장음표시 사용
351쪽
mxelligi de motu pro materiasi horinis dicit in his quat
est in aliquo genere per sedem inam, sed est reductiuem tuis haedicamentis, ad quaesit mortis,ut dociarauimurum at de motu pro mi mali non est vera, quia ce tum cst quod motus est accidens reale , realiter distinctum ab alijs accidentibus oportet ergo,quod velit ilonus per edistinctii in ab alijs decem l udicamentis, vel quod contineatur in aliquo illorum decem Pnedicamentorum alioquin e scit nihil, non potest autem dici, quod sit genus diuersum ab illis decemq)nedic,- mentis stando ita doctrina Arist quia illa decem I dicamenta amplectuntur omD SI CS ergo motus pro rinali, scilicet ille actus enti m potentia,inie illa via ad persectionein, ae fluxus rima est aliquid alicuius doterminati generis, noncst autem alterius,nili Relationis, ut vidimus,&sic motus pro mali est in P Ad dicamento Relationis.Ad rationes Inop
um, patri ei hanc distinctionem,
Vel pro materiali, vel pro formasi, allata A. argumenta concludunt de motu primo modo,non secundo Adrum inim respondetur,quod motus promi mali est respectus fundattis in forma fluont: sicut liliatio in filio, coireta triuina eius est respectus filia satus in mouent in producetntentixum, sicut correlaturum filiationis est PatCmIVS, quae fundatur in patre, ideo probation In contrarium non sunt ad Propositum , neque enim est relatio causati ad caucam, licci illa conminit
tur, sed est relatio specialis erui minans
et Adaliquidsit motus Cap. h. FSi di bium circa dicta, quia dictum
est, quod motus matelial ita est tant lammodo ira quattuor Praedicam eris, scilicet Substantia, Quantitate, alitate, accipio
nunc morum in communi vi ampli ctitur motum, mutationem. Insuper dicit ibidem Arist. quod motus non est in Praedicamento Relationis,&adducit hac rationem, uia relatio potest aduenire termino absque termini mutatione, ut siquis, qui prius erat seruus Antonij, fiat Iarinceps,fit dominus Antonij, qui Ant Iam prius erat dominus, ic ntonius ex domino fit seruus absque ulla ut tione, vel motu in setipso. Ex altera parte videtur,quod in Relatione sit motus nam utari est aliter se habere; modo Anton aliter se labet nunc, quam priam, qui
prius erat dominus, nunc est scruti, ei go videtur,quod in Relatione sit motu . Scotus ad hanc dii licuitatem respolidet Ino.Sent. sist. I. q. s. respondendo ad si cundum 'optima opinione,ad .&cO-
cedit expositionem Smiplicii, ouam ac feri huic dubitationi,inquit enim Simpli rius quod mutari duobus modis actapi potest,primo inrodo mutari significat aliter se habere in se nunc, quam prius, sic illud mutatur hoc modo quod se aliter habet in se nunc, quam pruas, hoc dicitur mutata per th primo Alio modo mutari potest accipi algius pro omni, quod aliter se habet, siue in se, siticas liud ,&hoc modo dicimus quod in Adaliquid, s ue in Relativo,est motus, quiatim relatio aduenit tinclamento , licet
fundamentum in se non moueatur, D que imitetur, tame mutatiar in orditie ad
alii id te enim aliter habet nunc rCspc t sui correlataui,quam prius sie haberet;
sic resipodetur ad dubitam; a fert Arist.quando ait, solum an quattuor tua diC. mentis Este motui nuc lustri r de in Plaedicamentis, in quibus per se est motus, olim mimae, hi es existentes in illis Prindicamentis per se, ta in se mutantui, ac ics, quae sunt in Praxlicamento Relati nis, non pei sic primo mutantur, nomina
in se mutantur, sed solum setaindario, in ordine ad aliud , ratio huius est,
352쪽
quia Relatio, quae illis aduenit permotum non est forma ad se, sed ad aliud, sici indamentulieri uis illitas nonatitatur in se per illam formina, sed in ordine ad aliud, illoc est, quod et lain dicit Arist.in s. Phys .in eodem temet'. una in quit, quod in ad aliquid est motus ex accidenti, scilicet non per se primo, sed secundario, nequc in te, sed in ordine ad aliud. Praeterea,aliter responderi potest: ni
Scottis in .Sent .d. 6.q. LV. B. prima ratione aduersus III h. q. Sent. d. I. q. I. R
in omnibus his locis probat, quod Relatio extrinlectas adueniens, potest eue terminus mutationis absque ulla productione forma absoluti . Vnde ubi est Relatio extrinsecus ad taeniens, quia Posito corpore, loco,in elle, non statim ponitur hoc Vbi unde posito corpore, si area non ponitur corpus meum esse in Carea, sed cuisse externa accedent qui emoueat cor pus meum ad locum plateae, producitur Vbi nouum , scilicet esse in plat a iecce, quod terminus illius imotus est bl sicilicet illa praesentia corporis mei ad platea, quae est circii in criptio piissiuai ,rpnris Iocati ad locum i quod aut Em talis elatio extrinsecus detur, ibi late probat Scotus, nos in .Senat. liumct.1 .diximUS. Ideo dictit in Arish.verificatur de relati ne intrinsecus adueniciate, non de relationc extrinsecu ac dente.
Si daretur vacuum,motus fieri posset
positio, uerrois di Scoti, cum suis fumdamentis cap. I. Auer CCorus 1.Sent. distinci . . quaest. O .re vis spondendo ad quartinax principale, declarari quod in vacuo, si daretur, posset feri motus, in aduersus uermem. Et quoniam res haec dissicilis est,diligen- ter est perpendenda Averroe Pnys.rexit, i. auerit, quod si in vacuo daretur
timantem est impossibile et quia motus omniS mons uratur tempore,& fit in tempore, tempus enim est mena a motus.
Consequentia vero icta et apud ipsum quia sustinet, itiod successio in motu, fiat ex resistentia med ij, cinna uicin in vacuo nullum sit medium, nulla potest esse resistentias sic, cum graui nihil resistat in
vacuo, si moueatur,mouebitur in instanti . Plicitiam videtur esse intentio Aristotelis in pnedicto loco,nam tCX.TI .conficit hanc rationcm 'itae est proportiomedij ad mediunt in subtilitate&densitate, ea dona est proportio motus ad motum in velocitate, es tarditate, sed nullachproportio vacui ad plenum in subtili late igitur nec motus ita vacuo ad morei in pleno in velocitate, itarditate, sed omnis motus possibilis ad omnem iam tum postibilem porestes le aliqua proportio in velocitates, creto nullus motus est possibilis in v. ictio, sed aliquis est possibilis in plano Haec ratio est demonstratio,
optime coneludit. sed est bene intelli genda Maior propositio supponit, quod
quale est medium , talis sit motus , vinde ex similitudine me tu oritur similitudo,,proportio motus: si enim meditim est densum, motus est tarduc, si medium est subtile, motiis cit velox Minor est vina: uia vacui ad plenum nulla est simili tu o,neque proportio.Ex his sequitur H clusio, quod motus,qui Elt in vacuo,nullam habet similitudinem in velocitate neque in tarditate ad notum qisi fit in pleno,at omnis motus possibilis habet aliquam proportionciri in velocitate cuni alio motu possibili, cum ergo hic motus factus in vacuo nullam habeat sinu litudinem clim motu facto in pleno sequia tur quod motus in vacuo non detur mliam rationem colicit Aristoteles ad hoc ita .Phys textu 1.quae est ducens adim
possibile: est impollibile apiid Philo
phuin,quod motu factus in plenosita qualisino tui facto in vacuC; at si admi ratur, qtiod motus fiori possit in vactio, seqiutur hoc imposisibile; quod alitem se quatur probat sic. Accipiatur liquod corpus pletnum , Undit subtile in tanta proporiton quod excedat aliud corpus plenum tabula tantum , quantula tempus motus facti in vacuo excedit tenipus motus tacti in pleno, tunc si fiat motus in hoc pleno subtiliori, et it aequalis motui
353쪽
itii facta ita vacuo, quod ut diximus est
impossibile. Conseqcienti. ita ut m Pa et:
quia si corpus illud subtilitis sit ubtile
in tanta proportione, quod sit aequale proportionalitor tempori in quo fit m tus In vacuo sequitur, quod aequalis ei it motus tactus in tali picno,uin vacuo,&haec ratio ducit ad impossibil mi rati De etiam probatum est, quod impossibilis est motus in vacuo propter hoCincon
Haec dicit Scotus de mente Aristot in1.SUntent. list r. q.&.in Arg. priticipali. Respondendo portea Scotus his rationibus in eodem doco ad quartum dicit. Ad Auermem, quod pro tanto secudum Philosophum an vacuo non platat ouolun ratae, quia vacuum non posset cedere graui ratio huius est, quia secti in Phi Iosophum vacuum est nihilo nullum habet spatium, id eis graue non potest prius esse in una parte, deinde in alia, sic vacuum non potest cedere graui; itiv.icuum statuatur aliquod spatium quantiam habens latera distantia , interqi nullum sit corpus, sed lit penidia vacui, ur exempli gratia si fiet quaedam Aula magna vacita dicit Scotidis, quod in tali vacuo pollit fieri moriis, isset in tran-Pote, non in instanti, Ratio est quia in motu duplex est succcisio Alia est sticcessio essentialis;&alia est succc ssio accidentalis(lianc successionem ali appellant re sistentiam in tornam, ExtCrnam, extemna et successio accidentalis, interna est insentialis successio essentialis in motu, in ex spatio quanto, inquantum quanto,
si enim graue moueatur a recta Aulae va-CIT si pauimentum, necesse est, quod
prius sit in priori parte illitis spatij, deinde in media, tandem in ultimae, haec est silccenio essetialis Ex hoc apparet,quod talis motus non posset si eri in instanti: quia in instanti non posset has partes spati pertransire succellio vero accidentalis prouenit ex stlbtilitate, .densitate mediis, haec successio no posset esse in in tu facto in medio;vnde qui et mediti in vacui hil est,& sic neque est densum, taque subtile successio itaque essentialis prodit ex duplici causa scilicet ex ditissibilitate patij, eximpoteuitia agenus,
haec secunda est pmprio resistentia Ddi .i in Theoremate de reactiones cap. 3. sed diuisibilis patri non est proprie lesistentia, quia in illa praecis considerata ,
non est agens , neque patiens. At Franta Piram seu Piccolomineus lila. de Elem. Cap. 13, omnait hanc impotentiam agentis non requi neuet.
ri ad succestionem, sed susticere primarta causam nunc as lignatam, tria limitatio agentis potius constituit determinat timierminum formae acquirendae,quam determinatum tempus , unde agens si con-tiaritim non pugnaret, induceret forma in instanti, sicut ibi sine tempore illuni nat,quia iuvini contrarium non competit; Sed liae cratio nihil concludit,&eius. At , expositio est falsiti tui rellitentia proditi eitur. ex impotentia agentis quoque alloquius et lueretur, quod idcia passis in eodem temporci caeteris parabus immutaretur il agente validissimo Gabrigento valde remisim,ut quod ideri lignun ita cito in buratur ab igne intenso adicinium,sicuti ab igne intenso ad decesn,quod tamen, experientia Patet esse falsum, consequeri. tia est clara quia eadem ill forma, patiens, codem modo resistit utrique Falsa quoque est in propostro: quia su cessio in motu,cli principaliter ex impo tentia agentis sit ita in motu locali in vacuo nonoet contrarium repugn. D m maliter,quod m)pediat moves, ideo sit cessio initio motii, quod in istanti non perueuiat a tenuino quo , ad terminuad quem,est ex impotentia agentis Vnde quo debilius erit aetens, maloierit
tarditas in inonrotu Ratio autem eius non concludit, quia solis illuminatio est ibis: actio spiritualis, non corporalis, ideAnon concludit in propodito, de quo aliasphua Ex hoc ergo apparet, quod in vacuo DL posset fieri motus succestiuus, tamen rῖnes cum hoc rationes Philosopla concludiit, , quia Pliilosophus considerauit ne luia cestionem essentialem in motu, sed etiam accidentalem, motus aut insuc lituus successione accidentali in vacuo fieri no potest, ut dictum est: quia haec prouenit ratione densitatis, vel subtilitatas me iij, quae densitas,vel subtilitas non est in me vio vacui: aduenat etiam velocit. S, tar
354쪽
pit ditas motui ratione densitatis,vel subtilitatis medi , quia impedit, vel promouet
graue unde motus in vacuo non haberet talom velocitatem, vel tarditate. Ex quo patet Piccolomineum lib. de Elementis cap. 2 .non recte carpere Scotum,debo batonam totum textiim Scoti legere in responsione ad quartaim principale, tunc vidit Iet,quae sit geriri Enaemeras Sc acq usti Pcr hoc patet responsio ad omnes obiectiones contra Aristotelem, satet quomodo suae rationes coneludant, iummo bividetur)omma fere quae dicit Pic-colomineus ti salvandum Aristotelem tu proportionibus motuum sere ex Sc eo in hoc oco desumpsisse videtur Rationes ergo Philose hi concludiit, quod in vacuom posset est motus cum successione accidentali, scilicet, tarditate , sivelocitate, ut est in motu facto in pleno, quia no adest proportio medi inter vaccum, plenum,ut dicitim est in illis rationibus,non tamen propter hoc cocludunt, quod in vacuo non possit fieri motus successivus successione clientiali, ut dictum est , quia euet proportio inter talem moti ina sematialcm in vacuo , morum factum m pleno, quo ad successionem essentialeni, licet non quoad a cidentalem,quia di in reiotu facto si no,succcisio essentialis fit spatio quanto, impotentia agentis,& sic ad prima rationem qiue est cinonstratio dicendum est ad maiorem, quod vera est de motu quo ad successionem accidentalem, non quo ad essential a , nos autem dici,ntis in vacuo possibile esse soloen fieri motiun quo ad successionem es Sentialem, non accidentalem. Similiter ad
secundam rationem dicimus. quod illud non est imposibi quia medium vacuti,&medium plenum possitiar aequari quo ac successionein essentialem, non quo ad accidentalem Et sic ex his patet, quod in vacuo potest ficti motus successitius quia essentialis sit esto in motu es exspatio quanto, quod virtus finita in instati pertransire non potest; mouens ergo posset se mouere in vacuo , mouere in empoie,ut dictum est. Agnes Pro hac opinione arguitur ab aliis,
huic mec feri omnes rationes innituntur,Potiatur lapis in concauo tin P,&rc spiliquum spatium usque ad centrum Ponatur vacuum,non est via bium,quin ille lac iurapis mouebiturico sium qilia natura est: grauis , est extra suum locum , nitru obstat;vel gitiir mouebitur successive,&sic habeo quod volo;vel in instanti, stetit simul in supremo,medio,& in ultimo loco, quod est impossibile, nam ait Arist.ini. Physi omne mobile, quod mouetur per aliquod spatiu,prius pertransit primres partes quain posterioresillius spatij.
Praeterea,omnis successio prouenit ex distantia extremorum,at haec dist antrapitest esse tam in spatio vacuo, quam in plono,ergo in vacuo potest esse motus. Alii alias rationes adducunt, se hae sunt pin
Rationes e duersariorum eontra hanc sententiam, et eorum solutio sap. H. P Rimo ad unus .Physq.i I.Cu uerroe sustinet,quod in vacuo no fit possibilis motus localis, arguit primo sic-
Si datur vacuum, Minio fiat motus locari. lis,aut intabile existens in vacuo mouetur ad unam partem solum Ct ad omnes ita
mul non est dicendum quod ad omnes simul, quia implicat quod unum Mide corpus tendat ad plures partes simul secundum idem suis neque potest moueri
ad unam pati m tantum , qui vacuum
si esset , esset uniusne dispositionis per totum, Mnulla pretium diuersitaici h
beret, neque virtutum, ut omnes Onc
dunt, sic ita rationemoueretur mobile ad unam partem, eade ratione mota retur ad aliam opposita.Secundo,si in vaccuo fieret motus,sequeretur hoc postrbile, od in vacuo a qualiter moueretuT corpus graue,& leue caeteris paribiis, ialicet figura, magnitii line existente e dem . sequentis falsitas patet:est enim in couentes,quod graue eiusde sigurae, magnitudin saeti alio leui eiusde figurae, magnitudinis aequali motu motae atur deorsu. sequentia probaturi quia ratio
quod unu mobile eius de figure magnitudinis velocius moueac alio,cst,quia velocius, sortius diuidit mediti per quod fit motus:si autem detur vacuum,mediu
355쪽
illud cuin sit inane,non potest fortius di chus, ut est animal, si esset in vacuo, ait uidi ab uno, quam ab alio, ergo aequali
Ailii ter mollebuntur All vero,ut Avicenna, Anis, Aci illinuS,&ali probant:si motus fieret m actio,ille motus esset in non tempore, maxime de corpore simplici sic omnis successio, remora in motu, prouenit ex resistentia interna mobilis,vel ex interna resistentiari, sed si moueretur corpus simplex In vacuo, nullam liaberet resistentiam , ergo motus in vacuo non poterit fieri in tempore,nec erit succestiuus. Maior probatur quia successio non ploti ni ex mouente, quia moueti quantilinest ex se vellet quam primum uidu Ieterminum intentum Confirmatur: Ora in motu est propter aliquam resistentiam , quam mouens repetat, Crimm uens sibi ipsi non repugnat,ergo Consir maturet quia videmus eandem virtutem activam modo mouere tardius, modo velocius, secundum quod repCrit maiorem, vel minorem resistentiam agens etiam naturale in principio paulatim , successive agit, ob qualitates sibi repugnantes Ad ubi eas expulit, agit in instanti, tunc enim puncto temporis producit
formam substantialem, non ergo CXUO-
uente prouenit mora, si accestio in m tu . Relinqilitiai ergo, quod successio in labriti, proueniat ex resistentia interna mobilis,vel ex resistentia externa med ij,
quia non potest singi,quod proueniat ab
alio Minor vero prCbatur Corpus simplex in vacuo si moueretur, non haberet resistentialia ex tei nam, quae est a medio,
scilicet a densitate medij, ne iii haberet resistentiam internam mobilis, quia vel illa proueniret a materi forma, no a materia, i materia est indit seres ad quelibet motu; non aibrma, Dia illa est principium molita T. ergo ipsa non resistet sibi in motu,quem facit; cui nita, uein tali motu tacto in vacuo , nulla stro sistentia nulla quoque erit successio, conssequenter talis motus erit sine ulla
et Hanc rationem valde exaggerat Za-harella lib. r. de Motu grauium, leuiu,
cap. et Mea in confirmat quia ait omnem resistentiam protienire ab actu , n-
de compositum , in quo sunt plures
continuo , quia adest resistentia interna; anima enim, SNn corporis sibi resistunt: sed negat elementa posse moueri in vacuo in tempore,quia ista cum sint simplicia, habent unicum actum in sic non possunt habere internam resistentiam .Potentia enim nulli resistit, ac iis velo sibia
ipsi in actione quam facit non resistit, ideo in vacuo non pCutini moueri quia mouerenturm instanti. Quod confirmat exemplo illluminationis. Parim in stati, eo quod non habet contiaritim aestu,
qui lumini resistat in illuminando. arto si QS successo motus in vaci cri prouenit ex resistentia medij, sh stioquq medii masset rest accide ualis, sequitur,mirodi ista Vmplex graue, magis naturaliter,&magis via oclici moueatur in vacuo, tram inpletno,quia nullum habet impedimentum,sed lici sol contra Arist. 3. e Caelo tex. 18. si ait naturam uti medio tamquam in strii mento, ad faciendum motum naturalem , vel violentum,&motum naturalem iuuari, atque
promoucii a medio, ergo sine medio pleno non potest fieri Ditis neque natur:
lis,neque violentus. Sed nota quod laxes et
ratio non probat motum fac tam in vacuo corporis simplicis fieri in non tempore, acl quod adducitur ab istis sed ib-lum probat si quid probat, quod motus in vacuo fieri non potest quia non bet requisita, quorum vinum est plenitudo medi secundum eos. Quinto, seque srctur,quod corpus simplcx nunqua possset moueri pure naturali er, neque tanta velocitat quanta est aptum moueri in pleno, sed solum sic ferct in vacuo; n- sequens est ab sui dum: quia nullum corpus simplex modo moueretur naturali.
ter, quoniam vacilum non datur: sed omne medium est pleniana; sequentia proebaturri quia naturalis velocitas corporis simplicis, semper impediretur, ueta daretur a medio. Haec ratio concludit ut praecCdens nunc assignata.Sexto probant etiam, quod in vacuo nullo modo possit fieri motus. Omnis motus localis dependet a motu locali Caeli, ex Aru or. 8.Phys.
356쪽
est , quod posito vacuo aufertur In IlISCUorum,ergo in vacuo ni illus motus lo caelis fieri potes h. Septimo motus localis non potest fieri sine loco, ncqtie locus potest esse sine superficie corporis continentis, ut patere Phys tex. i. sed in vacuo milia est superficies corporis conti nentis, quia nullum corpus ergo in v cuo non fieri posset motus localis . Verum rationes illa nullius sunt in menti, sin entia Scoti est statis declara
in cap. stipetioris' est exposita mens
ei H A ist. S est ei ficacia sua'umracmonstrationum in liachimi Nunc relinqui Ad tur,vilia rationes diis oluamu ;. Ad priounse mana quidem ratioti in Iraduri dico,
iliod mobile in vacuo IOtrer Ur ad D nam partem determinat', scilicet ad is
si mobile :set graue, enderet corsum quia flarnia gradiis mollens, moneret illud deorsutia det infitiatae, ideo ratio ac sumit falsum , scilicet quod detrerminatio motus ad unam Parteria ita is,quam
ad aliam proueniat ex me lib. Adiecitndam nego consequent ruri Ad probati nern dico, quod duplex es volocitas,
tarditas in motta,una si erit talis quae proiienit ex virilite mouentis,alia accide talis,qua piovenit ex medio, Sc sic ad propbsitum dico, iiod mobile in vacuo licet carem velocitate, harditate acci dentali que piotienit a medio, haberet tamen tarditatem velocitatem proia nientem a mouciate, di tunc quia mobile graue habet mouetem fortiorem, quam mobile letie, ideo velocius moueretur
mobile graue, quam mobile leue, licet
esset in medio vacuo. Ad tertiam nego maiorem. Concedo enim quod filiccenio
in motu est ex resistentia, sed dico, quod iesistentia nodum proueint cx medio, ceae hiabili, sed dico, quod oritur quoquci et desectu virtutis mouentis, quia enim moueris est virtute exiguum , ideo hinc fit , quod non potest inducere statim mobile ad terminum intentum, uoniam in vacuo licet non adsit resistenciae parte mobilis, neque ex parte me 'clij tamen adest resistentia ex virtute mouelitis. quod quidem cum sit corporeiim, Se rotis Guviae non potest inducere mo
bile ab uno extremo spatij xacui ad aliud ceteremum spati vacui in instinti, sed fictnc Ollario in tempore. Maior itaque est falsia, quia est diminuta, tunc quoque milior est falsa dico enim quod in mobili est resistentia intrinseca ex parte formae, non quia Ornia sibi resistat,sed quia habet vii tutem linit itam, reicioni test mouere in instanti mobile licet nul-hina medium sibi resistat . Ad rationes Oa' probantes Maiorem , ad primam dico, 3ne, quod mouens vellet inducet in instantio o-- si posset, at tibia potest', quia spatium est cates
quanti ex Hypothesi, dei de necesse est maio uod prius ut in medio quam in Pine, inrem
aio, quod nullum aliud impedi inerum adesset, adest hiric quod est limitatae, determinat ae virtutis, de sic non potest in
quoesimque minimo tempore insuere, sed necessatio mouet in tempore determinato Ad secudam a dictum est, quod resis lentia quoque prouenit cilinii
virtutis mouentis.Ad confirmationcm dico, quod hoc accidit, qiijdo lira resbitentiam prouehientcni ex defectu suae virtutis,adest resistentia accidentalis pro umiens ex medio relinc ni in socundum quod meditati est, vel subtilius, vel dei sitis, velocius, tardius tribuctur Ad aliam confinnaticincin dico, quod etiam
in motu locali in vacuo adest impedimetum, nemp parte spati pertransibiles,
remoto autem Cc impedimento, etiam mouens localiter ducit statim mobile ad Iocum intellium Adisiritanationem Mi Adnoris dico,quod corpus simplex non mC- , uere se ex resistcntia inlcma proti nicnte ex defecta viriliti mouentis &ecco
tinuitate spatij, ut dichum est. Ad illam . confirmationem de illuminatione, respo deo, ut 'iccolomincus, quod hon est adipropositum quia illa es actio spiritualis, non corpis alis Vel dicamus, quod illuminatio it in instanti, quia non habet L
lum impedimentum coernum,atinis
tu locali adest impedimentum, scilicet distantia localis, qua ablata in instanti corpus fit in loco, lix enim non defertur de loco ad locum, ut res mobilis motu locali, sed insat corpus diaphanum sibi iunctum , quod quia est in chia in pluriabus locis, in instanti etiam simul illumb
357쪽
natio sit pluribus in locis . . . Ad tertiam pro intelligentia dico
quod Arist.in s.de Celo textu S ait a rem seruire motori violento,&naturali, quia aer est grauis, releuis, grauis resipe Chitagius euis respectu terrae,&aqtie ad ea ergo qt mouentur deorsum inseruit motori, quia cuin ipse aer quoque sit grauis,impellit, promouet remdeorsum. Similiter missiluit mouenti dum mouet aliquid sursum: q uia aer est leuis, ut dictum est sic promouet sua levitaete re 1llam hirsum hic re vera est sensius Arist at ut quilibet videre potest. Ex quo Ai, patri responsio. quartam,nego en m. c Usequentiam: quia mediurn ut anqtiatii citato laco Arist. est, vel graue, vel mire muc ut leue, adiuuat mouetem dumnioue renisumma, ut vero est graue adiuuat in enuin rem de usum mouetv aer, quia est leuis respectu terrae,
quae,sua leuitate promouet Sem,qire inouetur ursim,& grauitate rem,qui mouetur deorsum.Si autem a medio circumicriberetur grauitas, deuitas,&renianeret solum lentitas, non est dubium, quod tanc graue moueretur velocius in
- . Ad quin tam patri ex dictis similiter ,
quia consequentia valeret si a medio circumscriberetur grauitas, leuitas, uret- maeneret tantum densitas at quia mediii
semperive est graue,ves eiici,idco ubi impediret dentitas, sit pleret grauitas, vel levitas medij, sic res in medio pleno mouetit naturaliter,ustra velocitate natas turali. Ad textam dico, quod hic querimus facta hypothesi si vacuum csset,& esset virtus motiua in eo, an posset mouere in tempore, dicimus,quod sic, undeli- t nunc revera, ii motus sit causia Duim motuum,tame facta illa Hypoth s,non esset causa omnium quia illa vi tus estet primit m principium motiis sui.
i. Ad septimam dico, quod si daretur,
cuum,ut loquimur,adhuc darentur cor Aora, dato enim, quod aer esset vacuus, scii esset terra, &ciuitas una distaret ab alia, sic quodcuque moueretur una ciuitate ad aliam, moueretur super superficiem terrae, transiret per vacuum,
ut est aer. et dicamus quod ad motum
localem sufficit corpus unum, cruod sit terminus a quo minud, quod ut termimis ad quem licet enim medium sit va-
Loctu est ultimum corporis continentis, i mobile primum.
Declaratio huius definitionis loci secum tam mentem Scoti cap. I. Haec est desinitio loci, qiram ponit
Arist. . Pli silex. i. Locus est vitimum corporis continentis immobila pri mrim,cuius da patriculas declarat Scotu 2.Sent.d. E. l. .respondendo ad ua: stionem; prima particula est,ulamum inquit enim definitio locus est ultimum
corpori Continentis,& per ultimum in sic
telligit Philosophus vltimam superficie si in
corporis continentis rationem adducit Scotus, propter quam locus dicitur vltimum, est hec: quia nullum diuisibile, secundum illam dimensionem, secundulquain est diuisibile, potestapplicari alia
cui immediate,ut continens ipsum, quia non potest totum immediate inhaerere contento: sed solum inhaeret contento secundum unam partem illius inaesionis , secundum quam est diuisibile,ut vas continens aquam, non potest immediate to-tUminhaeIerta lu.e,qtii vas Est duusibiale secui linia profunditatem iii diuersa stuperficies,ideo vas inliceret aqua sectum dum ultimam superficiem vasis, Ilaec est, qua continet aquam pracise Illud ergo est locus solum,quod est praecise continens;hoc autem est ultimum corpora scontinentis , scilicet ultima superficies corporis continentis Ex hoc habemus, quod praecisum continenti, quod est reuera locus es indivisibile ratione nunc
dicha;nullum autem indiuisit,ile de genere quantitatis per se existit sed est in ali quo diuisibili, ae ideo sequitur quod illud praecise continens, quo Vest locus sit ultimum alicuius corporis retinetis,subinfert autem lancultiinitatelli non esse
358쪽
de nitione loci, sicuti de ratione loci est locus duin ipse quiescit: sic apparet;
continere tuae ciso;& ratio hi trus est qlii sequentia. Implicatio allicin cotradicti
si fieri posset, quod illud ius nisibile; id nil inctaequente in mam festa: iura quieinhaeret immediate.&continet locatum, scens,yrost Urio clymulcscens,quia manet
ut puta illa superficies, per se maneret, in eodem tam numeros non potest ergo non esset ultimum alicuius diuisibilis, ip intitari tacus per se, neque per accidens: non esset ultimum alicuius corporis sceret, sed mutaretur, id implicat; quod
continentis haec ergo ultimitas, Compe si quis contendat tacum moueri per acciti loco, non ut locus est,sive non ut con dens,quia videtur moueri ad motum cortinens est; sed quia tale continens precase oris,ortu est ultimum. Respondetur ex no: potest osse nisi aliquod ultimum cor Arist. .lmytic.tex. r. quod non mouetur poris continentis Semini particula de ut locus, quia hoc unplicat sed nouetur Garanda in delinitionclodi est, immobi ut accidens illius corporis, quod in eo, le,in cuius declaratione primo ponit opi ut mouetiri non est in eo,ut in loco, civinionem D.Thom e, illam rei cit:Secu in se,ut nauis in uilio Hoc Ergo modo, potari propriam deciar vironem , qua donit Scotus locu esse immobilem quaeno primo loco ponemus. o dicit de to explicatio quidena est hi imauo G co quoad hanc inanUbilitatem; prinatim tillimis nixa fundamentis, 'ecundi imcst,quod locas est omnino immobili sim mentem iiii telis. Ex quo appareta Be- mobilitate opposita motu tacali, secun nedictum Perenum non rectu Scotum in Pere inuri quod euam dicere possumus locu tellexit se dum id , quod ait Sco us de in min. et incorruptibilem, aeternum specie, corruptibilitate putat Scotum dixisse de siue secundum a qui ualentiam re verae imm obilitate Nunc videamus secundiu , nim locus idem numero est corruptibi scilicet, quoi nodo locus sit incorruptibiae stiti, sed specie seper aequi ualentiam po lis . Inquit Scotus locus idem numero test dici incorruptibilis, hoc secundi absque clii bio est corniptibilis, de fa- adiecit ad declarari him quoinodo locus to corrumpitur: quia si subiectum non Nota dicatur incorruptibilis. Vbi notandum maneat idem , nullum accidens ab soli est, quod aliud est dicere, locum esse im tum,vel resperatuum existens in ipso,inae mobilem,&aliud dicere, este incorrupti net Idennat clarum est, q(iod subiectum bilam,unde Aristoteles ait locum esse is loci,siue superliciei ultimae corrumpitur, mobilem,non tamen dicit esse incorrupti mouetur localiter , ergo locus iliciat hilain; Scotus ergo declarat primum, sci mem corrumpitur, quia non manet e licet quomodo locus sit immobilis, in dem ratio loci in co subiecta, quae prius quit quod locus est immobilis motu loca rat Neque possuiniis dicere, quod inhti, quia lacus non polci moueri de loco eat caedem ratio loci in corpore succede- ad loci im,siue per se, siue per accidenS, te;vteXempli gratia,aqua succedita .ae, quiaris moueretur de loco ad locum, siue sed eademi.ctio loci numero , quae erat pers siue per accidens sequeretur,quod in priori aqua,non potest manere Cadem Iociis esset in loco per se, siue per accidus, in subsequCnte aqua quia accidens non quorum utrumque est in coueniens:quia migrat de subiecto in subiectum,corrum tunc loco posseminas ignare alium,&a p urer locus idem numero, quom Ilum locum. Confirmatur; quia tunc etia do ergo locus est incorruptibilis quia di- sequeremr, quod qui cens moueretur, cimus,quod utris existens in aqua,qtie hi moueri posset de loco ad locum , ut continuo fluit, semper manet in eodem quiescens, tiod implicat Consequentia loco, tamen locus illa ambiens turrim probatur , quia quod habet successive a scilicet superficies aquae continuo mou Iium,&alium locum,mouetur Iocaliter tur corrumpitur, quia semper aqua fixum autem,&quiesces in aliquo loco,si qui . Respondet Scotus quod illa locus locus ille moueretur haberet alium,&a turris non permanet idemn timem retu lium locum successivo, Maretur enim a quia ut probatim est,cum continuo
359쪽
subiectam scilicet aqua flua ,sti pertiel S, &locus continuo mutat tir, cIrrumpitur; sed dicitur idem locus macter se le- qui ualetiani, quia illi loco saccedit linulocus nissemipeciei de nitimam inter illum locum priorelo, hanc posteriorem sutum uetem ullum interce litipa titi in videntiare sevi ista uinem locus; aerario x laus api'iremi est, quia i tus localis ethadda Vbi diuersa, quo 1. V pechum id totum usi tueritim, inters Lein tercedat spatium, quia inter hi id io si non intercedit spati ita neque abet diuerium respectum ad totum uniuersu, noti potet in iis nec motus localis,& sequenter videmur vertim tibi, hunus loca num et O. D it pilchrum ex eplum in nominibus signi icatim , quiali e vochomo, quotiesculta ire prolata, licitur com in iter via a vox nuinero,aedistinguitur ab hac voce, lapis, num dro, Cum tamd anon possit eadem vox num eo bis roserri, ita quod quot sunt prol itione; tot sui voces dii iiic tu in rct, ct hec vox homo, tali ec vox .ipi Scia In tantum num
io, sed etiam specie distinguuntur,& amen quia ad finem v xii,scilicet ad exprimendum conceptum , sunt idem ideo Pc r.equi ualeti tam dicuntur unum nu-nacro, homo, homo, lapis, lapis sic loci illi licet sint ditier si numero , t niet timui sunt circa idem locatum, sine interna dio spatio, io variat respectus spatij ad uniuersum dicuntur unus locus numero. Ex his apparer, quomodo veri i-cetur dictum illud sturris in inens in Flu mine continuo trium ti manci semper iticode .n loco, Muniuersaliter de quacumque re, apparet et iam quomodo locus sit rhyrnribilis, tamen et corruptibilis nurni ros, corruptibilis per aequitialentiam
A it Em omnes dici piutitur, non dili inguendo immobilitatem ab incorruptibi
Obie moves aliorum contra dictata Scotoneoramdem passioces Cap. II.
Vidam Moderni argutilat aduersus, risii, dixit enim Scotus, quod locu dii incorruptibilis per aeqxii ualentia , nun numero, ipsi vero arbitrantes locurri
e Te incorruptibilem e iam im nero se argumentantur. Primo Aristate lesu. P i si x corum, tot tui. negit navim vitae eri in aqua, quae contis et Ner labitur, essicin D-co hac ratione: quia scilicet cras est im
ra positio colaitarum, facile licta rationi Aristo is posset octauri, dicet ad O aquasi minis in quo et n. iii in itari quidem per se, tamen immere eandem secundum, aequi ualentiam, hoc fui liceret ad tuendum est in aes si ita te in Secundo, diuer . Lar supellic es diuersorum corporuin co-tinentium aliquod locatum, non po supia qui ualerem l lem numero, sed in idem specie: hic autem 'ri Trituram n Cibilitas il Nintimer.LES, qtri cilla turris existens in flumine, vel aere. Picitur eis in eodem sic numero, licet superritae ambiens non semper sit eadem mi mero Tertio, si quis i. trans .it et una parte aeris ad aliam secu- aeum Scottilas diceretur ei in eodem co,quia licet mittataetri varias superricies aeris, tamen cum illae sibi inuicem sint a qui ualentes, eadem penittis ratione idem contineant, deberent dici essetne
dem loco. Cum itaque is ira 3derni co gnos dere non possent qtioin do locus omnis i itinam libilis, deuenerunt in hanc sententiam , tiadi aec conditio competat solum loco naturali, nec cuicumque loco naetarali, sed solum loco naturali cle mentorum: bltim enim ille locus est petapctuus, i inmobilis. Ad obiectionem ira iam de turri in flumine, Respondent ,
quod est in loco eodem actitae, quia ipsan In nautat locum, sed pastitie non si ita ipsa deseritur a diuersis locis Vel aliter, lociis duobus modus usurpari potest; Uno modo proposimone, uitu, ita at ut, quod ii irris est in eodem loco, id est in eadem positione, ee situ semper Alio modo accipitur locus proprie pro superficie vltima corporis continentis, sic turris noest in eodein loco nuinem, sed diuerso. Sed quod huc positio sit filii a probatur eq- faciliter per ea quae clivit Scoicis declaran uur. do immobilitatem poci, clarum est enim, quod Aristoteles loquitur . Physicorum de loco incommuni , sicut loquitur de tempore, is tu in communi dicuntureni in isti sex hinni libri , communes
360쪽
libit quia in illis agit de passionibus cinmunibus corporis naturalis, sicuti in duobus primis agit de principi j communib. corporis nataraus, non ergo arctatur illa conditio ad locum particularem: had lo
in elementorii in tantum Praeterea,revera omnis locus est immobilis,ut probauit Scotus, ergo immobilitas est conditio competens uniuersaliter loco. Ad rati nes contra Scotum facile est respondere ; Ad primam dico, qtiod, ut est videre lecta, genti textum in praecitato loco, Arist ibi epita declarat locum ex similitudine ad vas et Sobi ait enim octim esse veluti vas, sed adesth aec di Terentia, quod vas est mobile, Cis vero immobilis, quod est in aliq io
quod mouetur, non est in C, tamquam
in loco, sed tamquam in vase, ut nauigiuin fluuio, non est in fluuio tamquam in loco, quia fluuius non est immobilis, sed est in fluuio ram ita ana in vase, taliae omnia vera sunt, quia re vera nauis non est in fluuio tamquam in loco, quia nolle tinetur nauigium primo are vitio, sed a superficie flut iij, quae postea est immobilis..unde ubinferr,quod non vas, sed superficies ultima vasis est locus; dico ergo, quod Arist ait nauigium in fluuio non esse in
eo tamquam in co, tamen non negare
eum dum est in fluuio habere aliquem locum: qui ctim sit corpus, nccessario est in aliquo loco , hic autem est superficies sinetatis aquae &illa superficies estim inobilis pere iiii ualentia iri. Ad secundam patet ex dictis iam quod locus turiis de numero non permanet, sed idem specie, qui tamen dicitur unus numero ratione superitis a tignata, scilicet per aequi ualetia. Ad tertia si milite patet rei p. ex dictis, quia it i transiret ab uno Vbi ad aliud Ubi,nsi haberet eundem miris, neque nil mero, he liue specie, neque in ordine ad uniue sum totum, sed omnino diuersum interque ae etiam daretur spaciti; posset fieri motus localis: Unde illi duo loci non posse sunt apparere utuntis, ideo non sequitur secundu positione Scoti illum sic re seuntem debere esse in eodem loco. D. T. multis in locis sed praecipue . Physic. ex . i. ponit suam opinione quomodo locus sit immobilis, cla s. ametna nonnullis Thomistis no recte eae iv un
neque intelligitur; inquit ergo, quod locus matelialltcr est mobilis; sed ibi mali ter non hoc declarat exemplo, naui si hin flumine,totus fluuius, ut est immobilis est locus nauis sed quia totus fluuius respectu nauis stlocus comm tinis, Oportet repCrire locum proprium nauis , hic necessario erit aliqua pars fluminis inquantum habet ordinem ad totum fli uium,ut est immobilis,volentes igitur a cipere propritim locum nariis in flumine, non Ubemus acciperc locum secundum aquam,qti estitit, sed secundum ordinem, situm, quem habet haec aqua fluens ad totum flumen ut est immobile, qui qta idem ordo, vel situs, remanet in aqua succedente, sic est immobilis: via delicet aqua materialiter fluat , non tamen quatenus habet rationem loci fluit, adeo quod aqua materialiter fiuit, sed ille ordo, situs aqtiae, qui est locus formaliter, Una permanet in aqua succedente , sic locus est immi, bilis. Hoc eodem modo D Tho. aitium elidum est locum in corporibus ninbilibus naturalibus per respecti in ad totum corpus sphaericum C li, quod habet immobilitatem proptet inani , bilitatem Centri, Poloriam; nam ordo, situs, quem habet quodlibet r- pus naturale respechu Caeli, centri, et heius proprius oras, unde licet illud corpius,ut putara et ambions turrim,varietili , ct corrumpatur, non corrumpitur tameordo ille, sitiis, quem habebat respectu Centri .Pol orti muta , sed ille rei Dan et in aere succedente sibi; tofino lores pondet ad obiectione illam, quiae a clipo set, quia dicimus, illi doc et terminus, superiescit vltima cotinentis, sed cotinctas mouetur, ergo locus, liti es te: Qui is disiuniis, moti bitur quoqu Respondett. n. quod laec siti perficies,uterinii ius conti a Cntis, tanti ercta locus in quantuerat terminus, super ricies illi corporis mobilitas bd secundu ordinem, vel situm, que habet in toto immobili. Ex quo appare copinione D. resse, quod licet supci n-cies oti nenii corporis, a quae vel ac ius moueatur,ta irae quia situs vel ordo illius superficiei ad uniuersam,ut est immobileno in alietur, sed sp remanet a corpore cicce tete hin crit quod locus est inimc bilis.