis
206쪽
're Aod dennitio satisfacit quaestionid est, sed tamen non est instrumentui cum satisfaciens tali quaesito pers
ct , quia non certificat animumquCrCntis; id hoc est demonstratio ab effectu,&inductio loquendo de substantia sed i
quendo de accidente . est demonstratio Propter a tald; quia haec latisfacit isti quelitis cum ratione,& ideo proprie loquendo definitio non est instrument fatista-ciendi quaesitoreii id est substantiae,ut dicitur communiter;sed demostrarao quia; Ad propositum dico, quod licet Arist. a erat in secundo de definitione absolute, Non tranen propior hoc sequitur quod areat de definitione vires instri imentumilitas ciendi quesito quid est quia ipsa non est tale instrii mentum, sed agit de illa sectandum suam essentia,cui postea accidit quod sit medium, &pars cmonstrationis, tali cognitio erat omnino neccitati ad persecham demonstrati ni cognitionem sicuti ad cognitionemrotius requiritur cognitio omnium par
Ex his patet quid dicend nn sit ad actio duo,non enim sequitur quod ars logi ail,S cadit manca; quia licet definitio non satis fici re quaestioni quid est, substantiae, tam . men illi satisficit demonstratio a post
riori,& inductio,& quaestioni quid est de
accidete. satisficit demonstratio propter
quid ,ut uictiim est in proprio quaesit'. se Ad argumenta pro prima opinione ,
t i. Rcspondeo ad pitinum, quod definitio niti noli est in strii metuit in cognoscelidi sub- i. stantiam,vt visum est; ideo licet in se- mare indo libro Posteriori im de definitionemn e dractet, non tamen trachat de ea ut est instrui en tum Cognolcendi sitabit intiam , sed agit de definitione, modo quo sup rilis diximUS.
Chasit probationem dico, quod l: cet logica siticie.uia instrumentalis, non tamen propter hoc sequitur,quod quidquid tractarii in logie sit instui mentiam in gnoscedi quoniam in logie agitur de quattitor quaestionibus,de cognitione principioru , te vocibus uicompseXiSi&cCmpli X S, ite multis aliis Nae non fuit instruiarent cognos en dii S notificandi,scssu fitat
si reducantur ad instrumenta cognoscendi aliquo modo . Ad tertium dico, quod maior est aliasa qiua non est verum quod definitio possit considerari ut insti umentum tale, sed solum potest considerari, ut instrumentum significandi substantiam,vt dictum est , quomodo autem consideretur, riloctico, a Metaphysico diuerso modo ii dictum est in Theoremat quin des r , .nitio non est instruinentum logicum . ,δAd quartum Respondetur, ut ad prim in
mum dicti in est. Imeris Ad a imentum Tabarellae,mn Cedo tum
estis Opinionem quoad primam parte quia sumus cocordes quo ad secundam Mid eam non teneo, ideo ad rationem pro ea dico , quod licet demonstrano propicrquid ,resoluatiar indefinitionem accidentis perfectam, quod finis demonstrationis propter quid, it illa definitio, non hinen propter hoc sequitur, quod in toto secundo libro agat de tali definitione so lum,uel de demonstratione, ut resoluitur in talem definitionem , ut facit scire quid est de accidente proprio, quia iam visun est, quod agit etiam de definiti ne suristantiae, quae non est finis demon strationis propter quid ,agit etiam de definitione in communi,agit de quaestiona bus de medio, agit d. ipsamet destination e absoluto,ut reportur ad demonsti .itionem,iann refcrtur aut Cin solum ut o
clusio , sed etiam ut principium domon strationis,ideo dicimus,clii od absiluida gat in secundo de definitiones e quia precipuus respectiis definitionis ad demonstrationem es inseruire pro medio dicimus in secundo lib. agi de definitione ut est meditura sed illud A tmon accipiturre itiplicatiust, sed soccificatiue,quatentis denotat proprium respectum Conse suggdefinitiori cm,itaitiod est siensius,agit A ris .in secumdo Posteriorum de definitionesqtita munus definitionis principale est ingredi demonstrationem propter quid.
207쪽
Corpus naturale est subiectum in Philo-Splua naturali.
Exponitur opinio Scoti, o aliorum, chra suis fundamevtis. cap. I. SCotus multis in locis de hac re loqui
tur, sed pra Sipue S. Meth. q. I. si iam sententiam aperte explicat comprohat, quae est,qtiod subiectum in Philosophia naturali est substantia corporea naturalis,quod est ac si dicat, corpus natur Ile est e subiectum.Clarii est enim,quod corpus naturale, non est aliud ,qtiam si ibstantia corporea n. ituralis cetenim clam dicimus corpiis es' subiectum in Philosophiaraaturali,certum est quod non intelligimus de corpore Mathematico;O lato, quia hoc ara thematico consideratur, sed loquimur de corpore, quod est substantia, Vcum ad simus il l .un particulam naturale ,hoc a pCrted clara in iis snam corpus naturale certum est , ito icit substantia, non acci lcias, itaque cuna dici inus subitalitiam naturalem,signi sica natis corpus naturale; S licet substantia sit quid abstractius corpore, tamen uincoiitrahitii per hanc partieulam,naturalis,idem est quod corpii I natural , ilia nulla sibilantia est naturalis, nec bal, tri incit dum mouis, nisi cor PUS naturale. Hanc pili ionem probat Scotus o si isti cient ditiisione scientiarum facta ab Arist.in eo loco, ait sim, quo . trossim tatum scientia speculatitue, Metaphysica, Mathematica, Philosoplua naturalis, ii uia etiam sunt solum ilia si biccta generica virtualiter, si illa comuni C : in iliciatia
cognitione omniustorum ij cculabilis, sciunt tantum tres cicntias Ucul ritu C. I batur aut iccabaeo sic. Ab Dnib. rebus sis cculabilibus pntcst,nu comune abstrahi scilicetens, lectini cc unitate dicta sunt ianillai laesit OV edc uni uocatione elatis. hoc habet proprias palliones,
hoc cod lituit Metaphyticam stu quila
ens complectuli omnia spe illibilia in uniuersali, non autem in speciali, ob mu qt aerere subiecta specialia subintea utem prima diuidelia sunt decem pre dicamenta sed de his non porci est alia scienria, nisi Metaphysica iqitia alia non habent alias pastiones scibiles diuersas a pastionibus entis;Oportet ergo infidi ius descendere diuiderido volentos inuenire
alia stadiecta specialia, sic descendentes diiudendo non possiturius diuidere ali quod genus accidentis, sitia quodlibet illoruin continetur virtualiter in substantia mediate,vel immediate, sic licet genus accidentis habeat aliquas passiones quia tamen ipsum dependet ab alio, non potest elle primum subiectit in , Oportet ergo diuidere praecis si ibi antiam, ut habeatur sub tecti primum sic entie alterius a metaphysica Diuiditur alitem substantia in corporea, inducolpoream, Incorpore pertinet ad Metaphysicum , quia de ipsa nobis notae sint solum pro hoc statu passiones entis ut alias in rebus Metaphysicalibus decliuabo contra quoidam modernos corpore ver est talis conditionis, quod ei primo considerate,ablbiu et inest Quadrii as,ad quam postea milli Ialia consequutitur, lirae omnia sunt scibi lia , sic substantia corpos a quanta est scibilis, v sic ipsa constiti ut aliam scientia diuertam a Metaphvsic riqiuae dicitur
Mathcinatica Et scet communiter Mithematica dicatur ellet,li in de quantitat hoc nihil rcfert, ut ibi declarat ScottIS,S Anton. Andreas, l. quia hoc non
proximit,quia quantitas sit libiectum in Mathematica sint hoc prouenit, quia in Mathematica non ostendaturi L .Hltatam te ineste substantiae corporeae, sed suppCniuir duas me sitimia probandum p steriores passiones quq cos qui ultric lilatitatem nequie in Alii thematica ostenditur aliquid de subi sitia corporea nisi per naturam qUantitati tamquam limae pastionis, ideo videtur esse quasi ratio propria sit biecti illius scienti ei e quasi ponitur stili lectu , licet si tibi pastio quia includ mir in sit biecto priori, scilicet si ib-
stantia corporea . Vlterius eadem substantia corporea non contracta ad ali-
qtiod inferius, sed aliter considerata, scilicet
208쪽
yos TERIORVM THEOREM A XIX. oe
n mianmm habet tuerimam, quo est duplici consideratione ali. sint princita coperatiora ita pia essendi,&alia sunt PrinCIpla cogno
te iacitus, requietis, habet inultas pase stendi principia essendi sunt, tia contui
et te potest costituere alia scientiain materia, Drma principia cognos Em cula uana,qM J hysica, siue Philoso disim propo umes quaeda maeonae
leti maeeitue Praeter istas tres quibus deuenimus incomtio nub
ti enim non potest reperiri aliqua stae lacri,non est necesse, quod uoci libet su-
diis in sub biectum habeat principia es Cndita laua
qui1etit de aliqi iiii, cessarium est, quod semper hab at rin mimi et de uri dente, pia cognoscendi; inscciado aute Phys IC. Vt is ori untur necesse nilosophus ponit multas propicurum
os rex hac itficietitia diuisi si cim tacitant principia cognoscendu coiresuinti talita ab Aristot.Scotus probar, natiar sc,ut Ct a tumilo corpori in fura- uod subitaritia naturalis corporea sit lis,dclinitio laturae, aliae multi e propoli biectum in Philoli, phiae naturali,dicti sitiones. De passionibus, eatet: quia in V Q autom, quod substantia corporeana retralis idem ci quod corpus naturale,e: o Scotus itidicauit,quod corpuS natuni e sit sibi ectum siclicitur etiam quod uidicauit si abiectum forinale esse,ut naturale: quia diuit,quod substantia natural uit subiccturia qualimus habet thrmam que estprmcipiUmmotil, o quietis ouod est clicere corpus naturale est efiit i lilm,ut Darinal est enim principium liquis sexivltimis libi is agit demoliari linco,tempore,infinito, vacii , quae sinat passiones corpQuis naturalis,ut etiam ampla chirii Cclum. Confirmati ir ex primo de io, textu primo ubi Arist.aperte ait, Philosophiam nauualem versari circa corpora , c rursiis circa passiones &m
tum talium Corporia, etiam circa principi ICO Olum,qua simi subsitantie; probat hac ration ; Uia quae natura con-
motus solum quaelenus est naturale Hec stant,siant corpora, magni inclines, igitur Est vera Opinio S ti , coiuctu Ita litariam P uliones, principia Ilcm G. Metapli. t CX. I .ait Philosophiam naturalem considerare fiat, stantias sensibiles qU ae cum motu sinat Pater etiam citia condirio quia nil ut consideratur in Philosophia naturali, in si ut habet naturam,
siue poncipium motus in seipsis, nihil omittitur, quoci habet principium nat)riis in quietis in semetipsb, sic est ad sequatum, indebretilier sic potest costitui ratio.Illud est sublactum in tota Pinita, phia nati irati,cuius principia, passiones considerantur in octo libris Phys sed sic
cunn opinione terti omniurn Philosi ph rum ni ita aetatis,qui sustinent, quod corpus nariri ite in tota Philoibrata naturali est subiectinia adequatum sub hac con- , si steritiones quatenus est natu rese Hec purio mobaici ex conditionibus subiectitati ivnatis ab Arist varijs in locis inlibris Posteriorum. Prima,quod de Copra cognoscatur quod estice quid est; Secunda quod laabeat principia, ct palliones, oua afriones demonstrentur deripta
ile imitur ex his , quod sit adaequatum est quod i istis octo libris Phus agitur desinentiae , ita otio initii contineatur in principijs, patitorsibus corporis naturalis ergo corpus naturale est subiectum Ma:or,hAlinor patent ex prax ictiS. Ha cest sente, a Scoti, ideo,cri Mori inena . .
turaliter loqlriintur,non tranaturalitarint viqi ut Caietamis in quaestione de sub te
lis, ex hoc prcsupponit,quoc sit, quia uter Ioan . Canolaicum, non miti si Ala snunquam quaerimus de re quid sit , nisi bos, qui ad mentem Scoti ponunt sul le . . . pNesupponatur, quod sit; Secunda condi retum in Philosophia naturali os e subito paret: nam principia si ibiecti sunt in stantiam finitam, quatenus cornplcctit tir
scientia, quod non contineaturet iam in subiecto, nihil sit in subiecho, quod noexplicetur in scientia modo clarum est, quod si a conditione competunt corpori naturali, nam Aristoteles in 1. Phys ponit statim definitionem corpolis natura
209쪽
Angelos quoque; haec enim opinio non est ad mentem Scoti,nec Atist quia licet Angeli moueantur vere de loco ad locu secundum fit bstantiam, tamen hoc igni rauit Aristo t.quia voluit motum esse passionem corporis non substantiarum abstractarum;neque Scotus hoc impositit, vel imponere intendit Aristoteli.Aliae r tiones in auctoritates haberi possiuit apud alios auctores pro hac opinione Sed naec opinio magis confirmatur ex confiitatione aliarum opinionum contraria rum, ideo illas examinare oportet . Praeter hanc, quam nos sustinemus sunt aliae tres opiniones de hoc sub-
lecto Philotaphiae naturalis Prima opi , . D. io est laomete, suorum sequaciei,m,. qtu in L Phycassitu subiectium este ens mobiles sed haec opinio diuersimodo e plicatur a Thominis quidam accipiunt
ens mobile absolute, sic,ut est quid communius ad corpus naturale, in hoc sensu eam probare nituntur eorum aut mi undamentum est, quod platant mat
riam , dbrinam esse mobiles per se ali- qtio pacto, modo materia, forma non continentur sub corpor sed subente,&ideo statuunt pro subiccto ens mobile, non corpus mobile, siue iraturale; unde pro ipsis sic pontimus arguere . Illud est subiectum in aliqua facultat quod complectitur omnia,quae tractantur in illa filicultate, sed sic est quod ens mobile, non corpus mobile coni plectit tironam arractata in Philosoplitatiaturali,er clasmobile est subiectu ni.Maior est euid cns, Minor I lobatur: quia materia, ibi naa sunt per se aliquo modo mobiles e ille non continentiri sub alio conceptu , qua coceptu entis,ut est obit Ergo ens mObile est subiectum D. Thoma, Ni rem probat, quod corpus mobile non possit esse subiectum in Philosophia natur ili,unica ration quae talis est. Nulla scientia pro
bat suum subiectu dari, scd sic est, quod in C. lib.Phys. Aristoteles probat dari comptis inobile rei quatinua omne illud,
quod mouetur esse corpiis, irgo corpus mobile non potest est subiectum inde celioc possiimus elic re conrirmationein opinionis D. Thomae ced dii ccii lo.Stili lectum in tota Philostis hiarea iratin
cessatio essens mobile,vel corpus obbla: quia non vid etiar aliquid aliud posteponi stabiectaim, sed sic est, quod corpus mobile non est subiectum, quod probauimus,ergo relinquit tir quod si ibiectum sit ens mobile. Tertio arguitur pro hac opinione II. Thom et Illud in stibiectum in tota Philotisphia naturali,qiro iis subiectum primae passionis consideratae in
Philosoplia naturali: sed sic est quod prima passio, quae coli siderarii in Philos, phia naturali est tibilitas , ergo sublectum primum mobilitatis erit subiectum in tota Philosophia subii)feras nu-norem , sed sic est,quod subiectum mobilitatis est ens mobile ergo Ens mobile est subiectum tota Philosi phia natural , Probatur haec ultima minor per dei insti n Cm motus assignatam ab Arist tertio Phys .ubi dicit, quod moriis est actus entis
mobilis, ut mobile, non dicit corporis, scdentis,Crgi
Elcdrirmatura Iauello in primo Phy. q. r. quia Arist ibi declarans definitione motus, exeplificat de generation in eo ruptione luarum subicchum est materia pii mari ergo materia prima est mo-bitas , siue ibi echum motus , draconi quenter primum subrectum nobilitatis
C. uetanus autem in proprio quaesito de subiecto Philosophia naturalis , hanc nio opinionem diligentius Maainat, retan Caie- de mille it,quod D.Thomas quando ait tant. ens mobile est subiectum Philosophiae naturalis , pcreta intelligit ens proprie, quod est illud, quod tit scilicet compositum , adeo quod per ens non intelligit quod inaque, quod habeat ei te quocu-que modo, sed intelligit Ons verum quod proprii in habet est ut est compositum , uod liabeteste per generation om siueit substatiat invi homo, siue accidentale, ut homo albus in iecoli git, quod quaelibet pars, sit biectiva Cntis mobilis(quod est subiectum debet est propria ens ides compositi im , de minabile mutatione Physica: ec ideo sit binfert quod nec materia prima nec forma subnatialis, nec a cidentalis, si incens mobile, sed Qtu sunt principia cantis mobilis Per c bile verc, post longuinici mori militelligi ait sim-
210쪽
PHILOSOPHIAE NATURALIS THEOREM A XX. io
Hunentum aptituditus ad invium; re Hanc senteritia probat tribus me iij s. i. rp.
dem ait, quod haec mobilitas est quod Primum est. Adaequatum subiectum Dii citi id e ructuria naturalium precedens ita martim passionum naturalium est adae-imali .riem, in obilit. Item d.issionis ea quatum subiectiim in Pinlosoplua natum inaurat Le ententia situ cibi iiiiii en rali: sed en m 3bile, nisubstantia naosum, sigitalicare videtur,quod bilitas, bilis,veloratii ratis, est adaequatum subi quae est ratio tarmalis entis, quod ostiu elum passionum nati irati tim ergo, in biectium non est pallio entiri sed qui ct in torcst per se nota minor probatur sup-Limul S, est entiale erati,quod clarius dia ponendo, quod transimulabilitas sit pri--iat, itim asseruit m 3bitu item hanc eo a pastio Physica ,sic.Adaequatum subiescitiari tinctatum aptitudinis ad motum inim transmutabilitatis habet materias Reco ligens alitem hanc suam sentcinia, formam priuationem proada luati iacquis existi in uet propter has restrictio principiis teli iti tum ens mobile haberi ius eum declinare ad cam sententiam, haec pro adaequatis principi j , ergo nihil
quod corpii, naturale, vel substantiana aliud ab ente est subiiciti m. Adhil Cp Io titiali, , sit in bitestim, declarat itiomodo bat minorem ex ii. Metaph. CX Hos .vs-diiserat ab his sententij hoc modo Ens que ad 1 o ubi os cnditur,quo dilate Ia, mobilesse extendit ad omnia naturalia tarma, priuatio non Ictantur ada composita, qti e sunt intitabilia, sitie sint nus substantiae, seri sunt in alijs praedic substantialia, siue accidentalia , siue sint mentis;a dei, quia trem letia , ydrina,&prinati tabilia secudum formam ab sol tu .ini, uatio, gelieris substantiae, sunt principia sit id ridum Vbi, insit perens mobi proprilisubstantiae mutabilis, materia, id linc modo est tanto quid abstractius rim,&priuatio in genere sitiantitatis corpore mobili, , subitantia nimirali, si in tot incipi propria quanti mutabilis, quanto ens aliquem gladum concomi sic de qualitate Secundo argili au tans est prius corpore mobili, scit, stan ctoritate Arist in s. Plays qui detiniensti naturali, licet ens coarctetur per motum, dixit: motus est actus entis ins
miribile ait Caietanus loc nihil ,bstat tentia,id est,estachiis entis mobilis. Arist.quia licet ens mobile, iubilantia ino non dixit,quod motus sit actus corporis, bilis, quoad ly mobile,conueni int, sint vel subitantiae, sed entis ex hoc arguitur equalis abstractionis, tamen reinanet in sic Illud est subiectis Philosephiae, quodior abstractio ex parte entis respectu stili ponatur indefinitione primorum accidustantiae,&corporis,unde sicut substantia rium nati iralium,quia tale est proprium rationalis est quid abstractius, quam an subiectum eortam,ut patet ex T. Metaph. mal rationale, ita ens mobile est ii id ab lex id sed non corpus, neque tib stantiasti actius substantia naturali, corpore ponitur in det initione motus, qui est prae mobili, quod caelarat exemplo. Si quis cipua passio naturalis, ergo ens mobile concederet esse substantiam rationalem, est subiectum in Philosophia naturali . adlauc esset locus disputandi,an illa sub Oinfirmatur ex primo Phus. textu Licubi
statia rationalis esset corpus, aut animal, Aristoteles ait, supponendum esse om- tunc quaestio magi Labstracto,ad mi ni , aut quaedam moueri, non dicit cornus abstractum ,descendereti ita in pro pora,vel substantias,CPgo .
posita subentemdbili remanet inaestio , Aegialius Romanus aliam opinionem Opi
anens fit substantia, an sit corpus, stistinet, ex est, quod subicchim in tota iosicens est quid abstractius coridiore o Philosophia naturali sit corpus mobile, et Pili,&substantia nati irati,&siccocludit supponit hanc propositionem esse, quod de mente Diui Thomae res, quae ram, quod subiectum in Philosophia na- sunt in Philosoplua naturali, induuntia turali,vel sit ens mobile, vel corpus motionem subiecti Philosophiae naturalis, bile stante hoc supposito, sic arguit ledrio quatenus sunt substati e mutabiles, sic est quod ens mobile non est ui biectu,
Parurales, ne uti quarcinit corpora iam ergo corpus mobile erit subieci tim Pr
bilia sui, sed qtiatenus siuncentia mobilia bat hanc minorem tali pacto: quta si Phi