장음표시 사용
271쪽
&a quo non dependet in esse, neque hecito adducit hcs rationes desumptas a D. propositio negari potest nil a pioteruo , Thoma, quae a V tediosae si in in mim i
hoc autem est absordiun, quia implicat sunt autem istae Prima omnis essentiae contradictionem diceres, est Eslentia rea creata haber aliquid sibi realiter eonitici lis, non est, si enim estens reale, ex clum praetcr suum Esse nullum esse me tra suas Causias, extra intellectum, non eprum habet aliquid sibi realite con est intelligibile, quomodo non habeat iuriolumpnerer hergo luithim esse irre Et se, ac non inistat', cum t ile esse extra eptum est essentia crota; ex hoc infert, suas causas,sit existere ergo esse,& essentia,non sunt idem. Not
pro Intelligentia illius rationis, quod a Positio D. Thomae, cumsuis fundamentis pii dii sum in hocloco esse irreceptum, cap. eliciae independens,uti esse Dei, qui non producitur ab aliquo, ideo neque recipi-DIuus Thomas, ex altera partemul tur ab aliquo alio esse autem creaturae, iis in locis, sed prasertim indecim appellatur essereceptum quia prouenitrio contra Gentiles c. 1. lib. se Enae, a Deo,&recipitur a creatura, In Deo ide essentia, cap. s. sustinet, quod in om est esse, et sentia ires, dic esse iri Vc ni creatura quid litas, siue estentia,&es plum,&essentia sunt idem .sed in esse rese eius actualis existentiae, distinguuntur cepto,essentia,&esis non si incretim. Per realiter hanc quoque csse mentem D. hoc argumentum itaque Cocludere vult,
Thomae testatur Caietantis,in Commen quod esse creatur rei esser CCptum, noto libri de Ente, es sonti cap. 8.tenete irreceptum,&conliquetiatam, uod et Ienim D. Thomas, in iebus creatis duplice creaturae, essent creatri l. , non sunt
compositior :m, alteram ex materia, iidem realiter. Iaior it nota per se, quia forma, haec est in rebus creatis mate Socrates includit aliqtinio tructuum esrialibus tantum altera est ex essentia, videlicet,qualuitatim,albedinem,&c. ipsamet existentia, vult, quod essentia Minor probatur: sicut praecisa cau- respectu existentiae , se habeat veluti po Lapropter quam esse habet aliquid sibi antentia existentia vero ut actus essentia nexunt, est,quia est receptu in alio, quod enim secundunt eum,habet potentiam re potest recipere aliud, ita si esse non sit recipiendi exit Cratiam iper priorem compo ceptum,non poteritdiabere aliquid aliud sibonem, res acquirites se quidditatiuum sibi annexuna. Minor ergo,2it vera, quod
specificum intelligibile abstractum a millum esse irreceptum imbri aliquid si
singularitate ma causalitate efficientis, bi annXeum praeter se. nse liuentia vero resinis; per polletiorem velo compositio patet quia tunc essentia creata citet Irre-nem res acquirit esse eximensiae sinet ita ccpta.Confirmatur haec probatio:quia tare, sensibile generabile, corruptioile, se substantiale Socratis adtinacur cum ais dependensa causis externis, Vm ternis d. liis, ut patiet, quia S crates est substatia,&ita vult, quod ostentia, quidduas deinde quantus,albus,M.Ctim ergo adiei,sit realis,d tamen distingiuitur reali una tu cum aliis, quae non sutri seiuna tera suo esse; quod quamquam sit sine aut ad unam cum illis identice, hoc suo esse existentiae actuali rum,ut in neolo est manifeste mlsium: Quia disse si ibstangias quod humana natura Cluisti quae tale Socratis non est eue album aut est unita erat Verbo, esisti sine et istentia, sicut tarma,&actus,ita quod subita
esse creato, tamen sit realis, tabeat es tiale sit forma, bile accidentale sit a- se reale. Sed nos nunc non procedemus tus eius, hoc non; quia nullum est, contia hanc opinionem ex fundamentis clualis existentiae potest potu lubiectum Theologicis, quia sumus in Philosophia, alterius, cuna sit ustino actualitaS, rema- sed sol tim ex med ijs naturalibi is licet in et igitur , quod ea ratione adunciatur. Theologia multo facillus hanc sentena quia ambo recipiuntur in tertio, scilicet t. rδ. tiam reiicere sit in essentia ideto ablato abesse erastenti
cate miro hac opinione Caretanus loco cita qtiod sit receptumsus ritiret iam quod
272쪽
possit habere aliqii id sibi annexum ,
sic rei nanet probata minor principalis, quod nullum esse irreceptum habet aliquid sibi annexum. Secunda ratio Omne esset recept timest infinitum simpliciter,nultu esse creatura est infinitum simpliciter , ergo nullum esse creaturae si esse irreceptum; probat maiorem quia nainor patet longo seria irae, quia omne et se purum est latinitum esse irreceptum est purum,ergo est inlinitum, Maior est nota, minor autem ait ipse patet ex ratione antecendenti, iatione facta in textu quae est, quod sicut id, quod recipi aliud ,est compositu ex Ccipierit de ro Opto, ita quod non recipit aliud est pitriinario simplex, ergo esse ita cccptum est esse purum, simplex. Declarat etiam exemplo: Albedo si ponatur non recopia in ali itin est pura albedes, uti hillhaberet niti seipssim &insuperesset infinita in specie albedinis quia albedo se palata non 'Pcri nistelligi ab aliquo sano intellecto, quod sit
finita, terminiata ad aliquem terminum,& gradum.
Tertia ratio est haec. Q in Iconuenita V natura specificiae absque omnictus ac ficiente distinguitur realiter ab eo quod cotienit illi non nisi pet causani sticie te: sed praedicata quid ditatiua conueniunt absque omni causa effectiva, exiliantia autem non conuenit, nisi per causam efficientem, ergo ptaedicata quidditativa, Mexistentia rei distinguuntur realiter Maior est per se notari Minor etiam quoad secundam partem otio ad prima
vero decla latur qui clectu laonani causa
effectiva. respectu rotavcrum est dicere, rosia est substaiatia corporea, quia sitam non sit vera, Cigo rosa absolute sumpta, non ii In Priae dicMDenio,& predicata primi modi pers non inessent rei,&definitio separaretur a definito: quae omnia Sutabsurda Paulus Soncina g. Metaph. q. r 1. pro eadem opiniolae ita arguit, Essentia est indisserens ad esse, Vnon esse, quia altitiando est, Maliquando non est ergo distinguitur essentia abesse consequentia patet quia illus quod successine sit radi biicitur oppositis,dist inguitur a quolibeti H eorum: unde per hanc rationem probat
Philo phus, quod materia distinguitura minetia, priuatione quia remanet in
do sub forma, simodo sub priuatione. Se
cundo, si esset idem cum essentia, sequeretur,quod esse scilicet creaturarum cos et per se ibsistens, hoc est falsum ergo.
Probattir consequentia essentia cuiuslibet substantiae separatae est per se subsistens, quia sunt forinae abstrache, Ergo quidquid est idem cum tali essentia est per se subsiliens Falsitas consequentis probatur: quia omne esse per se subsistes, est infinittim in ratione essendi, sed esse
substantie create non est infinitum in ratione essendi alioquin haberet in se orrines perfectioncs ierunt; Minor est cui-dens Maetor probEtur: quia ubi non est ratio limitationis, ibi nulla est limitatio, ratio autem imitationis vel si siubiectu, in quo recipitur vel sunt discrentiae, per quas conta alii tur: sed esse per se tibi: stens, non est limitatum primo modo, qui non recipi utili aliquo stibiecto, ne dire ecundo modo quia non habet ullas di Terentias, ergo est in filii tum . Tertia s. ratio est cadem cum Ertia Caietani Q rario. Nulla ros participatis enti intra suam,sed habet eam quant tim haberi potest, honio enim habct urinanitatem po fectis limo inodo nec possibile ost, quod magis sit in uno, quam in alio , sed qua, libet creatura pasticipat essescum non hae beat existetitiam perscctissimo naodo,e reo est,&essentia non sunt idem . at into. s..
Nihil est in potentia ad seipsum,alioquin esset prior, posterior se, sed quaelibet essentia citra Deum est in potentia ad echergo distinguiti trabesse. Sexto,nulla g.
res potest intelligi sub opposito eius cui est idem realiter non enim potest intelliagi, quod homo sit non animal essedissentia potest intelligi sub opposito existentii e Intelligo enim essentiam rosenore exister ergo essentia distinguitur ab exbstentia. Septimo Argi ut irata thoritate Arist.1. Posteriorum textu i ubi distinguit si est, a quid est, qui di sit, explicat es en . tiam, si est,existeiatiam ergo essentia, &existentia distinguun M. confu-
273쪽
Confutatio huius opinionis, di solutio rationum pro ea . . cap. II.
Erum falsitas huctis opinioni facito patet ex rationiblis supra allatis cap. I. pro opinione Scoti cum enim vilentia non postit esse sine existentia, neque in his nulla sit depedetia, neque hecrnia pollibilitas proueniat a causa externa, necellario dicendum est quod essentia,&existetitia eius actitatis sint idem reali- Resphaer. Neque valet Responsio Caietani adsi/c priiruina argi uitentum, quam innuit re RO spondendo aci secundum argumentum.
X Antoni Trombet tae, ubi negat minore, hi licet, 'tiod essentia non possit esse sine Z cxistentia, quam negationcm conflimat
exemplo de humanitate Christi Nive erat in Cluilio, tamen non habcbat exinentiam propria miliam enim responsio facile confutatiu ex probatione minoris, quam supra adduximus et quia certui nest,quod essentia,& quidditas rei creatae, est ens reale extra suas cata S,&actu,alioquin si sit in causis suis,& in pura potentia , nihil es , ut diximus in Theoremate de actuint .uiuo materiae, filius enim,
qui est in lumbis patris, in se nihil est,sed est solum entitas patris, Me illo non est verum enunciare, tilius ille est ens, quia in se nihil cit, similiter res, quae est in potentia activa agentis, ut creaturae, quas. Delis potest creare in seipsis, ni tui sunt, quia non tint extra suas causas , unde
cle Antichristo non est vertim dicerrini cAntichristus est ens,quia nil l est certe haec omnia ita vexa sunt, quod prob tione non egent:neque ullus rationisi pos rationabiliter hec negare poteritumodo si essentia, inuidditas rei creatae est cris reale,& extra suas causias, est imposssibile quod non existat, cum existere nil aliud sit, nisiis infusa se reale , extrae suas causas quod si quis dicat, existereno dicit solium esse extra suas causas, sed dicit est singulare, sensibile, hoc au, rem non est idem cum essentia. Contra, Haec Responsio non est ad argumetum: quia nos hic ii telligimus per existere esse actitate reale essentiae,quod ei competit ut est esentia, nisi est sin laetis,&.
sensibilis;vndemti aerimus An essentia, 'esse eius actuale sint idem, non autem qua Timus an essentia, heslh singulare sint idem quia nos stimus, quod essentiae,&quidditas contrahitur adesse singulare, per uiquid, quodcumque illud sit,de quo contendunt Philosj ii,ut suo loco disputauimus sed sustinemus,luod essentia, ut quid litas Mutis sentia ha bet proprium esse, hoc dicimus non osse itidicale distinehum ab ipsamet cissentia,ut probaui natis.
Neque valet Responsio laetanicundam rationem quam loco supra cita to innuit, scilicet, quod falsi uilla pro- et positio quod omne prius possit esse abs ,: ique posteriori,cuius tam n nullam ratio h nem allignat: etenim haec propositio est verissima, Omnis res realis potus esse si ne quocumque alio, quo ipsa inisseno dependet, nam Angelus potest esse sino homine, quia agetitis non dependet ab homine in cisse. Neque ulla alia ratio potest assignarici uvntun esse possit absqae altero, praeter han at prius in esse non dependet aposteriori in esse cur ergo non poterit illud prius absblute esse sine contradici i ne absque altero posteriore, Sed forte dices, hoc prouenit propita ordinem uni uersi,qui disponit sic, unde non videmussiibstantiam esse sine accidente, stamedis prior ita esse iccidente. Contra haec ratio non adducit impossibilitatein internam, sed externam, nam si substantia non potest esse sine accidente , propter uniuersi ordinem,hoc prouenit ex causa
externa, non interna, consaequenter nis
est contradictio, quod substantia possit esse sine recidente sed quantum est ex seipsa posset esse siue accidente,nisi extrin, secus impediretur , vera est ergo illa propositi, quod prius potest eis alasque
suo posteriori . sed quod essentia possit esse sine suo me acti tali existentiae,est in postibile inpossibilitate qua intrinsecus prouenit,ergo sunt idem.
Possumus ram arguere alijs medijs u
contra hanc optruonem Nam isti Viden m. stur asserere essentiam esse en rationis ebi a tantum, quod tamen,&ipsi falsum esse cara giscierent. Naincaietanus libro de En tanu.
274쪽
li Predicamento Substantie, sed ut est in com imm*3-
tiae, tunc sic contra eum,ergo es css id by tum 2 ubst,ntiae non est
tiae, non est in rerum natura, ergo tu M, da sunt in Praedicamento Substand*Π' villa vi substantiae. m in re tum natura,ergo nibi sim 'rum 'ui admittit,quod existe Redi
omne ens realeci singulare , ergo quaesiuit in Predicam: to nili sint singularia, non sunt entia realia,essentia, quidditas hominis sine existentia non est si ire actus est extra essentiam, sic erit accidentalis,unde faciet unum per accidens, cum essentia, maxime concludit hoc contra eos, qui in eodem compositos i, i iii ut eas eant plures formas substantiales hac auachus substantialis existentiae. Item secundum Aristoetelem dupuxin actus de hanc propositione valde exacant quod ementia hominis non est ensreat praeterquam quod hoc est ex se fal-t im, sibi contradicunt et quia tunc nonium L Aa compositio realis est ex mire materiae scilicet primus, secuduS, qtierret dicant vero quod essen ro de hac existentia ,.quam dicunt etsi a- quid ista hominis est singularis, chum,vel est primus,vel secunduS nouore: in ii quod est falsum, quia tunc secundus,quia haec est operatioWrgo pri-
r et Isi neque definiri, quia scie mus, sed his est tarma constituens tan
sidefinitio est ibium uniuersalium, tiam,ergo existentia erit orma essentiae.
ergo quidditas, tentia ad existentiam,tunc sic ex Arist.in
quidditas exuteret, non eigo quiddi 8. Physites. 31 e re Anima incui esseti hominis distin meretur ab urn veritatem,dupli e est potentia, ita u- csse eiusdem quidditatis,&essentiae ho ceres,eluialis accidelitatis,at essentia -- minis. Hoc conficiDari potest si per hoc non est inpotentia essentiali ad ex hoeidisti inguitiirens reale, abente rationis, tiam; tina tunc vis non esset completabciuod ens reale est in rerum natura pre- perfecta, quod est cotrae ipsos: neque ter opus intellectus: ens vrio rationis ne est in potetia accidentali, quia existentia
quaquanuat esse in rerum natura, eis existere ex dictis nunc a Caietano respondendo ad argumentum quartiam minhettq,&essientia, ut est seclusa perens ab existentia est ens realei quia realiter distinguitur ab existentia,ergo essenria prase est rei utens; Ali etiam sic arguunt,eXl- steti si est quid diuersum ab egentia,vel in libstant:a,vel est accides dion est accisubstantiae Dist accides,ut nunc ex Caletano diccbatur, neque fit ex illis duobus unum per accidens secudum ipsos, quod tamen fateri esset necessee si poneretur inpotentia accidentali,ergo essentiam cscin potentia ad existentiam S sic non distinguitur essentia ab existentia realiter. Ex his apparet itaque dice luim, qu de stetia est rei liter .sein d escinodus
275쪽
modus eius intrinsecus, sicut ruta est modus in triniectis creature, hinfinitas Creatoris, undeuiam existentia sequitur essentiam, qualis enim est essentia , talis est existentia eius, si est essentia substantialis existentia eius est per se existentia,sic stelientia non per se manens, neque eius existretia est per se existentia, sed timcxistentia,& ita ista nomina sunt diuersi subsistentia, qua dcnotat per se existent ina, competit lilbstantiae soli m , inevis etia, qtiae significat existere in alio, m- petit essenti accidentium, uice istentia identificatur cum quacumque est n-ria iei,culiis est,&qualis sit essentia talis est cxistentia,&quia triplex est stibi talia, scilicet materia forma, compositum, qt libet ubi antia habet suam existe riam, materia cum sit imperfecta habet
suam existentiam, cum sit Cim reale, sed est existentia imperfecta, forma vero habet propriam existentiam, quae est perfecta ,sed tamen per se non potest manere, tamen est talis conditionis, quod iunctaniateria, facit compositum , quod per se postea existit, hinc cum forma dete sentiam composito,dat etiam illi existentiam pei sectam, quae dicitur subsistentia,compositum enim subsistit. Ad rationes aduersariorum ex dictis fatis in cilis est Resipontio procedunt enim fere
cetra omne Ex falsa sippositione , scilicet , Nil . Diiodesse substantiae creatae, esse accidentale eiusdem , recipiantur in aliquo tertio scilicet in essentia, .sic supponitur id quod probare deberent , nempe quod inentia sit disti licta ab esse suo,&quod id id recipiat simul cum esse acci- an dentali Ideo ad primam rationem Caie- rani Respondeo, quod in inor potestat bere duplicem sensiim , vel enim intelli
git per esse iraeceptumis Se indetpendLDS, inploductilin, veluti es esse Dei de tunc concedo illam minorem , quia tala nihil habet realiter annexum praeter silutisse, sed tunc non sequitur conclusio ab aduersario intenta, sed si quitur,quod ei se creatur ae,non est esset irreceptum, scili-cci indepcita Cias quod concedo,sed cum in rei ullam consc qi leni iam ergo esse,
essentia in cicatura,non sunt ictem, iaceo hanc consequori m. quia licet efiecre
tu non sic independens, tamen non distinguitur realiter ab effetitia;& hanc cosequentiam Cilet.probare debet suppinnitenim quod solum in esse independenti itidem esse essentiarnos autem dicimus,quod nedum in esse independenti,
sed etiam in si dependenti in idem Alius sensus minoris potest est: quod intelligat peresste irreceptum esse, quod
non recipitet in aliquo alio a seipso distincto realiter,& in hoc sensu accipit Caietanus, tuc nego initiorem scilicet,qtiod tale esse irreceptum non habeat aliquid sibi annexum.Ad primam probationem, nego quod causi praetis a propter quainesse habet aliquid ibi anne una sit,quia recipitur in alio ioc enim in on est causi, ama esse substantia creuia non rccipiturio alio, tamen hibet arandi rum accid(S, sed causa est, quia est ens persectilin,
quod in se non habet omnem eis hic nem, sic ab alijs rebus ornatur, PCrficitur . Ad confirmationem dico, quod
esse substantia Socratis adunatur cum esse accidentali eiusdem Socratis; concedo ergo quod substantia,& accidens ad unitur ad inuicem,est enitar substantia,&cs sentia rei in potentia accidetriali ad recipiendiun accidens in se clim sit subiecti
eius, consequenter quoque et Vacci dentis,ut patUr.
Ad secundam rationem respod opereandem distinctionem de esse trecepto,
si enim accipit me irrecepti pruno O do, concedo maiorem, sud argumentum tunc concludit, quod esse creaturae non est independens, non tamen propter hoc
sequitur, quod distinguatur ab essentia creaturae si accipit in secundo sensu, uti illam accipit,nego illam maiore ad probationem nego minorem ad probati nem minoris,nego illam propolitionem, quae in ratione subiiuelligitur, scilicet, quod esse irceceptum in secundo sensu, non sit compositum, licet enim esse substantiale creatura non recipiarii in cisie-tiatamquam in aliquo tertio distinctorealiter, tamen est compositum, sicuti essssentia eius est composita ex materia, forma,&ec accidentibus, ideo ratio est nulla de s Caietanus, vel est deceptus iii illa aeqitiuocatione deesse ii recepto vel
276쪽
ET ESSE EXISTENTIAE THEOREM A XXXIII. t s
voluit nos decipere. Ad illud exemplum de albedine concedo, quod si albes, sit petie, erit simplex, non tamen sequitur propter laocobdo, quia in hanet sub scaritiae, si composita ex esse Me sentia, o di Competunt ergo praedicata per se, definiuio ipsi rotae, qui eston sical ccxtra suas causas etficientes, licet non reperia ctur diuisa a sinet uiatibus. Ad primam D tioncm Paulli incinatis, negatur, quod
Cnim in creatanis est modus Eius intrinsecus, sicut infinitas in Deo demitibus rebus suo loco Ad tertium Negatur Minor, qtio ad primam partem, quod pra dic ita quid ditati an conuenia iit rei abs que omni cauca et inua, statio negationis est: quia esse cratia, quid litas ho-ntinis est turi positu iri,in ido ad compositum contaituendum non requiri in tiarib turn ab e internae, sed aeternae forma enim ex se sine agente non dat esse com Fosito, sed virtute agetis,cum ergo quid-ditas hominis, Messentia ita sit cras reale consti tittim ex mat a & forma, libbeiqil qNecatis: mei liciorem. Illi id quidem verum est quod talis id suas, es Ontia non reperiti r utilis gularibus achir, tamen ilici per se , estens reale quod conta ahitur ad singulare, rein diuiduationem, per diti erentia: tr indiuidu
leni Adprobationcm dico, quod falsum snpponit,nempe rosam posse esse ens reale alasque causa efficiente , quia si rosario habet causam efficientem, ipsa in id nihil est, quia si esset, esset sine causa efficient elis et ens incausiatu et sective, ut Deus,
derando, an existat, vel non, sed non potest intellifra esse sinc existentia, quod ei hd ictu ut dicunt nostrates potest intelli ope sinu sine e castentia praeci te,n diuisitie Ad secundana nc g.itur tali ita co- sequentis Ad probationem negatur Maior; re probationern dico, quod ratio limitationis retituram ni est finitas intcrna, finitas enim' est intulus intrinsecus incretatura,vt filo loco dicam.
Ad tertiam supra responsum est. Ad quarta nego, quod quaelibet crea ad
tura non participet essentiam, et Scaenim, Messetntia, est propria Dci, cie.Iturarum vero est per participationem , quod autem dicit, quod nulla creatura participet essentiani, suam, concedo quia iam habet totam sitiam Setiam sed neque hoe modo participat esse una, sed habet illud tot ui ea participale sit, esseCntia accipiendo esse, essentiam in coinmani, quia creatura non est essentia cc
ipsam, sed per parti pationem non enim
creatura est totum ens , sed parcentis, e sentiae in committit.
Adinii in tam negat tir Minor, in ab Ads. ipso non proba Vir, si intelligat,itio lec
quod non potest dici decreatura seclusic sentia prius sit essentia, postea sit inse,
Psia ut te si distiant si ver intel- ergo causa Cisiciente, non est verum dicere , liqd Rosa sit substantia corporea, qtita laxosa non est, quonae, do ei comptarere p&Stintilia pruridicatas quod enim est non ens, nullum in se claudit praedica iii mi alioquiri possemus dicere etiam,chini, est substantia corporea verifican mi ergo talia praedicata de rosi, quia, i in sic est ens realc, Mnatura quaedam communis, uti caeterae species entium ecfeetit die prodiicha a suis uisis esticienti Nora locis Nota tamin, quod si actu nulla rosa dum particularis reperitetur, quod non esset velum dicere, quod rosa sit substantia corporea, in a destructis illis particii iri illis , etiam nati ira communis evanescititentia desise, ut ipsi dicunt: si vero intelligunt, xiod quelibet essentia creata est in potentia ad edisse,scilicet prius cst posJibilis esse, repostea actat est,hIc modo cocedo, sed tainc non concludit aliquid pro
Ad sextam dico, quod falsiim est, nos Adsposse intelligere rosam absqtie existentia diuisiue,conredo quidem praeci siue,vidi
Ad septimam dico, fiod illa authoritates solum concludunt existentiam distingui ibi maliter, natura rei ab essentia non realiter,&c.
277쪽
Nattirae est principium motus fasiuium
tui Scoticum suis Dudamentis., C Cotus niuitis in locis asserit naturam
I esse principium passivum tantum motus, sed pDaecipue r. Sent dist. 18 quaerit. unica, in confutatione opinionis Alberti, de rationibus seminalibus,& Sentent.
dist.. . l. . s Metaph.capite de materia in expositione . Rationes eius exta. Sent.sunt istae Primo Illa est naturalis mutatio , in qua passu inmutatur sicut aptum natum est mi italia quocumque agente fiat illa mutatio; sed passum nunquam dicitur sic aptum nataim propter principium activum,sed propter principium passivum intcrnum. Ex hoc colligitur, quod natura est principium passi uti internumiqnactivum. Secunda propositio probaturin 1. Playsicorum textu . ubi Aristotes declarans quae sint illa quae sunt secundum naturam, ait, quod lintilla,quae insunt rebus naturalibus pCr se, ut ignem ferri siritum, postumus adderes, revi terraserri deor sim,&c Ecce, quod ait illa esse secundam natur.ina, qtiae insunt rebus secundi in principium passsivum, non activum, non enim ait ferre sursum in igne esse dccundum naturam , sed ferri sursum, Ergo naturae est princi pium passivum, non activum probatur eadem propositio cT8. Physic. tex. p.&infra, ubi ristot facit illam diuisionem
de mouentibus, declarans enim, quod mouentia alia sunt secundum naturam, alia violenta, reextra naturam, ait,quod illa quae mouentur Contra principium passivum,non mouentur natuIaliter,sed violenter uexemplificat, ut cum terra
mouetur si sim, signis deorsum, hic
mortis ch uiua naturam,&parte animalium multoties mouentur extra naturam, ut cum extollit homo manum, c. Ecce quod hoc in loco determinat natu-
1alitatem motus penes principium passivum , non penes principium activum.
Prima propositio est per se clara, nutatio enim , in qua passum mutatur alitei quam sit aptum mutari dicitur violEnta,
ut motus terrae sursiam Conclusionis e-quela est clara: quias motus clicitur naturalis propter principium passivum tantiani,sequitur clare, Uod natina sit principium motus non actilium , scd palis
Secunda ratio.Naturaist principium et . rLmotus internum res,non externum sed
natura est principium pastiuum internusolum quo ad principium,non quo ad activum, eigo natura est principium tan
Maior est clara ex definitione natura , Minor probatur per Arist. 1. Physi ex s.
in declaratione definitionis naturae, ubi clarans, quod natura non est principium acci lcntas ait, quod infirmo accidit esse medicum sipe: mcdicinami: nari, duo enim sunt in infirino medico ,
principium a Filium sanitatis, nem DC csse medicum, principium passilium, in infirmo, vult Arist quod illud principiuactivum sanitatis scilicet esse medicum sit accidentale, non per se reconsequelm ter vult, quod sit quid externum, solui uergo natura quo ad passivitatei, est ii ternum principium non quo ad ac uitatem,quod si etiarn illii Iphincipium aci, num inesset infirmo per se,non posset dici natura: tui tuncinfirmus sanaretur inquantum mediciis, non inquantum
inni miis, sed hoc est talium, quia stan tur in quantum in lirmus,' sic illi infirmo copetit motus Lanitatis ratione paeli cipi passivi,non autem activi. Tertia ratio. Internum illud principias 1 activum, vis, non potest esse naturarquia illa non agit nisi agens extrinsecumagat prius, quia si ageret ante per unum diem,eadem ratione, per quattuor, ecsic semper ascendendo, ut perpetuo illa ratio disset in materiari clarum est ergo luod agens extrinsectim prius agit, reprius illam excitat, sed in illo stanti,
In quo prius agettagen extrinsectim, est actio naturalis,aliter quam esset naturalis,quia omnis trans nutatio causatur ab agente extrinseco has easdem rationes liabet in I.Metaph.ta denatuia, clarius.
278쪽
NATURAE. THEOe dura morum positio cum suis fundi
mentis. Cap. II. Duersus hanc sententiam Scoti suti fere omnii Philosopliorum Sch lae,qili omnes sustinent, quod natura est tam principium ac tinim quam pas mussim motus: cito excepto implicio itu tuo, puri Phil rum tenet, quod natura est solupi incipium passivum .sed sterius prograditur,siait,quod Anima nullo modo est
natuIa, neque sub natura continettir Exqtio apparet,quod Simplicius partim est clim Scoto,& partim non est cum Scoto; dum dicit quod natura est solum princi- phim panitium es cum Scoton distentit volo a Scoto dum negat Animam esse
naturam,nam Scotus vaeli, quod Anima cum sit mrnia, sit natura , tamenn
tura es principium pallivum, ut videbi-
Multi ergo aduersus Simplicium arguunt de probant, ii Od natura sit principium acti tui nil, haec argumenta militat quoque adtiersus Scottim, ideo opositi
illa adduceres considerare ad claram cognitionem opinionis Scoti. Ea Primo itaque arguit Zabarella, libror de Natura,c et p. 3. auec sunt potiora a gumera,quae ab Aduersu ij adduci pose sunt. Primo Anima ab Arist pluribus in Iocis appellatur natura, manima estio ma siprincipum activum ergo naturaestii incipiti in activum, Minor est clara, maior probarur,primo auctoritate Arist.qiat in 1.Physicier . . t 3.eiusdem ait quod scribdiatur lectus ita ut germinet,
produceret lignum, non autem lectum, Nait eam esse operationem nariarae, sed
illa operatio, scilicet germinare Chop ratio animae vegetantis , ergo appellat Animam naturam. Item S .Phys. rex. ET, ait animalia habere in seipsis principium motus sui, eumque dicit fieti a natura modo motus illi fiunt ab anima, ergo animab Arist.appellatur natura. Item priario de partibiis animalium c. I ait anima se naturam,licet dubitet demente, sed de nutriente ksentiente, concedit, quod sunt natura,quia sunt principium motus.
v imo cui competit definitio,cidem co- it Nat. Io. D. Scoti.
petit nomen definiti, matura desinit , sed animae competit leti nitio naturae, est enim verutam quod anima est principit linmotus Auietis illius , in quo est pnim serie, non per acci iciis ergo anInia est natura .
Secundo e Alist .m et Physic. textu . .vsque ad iri habenatis,quod Porma est natura sim agis narii Ta, quam materiarii tunc sic sed torma est principium acaluitia, motus ut paetet ergo natura est principium,nediim passivum, sed etiam acti uum motus. Erito Arist.in 3 . o. r. Phys , deci trans definitionem natura, ait se apposuis tu illam particulam per se, monper accidens propter medi in s in ante seipsunta qui licet per arte sanet seipsum, non tamen ara potest dici natura, quia noest pa incipium per se, sed, per accidens , modo certum est artem medicam iam dico esse principium activum Mutatis , eigo naturam quoque esse principium activum sanationis ii uellexit, sed per se, ubi Ars erat per acciden S. Quarto Arist ibi clare dicit arte facta l. non habere in se principium tactionis, ibi autem vult a stirmare de naturalibus M,quod de artificialibus negeti, sed arto facta non habent in se principium actium motus,ergo vult, quod nati ii alia iblud habeant, usic natura erit principiumotus,aec quietis Mercenaritis quoque in suis Dillicida uer tionibus in declaratione desumtionis naturae,aduersus Simplicium,piobat quod anima Elt natura, quia Arist postquain diuisit ea, quae sunt, alia in constantia natura, i in constantia artesinter eonst. tia natura numerat simplicia corporea , stupes,, animalia, at animalia habentes se,umotum per animam ergo anima est natura ,sic nataria Crit principitiinachiuum,cum anima sit principium actiuum Secundo, Mercenarii is contra Sim a.
plicium adducit auctoritatem Aristot. ex 86.text.1.Phys .vb Arist.dicit,quod si ars nauis factiva esset in lignos ageret sicut natura agit ilico in quo est, ex his ve his aperte colligitare,quod natura rei causa agens motus Scotus etiam ex ad uessarijs aduersus s. i' se adducit nonnullas rationes, quarii alm
279쪽
qtiae saperuis additae sunt, Veter il ta, ad incit has suas. Primini, Aris Gra/taph. licit, quod principium artirici iliue in cognoscente, principi ini Utinat 'im in muttire c. r.ibi autem lcgrim principiuniis nitori inter, ali cras ima ritumn i v Ilere , sed prin ripiti in artificiali itaq IO Clim cognoscetite, O a est passivit princinium Led acestium, ergo principiuria it .iluam, quod et E in motu eritquc ibi ria mi Secundam, dolentum est, i res poticis urneth extra non conferre
dia passis Ethac, cap. r. id est passoli In concursante per acti metur, ergo per Oppi litum passum narrarale est,quod iidna II Alr totali retrat, extrinseco, sed passe sum cosa currit age o,oportet ergo quod in te naturali sit principium a uitam moltis, litid non pote hesese aliud quam natara, et g natura erit princi pruni icitati L. C, Irum. Thinio ego dubito A princi
pio acriuodUnonDira ira intonarii ratis sed actio naturalis dicitur naturalis a na-t r.I,CrgInatura e principmm activum
in tus,Maior probatur quia dicimus , quod ignire in igne es cactio naturalis eiu unoque enim ili diceret, quod sit crio violenta,ut pro renit ab igne, ecce erHo, quod ignitio dicitur naturalis ut prouenit ab igne actui Minor est euident A llata opinio rei citur. Cap. III. AD confutandum hic opinionCm,
quod natura sit principium actitium, mas iuum,sulti unt profecto, tinnes allatae a Scoto,quibus neminem respondere vidi Cum enim actio naturalis dicatur a principio passivo, non acti Uo, sequitur, quod natura sit principium passivum tantum, non activum possiumus ad lere,quod sis brina, ut est principium activum,esset natura, sequeretur, quod Omnis in tu iactus a forma active esset naturalis ilia prodiret a natura, attamehoc isti litum, qilia omnes concedunt', 'Dod cum an inral mouet se sursiim,vide-
ce In lati it ille motus est violetinis, contra 't: iram, ut ex pro se dicit Aris i in S. Physicorum loco supra citatorii ramen ille motus est ab anima,qine est S. Diu Secundo omni motii tam seled
nus, tiam exteruns fit forma tamquaa principio activo, Quo Oinimm mi ecfiet naturalis, sic millus daretur motus vi luntuS. P terea Ari Er P et sic. i. i. 'NIS . lti. TTOS, inscrimen inter Diictaria natat raua non naturalia ponit ipsum penes principium passivum , ait enim, quod mouentia nota sunt Physicae considerationis Ud molaetitia, inm mota, ne istin Phylicae consi rationis aecce quod ArisI.aperte discernit mouentia physica amoti ratibus non ph sicis, per principium p. i sititim,non per activum, ergo signu' eli, quod natura est principium pati iuutantum, hoc confirmat in citra ibi reddo rationem ux molientia mota stiriphus cecosidetationis,an quia in seipsi
habent principium motus , haec tua
verba textusi non enim in seipsis abcntia inruum, aut principium motus, uCnt, sed ira 3bili i sunt quaevo modo quid intelligat ibi per principi in motus, non potest dici, quod intelligat principii tm
clivum,quia illud habent mouentia immobilia,mouent enim x Interna Iratura, licet ipsi non moueantii r Oportet Crgo
intelligere de principio passivo , sicilicet quod illa, ita eqti Idem mouent,s drimne ipsi in se simi siti scepti talistus, sunt natan alia, Sic naturalitas sumitur penes principium palituum; o hic locus certecificatauimus est. Idem clarius dicit intex. s. tib his verbis, duo sunt rancipia plavsice molientia, quorum alterum non est physicum , quia non habet principita motus in seips i, tui cotis .at certum estb, quod movens non physicum Ubet principium activum, earet puncipio past:-uo ergo mouens physicum di tinguitur 'non physico pei principium pastitium. QusCopositimus etiam confinnale ex . 3.Physsi in definitione utraque motus,clarum est enim,quod natura maxime ignOratur ignorato motu, cons Eqtie ter in xime cognoscitur cognito motu,vthab tur in initio illius tertii ex cognitione ei go motu facile veniemus in os nitiori enatur rimodo Arist. in definiendo motu,
ait Motus est actus entis in potentia, tin potentia &in secunda definitione ait Motus est ac sinobilis, ut mobili nomnes in expositione illius definitionis di
280쪽
te ire id denotandum, quoc morii SC stactu senti non ex ea parte qua mobile citos,sed qua est potentia:ex hoc trabemus validam comprobationem nonne opinionis, quoniam motus ines henti non ratione accus, prandipi acnui, sed rationepotentia ,& principidi ii tui; signum ester o quod ensit naturale propter principium passi sum motus, non acti utim ,
Sed haec minio magis apparebitaex declararione ipsius Giblutione rationiam ad
Dilucidatio optumis Scoti,insolatio rationem allatarnm in oppositum cap. IV.
NT Otandum est itaque Primo, quod
natura dicitur tam de mater . ,
quam defroma, ut optime docet Arist. in . Physic.Led quomodo dicatur de mi
ina, non rect intclligitin ab aduersarijs, quia dicunt,quoi l dicit tir de folina,vtes principium activum, hoc autem falsium est,ut probauimus, Nos autem dicimus, quod dicitur de forina quatenus forma
est principio in pasti utilia, dic natura dicitur de materiit, forma,& de utraquC,
quatenus sunt principium pasti uuin. Pio cuius intelligentia sciendii est, quod in teria non dicitur esse principium passivumotus, secundu illam v uiuersalem potentia, quae est in materia prima, quae est chrax omni ui una truim, ut perperam intel id unt multi ex aduersarijs,quia tam nullii semet ino tu violetus, si quide mattitia est in potentia pastu a ui Omnes firmas, sic igne ferri deorsum, nolasset motus violentias, nec cotra inclinationem passi Dam ignis,quia materia ei capax omniurbrmarum,&motuum,est ergo durendii, quod materia est principium pani uti in determinatu, luat timis ex se Ad potentia pastu sibi leterminatur a furma materia enim ex se no est magis determ: nata ad motu ad hic clocus quain ad alium,&cosequenter res naturalis rion habet amateria inesinationem passiuam ad hunc locum, non ad illum,sed a forma signis enim aphis natus est seres sursum, no per materia, sed per sormam ignis, sic de ter radi de alijs, res ergo naturalis habet in-
clinatione passiuam a materia Quidem , sed illa determinatur a torma, hoc Diodo forma dicitur prancipium parem: uum
quia ipsi est quae dat tale tale mpQ-
sitae, reconsequenter dat tale tale inclinationem passivam, in quia haec inclinantio magis pendeta forma, quam .a matUria,ut patet quia forma est,qirae deteretu-iari rem ad hanc, ill .im inclination innhinc it,quod appellat Aristotes cs
ma sinaturalia, qt am matera. tm,haec Est clara mens Scoti,ut pater soluetndo rationes ad uerlatiorum 1. Sent. dis .i S. Ideo
perperam Zabarcita carpit Scotum iri buendoci, ii Iod afferat materia esiertaricinium pastui in secundit in illani potentiam nuter salem materiae hoc mi inano dicit Scottis, sed dicit sicuti declaraui, ut videre est apud eum loco citato. Secundo notan cluis est, quod res na-ttirales ut omnes norunt constituuntu rici sceX materia.&forma, ita quod ex matyria, Norma resultat compositu quod habet suam quid litatem, Messentiam, qua est tale compositum , de qua locuti sumus in Theoremate de toto, parti abusas tulistinguantur realiter haec autern essetitia,& quid ditae compositi, principaliter haberiste mi ma,ut patet. Insia pCΓ, haec quid litas,&essentia est talis condi tionis, quod habet suas proprieta es, i&inclinationes per quas est capax diuersorum motu iura, variae qui ditis, de has omnes illi largitur so ima sed ista propriethtes sunt principaliter passiti ,quia stiri,
naturales sunt ibiecta motui in mutationi , per hoc diciant in naturales ad diti crentiam intelligentiarum , Uae non habent has inclinationes pastuas ad e, fici, vos ad corrumpi, istae vero narii mi illas maximo habet ergo Coruis sentia,&quid ditas est in potetia passiua ad varios motiis, quietis, sic principali tortent propriui pati agere vero est illis quodammodo accide tale, quatCn n.uuralia sui, unde nonaglut nisi moueantur ab alio, aemotus originatur ab intelli et ij si questres sunt naturales,cu ergo passo sit maximupropria rei natiualis, vel salteti: gis qua ad io, hinc iure dicimus nati ira es, principium pasiti uin .non actitu si liri de imi