장음표시 사용
341쪽
repellitura trabeiaergo in motu locali datur reactio . Iteminio ridi mutuo percutientes, irinino secant, ob indant. Item sera secare lignum,t betatura signo, ita aliquid repatitur a ligno. Sed ego nunquam hanc sciaton clam probare potainquia ubi non es actio,ibi non potest esse reactiorat actio proprie loquendo,qum constituit ali crationem,est litum in qualitatibus, quia illa proprie sunt activae; consequenter aetio est solum in Praedicamento hialitatis Vbi a mei ncum sit Praedicamentum diuersum, in eo non est actio sicut neque in hiantitate; an autemi actio sit in Substantia , iam dictum est in proprio loco sed extendendo hoc nomen actionis ad quecumque mo
rationem , motus localis pnt, dici actio, sicut rentelligere dicitur actio, sed in talibus non sit reactio nisi per acti,
Ideo ad rationes in contrarium,ad auctoritatem Arist. lim,quod illa propositio: Omne naotiens mouetur ab alio habet hunc sensum, quod omne mouens Physicum cum mouet ali iti id mouetur ab aliquo, sed iron ab ipso moto, ut si in nus mouet baculitin, non vult dicere Arist quod manus iterum moueatura baculo; sed vult dicere, cluod manus clunimbuet baculum mouet rab alio, scilicet canima Sed contra horiqiua Arist. . lib. de ortu animalium, cap. 3 inquit:
pellens pellitur quodammodo,' quod premitor itur, ubi videtur veste significare, quod movens mouetur a Iroto.
Sed respondendum est, quod propositio Axist est uniuersaliter vera eo modo quo exposuimuS,scilicet,quod mouens Physicum mouetur ab alio, diam mouet, non amoto,si quando autem moueti Ura moto,
hoc est per accidens, scilicet ratione quarundam qualitatima ine. Listentatim tam agetiti, quam patienti ut verbi gratia, quia pellens est durum, sed non ita duruvii est res que pellitur,ut cum manus monet lapidem; hinc tit quod pellens quodamodo pellitur;sed hoc non ostve una tatione motus localis, re vera enim manusia buet lapidear, quia mouet eum de ad locum, sed lapii non mouet localL
ter manum, sed solum quia lapis est dii-rus, uaro manus est i liis, ideo caro manus cedit lapidi, haec reuera potest dici actio, tui est inter qualitates, duri renim agit in molle Sinai lucr cum duo gladi se percutientes obtunduntur , serra cum sec. it lignum concedo quide . sed haec non sic repatiunturia inuicem, ut mouentur motu locali, sed ut praedita sui qualitatibus oppositi inter qua CC tum est,quod est actio, durum enim agit in molle unde cum gladius agit in L-dium,si unus est durior alio, illum obtundit, quoniai in illo altero et etiam durities, sed simul est aliqua mullities, repatitur, obtunditur ab alio gladio.
Ad illud exemplum de tra,e, udo pilarum in tabula dico, si io pila percutiens trabem pellatura trabe notati competit ratione motus localis, quia non est deosinii motum localis quod mouet- tura moto vi die una est sed competit eis per accidens, scilicet, quia mouetras intendit inducere pilam inlotaim inteiitu:&qtria reperit impedimentum. scilicee corpus durum in medio,neque illud pertras ire potust, tilichus,&collisio, quia ambo dura sunt, vel franguntur, vel ire, trocedunt ita ergo retrocessio competit illis ratione duricies, quae inexistit virique, quod est magis durum,imgis aget in alterum, si ambo sint aequaliter dum quatis fit retrocenio. Fit ergo in in tu locali repas Ito,sed non ratione Ubi, motus localis, sed ratione qualitatum existentium in mobilibus, icin Vbi,non datur actio, neque reactio, accipiendo proprie reactionem sed extendendo actionem ad quemcumque motum mat
riatum, passionem motus localis p te didici actio sed in tali actione, tam tu , non est reactio, nisi per accidens, scilicet ratione qualitatum existentium in
342쪽
nct Buriaeus in .Physicorum texturi . Tnomistae quid sentiant in hac re , non opin.
Rallias fit per acquisitionem notae quantita is,&condELatro per deperdurine. a Nducutitur variae alior sententia de
rarefactiones et condensationes et rej-ciuntur. cap. I.
i issicilis est admodum a materia
i de rarefactiones neque statis aperte pater,quam partem lustineat Scotus Ut nota autem materia haec dilucida fiat, notandum est,quod rarefactio,&condensano duplieiter capiuntti',Vno modo pro in
lorationet aliauius corporis in quantitate sua per extrinsecum corpus adueniens ut per intromissionem extriin seci,&c deni alio prominoratione alicuius corporis quantitate sua per aliquod recedens; memplum de utroque potest esse in spigia cultis constringuntur pori manibus, illa constrictio appellatur condensatio . cum dimittitur spongia in natura sua, pori inplentur aere, dicitur rarefieri. Sed haec rarefactiori recondens alio improprie dicitur. o pacto accipitur rarexactio pro maioratione alicuius quanti sine aliquo extrinsecus aduenaente, sic condens alio erit minoratio alicuius quari sine alicuius alterius expulsione, haec est rarefactio proprie dicta, de hac liquimur in proposito.Trei Orca ioc, tres in topiniones celebriores. Quidam existimant in rarefactione totam priorem quantitatem corrumpi , aliam de nouo generari:scilicet, corrupi minorem, produci de nouo maiore,
locutibi ritu a Marginistis Scoti .
Sententiarum dili. ra. q. . Gofredo , Buri ,sed re vera Burdius in . Physic rum,hanc sententia non habet ratijdicunt,quod rarum fit, nulla quantitate extrinsecus accederare, sed sola noua extensione prioris quantitatis accedentei hanc opessione sequitur Ludovicus Eu
me amitariquam desiimpsit ex Averroe .Physicorum,tex. 8 in eo loco. degeneratione, ex Ioanne Grammaticoal,r; Hanc eandem sententiam aperte te- est multum clarium, tamen ut patet ex ijs TD -
r.e habet auellus in . Physicorum, q. mira Ict.&Paullis Soncina , . Metaphysices, parum distavit ab hac opinione,su cinere
cnim vidcntur, quod non acquirit ar noua quatilitas in rarefactione, sed idium noua extensio quantitatis eiusdem dantis esse eidemmateria magis ex tensiim quam prius daret,&condensatio non est
deperditio quantit itis prioris, sed est eadem tiantitas ali modo dans eis quantumcidem niatellae, scilicet minus extensum Tertia opinio est communis,quae diri, P.
citri quod raritas it per acquisiti: nem
antitatis notu non quo ad totum, sed
solum quo ad partem & conderi latio est deperditio partis piloris quantitatis. Nunc istae opiniones sunt ei minadae. Pro prima opinione sunt varia ratione prasis
praesertim istae , quas adducit Scotu: . tu . Sentent .distinct iri.q. Prina o termina .r Amotus sunt incopollibiles, te x. s. Physicorum textu 16.Sed raretractio est motus aquantitate ad qualitatem,ergo nihil prioris quantitatis, aqua incipit motus rarefactionis , inanetinim posteriori quantitate , quae de nouo per motum acqui-
Quod si quis dicat, quantitatem manere candem in hoc motu, sed solum mutari terminos quantitatis , modo enituquantitas termanatur ad maiorem,modo
ad minorem Contrae, quia tormini in t , subiectum motus, realiter differre debent,sed subiectum motus rarefacti itis,&eius termini realiter non differunt, quia quantitas, Maermini in ,scilicet maius,&minus innitalitat nodisserunt realiter. Secundo, qualibet pars ratioris est rarior ergo quaelibet pars rarioris in maior secti tu i latitate ,ergo quaelibet est quata noua quantitate.Te tio, quantita s. illa,qtiae pro iit,si manet, quaero, in quo subiecto manet, no nisi in eodem , in quo prius,quia accidens non in igrat ergo illud,s prius fixit quantum hac quatarat C,
modo erit quantum quantitate Cadem , ergo non potes es et quanti inaunec secundum se totum, nec secundum partem alia noua quantitate, nisi idem esset simul
343쪽
lumitum duabu quantitatibus', quod est absurdum, Simpossibile;xe nisi in rii- re actione sit aggeneratio nouarum .il ticina substantia sub noua quantitate, de ista aggeneratio partium quanta inim ad quantita e praeexistentes, sit mrcfactio; Sed laoc nihil est: quia tunc non quolibet rari laris pars esset rarior tormaliter, illa enim pars antiqua non esset rarior flarmaliter per ioc quod sibi cotinuaretui parsalia noua. Contra hanc sententiam argini Scotus itur acient. s. r. q. . ptimo, quia si tota quasi di tuas corruperetur, c queretur, quod cotarum percratur omni t accidentia reliqua
ilice insunt illi subiecto, quod est falsum; cosequentia probatur: quia corrupto sitabimeo,corrumptantur omnia accidUntia , quae illis tibiecto insunt sed quantitas est subiectum omnium accidentium, qua n- sunt colan posito quantitas enim prius, e
ii vinediate inest subiecta, reliqua ac cidentia,ut qualitates consequuntur posit quanti talem, securi dum omnes ,immo sectindum Aucrmittas quantitas inest materiae prius qua in forma substantialis, licet hoc non sit verum. Fallitas consequentis patet ad sensum; nam idem sapor numero, mane in re rarefacta, idem color scie. Et si dicatur, quod non debet sensus hoc iudicium ferre; sed ratio Contra se cundum Aristotelem S. Phyticorum tex.16. fartium cli ibi querere rationem, ubi habemus aliquid celtius ratione Praet rea,nuinetus Iecundum Plii losophum 1. de Anima, rex. 6 .el sensibilis unde se usus potet iudicare denumero suoru prinpriorum sentibilium, ideo sensus potos rudicare an aliquod accidens,quod est obiectum eius proprium, sit idens numero, vel diuertiun ante, post rarefactionem ita men Scotus no multum nititur huic rationi:quoniam innititur fundam emi cra tis dubio.Secudo,non est possibile quod quantumcuinque diuersa agentia regulariter indiscant eadem formam post Druptionem eiusdem corrupti, sed aqui inque raresar corpus rarefactibile, siue ali ignes siue a sole, ducitur regulari-
accidentia in rartfactione es Te notia cla rius, Mefficacius coti . hanc opinionem arguituri quia talia accidentia non possisti inesse post rarefactionem illi subiecto rarefacto, nisi inducantur de nouo ab agente inducente rarefactionem neque enim ab alio agente in diici posse detur quia nullum agens allud hic operatilr, sed .igens rarefaciens non potest incit, re illas quantitates, accidentia, ergo ibi non runt post ratefactionemri Probatur Minor quia ignis quidem potest rarefac re, ea non potest inducere has qualitates, quia igni non continet in se virtualitates mixti, neque continet in se virtualiter quaecumqtie , quantiamcumque diuersa accidentia secundum genu , vel speciem,ut per se patet. Alia opinio est Autaro utarii, quae innititur iis rationibus praesertim, quoniam Otitas est inseparabilis a materia, id conon potest acquiri non quantita , nisi acquiratur noua matcrian in rares actione autem non acqlii ritur noua materia, quia tunc corpus rarefactum non esset idem quoad omnem entitatem quod prius quia haberct nouam Inaterlam,ergo. Preterea,additio secudum materi in ad sormam pr.eexistentein,videtur rediici qu quo pacto ad accretionem, dit seri aluein rarefactio ab augmentatione, diminutione, ut omnes concedunt, et D SECUN-do, rarefactio distinguitur ab augmentatione,ex Arist.in inde gener.c de accretione, per hoc , quod accretio tit ex aliqua materia exti insecti accedente sed rarefactio nequaquam , ergo in rarefactione non accedit noua euantitas Pro hac opinione faciluat etiam rationes, itas intra adduccinus contra opinionum commUnem, quam sequitur Scotus,' quas supra adduximus contra precedentem opinionem , cum enim rarefactio non fiat per mutationem totalem, tiantitatis, ut dicebat prima opinio, nec fiat per mutationem alicuius partis quantitatis de io-uo accedentis, ut dicit Scotus, alij ter-ine opimoni rum nec accedat noua rhate L.
quia est coli trama tiaram rarefactionis,
rei talis apor,&talis color, ergo manet quinitaque haera res actio solii in fiat pcr nota lEm,&conssequenter manet etiam ea reanae censionem Atlantit Ili S.
de quantitas; quod si cCncedant omni Verum haec opinio non est sustinenda, da im
344쪽
dicunt enim quod rarefactio fit per no-ε ' iam extensionem, non per noua quanti- si tutem Contra,at noua extensio,est noua quantitas, ergo rarefactio tit per nouam quantitatem ,assumptum probatum Illud
Grinaliter est quantitas, quo aliquid formaliter est quantum, sed aliquid dicitur et se quantum forma iter per aliquam e
tensionem longitudinis, vel profunditatis,vel latitudinis, ergo extensio formalii 'R herest quantitas. Praeterea,si extensio non esset rinaliter quantitas , sequeretur quod magis extensum non haberet maiorem quantitatem,quam minus ex testina,
, sic homo longus non esset Dagis quatus , nec haberet maiorem quantitatCm
homine paruo quia ego possem diceremiantitatem hominis longi , esse magis extensiam , quam quantitatem hominis minoris, sed tamen quantitatem in vir
Res que esse aequalem. Quod si quis dicat est
maior quantitas in homine longo , quia est plus de materia quam in homine pataris rare, Contra ex hac responsione sequitur iis . quod ubi est plus de materia, ibi quoque sit plus de quantitate, sed hoc est falsum; consequentia est euidens falsitas consequentis probatur: quia si accipiamus pugillum terraepcdale, pugillum aeris p galis est plus de materia in pugillo terraecuam in illo pugillo aeris secudum istoc, ut si ubi est plus cle materiata ibi est plus de quantitate, sequeretur quod pugilluterrae pedale, deberet excedere multu in magnitudine pugillum aetas pedale cum
in is o pugillo teriae sit Eltum plus de
materia, quam in pugillo aeris pedales, quod tamen est absui tu .Qisd si quis dicat ibi esse quantitatu, sed non exicdi,est ridiculu,sicut esset diceres hic est homo , sed caret intellectu,quia repugnar,quod hic sit tanta quantitas, non sit tanta extasio;&probatur:aliomam deficeret nobis medium cognoscenti I maiore, minore quantitate in rebus, hec enim innotescite dimet ne e resionis, liliea. n. quae est
magis exies in logitudine est maior quas .ro litas altera linea minus extensari Per hoc etiam impugnatur eoru stud amentum ,
' quantitas sequatur materiam, quoniaden sum pedale, habet plus de materiata Ctiam rarum pedale ergo densum pedale
debet habere plus de qualitatesquam, rum pedale, stamen hoc est ridiculum dictu nullus enim Mathematicus dicet unquam , quod densum pedale habeat plus de quantitatesquam rarum pedale , cum utrumque sit pedale. Qiratio, qtiantitas continua ab Aristo tele in Praedicamentis definitur, quod ostilla,cuius partes copulantur ad inuicem , Nad unum terminii commun Gid CO, quod haec est dit Terentia essentialis constitUEIS quantitatCin continuanon esse differentem a discretari scilicet partes eius copulari ad inuicem, &ad unum ei mrnum communem, at copulari ad inulae,&ad unum ternunum comm Unem, nil a liud est,nisi partes extendi,alteram extra altCram, secundum dimensionem longitudinis, vel profunditatis, vel latitudinis sine diuisione , ergo cxtensio secundum aliqua dimensionem, est essentialis diis
rentia quantitatis continuae,& conseque-ter extensio est flentialiter quantitas. nitur opinio Scoti,ta comprobatur,ac Mlicrum rateoncssoluuntur. cap. II.
SCotus agit de hac materia in Varin
sibi aperte suam sententiam aperit nam soluendo rationes pro prima opinione post B.videtur veli quod raritas sit appositio quoreandam corporum subtiliorum de nouo goneratorum ex aliquibus partibbus rei rarefactae ab agente rarefaciente , adco quod rarefaciens de aliquibus a tibus substantiae rarefactibilis, generat aliqua corpora subtiliora quam sint partes. illius corporis rarefactibilis , ita quia non potiunt esse simul cum alijs partibus adhuc remanentibus in specie sua(nam duo corpora non possinit esse simul ideo illae partes cxpellunt alias grossiores de loco suo, per consequens totum corpus occlipat locum maiore, Sic rarius cis ,
nihil est aliud ,quam habere plura Orphra subtiliora perinixta secundum iuxta- positionem cum partibus suis proprijs. Sed hanc opinionem reiicit in corpore quaesiit , respondendo ad quaestionem post F.varijs rationibus, sed praecipue , quia videtur mirarii, quod nulla substan
345쪽
tiae manens omnino eadem , possit transmutaria raro in densiam in quodam e cra autem in responsione ad secundu,proprima opinione dicitiir, quod verior est opinio, quod rarefactio non inferat noua quantitatem, sed solum fit extensionis e tensio quae cit opinio Averroistaru , Sed neque Scotus hanc opinionem sequitur et quia auctor illius extra munit suam sententiam ex responsione Scoti ad tertium principale;at responsio illa potius est contraria:quia dicitur ibi, quod licet species Sacramentales non possint augeri necinianui proprie quia hic motus competit ania maris tantum, tamen pollinat a quantitate minori ad quantitatem maiorem transmutari,&e conuerso. Dicendum est itaque Scotum sentire cum opinione, quam ipse dicit esse communem, quod in rarefactione fiat acquisitio alicuius noua partis quantitatis; qd patet: in reijciendo primam opinione ibi, quantum ad istam opinionem paulo infra aperte dicit , quAd licet non sit verum,quod in rarefactione fiat acquisitio totius notiae quantitatis, tamen omnis oritruo cogitur diccre,ol fiat acquisitio alicuius parta quantitatis, probat: lula alioquin corpus rarefactitia non es et pol rare actionem maius.Quod si quis dicat est maius, quia habri maiorem extensi nem, iam in praecedenti capite hanc seniarentiam reiecimus disputando aduersiis Averroistas onsuper resporidendo ad Mucstionem post F.
Pro hac sententia non adducunturi tiones aliae praetereas, quas adduximus reiiciendo alii is opiniones: Cum enim adsensum pateat , in rarefactione fierin uam extensionem , patet etiam produci nouam quantitatem , ut disputaturnus contia Arierroistas, non fit autem Inductio quantitatis nouae, quoad totum, ut
ostendimus contra primam opinionem ergo erit noua solum secundum aliquam
Ideo ad Rationes pro prima opinione respondetur ad primam de incompos libilitate terminorum motus,&m UtationiS,
ex .Physicorum dicitur, quod illa pripositio est vera de primis terminis , qui sunt semper priuatio, forma, sed non
est veravnRiersaliter determinis concimitantibus illos terminos, ut diximus in Theoremate de pluralitate fibrinaru ne tinque enim prima forma est incompossibi It lis sequenti, de nouo inducta per mutationem motum; Item maior quantitas,&minor quatenus una est piniatio alterius,sunt incompossibiles sed quat
nus denotant aliquid positiuum ipsius quantitatis,sic sunt compossibiles. Ad secundam,cum dicitur, quod quae adi
libet pars est rarior,thmmequenter maior secundum quantitatem, conceditur
sed tim dicitur ergo quaelibet est quanta noua quantitate, negatur Consequela'tia: quia sequitur solum, quod quaelibet
pars recipit nouam quantitatem noni cundum totum, sed solum secundum partem aliqui,neque nini ulla pars est indiuisibilis,sed diuisibilis, siccum extenditur , recipit nouam quantitatem secundum illam partem, secundum quam si cxlcnsio. Ad te ritum respondetur, quod MI illa pars corporis quae rarefit, recipit alterationem perrarerata Onem, ut nunc
in sequenti capite dicam,& ideo cuma cipiat nouam qualitatem, recipit etiam
nouam quantitatem, remanet ergo antia
qua reprior quantitas, sed noua quantitas illi additur ab agente arefaciente , quae quantitas de nouo educitur ex illa Cadem materia,&composito per Ilier tionemralterando enim illud corpus, per rarefactionem noua iusiurgit quantitas in extensiones subtiliatur enim corpus iblud percalefactionem; sic extenditur, adeo quod noua quantitas inducitur absque noua materia ideo cum dicitiir in argumento , illud, quod sitit quantum , vel est quantunia ea limo quantitate antiquari sic non potest fieri quanti im noua silantitate, nisi sit Nilant Una
duplici quantitate, dico quod est quantum priori, Mantiqua quantitate, sed noest quantum tanta quantitate,quanta postea est quanu cum posteriori quantitate post raresectionem est quantum prioritatesquia illa non deperditur, nec mutat subiectum , sed non est quantum tanta quantitate quanta in posteriori , quia quaelibet pars quantitatis extendituru&ciecscit per addisone noua quantitatis
346쪽
secundum quod alteratur pars corpori cui ipsa quantitas inest, hic si quaelibet pars corporis alteratur, urare it, juaelibet pars quant catis dilatatur per novam, qualet ita sem accedente in illi.
Ad . Ad rationes pro verroistis,ad primarones concedendo,quod quantitas ei bita epara pro illis a materia, nego propter hoc sequiuere non posse nouam quantitate maine noua ii materiae, nam ex pra existenti illamat ria ab aetente rarefatim te: emcntiandet
corpus ullud rarefactibile edacitur ianua
quantita . in Cadem,neexisteriti materia;verum est ergo, quod quantitas non potest esse sine materi non alimn sequitur,quod in determinata materia sit d tetminae quantitas, ita quod portio eamdem materia non possit modo su natori,modo sub minori quantitate esse ustinendo etiam quantitatem consequi materia in post ad uetitum strinae substantiali sint sunmunnus,loquendo de dimensionibus interminatis c imus, quod abso
tie ad uelitu nouarana, me compori tumii id potet rueneri,&condensari,inrendi , remitti in quam rate,sicut inten ditur, siremittitur in qualitatibus, quia fornia talis compositi non est determinata ad hanc vel ad illam quaentitatem in cerdo,hde tot minato gradu, sed intra Handam lautiidinem. Ad secundam respondetur , rarc factionem fieri ex alIqu. eratrinsecta accedente, potes intelligi u bus modis; no modo ex materia aliqua noua, vel ex aliqua siti, stati noua sic ausine catio fit ex aliquo extrinsecus a cedete,scilicet ex alimento, hoc modo rarefactio no fit ex aliquo extrinsecus accedes Mindio dii fert accreticia rares ctione; Alio modo ex aliqua quatitate nona, sic concedo quod rarefactio fit ex aliquo extrinsecus accedente,Aristiloqui , ni primo modo, non secundo modo. Adi' crua patet quomodo vera esse driimus
ri perviduam quantitatam superaddita. Dub Vesum adhuc circa hanc opusione tertiari quarii dicimus esse Scoti,est dubiu: quia ad eam videtur seqtii penetratio corporum,' me est impos libitis consequentia probatur: quia stante hac opinione habctur. lii odium magnitudinc praeeai
stenti acquiritur iam iam Iliit i ta xii. mul creditur in ad si materire,dimensi neverget, illae se penetrat. Respoue urne Soli .gido cole quentia runcent in sequeretur haec perieritatio corporta, qtradoprii res dimensiones, si incitates essent in eadem miteria, illa non esset magis extens a la, prius, quia tunc illa dini Stiones se
penetraret, quonia una non est et e tra a
lii: in praesenti noli esse habet res, quia dicam Aper nouam quantitatem eandem
materiam regis extendi dum rare it, deperditum coii tensatur, reremittitur.
Exponitur in quo Traedicamento sit rarefactio, et condensatio, di qui motus ad
Noa est consentanctim apud Onan .
in quo Praedicamelo it rati actio,&condensatio. Quida putantestic de Prodicament, alitatis,o I irleus . Phys . rex. 8a, Et D. TAImas, primo de genera o tione, capite, de accretione, licet Obiciar D T. loquatus cliti dicunt,quod raritas Men sitas est Qualitas de tertia specie Quali tacta l. tis, iod nil aliud est niti iplamet extensio quatitatis, adeo quod volui, quod ipsi extensio in remissio quantitatis, sic
qualitas de tertia specie,& dii ferat realiter a quantitatricum sint in diuersis Pra, dicas nentis, sunt enam pastiones, stermini ipsius quantitatis. Insuper aiunt, rarita tinni&detilitatem ei te qualitates sequeta te ad calidum et frigidum,& certe hanc esse opinionem tutari non est dubitandum, licet de Diuo Titoma non sit ita euidens. Pro hac opinione est Auerimes, qui .Plius. 8 . dicit, quod in rare chio ne acquiritur qualitas, non quantitas nova:&idem repetat alibi saepe Secu do x. Lquia Aristotclas Playii rum, et r. D. dicit, quod disterenti e corporis naturalis
sunt, rarura, redensum, ergo rarum, densum,non sunt quantitates, sed qualitates, aliDquin no insequerentur corpus nati ualesvr naturales sed corpus Math maticu, quod non cist verunx quia Mathematicus abstrahit a raritate,& densitate. H.ec opinio noeth approbanda, quia si quantitas secundis se est non ex tela, sed fuisest eatent i per qualitatem superaddata,
347쪽
sequitur quod quantitas nociliabebit partur Cm 'tra patrem, nec ipsa erit diuiti bilis i. ra in partes per se, sed per accidens, sciricet, per qualitatem, liuic autem videtur absurdum maxim timia contra Essentiam quutitatis, unde Ari totcles in Pinedicametntis,capite leuri Hatitate elati inerati spe ciebus quantitaeis, dixit illas esse proprie qua Has,.alia ver, per ipsas dici quanta vi actionem esse annuam, Malbedinem esse magna, itia superficies ei maena. At tante hac opinione qualitas esset illa, seriindum quam aliquid diceretur quana tum, magnum, Sparitu. r.eterea, Ostendimus superiori capit ex ensionem non distinguia quantitate , sed esse unum, s idem formaliter.Terno Artitoteles in predicamentis capite de qualitate,ape te dicit, quod rarum densum non iuntqitalitates, sed posciones, quia rartim dicit distantiam partium, sidensum proximitatem partium, modo haec proxunatio, di ita tia dicunt ordinem,& positionem partium,non ergD sunt qualitat .Qua io Aristoteles .Metaphysic lex is en merando species qualitaris, non Ume s. .atrarum,&densiuna, ergo Quinto tunc materia esset extensa mi maliter per qualitates, scilicet per extensionem, Igo Irustra ponitur quantita in materia , qui .Inon per aliud ponit ii quantitas in mam-ria, nisi pr dipter hoc, ut extendatur materia, at si ina ema est extensas Ereri sic nem quae est qtialitas, si ultra ponitur extensa per quantitatem,& frustra quoque dat tu quantitas, nullo ergo modo sustineri potest ilia opinio, quae dicit, quod Qxtensio est illinc a realiter a quantitate, maximo hac ratione, quia tunc quantitas non effet diuisibilis, nec haberet partem extra partem, quod est contra communem animi conceptionem de quanti
otio ' Alia est opinio ciliae tribuitura Bucca-Gret, ferreo Gregorio Ariminosi in primo Set. β dar .i .q. .ct reuera sulue do ibi quoddar dis argumentum, videtur hanc opamonem sequi, licet parum de hac re loquatur ;HI: Opin III laqueat L, Uod raritas,idensitas, sunt de Praedicamento Quanti- ratiS, quoniam rarrias, densitasti in t extentio ipsius quantitaris, exiesio aute est
ipsamet tiantitas,aden riod haec opianao vult raritatem,& letilitatem elle pomet quantitatem.
Sed hec sentetia reiicitur ex ho quod in pedali qua utitate terr e, in pedali
lituit ita te aeris, et haeqHalis extensio, re tamen non est a dialis rarit. IS, Cr raritas,&densitas non sunt extiansio ita. S cundo, raritas,in densit Vix Phyl. 2 g. 1 1.sunt dii ferentiae coi poris naturalia,ergo non conueniunt alteri a naturali, e go non conuenit in t corpIri Mathematiaco, at extensio conuerat corpori Math matico,eygo rarita S, Uensitas non sunt
idem si uos extensio. lilio cum alijs rectius dicendum est , quod raritas est aggregatum ex intillis motibus, secundum lios motu poni potest in variis Piae dicam CDriS. Ideo pro intelligenda veritate esti , t tandunt, quod in alitate , identitate dum. Proprie dicha,cri currit alteratio, fit enim raritas per calefactionem, .iensitas per in frigidationern . quoniam a triatio ritin qualitate,& empcriaritas,&densitas consequitur hanc alterationem Plictam
in qualitatibus, hinc fit,quod dicitur qualItas, numeratur inter secundas qualitates,accedit quod Ecui ultim ipsas cor pti dicitur quas V.&quali ricat corpuS, propter hoc raritas, densitas dicuntur qtia litares ad lianc autem alteratione rumox sequitur extensio,. productio in v. quantitatis in materia rarefactata via
depciditur aliqua portio quantitatis inma Eria condensata,& hic motus est proprie in quantitate uia est productio nouae quantitatis, Mideo secundum lianc considerationem raritas, redensitas debent poni in I laedicamentoratiantitatiS. Sed est hic notandum, quod aliqui arbi opta.
trantur raritatem essentialiter esse quali Eima ratem, primario, secundario autem ' in, circon miranteressic quantitatem, ut Zi Zab. mara In Contradictionibus, Averr S
Phys .super te. . 8 Tabarella libro de
accret Ine,c. IO. ironiam raritas cons 'tritur motum factum ad calorem,&destas moti in ad fragiis CSed iudicio meo decipiuntur , quom am essentia raritatis consilli tui ex te luione quantitatis libeadem materia, absque noua maicina adue
348쪽
nient unde quantumcumque corpus al-Terare tu per calorein vel frigus, tamen si non sequarii rextensio maior in quantitate, numquam dicetur corpiis usu i esset arefactum vel condensatum Videtur ergo mihi dicendum qtiod raritas, densitas, est motus factus in quantitate Imr-
maliter, causaliter autem est in qualitate: quia raritas prouenit ex alterationere et in qualitate, ratione huius causalitatis dicitur raritas esse in Praedicamento quantitatis per accidens , fit enim inquantitate hic motus per alium motum
factum in qualitate et quatenus etiam mcorpore rarefacto est, quaedam variatio partium ab eo, quod pratis erat,e simul in denso , hinc fit quod etiam ab Aristotcle remoueriira intilitate, ponitur in Pnedicam an Oditus Vel dicamus cinnalijs,quod tunc Aristoteles non loquitur de raritate proprie dicta, sed de raritate improprie dicta qualis est raritas,&densitas spogiae de qua supra loquuti stimus
capite ianinitio, sic possunnus concia Cpci liare omnia dicta Aris . etiam quodam ti- - culo opiniones allatas,prima enita scili- et D. Tho.& Bursaei loquitur de raritate,' ' ut in ea fit alteratio . Secunda opinio lo-
qui uir de raritate, densita trivi in ea litacquisitio vel deperditio nouaemii antitatis;quando Aristo t.illas ponit in Praedicamento Situs, consid crat ordinem motuuinter se,&ad locum, ut dictum est. Vel dicamus , quod loqttitur de raritate improprie dicta. Hanc sententiam videtur sequi Scotus, qui in . i. r. l. .soluendod tertium principat clicit in quantata te vltra augmentum diminutionem rc
ritur alia transi nutatio,vidi uilio,&continuatio , qui proculdubiosint cluo motus,&sunt ii quatitate peti unde a Mathematicis considera tui per accides auteait in quatitat esse rarefactione, condens a tionem, ubi di edo , rarefactio est inquantitate secundum accidens vult stendere, quod raritas proprie,&ab soli teno est qualitas, licet riat in quantitate,
quonia licet fiat in quantitate , tamen fit per accrdens, scilicit interueniendo alterationem in quantitate, ut dimi possitimus, quod rarefactio, ut est acquisitio nouae quantitatis est firmaliter in quan-
tita trivi autem denotat alterationem La
clam percaliditatem, vel frigiditatem est in Praedicamento Qualitatis, vitania de denotat distantiam partium secunduvarium situm, liabitudine parmina est in Praedicas nento Situs Adrationes Ad Adi. primam pro opinione uerrois potest cli In ci,quod si velimus eam trahe te ad boni pro senium, quod pro tanto dicit raritatem, r&densitatem esse qualitates, quia ponuorpe turineis per alterarionem,qtie sit in qualitate. Ad siccundam patet, quod pro tanto dixit raritatem , re densitiitem est differetias corporis naturalis, quia fiunt per
alterationem, quae competit solum in pori naturali. Ad rationem pro secim da Ad . opinione pateri quomodo concludit acci nF'opiendo raritatem, densitate propio si Actione nouae quantitatis vel deperditi ne eiusdem.
Motus non est genus per se distincturii, sed ost in illo genere Praedicam etali in
quo fit, it quoque in Praedicamento Relationis.
Tostio scoti Cap. I. DE hac re est maxi in iis inter expilitores Aristot.in pluribus locis, sed praecipue in .imr.3 Physicorum Scotus pluribus in locis loquitur de hac re ina.distin. 1.quaest. . ad D. in fine, in si, lutione argumetorum principalium sed clarius loquitur do hac re in . Sent. dist.I3.q. I .art. I. ad M. supra, ubi videtur probare sententiam Averrois, qui plui ib. in locis loquens de motu maXime s. Phys. tex. . ait, quod motus nil aliud citrealiter, nisi Orma uties;&ita tali, quod motus sit in illo Plaedet camento, in quo est tarma quae t uit acquiritur per motu ,
unde mot admirilitat nil aliud est, nisi
qualita mota motus ad Quantitates intaliud est,quani qua illitas mota, hoc ideScotus asserit ait ini, quod motiis nil aliud est,quam ibi ma producta,vel educta ab agente; quod est idem ac si dicat, motus est forina fluens xtendens ad esse perfectu . Sed se declarat uel roes, quod duob modis potest o siderari mot', no
349쪽
modo materialiter, &sic nihil aliud est, nisi mrma Cucs, sed mi maliter ait, trodest passio, quia Aiali in Pra dicameniaris, quod ot',est passio sed quo ait hoc,
videtur dissentare a Cometatore Scotus quod enim uno modo motus sit mrmariuens, aperte Scotus fatetur vltimo loco talato; quod autem maliter consider tu motus, sit passio mare videturndeclarans etiam ibi qua dit actio, inquit, quod Laepe actio accipitur non proprie pro actione, sed pro reacta, Morma uente, cum hoc respectu esse ab alio unde in hiis forina fluente dii,siunt; mim ut absolu- min, scilicet illa forma thiens est etiam a- Iiud nempe, eue ab alio de absoluto non est diibium quod est in determinato, nere,scilicet,vel in Qualitat vel in Quata ratesve alio de illa , ero esse ab alio est
duo itum in quo 'enere sit; um tui, quod si illud elise ab alio, significatiosis retiam ab agente, producente, a quo tarma fluit,pertinet ad genus Relationis, ut supra ibidem declarati iis, vero dicit etesipectum ad transinutatum, pertinet ad Qenus passionis: ubi mihi videtur velle dicere Scotus,quod si ille fluxus, sitie illa vin progressio qtic denotatur peraesse ab alto,in hac forma fluente, respiciat agens quod sit inducens,vel producens id e , si respicit a rens quod det illi totale esse, test producens, vel et esse secuti lam aliquam partem, ut est inducens ille fluxus cst celatio,quia insurgit intrinsicciis in illa forma; posita illa Orma di re fluente in esse si vero illest luxus , qui denotaturpe esse ab alio, respiciat transnat ita ni m(ci est illud ages, quo posito, posito passo, in quod rina illa id tacitiis , forma illa acta per motus fluxum no statim poniturin esse ille fluxus erit pastio, quia intrinsecus uisurgit in illa rina fluente, dictum citarii tem, quod tali respectus e trinsecus surgens in passo adiciens est Pasito propite, qtia est scaeni rares immentit,ut diximus in proprio Theor. I de Metion claru est autem quod Aetluxus forma nitent vel respicit age prodiices,
ut in mutatione & corrii pilone, qUia inliis insitationib res ac a capit tot de es- e re non este, vel, spicit age deductis, ut in aliis cibus moiab proprie dictis ,
qtria res acta perissos recchi nouam rama,non aurum toralerim addi cum motus omnis. inllicitio sit Erinas irmis batio, forma sit materiale motas disse autem ab aliis me fit xus sit mrmale in Irils renici tixus sit habitudo ad amens ducens, vesidii cetras, sequitur qu dinotii mnia aliter sit relatio hic motus Ermaliter erit in Predicamento talationis ficum enim quae habet cile per generatione, non potest poni in ed nisi cum habitu disne ad generans, quia per generan pont-tur m este, similiter quant IVS, qllae a V C-tur, non potest poni in osse quoad illan partem auctam, nisi clam habitudine adaugens Qualitas,quae alteratur, non potest poni in ei se, nisi cum habitudine ad alterum Vbi ad qtiod Corpus molle-tii no potest poni in es sectio ad tales nisi cum habuit dine ad sui molirias; Ctimi goliae mi a fluens quoad illud esse , quod recipit, siue sit tota siue partiale , non possit poni in me ineliabitudine admouens , se tiri lar quod illa habituto sit
Relatio in talia siccus a lucraren .Hat clivi, ut Scotus intelligat tir in pnecitato loco , ubi licuis pulcia Nilinam lactrinain tradit,Ita est diri ita limus, attamen alium luminc per plo, facile intelligi potet t. Breuiter itaquet dicor posumus, troci motu duo sunt, scilicet fiori ara luens, Cuxus m a ,si rina niatem motus, laaecia est diibis, sici et in Pin dicamento illo, in quo fit talis moturum, ut pura
in Qualita vel QEalitat vel, bi vel in
hici ii iis significat penuetia mi inaei uetis ab agente, paclic in torma Nileia te est dicer forma pri)ucnietem ab aliquo a et ad suum te minuet ina autem P xus es in mimia flueti quia dia posti .i,n tim insurgit haec telii tuo, L . oestres prct 1trinsecus, i iei des,& iccst in Priae sica victo Resationis, ri, 'ulionis: ima passio est respectus cxli iliacus a Jueniens, Tu in suo loco dixi, ny; vii Cui thum mima nitea possetis,e, non labe rediim respectuti uois agente, sed sequereturale illi dexternii uic Qtixus es, ct respectus CXV a-
secus adueniens in fidei et proprie pissio Ormaliter ergo motus, scilicet illa via, e
350쪽
ogressio formae ex potentia ad esse DCtu, est relatio, materialiter vero est mrma flueris, vel acquisita per in I tum ,
est in genere illo , in q, est illa Ormanuens, vel acquit ita. Haecumque positioliab et duas partes, Plinia eit, quod in )tus pro materiali est mi in fluens Securia, quod motus pro Orniali est relatio . . d. et Prima concitis io potes probari, ii iania Clas teria, siue res,quae mouetur,&secundu quam sit fluxus,est forma, ita tendit a termino, quo id terminum ad querri u quocumque motu, quae est imperfecta, donec perueniat ad terminum ad quC D, et era de perficiatur motus. Secunda, etiam faci clas ter probatur radictis, quia fluxus m lanae, siue illa via, irogi estio formae ad perfectionem, nihil aliud est, tiam pendetia, durespectas rina ad agens, a quos luitio sprouenit, est respectus intrinsecus adueniens, ut pater,i conseqctentero tua Praedicam et Relationis, quod confirmatur: quia non est Substantia, neque Quantitas,ut patet,nec est Qualitas,quia diu et sub aliqua illariisminitatiuor sp cierum Qualitatis, quod autem sub neutra illaru sit, patet per se intuenti, neque in respectiis coirinsecus adueniens , utii intilla sex vltima Praedilicamenta, Elii go Relatio de . Predicamento. Eclio vilicrius deducitur, quod motu pro niate
riali,non est genus per se distinctum ab a- si jet, sed est in illo Praedicamento, in quo
ultio ima fluens,quod erit alterum illoruquattuor, quae nominat Philosophus s. Fayli textu . . scilicet Substantia, tantitas,Qualitas, Vbi, hoc prob. I tui ua, forma perfecta, e in perrecta, itoli diiseriant genere, quia perscctum, &i Inpcrfe-e um,non variant speciam: Naia autem
iniens , in principio motus est impuri csta, scd in fine motus est perfecta, e est alicuius determinati P aedicamenti,crgo etiam Orma uens imperfecta est illius determinati Praedicamenti pro Ornialici in Praedicamento relationis , ut dictum et .
Milones aliorum contra determinatam sententiam. cap. II.
con montra secundam Concl. sunt variet a r. rationes, quidam enim sustinentes
motum per se in nullo Pradicamento reponi, ita arguunt. Tantum moti et ab Ariboc .stotele ponitur in Postpnedicamentis, iidautem in aliquo Praaelicamento ergo signum est quod Arist. voluit, nod peruagaret Omita Praedicamenta, in nullo, io determinate esse tu item omne in e pretCSCxponcntes . textum terti Phys. aiunt monim non dici univoce ergo in
tu non est in aliquo determinato Prediacamento, quia Aequivoca, Analog. remouentur a Pnedicamenti . Tertia, in a.
tus est idem cum termino ad quem, quo
niam ab ipsi, accipit unitatem , iis inctionem,ut dicitur c Phys. textu 18 nihil
Ubi, quia sunt genera per se pri ino diauersa. Q luto, si motus esset in aliquo de .
tarminato genere, id queretur, quod augmentatio, liminutio,alteratio, latio,essent,nitis generis, quod est falsum Coii sequentia patet quia flent in uno gene-ta,videlicet in motu . Falsitas consequet tis prob. Nur per Arist. s. Phys rex. a. ubi tradit tresilirilos , iecudum quod motus dicitur esse unus ait Enim vel motus cshunus genere, uti sunt omnis motus eius dogeucris,ut omnCSa laetationes vel dicitur
unus specie, quoiati terminus adque ethunius spuclei, ut omnes calefactiones sutunius specie, quia fiunt ad calorem, quieit una species qualitatis,vel est unus nil mero. Quinto siecialiter arguitur, quod . motus no sit miraedicam cto Relationis, naui motus est relati tua , necessario habe bit viati cori clatiuit,liboeaute, vel erit m bila, vel mouens, quid cium aliud sit, ne tingi quide potait.At si Spolei csse relatia uti ad mobile quia ille est respectu, accidet alii ad sui subiectu es, no pertinet ad Guheg sit imi elationis alioquin omne
accides deberet poni in Praedicameto Relationis, quilia me est falsum: ncque est respectus ad mouens quia hic est respe ctus effectus ad causam mi hic respectus est respectus iecudu uici,no secudii flori&vicitHest in Praedicamento Relationis,
alioquin omne re quae productae tanta Deo , deberent coniic in Praedicamentuli elationis chis rationibus nonnulli di os o Lunt, quod motus per seno est in aliquo