장음표시 사용
281쪽
nati . ,hpropensio ad motum, quae est in menti e quid litate rei naturali, illa autem,ut dietiim est,est passiva pCecipue, ac tua vero quodammodo secundario,&Ideo dicimus naturam esse principium passivum, hinc soluitur illud dubium, quod multos turbat, nec bene soluitur, quod natura videtur quid absolutum,&So vi substantiale, uidem est materia str-ma,citia sunt absolute, substantiae,Aristoteles autem defitiat natura periet inci-
pium,quod est relatiuum,dicit enim,na
tura est principium motus,&c.Ad hoc nim dicimus nos, quod re vera natusa iactest proprie illa quid ditas,& esseti copositi,qine resultat ex materia, tarma nauta est habens naturam ut dicit Aristoteles insecudoPhysicorin sed uia haec qi id ditas habet suam proprietate, qua inclinatur ad diuersos motus,t Lec propen Dro, proprietas est natura, est illa,quae definitur ab Aristotele,cum dicit natura estptincipitiin motus, c. id est, natura est proprieras,hinelinatio essentie rei ad morum, quiete;& haec non est substantia, sed qualitas supra quam fundatur relatio principij, ideo iure definitatrior primcipia Vel dicainus, quod natura est subitalia,quia nos Scotis, dicim' uod propria passio est eiusdem Praedicametrii cum cuius est palliod sic haec proprietas rit de Praedicii mento substatiae,cuit pa sio essentiae com positi substitialis.Deri iatur autem per plincipitiin,qui. super ipsam fundatur relatio principij, est enim ut diximus principitim, quo quid litas talis compositi es t susceptiua talis motus , haec ergo proprietas est nativa, dic omne essentiae, itiae tale principium passivumotus haberistini naturales, quae vero eo carer,non sunt naturales Ex his omni b. clare apparet, quod natura est principiupassivitata tu alioquin si natura et sit principiti acti uti, res naturales non differret a Diuinis, careritibus materia, materia vero, mi malicuimirnattara, qui. constituuiuesisterilitan,&quid litate compostam, quae habet naturam,siqui forma magis optimatur in Constitutione talis esssentiae,ideo brina cti Os turmastis Iaalaira, quana ina tria . Hinc facit respondere poliutinis ad ratione aduersariorum.
Ad primam, concedo, quod animasT MI.nattira,quia est rina, simium est natura, magis natura, attaminateria: sed dico , quod tarma est natura ratione principi passivi, non activi, ut dictum est supra,&laoc confirmatur. quia operationes
animae praecipi consistunt an patia tarn intelligere stipati sentire est pati,simili ter vegetare,augeri,nutriri,est patia istae enim operationes competunt composito proptersimam,quae est anima, quae costituit essentiam,siqvid ditatem compositi; quaedam autem operationes insunt animae,respectu quarum est mere activa, vimouere corpus de loco ad locum, sed respectu harum Orma non dicitur nati ra,sed agens, similis est agentibus aete nis ut sic est inditi ei ens ales le agens naturale, violentunieli enim mouet comrmiter inclinationi passiuae rei motae,est
agens naturala, si contra est agens violentum. Pro tanto ergo forma est natura,
pro quanto ipsa est dans principium passiiuum rei,quam coiretituit inisse. Ad secundam per idem respondetur Concedo enim, quod tarma est natura,&magi natura qualia materia, sed dium prout est principium passivum,non actio
Ad tertiam dico, tiod apposuit Aria adiastoteles illam particulam, per se, non
per accidens, ad denotandum quodi tura est principium internum per se, non per accidens,liuitii inodi utem esse, solum principitiin passivum,denotat,nGaetitium: lilia infinito qui sanatur, accidit quod sit media us, ct tamen in quant iam medicus est principium activus msu. e sanitatis,iud esse susceptiuum sanit tis,inest sibi per se,. sic principi impacsii uim motus inest ei per se, ac iuuira pex accidens sic natura cum sit priticipiuinternuinta erit solum principium passi- Uum,ut cic lucebat Scotus in fusi secunda ratione: ii expositio ctiam valde congruit textili,si diligenter inspiciatur.
Ad quartam dico, quod illa intelligit adude principio passitio artificialia enim habent titulum principium internum pacsiuum motus,quia artificiale ut artifici te,non magis icndit ad hunc motum,qua ad aliun Hat naturalia omnia habent
282쪽
propriam inclinationem passiuam ad suumotum, haec est differentia, quum intendit ibi Histotcles. Ad priinam Mercenarii dicitiar, ut ad
primam T ibarellae, concedirntis Cnim qilod anima est natura, sed quatentis est princrpitim pastiuum,non aetatium. Ad se sidam ratione tunissis aliarunt resis Asionibus, lico, quod na ura duobiisitio lis accipitur:vno modo pro principio motus recundum quam in pracienti locisti stimus alio modo prout contradit m-guitur ab arte, iecundi in hanc acception magens,qtiod est libertim, prin cipium artis, lilia dicitur agens a propo- modistinguitii rab agente naturali,quod ost illud, quod agit sine libellate, tr posito Tunc ad Arist quando ait, quod natur. agit propter tinem, dico, quod ibi accipit naturam prout contradi linguitur ab arte, scilicet pio age te deteila nam ad Nntima hoc enim quoque agit pro-Ad himam difficii ratem respondco 'per distinctionem,qtiae iniicia ambigui taleia ritu fert in hac re, quod alicii iid esse naturale, po es accipi tribus nandisa nomodo id dicitur noli rates, quod est consorine principio passivo res,vi terra ferricleorsum est nati uale, hoc modo ali- qiiid dicitur proprie naturale; quia denominatura natura proprie dicti , de qua locuti suintis Dio modo aliquid dicitur naturale,quia est ab agente fine proposito, ut calet acere in igne est actio naturalis,quia ignis agitime discursu
Tertio mcdo aliqtud dicitur natura quia est,mprhirnaliciti, ut risibile dicitur esse irati ira e homini, quia est propriuin homini. . Ad propositum cum dicimus ignire iniget te est natur il ei clico, quod liac naturale accinitur pto eo, quod est proprium,& sic etiare siti raturale igni, idest propi tu in igni, non tamen se tuitur propter pie finem,nos aut in piri senti non to hoc, quod nai tira proprie dicta si pi in
quimur de natiua in tali acceptione, hoc est quivocatio,que decepit IntiliOS. Ad plinatim coit,respddet ipse,quod principium artificialium est in cognosce te, veru est de principio actum, sied principium naturalium est in moto, veru est de principio passitum; neque verum est, quod accipiat ei incipium uniformiter in utroque,v alia dicani. Ad secundum responder, quod aucti ritas illa debet sic exponi, quod violentii est illud, quod est contra inclinationem passivam passi, &ideo agenti externo no
praebet inclinationem passiliam, neque te iacientiam, sed potius inclinationem corradiam.Vnde ad formam algumentirespondetur,diffferentiam inter naturalectviolentum consistere per id in hoc, quod pamim Daturale movetii Cab agente, sed secundum inelinationem passivam, hac rarion et passum dicitur contairrere cum principio externo, violentum vero mouerar contra inclinationem passiua, hac ratione dicitur non concurrere cuagente. Ex hoc autem non aequitur paserum naturale,ut naturale habere principii minternum activum sui motus, sed solum passivum quod autem habeat a- uuim,accidit sibi ut naturale est .cipiti macillim vel dic,quod est naturale secundo modo
Accides non potest producere substantia. Opinio noti, o eiusdem impugnatio cum
opinione quoiumdam aduersariolumiscae modernes cap. I. SCotus. Sententiatilias dist. Ir. q. s. in initio &dist. i. q. r.aperi eas Teiit, Stoet 'probat,accidens non se producet e substantiam neque principaliter, neque ii strumciitaliter sis vult, quod substantaria producatur non nisi a stibilantialis, Dina concedit quidem accidens dispoitatiue agere ad productionem substantia,&producere, irasdam praeuias dispositiones ad brmam substantialem se a non vultu quod actio accidentis attingat ad productionem substantiae sed solum hanc attingat forina substantialis . Vnde hoc modo exponit authoritatem ilialam ex secundo de Anima iniurio calor naturalis est quo anima agit, inquit enim , quod non plus concludit , nisi quod calor est indiruinentiun hoc
283쪽
do, quia scilicet digerit,ialteras nutri
naen sum, ut in termino illius alterationis
pallit ex ipso generari substantia carnis, unde suci tibi duae actiones, siau principia agendi: quia re pectu alterati: ni preuissi principium agendi est calor, respectu uatem formae carnis inducendae principium elicitum a vel forna pubstantialis carnis, ae pnimum agens in hoc sensu di ci potest instrumentum respectu secundi, quia est agens dispositiuum id secunduageas, quo desit drina substantialis, uti ce Scotus multa dicat ibi de accidente e
parato a substantia , reprobet contra D. Th imum, qtio itale accidens separatu, non pies producere subsit aliam, neque principaliter, neque in se ruinentes iter, staec sit disputario Tlleologica, tamen respondendo ad quaesitum etiam aperte ostendit, quod accidens coni istum non potest producere substantiam,& hoc probat in via naturali, nos aut ea loqtiimur nunc de accidente coita iacto, quia sumus
in philosophia Aiistotelis, secussu quam, accidens rati quam separatura substantia. Pro rac opinione sunt intillae rationes , quas in confutatione aliarum opinionuadducam, ne idem pluries repetam is .et Aduersiis hanc opinionem Scoti insurret a gunt quidam his rationibus. Primo ex A- sim stotele,deinde ex experientia. Ex Aristin Stati tele, quia in libro de sensu,& sensili, cap. de sapore , ait ignem non agere ut ignis est, sed ut calidus est ergo principali actio ignis, qtiae productio substantiae est, non est ab igne ut ignis est, sed ,ut est cili- diis, ergo caliditas in igne,est principium producendi substantiam, sed caliditas est
accidens,ergo accidens produc substari 1. tiam.Secundo.In primo libro degeneratione scriptum est,actionem non possessi e ri,nisi ubi est contrarietas, quia debet agens esse contrarium patienti, at contrarietas non est proprie in substantia, ergo substantia non potest generare substat 3. tiam.Tertio,experientia compertum est, substantiam produci ab accidente: nam videmus calorent qui est in ferro ignito, igni re stupam, a lumine aeris ob refl aionem radioriam produci ignem, similitet per motum Iocalem, ut per attritione lucrum corporum ignem procreari.
His rationibus inoli isti,assertant quod substantia non generat substantiam, sed Opi accidens, sustinet,quod accidens abso P Iuce sua virtute pote sit producere substan tiam, cum eniti sub se antia, ut viiiii mei ch te
nunc non possit producere subsitantiam
n et lite accidens in virtute subsimilae sub vistantiain proci acere possit, ut ostendetur harnunc cotra Titomistas, relinquitur, quod accidens propria virtute possit producere substantiam. Respondent etiam rationibus quibusdam Scoti, sed eorum resposiones nunc videbimus, dum lianc opinionem confutabimus.
confutatio huiutopiuionis: solutio ratio
SCotus aduersus Linc opinione ex protesib arguit loco supra citato, conclusione secunda respondendo ad quaesti
tal vel est viii uoctim re ita est teque persectum uti effectus vel est aequivocum , tunc est peri eius et Tectit, sed accides non est aeque perfectum, ut substantia, iacique perfectius substantia, ergo accidens non potest efiicere producere substantiam. Minor propositio est clara , Maior
etia in est nota; atratnen, qua forsan negaretur a protervo adducendo instantiana,
qtiod aliquod agens aequivocti est ignobilius aliquando suo Oilectu, sicut es bedo
respectu intellectioni albedinis, resimili liter vis formativa foetus,quam vocat Galenus diuinain,est accidens, sic est ignobilior fetii,&tamen producit fetu ideo Scotus hac propositione declarat,&probat sic. Haec propositio est per se nota ista negata hac propositione, non potestir baryprimuin esse petfectissimum,& tollitur omnis ordo in nobilitate, re perscctionema negata hac propositione,pOstet proteruus dicere, quod totus mundiis,&qihodlibet in eo,factu est a nausica, cer te hoc verissimulast, si enim causa aequiuo ca potest esse ignobilior, cur volet clicere Aristoteles, quod primum en S, a quoia tum pendet, tota natura, si persectius en istis reb fustis non potest esse quid
ignobilissim si stantehac hypot laesi, quod illa propositio sit salia a Praeterea hanc
284쪽
PI ODUCERE SUBSTANTIAM THEOR. XXXIII. 8s
tis,quado producitur per se ab illo agenterillae ver effectus secundus nihil prohibet quin sit nobilior,vel ignobilior quia per se non producitur ab illa causa, sed ex accidente per modi im naturalis sequela; Ad propositum,substantia est effectus accidentis non primus, sed secundus quia Prius exempli gratia est In materia calor, pr apositione multis alijs rationibus probat, sed innituntur aliqua propositione credita,ideo adduco hanc vltimati quae est tota naturalis , Si effectii potest esse perfectior causa diuidatur cognitione ille rectus in duo(nequeeniin hoc implicat nempe, in id,in quo secundum pei fectionem aequatur cauta sitae in id in
quo superat causam sua, qua V V yy de rimus caloris ,
ctus secundus; ideo nihil prohibet hunc
effectum esse nobiliorein causa. Sed neu
Respexcedit causam suam, non a se,ut patet quia Sentitatem no habet a se, neque id in quo superat causam suane dono cau-s R. Quia nihil dat, quod non habet, ca sali me ultra effectiim suum non habet quid excellentius in seipsa, quia iam conceditur ex se esseti imperfectione effecturi ercto a nullo, sed a nullo nihil prouenit ergo non est ponenda in effectu ulla excellenti. sipellcctio,quae excedat causam.
Instati aute illa de albedine nitu valet
quia ut dicam in Iroprio qu. Tuto, intellectio fit ex obiecto, &intellectu, unde possibile est tale effectu excellere altera causam in perfection ut puta obiectum, quia reliquam perfectionem habet ex alia causa partiali scilicet ex intellectu;Neque alia instantia deictu valet quia 'proprio quaesito dicam quaena sit ilia vu-rus formativa filatus, cinimae sectindu Aristotelem Huic rationi Respodent isti moderni, ae cognoscat maiore esse m-
dubitanter veram, ad minore dupliciter respondent. Primosqtiod inter substatia,S accidis potest fieri comparatio,vel in ratione et is S sic claru est, quod accides
est mobilius ubi talia. Secundo,in rata
ne , ductimi producibilis, sic est proportio inter ea, quia sicut accide natUraliter est productitium substantiae, a substati naturaliter est producibilis ab accidente , Alio modo potest rcspoderi .Quod duplex est et cinis agentis,unu intranse-c actui gentis, scilicet illesquiper actionem eius attingitur Alterii est externuS, qui uoma habet naturale, Mnecessaria connexionem cum primo illa intrinseco ei sectit,cu ille primus producitur, hic secundus quoque producitur per modum naturalis sequelae, illie aut priores Tectus necessario est imperfectior causa , quia sequitur mensura simodum virtutis Hentra harum resiponsionum tollit argumentum Scotimon prima, quia ex negatione proportionis intitate, sequitur negatiosecudae proportionis an productione , Maior enim qua conced ruridicit, quod omne essiciens est aequale, vel excellentius in entitare cum effectu, si ergo accidens in enutate est imperfectius substantia,sequitur, quod non possit esse prodii R. yctiuum substantiar,c ergo isti concediit, talia quod inter substantiam, accidens non .est proportio entitatis, e quod substatia ei praestantior accidente, obent etiam cocedere, quod inter substatia,& accides no est proportio producti, de productitii, sitie efficietis,&effecti; Neque secuda ,sposio valet:quia illa resposita videtur co-C QCre,quod accides sit causi esticies sub , statiar per accides,nosse,ait enim , quod substana est posteriore sectu externus accidetis, quod talis effectiis producaturno per e,led per naturale quadam sequesa.&accidetas iter, nd per se ab accidete, hoc aute est, quod in te lit cocludere Scotus,non ergo accidus est causa absoluta pse substantia', sed sol si accidentaliteri tiati te mct, quod a ccides est causa totalis
per sine ad quaia substatiae, ut patet
eoriun potitione,de sui rationibu S, qum supra retulimus,& sic sibi contradicunt.
Praeterea hic nos loquimur de causa per se effecti uadiabstatue, no de causa accidetali,&dispositiva; cedit enim Scotus ut diximus, quod accidetia sunt cairsae dispositiuae,ad generationem formae sub atialis,cum ergo accidens non sit talis causas b,rede hac vos loquamur, rursus Omne, quod generatur, ab aliqua catis a Per se penetetur, sequitur,q d substacta
285쪽
rest uin omne ensessiciens perse, vel est nil, stantia,vel est accidens, non est accrtias ex hac responsione,ergo erit substa-
uin abest mite responsi, , Secundo,ex quadam ratione Scoti os et et M'Tuin arari; Si accidensi laret
esse rinaliter alicui rei, non daret peree
m. stius esse si seipsio, ergo si det alicui esse
imperiectiori modo , iram si daret esse forma inermon dabit esse petiectius. ipse,sed sic est , quod essicere est dare esse imperlactiori modo,quam dare eligiem inaliter, ergo cum accidens dando e Semran aliter, non possit preducere en nobilius seipso,neque effici edo poterri producere ens nobilius letipsis. Maior prOPU- Iitio patet: quia natitur limc propositioni: quidqiii non potest agens agendo nobilissimo modo,quo potest,non poterit agendo ignobiliori modo, si inest verissima,ut Paret Minor quoque probatur quia dare esse effective praesupponit esse formaliter,mmi enim prius dat esse Ornialiter,&postea efiicienter,& sic modiis andi esse essicienter, pendeta in ' daci esse rinaliter. Insuper trina dando
esse Haraliter, inesse per unionem pro prae erati raris,miendo feta Neriae,& constituendo coinpositum,sed dando esse e Iacienter , non unit propriam Vntitatem
rei,cui dat esse, Vita no ita est pei se chus hic nodus iandi csse, sicuti modiis dan
, si substantia non potest pro tu
o. cere ui utantiam, hoc euenit, quia ipsia
non m vi tu tela piod o di in mediato,sed sic est, quod hoc est ullum substantia enim producit ac d ens immo
diat patet de acciden st propitii, ouod fure immediate subiecto piopia citrodest substanti. i. ix s. Huic rationi resipondent aduertari ne
.c. g rido, quod accidens proprium prodita a cui ira proprio subiecto: lilia si accidenses propra amplo succreti ira proprio subi apri 'O,vel produceretur .ids .ic ion e qua ZY ι-- apsum subiectum producitur, sed hoc
m. plicat quia producere praesupponit esse,
in illa autem actione subiectum non est , a vi
sibile,quia non est necesiaria connexio Wbus corruptibilibus existentiae ad quid-ditatem,sed haec potest esse sine illa non potest autem esse subiectum sine passion relinquitur ergo, quod propria passio subiecta producatur ab agente producente subiectum, Meadem actione, qua producit subiectum, cum hoc die nune quod subiectum primo producitur, pr pria passio velo secundario. Sed contra lianc responsionem facile is . argUere pos unius, nam quaero ab illis , Squ nam sit proxima Minime stata caii raria caloris ignis,certe millies in sua doctrina rubetur,quod est ignis,Similiter, quae est causa ero xenia, iminedfata luminis solis,certe dicere habent esse solem. Sed
respondent aliqui quod est efficies,quod produxat ignem,certe haec responsio non satisficit,qui illud est causa remota,non plox inra, faunediatus unde dato quod esstet illud agens, ignis substantia non
essetanec calor igni isset. r.eter .r, illacit cauta proxima, immediata,ac ta-us alicuius essectus,qtra posita ex circiam script i quacumque alia causa , obctu
ponittar, qua ablata,eflectus amores sic si,quod posita si ibstanti Ognis, sica
lls caloia ignis, est sitibstantia ignis. Id nest dicendtim de alijs proprietatibus substantia ,ergo accidens proptatam pendet, Ni ausatura subiecto, cui est pi Linia utraque propositio est clara. Prmorea, it r. δlisicunt,quod proprium accidens sequit ii ad esse sublecti, per quandana nati ratem, Iaccelsai; im Equelam quaereo ab illis, quid sit naturalis, re necessaria conssequentia inesse ad aliud, certe nil aliud ut, nisi pendentia causalis inesse aballo, si enim hoc ens necessario habet esse potito illo est quia causatur ab illo nece Laio, nisi enim causaretur ab illo, non
286쪽
penderet ab illo,in ratione causae essicientis, proculdubio illud subiectum posset
eSedine illo accidente, neque hqc necessitas essendi accidens cum subiecto, est externa subiecto,sed interna, nisi enim esset intcrna, contingeret 'raliquam P tentia, ut puta diuina, subiecti esse sine passione: sed hoc omnlino reptas nar ergo tactis fatentur accidens proprium prouenire proprio subiecto causaliter. Pr te1 ea, probo uniuersaliter, quod sit stantia sit causativa accidentis tam prins rij quam comi iunis, Metiam substan- i. T. Cerriim est, quod fuerina substantialis in principium actutum, ,efiiciendi, at Sectio respicit vel substantiam, vel accidens ergo Grina substantialis os essecti
ita vel substantiae, vel accidentis Minor sit clara: Maior propolitio est communi- aer concessa, Arist enim tape ait mat Nam pati ormam vero agere Madue
fari sustinent Naturam esse principium
uetitium,sipanitium, dicitiat naturam cisse principium activum propter drina, cuius est agere,sicuti uratoria est pati. Nec te valet si quis dicat forma est activa tantium resputu materiae , quia eam a- Cluat quoniam haec expositio manis ciste aduersatur illis in praecitato loco , volunt
umquod forma sit principium effecti-uurn actionum, qua proueniunt a comis
positi, uespectu haram dicimii mranam etae principium acti uti, iatqueCU- aeflectiva illarum est materiau ergo est drina . Insuper Anim 'oducit motus loci les, intellectitones, c. In stiper, forma 1 e spectu materiae non habet rationem c Nisaeetricientis, sed forrnae, quia actuat, disrmat, pernicit materiam, non autemctificit materiam, ut patet, manifestum
est ergo in Edrina si ibstantialis est causa nectitia in agentibus, uic prodiicet aliquod cias, illi utitutem est vel substantia, vel accideiam unde ad minus producet accidens; neque isti possunt dicere, quod stibistanti. producit accides, scd mediate accidente: quia ipsa dat accidenti virtute inducedi,quia tunc recedula propria opinione, sustinent enim quod accidens producat substantiam,& accidens se solo,&sc inciderent in opinionem D. Tho quid istinet, quod substantia producitur ab
accident in virtute substantiae. Haec ergo ratioMoti est efficacis Tima,cum ergo substantia sit prodiicta ita immediato, quare non producere potest substantiam Ne Adrδque eorum ratio aliquid conchidit, dico enim quod accidens propritim produci vera tura substantia alia actione abea,qua i murum sum producitur. Ad rationem contra hoc nego consequentiam, tio ad . partem sequitur enim statim, quod accidens erit posterius subiecto natura ; nam subiectum eo instanti temporis, quo recipit esse, emittito propriam pallionem inde in teresse subjecti, impriiae pastionis cadit solum ordo naturae, quia prae UPPOnl-tur esse subiecti ad esse accidetis, sed nopraeexistit subiecturnine pastione per aliquod tempus, haec autem actio qua subiectuin producit passionem est alia actio ab ea,qua producitur subiectum,quae(ill .i prima completa incipit, unde prima actio natura praecedit secundam hanc notamen icquitur, quod subiectum precedat tempore passionem, titi subiectum
recipitcsse per primi in actionem, sed in code in stati,quo illa copletur,incipit haec secunda ut otio an mediat aliquod ii It Lia temporis interesse completiim sub tecti, productione passionis, scd sol uniast statui ri, siquis arguat frae duae
actiones notiunt in eodem instanti temporis, sed in duobus, ergo priim praecedit
secunda tempore. Ad hoc iam responsiunx est, cidi ut in unico instanti tempori S n naturae: Dit scit tamen prioritaStepotis a prioritate naturae, quia plura instantia nitiuae possitiit sc in eodem instanti te pori exemplo est Aristoteles in capitc de priori in 'ostpraedicamentis: nam ad esse hominis, sequitur,cra cile oratione, homino est ita dies sit causi veritati orationis,de tame itercipi re est conuertetia tiomo es ergo vera est oratio Iomo est . Et se uerso. At si iraec non essetit in eodein stanti temporis, non valeret immutua conuertentia mula pro instanti temporis quo est dromo, non esiet vetitas orati,nis. In securi a coiirmationes ceditur cose litaentia, nos ire cote lues est falsiim immo i hoc isti sibi adii eis antiri quia tenet alibi, quod existentiarichualis sit ide re )liter cum estentia sin hoc loco aute tenet quod
287쪽
quod existentia potest separari a quidditati, cita latra in creaturis,falsum est atrtem, quod cssentia &quid ditas possit e
se sine exilientia, licet enim essentia, quid litas rerum comi ptibilium non necessatio situ, tristant, tamen quando talis essentia producitur necessario tunc
existit, quia existentia est idem realiter, quod essentia,ut diximus in proprio quest, non ergo est absurdum , quod accidens proprium fluat a quid litate existente,immo hoc est necessariti, nisi enim existeret quid ditas, Sessentia talis, non posset emittere,, efficere proprium acci
Quarto principaliter probatur, etiam ,/is clx Od iuuia pioducat accidens, ma licet in ordine accidentali accidentium
vinian accidens producatur ab alio, tametotus ordo accidentalis accidentium, ut puta singulanti in accidentium in specie caloris, pendet ab aliqua causa chentiali extra illum ordine immediate, quia omnis ordo accidentalis seducitur ad aliqua causam immediatam inordine essentiali in causis autem essentialiter ordinatis non datur piocos stis in infinitum, ex Aristot.1.Metaph. vi declarat optime Scotus in I Sent. l. I. l. I arr. V.Cx quo sim tota haec ratio habet ossicaciam laiaec uicni
causa Setialis ad quam reducitur totus ordo accidentalis productionis accidentium singularium in aliqua specie, non potest esse nisi substantia, quia omne
cns,quod non Ost accidensi est substantia, ergo substantia est productitia , .siiccusii productitia accidentis, nulla videtii rs rc ratio cur non prodiicat substantiain. Praeterea, sicqueretur, quod substantia uniuersalitei pendErct ab accidento in esse;consequens est falsum,ut patet, omnes enim ditanu accrilentia esselantia imperi hcta
quae a substantiis pendent, sciliceni in entia, quia entis, Consequentia prebatur qui et si subitantia Laestit ab accidente, illa; item,&de aliis sital, stannj particularibus ergo S substantia in communi pendet ab accidentibus in esse Qiuia substantia in communi nihil est praeter partita l- lares substantias,ergo si particulares penctent ab accidei es, tu, tantia in com- inuni pendent ab accidente hin stiper
accidens in communierit prius Pubstantia, quia causa si prior causa m. Ad rationes in contrarium. Ad prima Ad, dico, quod in igne dupla x est aedio, una rediis
est calefacere,altera est ignire, prima co ad petit igni ratione caliditatis,&de hac lo uersa quitur Aristoteles altera vero competu riora
igni , ut ignis est,&substantia,&deliac non loquitur Arist. Ad secundam dico, quod Pro tanto dixit Arist. actionem non posse fieri nisi ubi est contrarietas,quia in qualibet generatione substantiali reo uiritur actio accidentium previa, dispinsitiua,illa aulam est semper inter contraria,sed illa habita, substantia postea producit substantiam inunediate per se Ad experientiam dico, quod ferrum ignitu calefacit stupam mediam calore ignis existentis in ipso forma vero ignis induciatur in stupam ab igne existe iri inferro; Ad illud de lumine, motu . dico, quod
illi sunt generationes aequivocae, idco gnis inductiis pera notum, re a lumine acris per reflectionem dii positaue inducitur ab illis motibus.Sed per se ab illis corporibus motis, Ma corpore luminoso, uti Rana a Sole, prelio calore, humidit
Opinio Diui Thomarchesia r. Op. III. ALia est opinio D. Thomae, qui s. parte Summae, quaest. I. ari s resipondendo ad tertium, sustinet quod Grinna substantialis non sit principium imm diatum, S proximum agendi, iroducendi substantiam,sed dicit quod hi nusubstantialis agito producit substantia
mediantibus accidentibus, cita vult, quod accidens agat in virtute id rine sub , stantialis, propterea accidensi oducatshrmam substantialem in virtute substantiae; S ita haec opinio discrepata prie cedenti, quia praecetd cns volebat quod accidens ex se stilo per piopriam virtutem producat substantiana Sed ii aec D. Tho. Lopinio vult,quod accidens quide produ- cat substantiam, sed in virtute substantio,cuius est instriuuentum Pro hac opi- 'nione adducitur aut horitas Arist. in . de Anima, tex. I. ubi dici , quod calor naturalis est,quo anima agit ergo substatitia non
288쪽
pRODUCERE SUBSTANTIAM THEOREMA XXXIII. is di
cide tib olla aut no possiit producere uti stantia in propria virtute ergo in virtute substantiae cutis sunt instrumentans roeadem opinione adducuntur a nonnullaS rationes ractae sit pra contra Scottam iunenim probatur, quod accidens prodiicit substantiam,sed hoc non potest accidens propria virtut ergo hoc et ficit in virtute substantiae, cita D. Thomas respondet huic argumentis . par. Summae m.
m. ar. 3.ad tertiti m. Nihil agit ultra sua socciem, quia nectus non potest cruci tior causa ,ergo accidens non potest producere stibilantiam Respondet,inquan quod accidens propita virtute non potest pi Uduccre substantiam, scd bene virtute substantiae id potest,mhil enim propriavit tute potest ultra speciem suam,sed virtute principalis agentis nitul prohibet. Contra opinioncm istari arguit Scotus Theologice, Physice nos physicas Estis
rationes addit cenatis, primo repetam hanc rationem D. Thomae addi clam;
Nihil agit ultra speciem sciant, .cui,
spondet, quod velum est propria virtute, nihil autem impedit quin in varitate principalis agentis illud producere valeat Astra hanc responsioneiri, si accidens agitan virtute substantiae,vel haec virtus est in accidentesvel extra accidens, si est extra accidens, non potest accidens agere virtutCilla quia nullum agens efiicit aliquid virtute existente distincta a se subiecto, realiter, non enim Socrates currit, vel aliquid aliud agit virtute quae est in Francia sco Praeterea ipse D. Thortias ait, quodllaec est causata a subiecto in accidentibus: ex quo apparet,quod intelligit hanc virtutem exiliere in accidente . sed hoc esse non potest, quia ita accidente nihil est
nobi ius ipsos tum quia virtus subiecti hii cuius non migrat de subiecto in subi ctum seniri, quia chane quod est in accidentCest accidens, alic quin accidens esset compositum ex substantia Maccidentes, vel accidens esset subiectum inhaesionis virtutis substantiae, ic substantia
subiectaretur in accidente Praeterea, Irtos,sivis efficiendi aliquid est inseparabilis a radice aqua prouenit, talis enim timis estis icctus mi malis sormae sub suilis, sepropi icta est inseparabilis afforrna substanti sili,non ergo virtus, vis productitia , quae prodit a sorma substantiali, potest recipi in accidente: sicut ii sibilitas non potest recipi in aliquo alio ab homine Caietanus prima parte citi est re a litat. supra responsionem ad tertit glossat positioinem hanc D. I hon, inquit aduertendum ess quod quando D. Tho mas ait accidens agere in virtute subsantiae est constinctio uitransitiva via cedicere accidens agit in virtute substantiae , est,ac si dicat:accides, quod est, unus substantiae agi r non ergo fingere dcbemus
aliaria ana tormam intentionalem setcundum quam accidens agat in virtute substantiae,ut Quibiis iam placuit, ait Caietanusi sed illa vis, Ac virtus est ipsum accidens, quo tamquam vitati te substantia operatur, adeo quod secundum Caietatim curia dicit D. Tho. accid cras agit, prc ducit substantiam in virtute substantiae est, ac si dicat, accidens quod est vis substantiae, producat, de efficit substantiam. Sed contra Haec cxpositio est conaformam te processum D. The mae,qUI, Lpatet ex vel bis eius allatis, per hanc vii
tutem substantiae non intelligit ipsum accidens, sed aliquid aliud existens in acci dentes causatum a substantia sed hoc o mitto quidquid sit de mente euis, si iam est opimo D Thomae, sequitur, quod D.
Tho m. incidat clim prima opinione, nempe, illorum, qui dicunt accIdens pro diicere substantiam propria via tute: nam
si dicit, quod accidens, quod est virtus substantiae, agit, producit immediate, ergo accidens per se producit substantiam, ratio est quia ipsum secundum se
est virtus substatiae, unde licet originet tua substantia, tamen rccepto esse , postea per se producit, quia producit quatenus cscens a linest autem ens flarinaliter a s ipso, licet orium aliter a substantia, sca seipso producet substantiam . Sed ex pinio est supra fatis confutat , est enamen nimis ignCbile accidens, Mideo non potest producere subitantiam. Secundo principaliter ita argumentor contra positionem accipiendo eam in hoc sensu, quod accidens producat
289쪽
nil, sturtiam in virtute substantia tam- quarn estis instrumentum, clitiae vidctur
esse germana opinio traxit Thomae, Nihil est instrumcntum ali diuus catas nisi sit
perioris cauis in genere cause cilicictis , ergo si accidon coniunctima sit instrum latum iubstantiae, sitit, stantia erit sup rius agcnsa tunc subsumo, sed superius ages prius naturaliter g t, quam instri mentum dicet in eodem instanti temporis, sic ut est ages naturale agit quid- qii id potest, sitiantum potest,er subst inti prius naturaliter, quam accidens in codem instanti cmporis producens statim terminum,producet ipsa suum: potest autem producere totam stibitantia, quia perlectio substantiae productae, nora dit perfectionem substantiae agentis, ergo in seciindomitanti naturae, accides non prodiicet substantiam, ilia illa iam est producta a substantia, vel si producit substantia illabis produceretur scilicet a substantia, accidente.Prima prinpositio patet:clitia omnis causa instrumetalis pertinet ad caluamissicietem Omne autem instrumentum est alicuius agetis nitrumentiam,vi experientia patet de serra gladio, c. reprima consequentia similiter ex hoc patet.Secunda etiam propositio patet: quia nullum in striim2ntalua agit aliquid, nisi moueatui a principali agent prius ergo pruicipale agens agit, quam instrumentum j sucunda pars patet quia Cias naturale agit quidquid potest, quantum potest; Secuda cons quentia patet etiam, quia substantia est
agens natan ales, ideo agit ii idquidi
test,potest autem producere substantia , agit enim ad substantiam principaliter , sicut etiam accidens instrumentaliter pit, potest etiam pmducere totam, quiatii potest producere aliquid litbstanti, tiam potest producere totam substantia, quia tota porsectio substanti: productae non excedit persectionem substantiae agentis; est ergo effetaxhaec ratio,essicacissima autem est ad concludendum, quod substantia est immediatum principium agendi,ad quam probandam,Scotus adduxit, clarum est enim, quod principale agens prius agit,quam instrumetum,
sic sequatur mod substantia necessario
pinus naturaliter agiliquam accidens, rago est immediatum principium agendis itiod est contra fundat non tum D Tho
mae Justinet enim,quod accidens ,roditacit substantiam in virtute substareae, quia ibitiatur substantiam non is ini metudia tum principitina agendi, hoc auterii fundament tun uertiti r hac ratione. Tertio omnis potentia mere passina est contradictionis ex Arist. O. Metaph. subiectum autem non est in potentia citia lictionis ad propriam passione: quia
pallio non potest adcsse, abcs Tea Iuliaiecto, ergo ilia est potentia activa diacpotentia activari educitur ad caues itatem essicientem, non enim ad a iudi nus cause reduci posse videtur,ergo si ib- stratia est principiti in immediatum pro
priae passionis; falsum est ergo illud suu
daniciatum,quod substantia non sit principium immediatum agendi; Hoc idcinprobatur per rationes fac a Contra praecedentes opiniones,ubi ostensum es substantiana producere accidens. Quarto , confirmattu hoc ex Atii oce .le,septimo Metaphysices, textus et .vbidi cit, quod propriuari ost subs intiae, ex lus
accipere esse:quia necesse est pra existere aliquam aliam substantiam actu existentem, quae facit,ut si animes sit, sit animes,
nil potestate sub M vult ergo, quod ad
hoc qiiod substantia filii, praecaei stat alia qua alia substantia, qtiae producat;sed ad hoc quod quantum, mitate prodii Catur,no Oportet quod prae existat aliquod qUale, vel quanti mi actu, sed solum pOrestate,crgo quantum, quale, que siliat
accidentia,procliicuntur a substantia. Quinto, .Mctaph.tex .vit. dicitur, sin sgulum est d,quod est, dum potest in propriam operationem,ergo substantia i incet id quod est . quando potest in propria
operationem,e go substantia potest v,
Sexto,secundum D.Thomam illa sor 8.ma est principiima agendi, in qua gen
rans,&genitum assimilantur, sed generatiuna ausimilatur principaliter generanti in forma substantiali,secundum qii: mai tem asgimilatur in accidentibus,ersto substantia est principiuin agendi, neci test
290쪽
et euadi haec ratio, respondendo quod
forma subistantialis est principi uin agendi remotum,tam respectu substantie,qua accidentis:quia omnes concedmata maxime ipse D.Thomas,qui Theologus est,
quod De GDbrrna,que est principium proximum agendi in suo ordine, licet agat quodinediatibus causis secundis,Crgo dato,& non concesso, ut supra improbatili est, quod accidens habeat aliqua causalitatem respecti substantiae poste xiorum actione substantimsubstantia ta-ir en per suum propriarn formaua erit principi iactionis proprie immediate in suo ordine; cerre hoc est mirabile, quod substatia, quae est nobilissii num in
genere inter creata,careat actione. Nul
lum Thomistam, ilium respondente utili his rationibus.Paulus Sonc. . Met. tenet,quod accidens petr se ad potest producere substantiam,an vero id possit vit
tum . , attamen ex his que dicit muli is locis, colligitur ipsum sensiste stirm unsubstantialem immediate sine ullis ac Identibus viviri materie , colligitur antem hoc maxime ex .Sententiarulmdilta ir. quae. s. per totam; probat enim ibi, accidens non producit substantiam n que per se, neque instrumentaliter, sed quod substantia est immediatum princia pium et ficiens substantiae, Ac accidentis. Deinde arguens aduersus se multiplicinter sipraesertim, quia qualitate preme: alterant,& corrumpunt substantiam. Re spondet, quod qualitates corrumpunt substantiam solum dispositive, quia illae qtialitates alterant qualitates substantie, ad quam alaerationem sequitur postea generatio alterius substanti nisi adueniatui quod inpeditnentum Deinde deci rans quoi do hec preuia dispositio, de alie ratio fiat ab his qiualitatibus,ta quan-
b ntie, instrumentali er, nec do. Respondet Scotus non et lint, scd
ve bum quidem facita similiter Caieta in implicitem pretatam loco, quodcv ib-3 par Summe . p.art. 3.nihil dicit. . Pro hac sententia confirmaenda valet rationes,quas facit Scotus 1.Sent.d. 16. in com probanda sim sententia,de potentiis animae, quibus probat,quod subitati est immediatum principiti suarum verationum quas nititursoluCre Cai. I. p. q. q.
artis .sed nillil facit,ut ostediniusta Theoremate de distinctione potentiarum a se, abis lentia litiuae.Qt ymodo aute substantiae listans possit pretiij dispositioni- tuis in accidetibus tactis inducere torma substantiale in substantia distante dictu est nouisti me in i Set disp. a.G .ad hoc enim, substati agat in substatia,nd, Quiritur necesserio approximatio localis
sed sufficit proportio agetis ad passum, ut ibi abunde etiam ex Arista ostedimus.
Torma substantiali cini mediate insor mat materiam absque ulla qualitate mediande.
inio Scora enim suiffundamentis. Op. I. Vae sit mens Scoti circa hoc Theorema non habetur expreliet apud Sco- stantia generans agit ad productionem
substantie,etiam accidentia agunt ad prinductionem accidentium cotrarioru accidentibus substantie corrumpede; sedit sechus cautatus ab accidentibus, nepe alie- ratio,eth prior generatione substanticio,
ni-;Si quidem habita illa alteratione,ia qua dispositione preuia, statim sequitur generatio substanti facta a substantia crficiente Sed est hic notadum, quod iaoiae vult,quod accidentia illa, scilicet,qualitates,inducant iliciatione quo ad graciuiuiticopossibilem forme corrumpende, sed vulsiquodubium disponatae alterent, cque ad terminium ulii inu, tradu compossibile. substantie corrupende, gradus aulcm primus incompostibilis ibstanti egeni leuior inducitur ab accidetibus, 'eque qualitatibus illis alierantibus, sed assibilatantia genita,ut infra dicam Cum crgo accidontia alierando perueniunt ad ultimum gradum qualitati copossibilis: siil,stanti et corriimptarde, tunc substantia generans inducit formam substantialem nouam immediate in materia riura
postea produc a in eis ipsa est,que producit qualitatem incompossibilem sui stanti corrupte , sed ante aduentum ipsius forme substantiali a de uouo ge, ni