장음표시 사용
231쪽
ratione a Scoto, qiuarum milliae adducuntur ab illis, quia videtur illis impugnare hunc actum entitat linam, sic ar-gmini,Paulus Soncinas et Metaphysicos,
quaestione i . nulli bi legitur apiid Philosophum, quod malchia sit actualitas que-ctim, ted hi odist pura potentui;ergo i adlistbet actitan entitatiui inari, antecedonSprobatur . de Anima tex. S. M8. cla-phys assignans Aristoteles causam, qu re ex ageria, torma fit unum per se, dicit, quia materia est potentia,& forma est actus Item: Metaphysices textu S. postqtram dixit, quod materia non cit
lilid, trec quale,nec quantum declarans nati iram materiae,ait, quod est potentia
omnia haec Item Arist in siti into Met rhysices ex i . dii iidit quodlibet genus Enti Sin potentiam,&achum,sed substantia est unum genus,ergo aliquid sit in ea ut potentia, realiquid, achias, at stirma
est actus ergo materia eri epotcntia DC-
inde rationibus arguit, primo sic , Si materia haberet actum entitatiutina, eicset per se cognoscibilis , quae ratio superius a Scoto est adducta Secundo se ti retur,quod quaelibet urbstantia materialis,esi et secudum se totam actus sed hoc est falsium, ergo;probatii conseqtientia: quia qtiaelibet pars eius est achiis,nam patet, quod forma Est actus, si etiam materia est actus,quaelibet pars eius est actus, re sic tota est actus Si quis dicat quod est tota actus e litativus, sed non tota hchus mrmalis.Contra argilii sequitur rahac responsione, quod substantia separata non sit magis quam substantia materialis,probatur consequentia quia substantia sepa ala non est tota actus formalis, rutila eius esievitia est potentia ad sies impliciter, recipit enim esse substanti Ie, ii substentitur ergo illa essentia est potentia stibiectiva, siciit, materia.Tertio, materia est sic prope nihil, quod nihil propinquius potest imaginari, sed si sit aliquo modo actus, possibile est in rinati aliquid ii odit propinquiusnia
hilo materia, puta si materia esset latum potentia ergo materia nullo modo est caus. aliarto de quolibet actu vere potest
dici per propositionem de inesse, quod sit actus,dicendo ioc est ac tussicd esse P.
ctum non potest vere nunciata demare tia ,Et sic dicamus, materia potest ite sine forma, hoc est dicere, qtiod materia potest esse in actu monactus caeno Carguiti, Si materia esset separata a flarinae, materia non esset achus, ergo multo mimis tiari ita est in composit, est actum tenet conseqtientia: iiii rillic habe aeter se per se incompost in autem habeti illud solum a forma Quinto, quidam alii divsic arguunt. In tota latitudine entis stitat id, duo extrema opposita in t esse, nimirum Detis,&materia prima, sed Deus cs juriis actus, in se habens essestium, ergo materia prima est piria pomatiari esse suum accipiens ab alio coseqtrcntia probatur quia oppositorum est eadem ratio. Sexto , Zabarella tan lcmmos clictis Sexetat opinionem Moti euertere nititur,tam r. Zab. lib. de Materia, cap. 1 sic arguit Istea Octus entitatiun qucm ponit Scotus in Adc materia prima, vel est aliqii id vel nihil, ' si nihil Ergo non dattir, si aliquid,vel erit substantia, vel acciden S, quia OmDe OS, vel est substantia , vel accidens, non est accidens secundum Scotum , quia iste actus entitatiuus est actus matCtae prime; unde si iste actus esset accidens, materia prima esset accidens,quod Scotus non diceret, rigo caesubstantia , atqui substantia secundum Arist. lauiditur in materia, mrmam, sic positum sed iste acti non est trema, quia Scotus contradistin-guit hi inc actum entitatituim ab actu formali, multo minus est compositum et quia sequereriir, quod in entitat mattariae esset compositio materiae cum mi ma; si autem iste actus est materia, sequitur quod erit materia materiae, viciaruteria constabit ex alia materia,vel erit ipsemet materia, quod omnino confitcn
dum est Scoto, sicut entitas hominis nil aliud est, quam homo, ita entita mat riae nil aliud est quam materia. sic relinquitur, quod ac ii sentitatiuus sit ipsi
dem concipi possit, cum potatis omne. Philosoplii naturae materiae colitraritim nomen attribtierint, nempet, nomen potentiae, &dixerint eius naturam in hoc
esse constit; tam, ut sit ens potestate, &sic asse
232쪽
t ira it actu ili as,vel redistincta abactata taphvlitate.Prii Limmo potest dici, illa irrupti co, ad
rNTITATIVO MATERIAE THEOREM A XXII iij
rit Zabaressa , quod maioria non cere , nos accipere sint nai alio modo petitiam ratione ii ad hoc desti uim accipimur Asrnus.
taphviices, ct Zabarella In hoc citato loco aduersias illam distinctionem, quam
metam hae siet isti redduxit Scotus desup ci poteram
ta positio Scoti innitatuinunc fundamentato, suo destructo,ruit actus entitativus , utuntur autem omnes eisdem fere rati
lata tunc per utrumque scilicet per po tentiam,siperactum, natura materiae denotaretur, ergo non est dicendum qim lmateria sit actus. Sed Ioannes Bacconus hanc rationem sic conficit, dicimus no , quod in materia est potentialitas ctualitas est actualitas,quatenus est enspositNHim,el potentialitas, quatenus est in potentia ad Pormam recipiendam. tramquit Ioatmes Baccontra , si materia includit in sua quid ii taete actualitate, potentaINPalein,ut vos , Risine dictis, neutra includat aliaim, si appi quia esset, contradictio, ergo potontialitas ut praecis accepta, non est ipsa actualitas , sed a liud secundum rem,ergo qua, Ilione prima materia poniturae iii iam ae ualitas, quia es mi Ledam essentia, Odein rationepotentia ipsa nuda , quae in materia disii non irii contra ac stualitatem,cist actuatita cum sit res,& quid litas, ita quod primo distinguitur contra actualitatem, erit actualitas,quod est contradictio, ultra: i potentia pura praecise accepta, sit sibialitas ipsa pura potCntia, jnecisa,
poterit esse terminus creationis. Alia arnibus. Prima ratio est harta Apud Arist. legi mus tantum duas potentias, scilicet acti-uam,&passivam, ut patris Metaphysices,tex iure tuo retus,scilicet, priiruim , de secundum,ut notauit Arist. 1. de Anima, rex. 6.& inde, potentia pastiua refer tur ad actum primum poteria activa adactum secundum, tunc argivini, Vel ista potentia obiectiva hoc enim nacmbrtini
est quod impugnant et potentia activa, vel passiua,vclion datur. Probati ir haec pr positios homo qui nondum est genitus,per vos Scotistas est in potentra obi crina quod enim est in suis causis tanturicii in potentia obiectivari ita rotan quo ista potentia obiectiva, si est quid reas , inhaereat, certe in ipso homine instari , rei tali ere non potest,quia homo ille nodum est,in quo fim labitur ergo certe dicendum est,quod findatur sol ad in inateria prima hominis gencrandi nil ut nim hominis generandi existit, nisi mat gumenta,que adducit Ioann.Baccon sii teria, quae prius par futura est,at poten- perius adducta sunt, Scoto,Ma homi tia, quae existit in materia est olu potenilis. Zabarclla quoque pro se adducit auctoritates Aristot supra adductas, ut exff.de Anima,texturi ait, quod materia est potentia, sin texa, . Metaphysiceri ex . 8 quod materia non est ullulans determinatu ergo materia non est ens ctu . Ite,omne ens diuiditur per potetiarisiactum. His rationibus concludit Zabarella, i, materia no est actus neque actu linino no est eris proprie, sed solii est prinCID Um, materia entium; quia non est aliqua specissentis deterini nata, sed in- Uinaincntum omni timenticinari ergo possemus appoliare materiam actum quatenus estens , eadem ratione posis
uni appellare materiam sinum, di Phil met, is D. Scoti.
tia subiectiva,& sic cum dicimus, homo generandus et in potentia, illa potetniae est potetia materiae haec est si, uin subie inua,ergo laomo generandiis est in pote-tia subiectiva erin potetia obiectiva non distino uniri a subiectiva haec potetia si
biectitia est potetia patitua, ergo potetia obiectiva non distanguitur a poteria passiua, potetia obiectiva, iubiectiva sisteadem. Pmbat etiam Tabas ella quod po Ceae tetia obiectiva no litterat ab activa,hoc isse modo; ado dicimiis, Mundus antequacrearetur,erat in poteria obiectiva respe as Iactu agentis, tunc non significanuis aliqua in supotentiam existetem, quia Vim mundus hisa; non sii,non potestiundare istam potetia, neqtie
233쪽
T TO, cra cogete veritate id ipsi in quod ita, b cottis sentiunc oportet ergo primum
ui si id care qua nam sit eorum sentcntia, non
is ii cnim sibi constare videntur, primum plano mc Omne inten ur quod ara terra est neque h. rc potentia prout ianvado attribuitur habet aliquid positiuum cui in hercat sic non est potentia existens taedhaec potenti trul aliud dicit , nisi non repugnantiam terminorum, Ic est negationem inpossibilitatis huius propositi nas; Possibile sit mundum ci cari modo patet, quod potentia haec non est podentia realis, ex risootele . Metaph. tet x. IT. ideo vanum est hanc potentiam, quaerii hil est nigens rationis statuere , ut redi stinctam ab alijs potentiis, tu .ae sunt entiae realia; subinter deinde Tabarella, quod si haec potentia obiectiva est aliqii id reale, non est quid diuersum asotcntia actim agentis; sic cum dicimus,mundus
si in potentia obiectiva, ire uid rea e di- citratas,rul aliud dicimiis, nisi quod est inpotentia acuti Dei, ita quod diccre mu- dum fuisse in potentia obiectiva Dei est
icere, Deum habuisse potentiam actitiam in eandi mundum; potentia ergo obiecisti non est quid roles, distinctum potentia activa; Ex his concitiditur, quod non datur potentia obiectiva distincta a passiua,&aetitia,&conssequm ter non dacuracius entitativus, et propter lioc Diuus Tliomas, desisti omnes dicunt, quod materia non habet actum entitatiuum , sed est res in pura potentia nullam ira
hens existentiam. Praeterea,Omni existentia est Lmrma,& propter hoc maioria ex se, nullam habeto potest e sientiani, si cet sit entitas substantialis Minchoamen . tum omnium specierum substantialium.
Reiiciuntur nationes aduersae, confixa tur sententia Scoti. cap. III. Nam sint absurda,& vana haec, que
dicuntur ab istis, tam pro confir-ID.itIone suae Opinionis,quam conti Sci, tum , facile quilibet studiosus inspicere potest, si recit sententiam Scoti percepexiti quam supra te tulimus oportet tamene Micienter torum vanitatem ostendere Darei verbis, animo dissenti uiri a Scipui a potentia, nulla liabens existentiani extra suas caelisas, per seipsiam ex alia
parte dicunt, quod materiacit Ens , substantiae , inchoamclitum Oinnium formarum, stlbiectum earlindcm,
haec ex profise dicit Zabarella, tam piaecitato libro secundo deniateria cap. g. in
declaratione quintae Concitisionis choc etiam s.clentur omnes Thontistae, Ioanc Bacconitis. Nunc arguo contra hanc
opinionem, vel isti pugnantia dicunt,uel et v dicunt idem quod Scotus,, admittuis iactum Cntitatiuunt in Un qua reo ab illis ' quando dictantaquod .ireria est puras ti tentia, siue ens pure potentiat nullo Pa ribi: cto existens per se, sine rma,an intelligant do potentia passiua, vel acti ua;liam secundum Os,omnis poteritia, vel est activa,vel passiua;non possunt dicere se intelligere de activa, quia haec potentia est in agente etenim potentia activa est facultas transimul:indi aliquid in aliud quod non competat materie quae soluit 1 est passiua, in te ligunt ergo de potentia passiuam hoc illi admittunt potentia passiua autem est potentiaris ansurivan,
di aliqti id ab aliquoribuni ergo dicunt
quod in ateria est ens potentiale, sin potentia puta, volt in t dicere, quod niateria est ens, quod potest transmuta ei in aliuda agente; itincruthio cuin dicunt quod materia est en in pura potentia p.rssiuata an velint dicere, quod materia est in potentia veluti mundus antequam roretur(ne utar terminis suripectis crat in pOtentia passiuauti creata, de veluti laomo generandus, Mettequam genereturve sirin potentia pastitia ad generari nam mundus in seipso antequa in creatui, nihil est, tali o genera lus similiter nilii est existens extra sua caiisas; sed est tantum in suis caulis, vel velint dicere quod materiae stens potantialc veluti est aes respectu
mi inarum artificialium, quarta ullam n illim recepit, sed recipere potest unde aes respectu formarum artificialium est mere, pure potentiale , quia nihil actus arti iaciati habet; sed solum recipere, ctransmutari, ad illa sumas potest ab augente. Praeter hos duos modos est radi ,
potetia passiua nullus alius repetitui ;vel enuia re secundum totum est insole
234쪽
ENTITATIVO MATERI'. THEORE A XXII. iii
ii, pressitia ad esse,ves secundum partem rita obiectiva,quod terminos recte animae
Plinio modo est in potentia secundum totum Secundo modo si in potentia sediliadum partem id esse; si intestigiint primo modo sint contra Scotum, est opinio tram Ire protriviciant, Manimo Gnent,& est falsa , ut ni ri rex ec rum dictis ostendam. Si secundo in odi .consentiti latcum Scoto, Madmittunt actiim nutat lutina ostendo primum Mundus anm-
quam creetur, ex se nihil est Neque potest dici, quod sit ens, habet enim bimari iste in cati sis suis,&esse istud non est entatas realis mundi distincta ab entitate ,
c riis tru vel catis ei es: sed est illam et enthes cause Ixi, ideo nemo potest dicere, quod mundus antequam creetur, sit subiectiun alicuius fornaar: neque quod sit inchoamentum fornia Ium neque quod
possit esse pars componcns aliquod reale neque quod sit substitia etiam i Inperfectissim an quin substantia aliquid in se est,at mundus in se tunc nihil est, io non est substantia, sed ne iii accidens, quia Macculens aliquid reale positiuum in se
ipsis est,at mundus antetquam creetur, nihil est Sunilite de iomine generando, sed non itina genito dicendum est nam iii se nihil est,ideo non potest dici, quod homogcncrandiis silentitas realis alia a suis causis; Neque potest esse subiectum
licuius rei realis, quia in se nihil est, sed liabet solumes e in causis sui sed illud esse siue illa intitas,estentita realis cause,no aure hominis venerandi si ergo vicat materia hoc modo esse in potentia, CnSpotcntiale puru, patct os asserere quod mareria prima est purum nihil ecim lii propriam Unlata te sicuti munduSerat nihil antequa generaretur homogenerandus similiter se indit proprii entitatem est nihil, sic materia prima non potest esse subsistita et imperfectissima, elarii, taliaesta liqua Cntitas ex se, sed matelia ioc modo Ust nihil ne tuo similiter est accide eade ratiotic quia accides est entitas posithia modo me erat sententia illius opualonis, qua Scotus collitat Vc, tra hanc opinionem secundit in hunc n- um,militationinia algumeta Scoti, quia
sic dicere est asserere materia esse in potem esse a Scoto insta ostendanta Qua opinio quam falsa sit sufficienter per se patet,cum statuat materiam es e nihil, siveio Thomistae intelligant secundum posteriorein sensum , scilicet quod materiae est quidem ens, sed purum potentiale, id, cst denudatum ab omni forma uti aes spechii omnium formarum artificialiti talc enim est in potentia ad recipiendum
tam res formas, sed earum nullam habet,
tamen in se est aliqua entinas realisio. sitiua,in qua entitate n6 dependet a mima ulla artificiata, sed est ex se en positiuuin recte dicunt, cum Aristotele, recum veritate sed haec est opinio Scoti,&liae cadmittit actum entitatiuit in Dan,
sic dicere, est dicere, materiam esset,pc tentia subiectivari Messe in pura pol Entia respectu formarum sed non absoluto inima potentia respectu proprie entita tis iustitiam dicCre, quod est entitas positiva extia suas cati fias,quia nisi esset extra causas quaecuque illae sint secundu in leologos nim causa eius est Deus;&ptam lusi aduertatio est flanna; siquideditaint materiam habere a forma existe re &Esse, denique cum ponant illam esse in potetia obiecti ua, gutur dic re
illa esse in causis aliquibus,ut dicebat piima opinio.Deinde dicina materia esse extra caulas sua , non quia putemu cam habere causas in via Aristotelis, sed hoc
modo loquendi utimur,ut manifestemus materiam liabere esse verum in Perii ninatura,non autem Ili caustia aliquibus ta-lti,ut volunt aduersarii Ia materia prima in se non esset entita posititia realis, vilii pradiclitin est sic non possidit eme
substantsalitian quod tamen constates illisum etaindum iunc sensum , Clinniateria prima est entitas positiva extia suas usas, in haccntitate non depondent a brina , sed ex semctipsa est tale Cias, dicitu tamon pura potentia , quia nullam fonnam actu habet, sed est receptiua Ornnium.
Sectindo confirmatur ex Aristotele r. Physir . Gy.ILaec impugnatio Vbi docesinethoduin inuentedi materiam prima, ait,quod materia cognoscitin per anal
235쪽
fortasse lurcist melior expositio, quae illil co congruat, sed hoc colatCmplentur Metaphysici Secuda responsio e sit, quod dato quod ibi Aristoteles quatur ad
propriam mentem, auctoritas non est corra nos qua ibi ponit illa, turbus determireatur, redistinguitur, hiaec auten determinatio sit a mima, dicit ergo Scotus quod inateria non est aliquod uasti ulu modi deterani natium, quia caret forma
actuante: determinat non tamera PT
pter hoc sequitur quod materia sit nihil, sed solum sequitur, quod saonili aliquid
Ad Ad secundum dico . qtiod matcria est Ω- p esset cognoscibilis etiam absque Analod regia ad aliud ,ut in proprio quaesito ostendam, sed pro nunc ad argumentum dico , quod materia duobus modisio est considerari uno modo ut est eniit is ab- soli ita alio modo ut est subiectum generationis,& mutat inis, Aristoteles in pirimo Physicoru considerat istum materia ut est subiectum generationi Sinutationis , loc modo concedo qtiod non est cognoscibilis nisi per Analogiam ad formam,vel ad arte facta sat alio modo, scilicet,ut e besas,est per se cognoscibilis absque a talogia, et dicat in , Ad obiectionem dico, quod materia est in genere substantiae, sed erit in te minata actu furiirali , quia olaini for Dacat et,& est in potentia sit biectiva ad stir
mam, cum alguitur contra, quia mat tia non sit mrina,nec compositum ergo non est in potetia ad sormam, nec ad c positu: Responsiquod materia esse in potentia ad miniam,contingit duobus modis, no modo ut fiat mi mai& compositum ipsi im simpliciter. Alio modo vi determinetur a forma ad esse compositi.materia prima est in potentia ad tarnaa, non ut fiat mrima simpliciter, sed vi determinetur a stirma,ad hoc, vel illud copositu, quod ex materia, Orma consurgit. Ad tertium dico, quod actus duobus et modis potest accipi;Vno modo pro acta achiante, hic est mrma, secundum ti m l unc sensum dico, quod materia non estachis, ideo non distinguit,neque separat, Alio modo accipitii ractus pro omui coquod est extra suas causas , resic conce-
do, quod materia est actus vel in acturidicut vis. Ad quartum per idem,&ex dictis p utet adruti intum . Ad sextum dico quod quq aduenitenti in acti cibi mali constituto Iest accidens, sed hoc non conci id it de acculantitatiuo:immo est necesi quod id, et quod est subiectit in generatione substan
tiali, sit aliquid existens extra suaScausias, sextu ex quo simul postea fit compositum , an liqui alitem ponebant subicini in generationis esse corpus habearis formam substantialem, alii terram,ali aquam alii: aliquid aliud statuebant: idco concludit
Ad septimum dicit Scotus, quod poma
tentiale receptiuuin accidentium, non est
quid illius genetis, quod recipit sed tame ei Ait id actuale alterius genCris prioris, ut superficies est reccptiuuin coloris, ideo non est de genero coloris, tamen est prioris generis,scilicet, satili titatis,' sic habeo quod receptiuum auctiliuS,scini Crest actu alicuius generi . modo receptiuustibstantiqcumst prinium genuS,subit tia non potest esIc in aliquo priori gen rc ideo est in genere substantiae eo in do,quod ictum est.
Ad primu Pauli solicinaris dico,quod A.
apud Aristotclem sirpis limc lcginati ma- 'L-teriam prima habere actum cntitatiui e mum nam ut supra diximus, ait illam ei te sub tectum generationis;esse partem compo vim sit ingenerabilem,&c ideo ad auctorita fi 'β-tCSin contrarium dico, quod Aristoteles mnon vult diceres, quod materia sit pura
potentia, ut illi intelligunt sed intelligit quod est in potentia subiectiva.Ad aucto ritatem de septimo Metaphysices,tam dictum est supra,respondendo ad primUm. Ad aliam auctoritatem de quinto Meta- physices,dico,quod ens in potentia, non est ens, nequeens praedicatur de illo pers sed solum per accidens. Vnde dico tdicit Scotus in expositione superillulocum,quod illa diuisio entis, in actum, potentiam, est diuisio distrahens,ut haec:
homo alius verus, alius pictus,nam himo pictus non est homo,neqt: e praedica etur de hoc membro, quia distrahit id coens in potentia, omnino non est ensi
sic si materia esset omnino in potentia Uiod
236쪽
ENTITATIVO MATERIAE THEOREMA XXII. 1,
qilodest, esse in potentia obiecti uar, non esset ens reale dico ergo, quod noteria continetur sub membro illo, quod est clusi, sed communiter dicitur in potentia, quia est in potentia subiectaua Ad primam rationem iam responsium est supra. Ad secundam dico , quod substantia
materialis est tota actus entitati tuas. Ad rationem contra hoc, dico,quod substantiae separate sunt magis acim, quam materiales quia illae non sunt composita ex re, sire; sed sunt simplicitii maeentitates, propter ii di intur et Ibinagis actu, quam Neriales, quia sunt Vssimae simplices impermixtae materice. tertiam dico, alio materia est prope iam it,quiano: liabet essem rim tu,sed
in rine at si osset pura potentia,vt dicturit supra, non esset prope nil illas desset nihil est solum ergo potentia pura sub-
Ad quarta dico quod parsi refert appellare materiam actum, et inacitudini- mu Senim,quod pro tanto dicuntas materiam esse actum, vel in actu id enoremus materiam csse en extra suas causis, letale, posita utim nisi Crgo velis tam appellare ac tun appellia in actu.Adm timetum dico, quod hoc argum n-
tum est pro nobis si enim in tota latitudine entis reperitur materia,ergo materia
non est nihil, sed aliquod ens positiuum. X la sua caussis,alioquin non esset in stitudine entis,&tunc concedo, quod sicut unum est purissimus acrias, nihil habens potentialitatis mei lae,sed pura, , simplicissima rina,vt Deus: sic est altCrum quod nihil habet actualitatis r-m P sed in pura potentia respectu talis a-ct ualitatis, hoc est materia prima, sed hoc non concludit amplius, quam quod materia est in potetia subiectilia, non Obiectiva: quia si esset in potetia obicctillaniam non esset in latitudine entis realis Ad primam Zabaret e dico, quod actus entitatiuus nonis substantia neqtie accidens, sed est passio eritis, est transcendens,ciuia actus entitativus,&existeria,est passio entis realis, siue modiis ita insecus,&icio est materia, neque rana, neque compositu, sed existentia matCrie. Unde cum dicimus atmiam habere actum entitatiuum,est, ac si dicamus materia habet existennam,hsic cessant eius rationes; exsistentia autem est idem realiter cum eo, cum est existentia dis inguitur vero tarmaliter, sicut cariem palli nes entis sunt idem realiter cum eo,non
Ad rationem desumptam ex Ba Ono, aut eam Erinat ab arella, dico, quod a
ctualis materia est re distincta a poten aisb. tialitate materiae, neque tamen proptarhoc sequitur, quod in materia sit compositio, sicut priuatio no facit copositione in cum matcria, quia illa potentialitas est
passio materice posterior existentia, Ga ctualitate materi ae ex eo enim quod materiae stens existens, est etiam potCntia iis, receptiua m T. Ad rationem, vi eam format accC-nus,cum inquit potentialitas poterit diciqi taedam actualitas , quia est quedam esssentia .rcs, si init materia ponitur qUT-
clam actualitas, quia est quaedam talei tia Dico quod potentia importat dit'. Primo notat aptitudinem in subiecto
Secundo notat carentiam tarmae recipiendae: id enim dicitur esse in potentia , quod est aptum recipere tarmam aliquam, sed illam non habet Dico ergo quod potentialitas duobus modis potest
considerari; Vno modo ut est quaedam aptitudo, sic est qtaedam entitas,&consequenter potest dici ac ualitas entitatiua, hoc modo non opponi rei cachia litati Alio modo potest accipi pro negationemrmae, actus, ct sic opponitur actualitati, secundum litinc sensum potenti litas non est ontitas ae sic non distinguitur re ab actualitate, tamqtietura poscitus apositivo, lae diamquam negativam , non en a posit Io, ente, tunc eum
dicimus potentialitas distinguitur re ab actualitat volumus dicere, quod distinguitur re, id est non sola ratione, sed ex parte rei patet ei in quod potentia litae, potest dici ac ualitas , quando est contradictio, quando nod i hoc tam didsectandum patet, quia potentiati has mihi id est illa negatio torme,ndes achralim , sed potentialitas, pro aptitudine in et . 1-I tas,
237쪽
tas, haec tamen non potest Te terminus creationis ex se sola, quia cum sit passio, necessario requirit suum subiectum vnde sicut risibilitas non possiet produci,neque creari sine honum ita nec potentialitas materia posset cita terminus Cre tionis absque materi . Ad auctoritates
Aristotelis iam dictum est. ad rationes contra potentiam obiecti
A cxtiones quibus impugnabat po
tentiam obiectivam, est responde-dunL. sed primo notandum est quod valde Aduersiari decipiuntur in hoc: putant enim Scotum existimassi potentiam Obiectivam esse quid reale, siue potentiam
realem, cui necessario respondeat aetiisentitatiuiis,& ita volunt ouod ex positio nepotentie obiectivae,arguat dari actumentitatiuum Vnde dicunt, fundamentu Scoci essec potentiam obiectivam, qua destructa,destruintractus entitatiuus sed eos decipi,patet ex opinione Scoti,quam supra retulimus mam ponit actum ent1- latiuum quia detur potentia obiectiva sed probat materiam liabere actum Pntitati uti, rationibus adductis , quia esset nihil,quodio est asserendi i m.PIa terra, non est Scotus, qui adinvenerit hanc potentiain obiectivam, sed est terminus comunis necessarius pro declaratione qU. ertionis huius, de aliarum similium:&hoc usi sunt piratis Adtiersorij, dum dicunt , quod illud , quod habet esse tantum in causis su is est in potentia ob ec illa: vnde impii gnare hanc distinctionem , est
arguere tam contra scipsos, quam contra nos.
Proterea, non dixit Scotus, quod inrcpotentia obiectitia sit distincta a potentia pastula,vclacuna, ut stipi a diae imus; asiel Uit Enim,qiiod uec potentia obiectiva est idem quod potetiasubiectivaque doque, viqitando se concomitamur in codcm subiecto,ut dixi de seniliae, iucpotentia bicctauatas potesatia passiua realiter, quia est potentia una, lila ad diu uerta coparata dicitur cibi tiua,vc subiectitia tediundo una est sine alici a vi innuindocicabili Auic potentia Obuc tua
e dem quod potentia activa raetis rea uter formal Iter autem est non reptionantia, negario impos ibilitata tis rei Creadae .hunt ergo admitted isti teriretrii Neque argumenta ad Uersariorum sunt vllius valoris contra Scotum. Vnde ad rationes Zabarellae formaliter dico, quod e potentia obiectiva duobiis modis potest accipi, uno modo proprie, per se sola, ut contradistinguitur potentia subiecti ua, silc dico, quod si consideretur quoad esse reasse est idem quod porentia cliva agentis: si veroconsideratur siccundum suum esse formale , est non repugnantia rei mini producibilis, qua ab Aristotele appellatur potentia Logica. Alio modo potest considerari, rest i lem cum
potentia subiectiva sic dico,quod rea, liter est potentia subiectiva, sed formali terest non repugnantia productionis termini illius ab agente; ic patet, ii potetia stibiocima,sipotentia obiccstiua, continentur sub illa distinctione Aristo telis de duplici potentia, scili factita l. repassiua: nam potentia subiectiva est passiua realiter, fio maliteri potentia vero obiectiva, realiter est potentia activa agetati vel potentia subicctiva, sed formaliter est non repugnaria,sit: e potentia Logica,quae ab Aristotele proculdubio con
Per hec eadem patit ad Zimara Theob ,remate is halibi, ubi hanc materiam ei pertractat,&reprobat actum entitatisti Z me eo principali fundamento nixus, ouod' omnis existentia sita sorina,quod tamen falsum esse ostendimus. Applicationem ad singula propter prollixitatem illiniam
Potentia non est dec sentia materi T. Theorema declaratur. Cap. Vnicum.
EX determinatione, recedetis The
rematis , a tot huius qu&Que dete minatim etenim, cum visium sit, quod materia secundum suu es se absolutum est Ens real extra suas tam fas existens;
patet consequentet, quod potentia non est de
238쪽
MATERI EI THEO REM A XXV. is et
re essentia ipsius in primo modo di do ad tertiti pro opinione, j. Metaplcendi per se sed solum in secundo modo. unde pro solutione omnium obiecti num contrarium dic, quod potentiam esse de essentia materiae porest intelligi duobus modi Vno modo, quod sit deesssentia materiae , in primo modo dicendi per se Alio modo,in secundo modo dicedi per se Concediimus,quod potentia est de essentia materiae in secundo modo diacendi per se, non autem in primo quod patet per dicta ostendimus enim iam quod materia est in potentia subiectiva respectu tarmae, focum silens, quod est aptum natu suscipere variasilirmas
hinc fit quod talis potentia est pasZio proi r a ipsius materiae, vice competit in
secundo modo dicendi per se. Rationes, quae solent addiici in contrarium solutae sint in praecedenti Theoremate.
Materia per Di unam potentiam potest cxist ei e sine id a.
Theorema declaratur. Op unicum. rem ius Theoreia intis critas pendet
ora ex determiniatione praece deuii, nacum materia silens per se absolutum, existens extra suas inusias, non est conrradictio ipsam esse sine tarnas; Deus aut pincest omne illud , quod non implicat coimii dictionciai;Omnia clara sunt Sed hoc Theorema est mei Theologicum,Plutos Aphus enim licet asserat materiam csse initarem absolutam, extra suas causaS, non tamcn dicereti illani posse existere pse actu sine forma sicuti sie diceret,accideri posses in substantia existere, neque substantiam sine accidente, locyrta-pter ordinem univcrsi e quia modo si nius in Philosophia,cle hoc satis.
Materia est per se cognoscibilis. adducitur opinio Scoti cum suis stiridamentis, et obiectiones Aduersariorum sibi j, eruntvr Cap. I.
tem piaecitatis locis de 1.Sent .clare dicita quod materia est per se intelligibilis ab quesirma, siue absque relatione ad Dinam . Haec conclusio probatur ab co in eodem loco, tali ratione Omnis entitas abscinita, in se est cognoscibilis, materia est huiusmodi ergo Maior est clara ex Theoremate de ob: ho intellectus quia intellio ibilitas est passio entis Mino: tiam patet ex Theoremate de actu entitatiuo maletnae,ubi Ostendimus,quod materia est ens absblilium: sic tenet, quod materia in blabct Ideam in ment Diuina: sed de hac dea, quia est negocium. Theologicum,niloquemur modo Q IC Du niam autem de materia potest eis duehibes plex consideratio, de ipsa quoque dupli e rei.cem cognitionem allignat. , Potest enim tio de considerari materia,ut estentitas absolu mate-ta,re sic ipsa est per se cognoscibilis ab ii
tellectu,ut lictiim est. Alio modo considerari potest, ut est subiectum mutati nis,& transmutationis,& sic ait,quod cognoscitur per Analogiam ad tarmam sPrima quidem cognitio materie a nobis haberi non potes pro hoc statu,licet materia sit in is hoc modo cognos labilis, ratione ui persus adducha; Gratio est: quia valdc distata sensibus nostris i Diximus autem in Theoremate de ob ceto infellectus,quod intellectus noster non potesccognoscere nisi ea, quae sunt ensibilia ins uel in suis ei lectibus,propterordinemnaitaralem potentiarum materia autem inon est scnsibilis in se, secundum suamcntitatem absolutam neque ostiensibilisper effectus; quia, estentitas absoluta,
ab ea circinni cribit liliar Onan CSEsiccitas. ,
sed ut subiectum rerum generabilium is est cognoscibilis; quia ut sic habet estectus, 'sic est sensibilis per suos enecturum, scilicet,per sustentationem mae; intecognoscitur per transmutationeS, mutationCS,quae riuntin ipsa: die materia est cognoscibilis tantum per Anal eram ad rinam , sitie per comparatiotiem ad mam, cuius ei subiectum pio hoc statu a nobis adeo quod sunt dirae Onclusiones Materia is se , ut estentitas absoluta est cognoscibilis, taceam pro hoc
239쪽
hoc statu sic non cognoscamuS.SOcunda, Materia est cognoscibilis pro laoc stata per Analogiain ad rinam, Prima Con-Duis clusio patet ex ratione adducta.Hanc e C. Iureo conclusionem secundam C piobat;
sone forma est magis cognoscibilis a nobis
quam materia, sed forma non cognoscitur nisi ex operationibus,ergo nec materiaised effectus materiae est lustentare rinam , ergo materia est cognoscibilis si tum perli Ibitudinem ad formam . Maior est clara,& communiter cocessias Minor probatur: quia ex noua operatione arguimus nouain formam sic etiam, ex noua mutatione , cum videamus subiectum manere, venimus in cognitionem
materiae, sic materia est cognoscibilis selum, quatenus habet habitudinem ad mrmam Aristoteles autem dixit cepe materiam cognosci per Analogiam ad
QTmam, non tamen propter hoc voluit excludere, quod materia in se non sit c
gnoscibilis sed quia nos pro hoc statu, que solum nouit Aristoteles, cognosciamus maletriam hoc secundo modo hinc fit quod illam sic cognosci saepe dicit,ndest autem inconueniens quod aliqua v- nares duobus modis cognoscatur etenim, ignis ut trans nutatur localiter, non
est cognoscibilis, nisi per comparatione ad locum,tamen absolute in se est cognoscibilis alio nobiliori modo,scilicet, ut cistianisu ita materia ut eth subiectum muta tionis, non est cognoscibilis,nisi per comparationem adfirmant: citius est subie-chum, sed non tamen sequitur propter hociquod non sit cognostabilis in se, tua
tellus est entitas abibluta de line relati ne ad rinam
aduersariorum positio cum psisfunda mentis cap. Ita. Conria hanc sententiam Scoti sunt
obiecti oves duplici ex parte; Pilino, quia in secula da clusione dicit Scotus, quod Methodus inuentedi cognitionem matCNar prunae est Analogia ad Orma;
Merariti e tame Seletia videtur falsa, Mercecen narius contra Cana sic arguit in secundo
in Tomo stari in Dilucidatioiuina in princβtra senti Dilucidaticne . Primo confundit
liam opinio Scori methodum hulam in pri
ueniendi cognitIOnem materiae , quo ad,
si est, requo ad quid est hoc est absur ej:radum ergo Absurditas consequenti pa soraritet quia an sit,in quid sit, sunt diuerse e re tiaestiones, ideo requirunt dii tersas At/Methodos,probat aluimptum, qUOIIam
illa opinio non distinguit de cognitione materiae an sit, quid sit, sed absolute ait materiam cognosci per analogiam ad rinam , quod est falsum quo ad cogniti
nem an sit, probatur:quoniam Methodus per analogiam non est methodus in ueniendi malet iam,quo ad si est, sed tantum quoad quid est, quod conspicitur
ex hoc quia ciuia Aristoteles ex illoi'. primi Phys statuisset in ueriam cognosci per analogia,ex hac analogia deduxit
dennitionem materiae primae, dicens quod inateria si rapte natura est substantia uaedam in mi misi potentia ad omnes Ermas. Praeterea,methoduS per an
Iosiam,supponit materiain cis Icil quod cospicitur ex ris . loco citato, inquit enim sic Sicut se habet aes ad statuam,ita ima Sera' teria ad formam, Mad res naturalestiam velo discursus iste materiam praesupponires , quia naturalis materia sic se habet ad res naturales uti materia arte factorum ad res arte factas iam vero clarum est, quod haec comparatio supponit
materiam esse, non autona probat illam dari, errant et go dum dictant analogi aiuesse methodum cognomendi matellam quo ad si est. Haec opinio errat tertio du Te interpretatur analogiam, qua Aristote iter les ait cognosci materiam pro habitudi-nCadmi nam, qiloniam Aristo e es ibi per analogi .im non Intelligit talem h ibitudinem , sed litum intelligit proporti nem, essimili trilinem ad materiam arte chori inin unde declarans quomodo materia per analogiam cognoscatur, inquit,
quod sicut ari ad statuam, lignum adlcctum, ita materia rerum natui alium ad res naturales iam Cro alia materia reruarti incialium informis est, potentiaq. ad Ormas artificiosas,cr matellia rerunaturalium substantia quedam informis est, potentia'. dirmas omnes naturales rccipiendas Hinc ponit suam seri tCIIIIam,qilae est,quod methodus cognoscendi ma-
240쪽
M A TAE R I AE. THEOR EMA XXV.
'scendi materiam primam quo ad si est,
est contrarietas existens in transmutationesvndu tex. I r. primi Phuc via transmutationis ostendit dari materiam primam' ' sic: Omnis transmutatio fit ex contrario,
..hi eo num contrarium non recipit, neque alterum contrarium transmutat quia
mutuo se perdunt , ergo sola contraria in generatione non sutriciunt, sed opus est dare aliquod subiectum quod recipiat
contraria,&ex eo simul inimi licro contrario alterum generetur ,in rex. i.Ostcndendo quod principia non sunt contraria, alci iam dari demonstrauit quia cum hae duae propositioncs non postriatdeeisdem venticati, principia non sunt contraria ce principia sunt contraria;necesse est adinvenire aliquod principium, quod nulli sit contrarium hoc est niat Va , contrarietas erso existens in transimatation est methodus ad in urstigandum si est de materia methodus autem inuestigandi cognitionem materie quo ad quid est,est analogia,non quidem ad se rimam, ut Hermes, Scotus GD Th mas dicunt,sed analogia ait materiam ara sit te factorum contra prii nam conclusi liisti, nem vero ex professio arguit Achillinus . t a lib. I. le Elementis, dubio io. Illud non
est intelligibile per se quodio est actus,mam vel habens actum, at materia prima non emes est actus , neque includit essentialiter a-Pri ctum, ideo non ei per se intelligibilis. mar Ambas propositiones veras esse supponit relinquitii ergo, quod matenari, Ium cognoscatur ex accidenti, scilicet ex analogia ad arte facta,vel ex subiecto: nerationis accidentalis; hoc nitido ait Arist. I.I et s. rex G s. gnosci materiam . a. r . mcundo, potentia est quedam latentia, , occultatio, ideo quae sunt potentialia , sunt latentia aliquoi nodo,sic quod non se ostendunt intellcctui ex se sed per hliud ostenduntur, ut per similitudinem,Sc.at materia est potentialis ergo per se non est nota ,sed ignota:& si cognoscitur,st; per alairi necessario cognoscitur Tima- a Theoremate 36.Pandem opinionem ,2 b. i. clx , etsi inusiurn Averrois arum , susti-Tεο ne s&eandem rationem adducit.Thomibulia ae similiter in hoc cum uel mistis con- ut niunt, propter idet: si in lamentum cum enim dicantis sentiam materia esse potentiam, inpotentia sit respectus adflarinam dicunt quod materia non potest cognosci sine forma. . Excellentissimus Piccolomineus lib. r. re de Materi .i,c. 1 .imptignat opinione Sc ii primo sic Qtiodis proprium formae, era non est tribuendum materiae, sed propria notione mrmare mentem, siue percipi a menides proprium more ergo non est tribuendum matellara Minor probatur: quia recipi in alio,terminare, ad mare aliud ,est proprium Hrmae, hinc dixi:
rist,3.de Anima, tex. s. quod mens est locus Ormarum Secundo sicut scnsius . . de Anima, tex tria dicitiae recipere sp cies sine materia, ita longe magis mens dicitur recipere species sine materia, non materiam, unde Aris r. 3.de Anima, tex.rS.docens quomodo anima hiat omnia, ait, non lapis est in anima, sed species lapidis.Tertio Atist. 3.de Atilina LEX O. io s. . quens de aptis intelligi a mei ite,numerat carnem,& esse carnis,si ilicet compositu,
& formam , non autem materiai a ergo
materia non est per se intelligibilis. Quarta.to 3. Physic capite de infinuo infinitum dicitur secundi im se ignotum,at materia est quoddam infinitulas, sindotcrminarum carens termino,Ergo,ne ita est ignota pers sed causia ignorantiae . Qiiiirio .s-
Sicut se habet res ad est ita ad cognosci: at materia non est quid , nec pars quid est sed vehiculii ipsius quid est, ut assen-hir in calce et Illinac ergo materia non est pet se cognoscibilis Declaratio os inionis Scoti et Aduersari tirum confutatio . cap. III.
V Tveritas in hac re sit manifesta,pri N. .
mo dilucidabimus eoindam con clusionem, letilii e primani:,Qus ad secudam igitur est notandum, quod materia prima tan quo ad si est , quam quo ad quidest cognoscitur via transmutati nis, corruptionis hac enim Methodo Aristoteles ad inuonit materiam primi dari in i Phys tex si Meadem methodo adinvenit delfinitionem materie, ex eo enim quod videmus cotinuo aliquid corrumpi , Min illa corruptione aliqua ad perdi,