장음표시 사용
361쪽
Haec est germana opinio D.T ut est vide
re in loco citato textu i. . Physicorii m. γ te. Hanc eandem sententiam sequitur Fran-lomi ciscus Piccolomineus , libro de communeus Dibus at lectionibus. Scotus, autem loco citato in . Sent.d. R. q. scin corpore tangit hanc opinione , .m eam confutat hac unica ratione, quia DT: corrupto subiecto,corruinpittir quodcu-que accidens ipsius,sive sit absolutum,sic 'μr uerespectivam, sed superficies est accidens absolutum corporis continentis, ordo vero, situs illius superficiei respectavianiersi, ut est immobile est accidens respectivum,est enim respectus quidam,'go,Mille corrumpitur: non ergo manet bdem locus numero. Quyd si dicat Iauellus esse eundem ordinentiri vitum specie,non nUmero . Contra ergo similio
possemus dicere,quod superlicies est immobilis,quia licet no maneat eadem numerori manet ea lcm specie,& sic frustra confugimus ad hunc situm, ordinem .
Sed D.T.existimauit, quod idem situs
numero maneret semper,unde dixit quiadem ni perificiem aqua',Maeris fluere, sed situm,&ordinem eius ad univcrsiim non Nora moueri .Et nota quod iste situs , Gordo non potest esse idem numero, licet respiciat eundem temtinum etiam secunctii mThomistas; quia habet varia fundamet m,scilicet varias supti rici ,at caci re latio non potest fundari in diuersis fundamentis etiam secundum ipsos, ut alias dicemus,quod si Eat,ut auessus, quod istae superficies sunt termini,cla UOI lim , sed primum continens, scilicet Caelum, estiundamentiam. ntia, ilia tunc Cinium esset locus materialiter non illa superficies, quia relatio denominat funda-
. mentum,non terminum.Secundo coli trahanc opinionem alguunt quidam Moderni validissime quia si ratio formalis sit hic ordo sit i locus erit de generei
satiuorum, ut patet, loctis autem est ens , absolutiun. Tertio, quia secundi uia hanc sententiam supcriicios non esici de elici tia loci, nam ipsa ablata adhuc remanetriti Othirinalis locisquod tamen est inconueructa cum ponatur ab Arist. in definia oncta supcrfici pro genere. Multa . ii ad ratione habes conria lianc sententiam apud alios, quas hic adducere e
setius ei fluum Scotus in eodem loco co- βω- futat quandam responsionem vel opinio rμmnem quorundam aliorum,qui dicebat lo v ' cum esse ultimum nedum corporis continentis,sed uniuersi, secundum hoc locum esse immobilem . Hanc responsimnem, vel opinionem in pugnat per hoc , quia locus non potest esse ultimum totius uniuersi, nisi quia primo est ultimum alicuius partis uniuersi, partes autem unia uersi sunt aliae, Maliae,ergo ultimum uniuersi est aliud,& aliud ,ut est ultimum ibiarum partium, dic non est unum, idem numero ultimum, sed plura num 1o, sic neque potest saluari locum esse immobilem ira via, sed est alius, alius revariabilis,ut sunt illae partes unium si opis Alia est opinio Averroistarum Vorun Aue
dam, qui dicunt, quod locus est immo roi bilis,quaa non est neccsse, quod locus o rei e ueatur ad motum locati etiam quia lo im
festi inmobilis per se, licet per accides posuit moueri Sed haec opinio recte confutatura quibusdam Modernis, primo:
quia licet non noueatur locus ad mota locati,attamen moueri potest ad motu in
corporis Iocantis, dic non est immobialis Insuper ioc modo vas posset dici immobile, quianon moueriti semper admotum aquae, vel rei locatae, sed per se,&st men Aristoteles ait vas esse mobile , hac de causa non posse esse locum Alias rationes quare apud alios. Et per hoc isdem confutatur Piccolomineus, qtu loco C Dunc citato, etiam harac rationem addu- - - cit proinmobilitate loci.Qtio ad 1.rati inem autem dicti nil timcise immobile, h/ti, quia est immobilis per se, recte dicunt: sed ratione Iulius non adducunt, SCO- i Sautem eam egregie explicauit,ut vidimus , locus enim est inam ilis ne ituri
per se, sed etiam per accidens, quia timc
locus mutaretur de loco ad Ociun per a cidens,quod repugnat loco , tameni
test dimitti quia quae sunt per accidens, non pertinent ad scientiam.
362쪽
catum hoc modo,modo alio modo voluitur coim circa locatum, de sic aliter,
aliter limat. Hanc suam sentcntiam conia fumat Scottis bluendo rationes,que contra psiain fieri postent primo arguit sic, Istud locare iam portat poni in aliqu'
gener ergo iste motus localis non pertinet ad aliqtiod genus PraedicamentaIesiae consequentar non d: tur. Antecedens
V ima Spharia non est in loco. Tositio Scoti eum suis mi irmentis .
Cotus in Quodlibetis q. r. in inmo, perte asseriTprinium Chium,sive, probatur;quia non potest poni in generet
timim phaeiaria non elle in loco'. i. q. Vbi quia Vbi est circumscriptio passi
ua locare autem est circumscriptio acti-ua,ut parcae neqUe potest esse in ullo alio
genere,qusa tunc motus estot in alijs plu-Mbus generit, quam ponat Pluilosophus
non esse contradicinonem dari aliquod corpus,quod sit sine aliquo alio corpole continente. Haec positio non probatur AMoto alia ratione, nisi quia ex Aristot.
f. Physic. texit id.omnis enim moltis lotimam sphaeran, non dari aliud corpus alis ab ipso poturiri in Ubi, quod si hic continens, cum autevltra ultimam sphin nrotus locare non homini in ubi nequeram non detur aliud corpus continens, otiam poni debet in Quatustate vel Qua neque ultima sphaera esse tele in loco, litate: ergo vel ponetur in alio Praedilita qui a locus est ultimum corporis nune mento, hic motus erit in pluribus Praetis. Iane manYpositionem contimatio dicamentis, quam posuerit Alistot vehnen domi Mixes in Oppositaim, ut videbi in nullo gencre laedicameluali ponemus. At quoniam Crium mouetur loca liter, es nihil dicitur posse moueri localiter,nisi sit in k, ,videtur dicendia,quod ptimum Oelum sit in loco. Respondet Scotus,quod primum tum est in loco quo ad locare, non suo ad locari,quia ip-stim primum Caelum non locatur, cum neque contineatur ab aliquo cum non habeat aliquod corpus exti a se, sic non est modo in alio,licet moueatur localiteis sed mouetur secundum locare; quia nuc iter locat corpus contentum , quam tur usic talis notus non dabitur . SE- cui a ratio, Sicut Oelum potest circulare Gicet non contineat tir a corpore ita. posset circulare licet non contisaeret corpus, sic illa mimariuens, si undum quam est motus circulationis posset per se esse sine respectu ad continens, ad Nntentiim, scisset mere absoluta, tunc netque esset in loco per locare, quiae nihil locaret,&, tamen moueretur locali ter moueri ergo circi ilariter in prima, sphera non dilat locare aliter,&aliter Ce
pri is locauerit, isto modo ait in ligi trum Tertio,probat uniuersaliter omne I, dictum Averrois Physic. Coment. 3ubi dicit Oelum esse m loco per Centru, nam Gelum esse in loco est locare lCcabile rixum in loco, tum enim voluitur continuo circa Gentrum,de sic aliter, aliter locat Centrum i quoniam Centrum est fimim,uestim mobile,ideo priamum Caelum est immobile quo ad totu, corpus necessario esse in loco pastiue dc consequetate sipi r vltima cuit corpus erit in loco passive sic: Quod copetit generi, petit quoqire omiti speciei, sedissae in loco passive copetit Drpori in con inunc ergo copetit tali libet specie corporum in Maior probatur: quia corporeitas est ratio per se essendi in loco sed contradia quia numquam mutat locum quo alto retio est, rationcm mimalom esse absque tum, non Crgo vitimi lintra est in locopioprie, scilicet passive sedim tanto di potest esse in aevio quia Iocat alia, non
quia locetur,quia ipsa non locatur; qu
i moueatur localiter, non Inouetur localit Ur, quia modo sit in uno loco passis
eo,cuius est ratio formalis ergo conta
dictio est corporeitatem esse s uecsste, in loco, cum corporeitas sit natio essendi si loco. Quarto,aiguit specialiter de primo Celo. Illild corpus mouetur, notia si motu locali; eis inmeriti aliter requi-uc,modo in alio; sed, ilia modo locat lo titiste in loco, quia naoueri localiter,est
363쪽
aliter se habere in co,quam pestis, ergo bene aptitudine S. militerquec quid cptam: iin Critim erit in loco palliue: si di est nccessiam in secun do modo clicendicatur,quod primum luna quiescit pre ea se homo est risibilis, sed haec on est terquam quod in contra Philosophum, per se, homo ridet, tua est puli contin-d veritatem, non vitamus etiam in stata gens Ita in propos teoc Orpris ei ocabiletiam, quia omne quod quiescit, in loco mili quo est per se nece L. ria in secun quiesci Gergo prinatim Caelii in loco trita domodo; sed hae corpus est in loco actu, i. Ad primam rationum . non respondet est me contingens, non ergo est contra Scotus, neque ad scundam, sed quidam dictio,quod sit aliquod corpus, de quod ali ex dictis aridoto inti Sent. l. io.q. i. sit sine loco actu, sic Gelum primum, Responderiti &recte ad prinatim quod est quidem locabile aptitudine, id est illi illud locare ponitui in ne dicamento , non repugnat locari,inrc Enim non est po
Vbi, cum obiicitur, quia Vbi ex philosio tentia,&aptitudo Physica, sed Logica,sed 'pho est tanti in circumscoptio passiua di tamen actu non est in loco, quia cxtra seco,qtic, i si res V iciarnsis dei initiones illo non habet corpus.rum generum generalissimorum,&ma Ad quartain respondetur, ut supra di Adl. xam se ultimorum, multa reperiuntur chum est,quod primum Caelum mouetur quae in nullo genere taedicamentali es quoad locare, non quoad locari, sic sent,quod tamen ei talsum, quia illa de bossiimus dicere quod est in loco non pascem genera sui licienter euacitant omne iue. sed actium ut dictum est stupra. ens Diccndum est ergo quod Ubi, sicuti Hanc Vandem sententiam OptamV V . .&alia g nera, non assignantur sub rati tur Alexander Aphrodiscus, ut ei tribuit
ne cotititnunt, adaequata, sicut possent D.Thomas, tandem rationem adducaeis,
assignari,sed sub ratione nimis stricti . ciriquam Scotus, nempe quia non est ne an. ideo si assignaretur ratio communis Vbi recis quod omne corpus sit in loco,& alij quae sibi competit,illa includeret Vbi pas quidam huic opinioni suffragantur,quia sitatam,taVbractivum dicunt quod locus caeli esse debet Gelo
Aen. Ad secundam, unista responsione a conueniens, Ac suo motu locali, motustiorum negatur assuinptum, quia omnis autem localis Caeli Est cuca medium, motus est a medio, vel ad inedium, vel centrum , non a medio sursum vel deo circa ineditim, ex primo de Geloi epe, Dum .ideo Caelo non debet assignari locus motus circularis est circa modium,estir contancns,uti titilementi I scd congruusgo impositi biles, quod aliquid moueatur Iocus suo motui, qualis est locu conten- circulariter , nisi versetur circa medium rus scilicet medium, MCentrum.Sed haee immobile:vel dicas, ut illi dicunt, quod ratio non e t tuta: quia a pari caeterae spheadmisso casu, erit ille motus circa mediu me ab ult ma,cllela tua centro, medio
imaginarium, non male;&hoc sudificit ad tamquam in loco, quia ullae mouentur solutionem rationis, sed stante ordine in orbena, stamen Aris .dicit, illas om- naturae talis motus est impostibilis. necesse in loco, non quia sint incentro ad Ad tertiam respondet ipsemet Scotus de quia sunt in continente, tabent a loco citato; sed responsio breuiter consio liud corpus extra,a quo continentur, est stit in hoc, quod corporeitatis , siue di ergo dicendum , quod primum Caeluia mensio,est ratio formalis corporicessendi no est in loco passive,ut communirer accim loco aptitudine, non tamen actu,unde itur esse in loco , quia non habet aliud sequi cur quidem , quod corpus per cor corpus extrasci neque per se, Qque perporeitatem, S dimensionem sit aptum accidens, sed potetit dici esse in loco acti- esse in loco,non tamen sequitur , quod ue,quia locat centrum, Malia corpora, actu sit in loco quia ad eme actu in loco, quies cit quoad totum in tantro, quod
requiritur agens externum reticens ad fixum maner.
actum , sicuti albedo est ratio fiormalis , Murcopinioni etiam proxime accedit albo essendi simit non tamen sequitur, Iluinistius . Physicoria te tu s. qui ait h. quod album actu sit semper simile , sed vi tui iam sphqram esse in loco ratione pro ueni sta
364쪽
ximi orbis,quem tangit secundum superficiem concauam, quia est spheta Saturni,ccce, quod ait esse in loco quo ad locare,nonestio ad locari; Hanc eandem sem V tentiam videtur sequi Auerroes , qui Physic. m. 3 dixit primum Gelum ei se in loco per accides,scilicet per Centrurna Caelum est in Centro tamquam in loco per se,scilicet in corpore continente:liit nim est in oco per accidens, quod es in corpore alio, quod est in loco per sexpatet autem,quod primum Caelum non est in centro quoad locari, sed quo ad loc id, si hoc modo sentit Averroes, est cum Scoto, quo ad hoc, quidquid sit de eius sententia Franciscus Piccolomineus quoque huic sciatentiae acquiescit in libro de
Communibus affectionibuS, cap. IS.
Tositiones Aduersari rum, et eorundem euerso. Cap. II. Lij dixerunt primum Gelum esse iram in loco per se, pusiue , sed inter se
sunt valde discrepantes,quorum omnes nolo recensere,& confiitar cum passim ab alij a id ficanti insed solum addit cana opi-Cb; et Dionem D.Thomae, quae caeteris videtur D. T. probabilior,qui .Phyi. ter. 3.ait, Primu lum contineri a loco, modus posuionis est hic Suppo sit D. Thomas, quod
uniuersum sit aggregatum ex primo in Io, alijs orbibus, quattuor clementis, hae enim sunt principales pari s muri li , dixit ergo, quod uniuersitim totum est in loco, sed uiderenter: quia orbes inferiores
sunt in loco per io, ut unus orbis est in alio,S alius in alio usque ad primi in C tum , quod quoniam nori liabet Caelum
supi Cilnim a quo contineat ir, non ei in
loco per se , sed est in loco ratione a . curvi intem artim tantum , habet enim primasphaera sua partes , quae mDUCnitu circa spheram Saturni,dum tota primasphaera voluitur .sici ii te primi Celi sibi inuicem succedunt, correspond cnt diuersis parilbias conninis Saturni qriae est sphaei a proxiim ultimae , hoc
modo dicit primum e:se in loco,
non per se,sed per partes laternaS, continuas, quas continet, quarum una est
locus respectu sequentis , scdeinceps
dum mouentur. Hanc suam lententiam
D. Thomas probat quia locus suaeritur
propter motum localem , ut habetur . Phys.lex. 31 quod ergo secundum set tum mutatur localitet, Etiam secundum se totum est in loco , quia secundum se totum transit ex uno loco ad alium ;ord quae mouentur de loco ad locum secun um partem , etiam sunt in loco non secundum totum,sed secundum partes,huiusmodi est Caelum; nam licet secundum Reρ
totum immobile maneat, amens CC in ciuir.
dum partes mutat totaim, quia partes illius sphaerae sibi inuicem succedunt, reievia est locus respectu sicquentis,quam colimve videttur. aiiod si quis obijciat pa res Celi non sunt in loco per se,neque pet
mouentur secandum locum, quia Calum est corpus colatinuum, totum
pus continuum perfecit in loco,&per se
mouetur. Responciet, quod partes uti nui corporis, licet achii per se non sint in loco neqtie monoantur in loco, tamen inpotentia sunt in loco, hinnitentur in mco,ta hoc Latificit, quia si diuideretur a se ii asilicem,essent in loco per se. Pro hac sententia est expresse Atili. .Physi rex. s.
hi aperte ait Cissum ess in loco per accis dens,scilicet per part S. Sed haec opinio D. homi non est si is i stinenda, neque enim siluat primum risu esse in loco passive, ut profitetur: quia neque partes primi Celi continetatur aspheia Saturni,sed potius continent spheraruSaturni, licet moueatur circa pli tram diuini, sibi inuicem succedant non sibi an uicem succedunt in loco sui stuc, quo vicissim contineriatur, re iis bi succedunt in locii res cum enim prius
cie et entialem conditionem loci esse cotinere locatum ilhq partes prime non co-tinentura loco vita, sed bim continent,e: go dicendum est , quod illet non sunt
in loco per se pastitie, ae consequente neque Celum es in loco per illas. cuiuis, .esseritialis conditio loci est , quod locus distit, guati ira locato, quod sit extremum continentis, sed in pari ibrae si v-R na non
365쪽
Hanon est disti licta ab altera , neque in ThOin bili uia illae partes non sunt iun retalla mediat superlicies, quae dicatur bis, nem capte nata seiunotabili uicem
locus sejuentis partis.Pra terea, aliud est ideo viden cur partes esse in alio Malio loeste in aliquo,ut pars in toto, o ut aliquid co, sic consequente primum ortum in loco, quia quod ost in aliquo, d non videtur esse in loco per partes, sed e vera est indistinctum ab illo, ut ait Aristot non est in loco per partes passive,ut dixi . textu 3 . . Physic.illud est in illo, ut pars mus, sed solum potest dici uero loco a in toto, non ut locatum ita loco ,istae par chue.Reliquae Tationes,quae fieri possunt te ab inuicem non sunt distineberi ergo 'o hac sententia, per ea,quae dicta sunt.
sunt in toto Caelo, ut partes tu toto, non facilunemlui possunt. ut coeptas is loco. Qtiarto,est etiam im
possibilis liaecopinio in seipsi,quia inquit THEOREM A XLIX.
D.Thomas, quod partes primi tali sunt
in loco potentia, non actu ergo Caelum Tempus non est quantitas reauter distu non erit in loco actii, sed potentia;at Cae cta a motu. um ac tu movetur localiter,ergo actaest
nio Insuperlinec potentia non est Phy Opinio Scoti p. I. sica, nempe, quod partes sint in loco per se in potentia: inanio est impossibile,quod Tracet Scotus in 1.Sent.dist. 1.quaest.a
clividantur,& seiungaentura toto; potem nod s. videatur hac in re problematiati acrgo hare est solum imaginaria, adeo cus, tamen aperte in quarto Mutent di- quos tum erit in loco solum perima stinct. 8.quaestione x mco ore soluel pinationem,quod etiam est contra ipsum do primam rationem contra opinionem
D.Thoma.Alias rationes vide apud alios, Theologorum .aperte diuit,tempus ardui apud Perrerium esse aliam quantitatem realiter disti imi. Ad rationes pro hac opinione, adpri clama motu,ita quod una funderear in a-nrum dico , quod partes primi Caeli non ita, ut puta tempus in motu sed ait tem- sunt in loco , neque mouentur localiter pus , motu melle unam quantata tem passiue,sive quoad locari, sed actiue,sci realiter , solum distingui formaliter. licet,quo ad locare, ut dictum est; ideo Certum est enim, quod clupus est men- falsi cst minor. sura motus octauqe sphaera, quae voluit v-1. Ad secundiaeta, quae innititair uiliori niuersum motu diurno,qui motus est retati Arist. validissima videtur, quia ex gulatissimus,Mmatinae uni rmis est e- presis Arist. dicit primum luna esse in iam velocissimus omnium aliorum mi loco per acci lcns,quia est in loco per par tutiai;hac enim est sentciatra Arist apertes,quatenus una contanctiliain, Respou ta in s. Physic.texturi 33.inquit ergo Sco- deo, quod aut horti is deteri secum solus tus, siti ion est maginandum, quod tione aulait enim Arist ibi, quod Celum cinpiis it m motu Culi, ut quantitas incit in loco quidem per partes, quia una silia quantitate,& adducit rationem:quia pars continet aliam;sed est tale esse in I, in eodem subiecto pcrmanente, non Op- , et per accidens in loco, id est talpro portet ponere duas Uanritat , qualum prie, I apparenter: propritima in locus est una sit subiectiun alia sit propria passio continens cst quid diuersum a conten illius; hoc enim videtur si emaxime Into, quorum neutrum Verificati potest de conueniens at si ponetemus tempus esse partibus Geli, ut ostendimus contia D. quantitatem realiter diuersam a morta Thomam re cra ergo prima syhaera no sequeretur quod in Ctto prius esset mo- est in loco proprio paulae nequeper se , tus,qui est una quantitaS,deindet in motu neque per accidens;sed est in loco per ac tamquam in subiecto esset lepus, ut eiu Scidens, id est appareter quatentis scilicet sipria passio. Inquit ergo Scottis,quod te motic irin Orbem, v lii catalotus videtur pus nil aliud est realiter, nisi modiis incluesse sccundum p.rites licet rupera sit se dens suam silccessionem, in ultra mollinaci indum tot illi , ut vidinatis contra D. teinpus realiter nil addit, sed formaliter tempuS
366쪽
tempus disserta motu, quia est mensura motus; sic formaliter differt a motu, motus enim primi Oeli est fluxus illius corporis caelestis, tempus auloest ille fluxus, ut mensurat alios motus, Metiam illummet motum primi Caeli, sic secundum hanc mensuram Grinaliter motus ille est tempus unde conditiones quae requirunturia menIuram fundanaen taliter sunt in motu primi Caeli, uxsunt nil rinitas, siue regularitas motus illius primi tali, revelocitas: nam deratione mensurae . duo sunt , scilicet certitudo
mensurae debet enim quantitas, de numerus mensurae esse certus, invariabilis, idolus,de sic cum intermotus locales in
tu otiorum sit regularis, Muniformistata notissimus apuJomnes gentes, neces se est quod motus localis Caelorum sit me sura aliorum motuumet inter motus a tem Caelori praesertim morias primi in hili habet has conditiones ergo mot primi mobilis crit mensura alioru Secu-do, de ratione mensurae est quod sit pri-inum omnium illorum, quae sunt inino
gener ut inquit Aristoteles in .Physiicipum textu is, , quod sit aequabiles ab
in illius generis ua quodComparan- o s: ue aequieti docilia litius generis illi pruino cognoscatur iril meruS, mensuratulorum: Odo .circulatio,&morus primi Caeli est primas omnium motuma aliorum orbaum, est minus,id est velocior; ita quod ali motus possunt illi aequari
S comensurari, ex hamquabilitate potest cognoscii uiuertis,&quantitas illorum motuum s lauti ex aequatione panni: ia vinam cognoscitur quantitas panni. c. um ergo id,si dist primum, aequabiles summe notum in aliquo genereri sit mensunt Ium,quae sunt in illo gene i iure motus primi Caeli cum sit primus in genere motus localis, sit summe no tus,quia est uniformis, sit inminuis quia aequabilis,certum est,quod est meniitra omnium aliorum in otuum,& colis quenter fundamentaliter ille motasi bet rationes,&conditiones mensurae, sic iure ille motus statuitur tempus:patCtergo, quod tempus nil aliud est realiter, nisi motus primi Oeli formaliter vero ille motus non est tempus,quia ille morita
sic absolute consideratus, secunchim sua rationem fuerinalem, sine ratione mensurae non est tempus, quia tempus tarmaliter dicit mensuram, sed ille motus primi Caeli consideratus, ut est mensura aliorumotuum, propter conditiones quas habet,ut diximus, est tempus,tempus ergo est primus motus realiter, formalitei est diuersum;haec absque dubio est me Sc ii, quesit maxime consorinis doctrinae Arist.in .Physicorum in fine temis q. Sed laic est obiecti quia si tempus est prismus motus , siue motus primi tali quo Minodomesurabitur motus ille primi -li Respondet Scotus in 1. Sententiarum dist. r.quest. 3. B.ex Arn . . Physicorum
texturi bi dicit, tempus posset mensit rare se, non quidem primo,sed determinando partem unam motus , qud postea cum nota est Ust nata mensurare totunt; sicuti enim solemus longitudinem aliquam, ut pannum mensima te cubito, vel vina, quae est longitudo dcterminata , nota,ficios urimis mensurare tempus,scilicet primum motum deic inandra aliquam partem illius motus, postea pci ipsam netonsi irare il lum totum mot iam primi Cesi, quo laesi tenipus.Pro hac opinionesquq est Alexandri,Themistij,Grc-corunt,ta et ii Ziinari in Contradictionibus super .l'hysic arguitur multi plic ter,&primo sicariit. postquamim Physic tex. Ga definiedo tempus,dixit c pus csse numerum motus,& quietis,se taci rauit de quo numero intelligeret,dicens, uod intellimit de numero numeratoria- deo quod vult, quod tepus sit numerus
numetra tristat numὴr nuniuratus est motus,na inquit ba,PtepvSest numerim motus, ergo nantus est res numeratae sedi numerata est num et 'nunierat', ergo dudicit tempus clienumerii numeratu est
ac si dicat te pus esse motu . Secundos te-pus esset,iud distinchua moturi esset etianotius inotu,quia mensura debet esse notior mensura nisi. n prius cognoscanalis quantitate vine, non poterimu per Cain mensurare pannum, at tepus non est notius motinimino est oppositus qui. Ut cmpus co noscitui per motu ut patet et ijS, que clicit Arist. iii .Physsito.&T. de illis,qui bardo dormire tabullabantur, ex eo.u.
367쪽
'udi nulli motum perspexerunt dor possunt esse um partes motus, aequaia Entes,nullum tempus praeterijsse existimabant, reanaen quingenti anni, ut dicunt Iam praeterierant, ergo signum est,
uod tempus cognoscitur ex priori, poetiori in motu igitur tempus non potest esse menitar distincta rea itera m
tu Alias rationes habes apud alios sed haec opinio est ita conmrmis menti Aristotelis, ut supra in ioc capite ianc sententiam aperiendo demonstrauimus, quod non eget alijs rationibus ideo aliorum opinionem, , rationes in oppositum vi
stione 1 .videtur problematicus iacin
teinpuS differta motu, quaestione .
eiusdem distinct. postas similiter vide- tui problematicus esse, videtur magis declinare ad partem aflirmativa, quam ad negat uam: adducit enim rationem, qua probat tempus esse distinctum a motu, quae videtur esticacissima;pro opposita autem parte nihil dicit ratio est haec. Illae quantitates sunt eaedem realiter, in quibus partes ciusdem proportionis,
quantitatis sunt quales in utraque V2titate secundum mi merum,&secundum magnitudinem cum autem partes eiusdem proportionis, &quantitatis nisi sunt aeqUales in numelo, magnitudine in tra UeqUantitne,clai timest quod illae quantitates non sunt eaedem realiter haec est Maior .Minor est Iaae .sed parteS EIU dem proportionis in motu non sunt aequales in numero, magnitudine mapartibus eiusdem proportionis in tempor ergo tempus, motu non sulit eadequantitas realis, sed diuersa Maior propositio ex se vera videtur: non enim videtur intelligibile, itiod quantitates in quibus partes eiusdem proportionis no sunt
aequale m minacro,neque in maenitudin sint una quantitas,quia in Vadem qualitate paries eius cicin proportionis ii olisunt diuUrsae, sed credetia. Minor vero prinbatur lic:cum eisdem partibus temporiales moribus partibus tempons, di minaequales exempli gratia, sit virtus in uens aliquod mobile velocius in duplo altera virilite mouente idem mobile ut puta Socrates moueat lapidem per millianum in una laora, Angelu vero pona. tur mouere in dimidia hora eundem lapidem per milliarium spono enim, quod Angelus habeat velociorem virtutem in
duplo Socrate tunc omnes partes a nitudinis, tia sunt m motu taldiori sunt etiam in motu vela clari mouens enim velocius, non facit simul pertransire ili qua parte magnitudinis,sed praeciSe alteram post alteiam,ergo tot,&tantae Sut partes in motu tardiota, quot,&stlantae
in motu velociora no porcit autem dena
tempus, habens easdem partes esse cultoc motu, mim illo, ut patet in exemplo adducto; unus enim moriis fiet in hora, alii is in dimidia, hoc est ncccsla- 1ium,si alterum mouens sit velocius m uens in duplo ergo partes eiusdem p r portionis illius temporiS, ut piata horae, non possim cesse e Cm parisbus vel cioris ottis, neque partibus tardioris motus quia ill .ae sunt inaequales,ut apparet in exemplo, consequentetr tempus
illud totum non est idem illis motibus secundum istum, neque secundum p. a
traici sic tempus erit quantitas diuerta a
Pro hac eadem opinione arguitu ab alijsita. Motus non est unus in omni loco, sed tempus est unum in omni loco,ergo tempus non est mollis Maior patet: quia sicut sta iridi tersia Vbi . diuersures motae,ergo: diuers motus Minor
vero est euidens quia omnes motu Codem tempore mentinantur, ut fatentUr Omludi .rii ita ratio desumitur ex Aristi tele, . Physic.tex. q.;.vbi ita argui in Om-V.iS Uttis, vel est velocior, volsta dior alio motu; sed tempus non est tardiuS, nsque velocius, ergo motus non est tempuS.Maior patet experientia Minor probatur:quia veloX, tardum dete miniatur tempori;nam, lox est,quod in pau- temptate multum mouetur: tardum
est,aetiod in multo tetrapore parum in uetur,sed demptu non de .erminatur lena
368쪽
DISTINCTA A MOTU THEOREM LIX. 16
pore. Alij ita arguunt,men sui adit Terta pore, hoc concedimns, sed non concia mensi irato;sed tempus est mensura, o dit,quod tempus sit itantitas ditici ta arus est mensuratis in sermo tempus differt quolibet motu p. irticulari,aui. non pros amotu;Quinto Arist. .Phvs . reprehedit atquod tempus sit quantitas diuersia aeos , qui diccbant motum Caeli esse tem insis prinii in tempus enim est numpus, vel altilin item libet ratum, sta- numero apud omnes, quia motu ponuruit tCmpus non ossic motum, sed tamen cli est unus apud omnes, sed ali niolus non essedine motu, quia est passio, ut ait particulares sunt diuersi, quia strant circa Philosophus idem i1.Metaph. Sexto,Cu mobilia diuersa numero; laCCr Ergo tem- ecfinit Aristoteles tempus Phys dicit, pus sit unum nuntem apud omneS, moquod tempus est numerus motu sibi acci iussint plures,non tamCnsequitur,quod pitur numeria actiue,adeo quod est sen temptis non sit inritus si is, quod tempus est numerus ollionu Ad tertiam dico, quod concludit tem Aa, .metramus motum, hoc probatur: quia pus esse quid lucrsum amotu formali pras luam risimi allignauit detinitione ter non materialitCr, nam motu primi motus, probat cmpus es, et numeraemo Caeli, ut motus, dicitur velocis innus, tatus,sic Id quo inclinati plus,&minus, men ut est mensura motuum altariam re est numerus, stad tempore metimur ma rvmmon dicitia vc tax neque tardus,(ciorEm, minorCm motuita,creo tempus pus ergo duobtus modis conticlaratura
est numerus Hinc probatio vim habet, si est materialiter, vclior in iliter, vera est mimerus accipiatur active,non autem minor accipiendo tempus foet maeliter , accipiatur passive, at si teria pus est num non materialit . rus mensurati , Itan erit nuruus, quia nan Ad quartam Respondetur,ita odius auitus et liti me nurneratus, siue nume ficit si in rasura di hi riguatur a mensur rus palliue motus Cratin est ille, qui nurito formaliter, non ina Crialiter , qtiona merii tui . do concedimus in ptaesciatis vc concedo-Verum quae si incla Scori iam supra re possiimus rotinia argilmentum , dici- ostendimus, relicet videatur problema inliseni in tempus, scilicet motum primrcaeus,tamen ut d xlmus in .Sent. aperte Caeli; eiro numero ab omnibus alijssederet nai lia , i. leo soluetndae sunt ratio mritibus, si cmensura dii scita mensu-nes supra adductae. rato realiter quomodo autem tempus ii, , Ad pinniam,quae est Scoti, patet rcspG psssit ipsium mensurare, iam dictumsio exdeteirninatione facta in capite te est,&tunc in nest necesse,qiiod Ensu- cedenti nam dactam est, quod tempus arealiter distiniqua ura mensulato, sed est motus realiter primi Caeli,ideo differt formiliter
realiter a quocumque alio motu particu Ad quintam respondeo, quod licet Acadi.
lari, sic concedimus totam Iationem C rist. . Phys tex. Os reprehCndat Eos, qui sed ratio concludit quod tempus non est dixerunt motum esse tempus tameti in . eadem quantitas num Cro cum motibus calce illius libri rex ira r.eos veritati accesparticulatibus, loc nos concedimus, sisse proximius fatetur, ubi apcrte decla- quia ut dictum cIt,tempus est motus pri radit naturam tCmpfris:eos autem repremi Caelibat moria primi Caeli est quanti hendit superius quia non declarauer intlas diuersa nurnero ab omnibtis alijs exacte tempus, inrationem formalem tibus particulatibus,ut dictum est,& hoc temporis: non sufficit enim dicere, tem-miscludit ratio sed non propter hoc pus esse motium sed oportebat declarare citritur,quod tempus sit quantitas diuer quomodo,&qualis sit motus per hoc
Laamoni incommuni,vel a quoctim qu illo reprehendit . . .
motu paniculari, ut a motu piin i li, Ad textam dico , quod ibi se declarat Ads., ut intendunt Aduersarij. Atisti quod intelligit tempus es Ienum A. . Ad secundam rationem similiter re rurn numeratum. Ad rationem Arii LG spondetur, quod concludit motus parti co,quod accipit ibi tempus pio tormali,culares esse diuersas quantitates a tem- sicci competit mensura &esse quo
369쪽
mensuramus, tamen materialiter no est quid diuersum a motu.
Qities, Vsubstatia rerum generabilitim, recorruptibiliuiiLmesiuratur tempore. Opinio Scotticu uis fundametis. Ca.vmcti . S tu LSent diit et q. in corpore ad Aulbluendo primam obiectionem,
docet aperteqitteremanensurari tempore, etiam declarat modum,quo mensuratura pore,& ne Theologica miscea mus laeumanis,& Philosophic si, pretereo
ea quae dixit ibi dea uo,de qua mensura, aeternitate alias Deo dante in Thcol giae disieram, Statuit 1go in primis Sm-cus,quod omnia, qtim actu mutantur,vel sint mutabilia,rnensurantur tempore,&licet aliam opin ioncm ad Alcat, quae ascserit,quod inio mensura lituro: Mia,quae actu non mutantur, licet sint mutabilia,
variabilia , tamen magis primam os
Dionein commendat, scilicet quod non aeuo,sed temporet mensurantur omnia variabilia , licet ac ii non mutentur, netque varicntur. Hinc ad peto si turn nostrum ait Scotus, quando forma, quae est apta nata fluere,&motior actu,qui scit,quius illa non potestir Iensurari alia mensura nisi tempor quia cit exta pothesita porci mensuratur forma nedum ueres, sed quarist nata fluere: sic autem in m ma dum actu quiescit. Adducit aliaui rationem ex Aristot. s. Phusilex ea.&s s. iasierit, quod quies est priuatio motus, modo priuatio meimsuratur suo habitu frinper tantum enim malum in caruitas in oculo apto nato ad videndum in determinato tempore,qu tum bonum est vino,&sic mensura, qua habitus mensuratur, eadem mensuratur priuatio, licet secundario, quoddammodo per accident: aet habitus oppositus quieti in motus, hicatum mensiuratur tempore,ergo quies mensuratur temptr Declarat autem hooper exemplum de vacuo: nam si daretur vacuum an aliqua domo,maior essetdistantia mei ad vhurn
palictem , 'uama alium, sicut natum cst et se in ut sip enum inter me, illum
parietem,quam inter min&alium,unde tunc diceretur Uinium esse latum quantum corpus illud quod esset in tui cepti rin vacuo, si vacturna non citet smin proposito, tanta est quies, siue priuatio succeilioni in forma, quae est apta .moueri, quanta esset successio, morti Syartrilin illius tarmae si moueretur Hanc eandela sententiam repetit, de confirmat in eadem diit quae . . in corpore quae siti, v-bi asserit,quod si quiesceret Caelum, qui
escius mensuraretur tempore illos quo motuS prim trimensuraretur,si esset positive,&actualiter. Et haec opinio est ti- t. 3. Phus. tra Liss quam Oaenim ab diiscit Philo mus, quod quies mensuratUL
per accidens tempore, iocidem voluit timuere,quod Scotus dixit, habitus eniim quietis in motus, hic pruno inrensuratur temporet &aeluia priuatio melisura, tur mens ira, qua rubiam sibi oppositus, etiam consequinator petr accidens dici lux quies mensurari tempore, possumti tamen dictariquod quies etiam per se mensuratur telnpore, accipiendo per te pro eo quod competit alicui secundum propriamraeturam,sic enim quies amensuratur per se tempore, quiaenatum quietis non competit alia mensurae, quam ei pus,licet et primo non competat, sed suo habitui, nempe motui .Eodem in locod sputat Scotus , qua mensura mensuraret tur substantia remnr genetrabiliu Morruptibilium, inquit, quod per se men- furatur aevo, per acciden vero tempor quatenus scilicet eam consequitur quantitas naturalis,dioc autem dicit ibi Sc tus loquendo secundum veritatem , . Theologice, non autem secundum meruis remoristotelis,Arist enim non istinxit inec aeuum , aeternitatem, ut patet iupruno de Caelo post ex ios ubi ostendit Intelligentias esse entia carentia loco,i porri viiij passioniseus corporis, Curia sint incorpoream, .mensurari mo, aeternitate, ubi pro eodem videtur accia
rabiles,&corruptibiles dixit Arist mensurari tempore re ratio eius fuit qui inon seiunxit motum a sutatantia earum r enim seiunxi set motum 1 substantia earum,& nouistet mesuram aeui,quomo
370쪽
do diuinguitur ab aeternitate, non dixis set substantia mesurari tempore: sed qiua accepit colunctim substantiam generabilem, quantitalcm consequente ipsam, Quae est motus, ideo dixit substatias geneffabiles,& corruptibilos mensurari tempore;& hoc quoque sensit Scottis, ut expositum est; quare Peretius non recte intellexit Scotum . de qua re alias in Theologia fusius disteremus Deo ante: haec e- .nim conclusio,substantia generabilis per se mensuratur arvo,non est iistotelica sed Theologica, quia secundum Aristotelem mensuratur tempore.
gdem nim secundum substantiamino permanet idem in toto tempore.Cap. dicli.
Ane dissicultatem exacte pertra-
I. probat multis ratioriabus ad mente Philosophi,quod idem nunc, non permanet idem secundum substantiam in totor. Q. lcmpore. Prima ratio sumitur ex Plud sopito .Plaus textu Io . to enim in loco Philosophus , t etiam immercatus ham expositione super illum lociim tangit, comparatium c , ad mobiles sicuti enim arnobile, siue id, quod fertur in m tu maxime notu est, heo cognoscimus prius,mpollarius in motu,ira, per nunc, tamquam per partem remporis notissimam, gnoscimus prius, reposterius in empore, hae cait Ahist loco citato Subinfert Scottis, sedio cognoscimus prius, posterius in motu per mobile acceptum secundum substantiam, sed per mobile quatenus est sub alia, ali a mutatione,ergo neque cognoscimus prius, posterius in tempore per nunc idem secundum substantiam, sed per nunc hliud, aliud, secundum substantiam. Assumptum probatur; quia s accipiatur mobile secundum substantiam, non cognoscitur eo prius, reposterius in motu, sed solum quatenus mobile est sub mutatione aliari, alia, indicat nobis
a. r. pri si&posterius in motu .Sectuadriatio ad idem desumitur ex textu lo . et Ussdem quarti Phys loquendo enim de re tia proprietat ratan ait Philosophus,
quod sicuti mortis localis non potest essse sine mobili,&e conuerso ita neque tempus potest esse sine nun neque nunc
sine tempore S subinfert Philosiophus, quod sicut se habet mobile ad motum ,
ita ni in adrecmpus,sicuti mobile, motus sunt simul. sic etiam nunc Vicin pus sitim simul Haec Aristot.Tuc Scotus siti inseri, sed mobile in toto motu est ait
rum,&alterum, quia semper mutatiir, ergo nunc in toto motu semper est alterum,&alterum. Tertia ratio efficacis 3 .rp.
sima est:Arist. 6. Phys texturis probat, quod indivisibile no potest mota Cri,quia
tunc motus eius componerentur ex in
divisibilibus ergo si nunc idem in tototcmpore manet idem secundum substantiam,sequitur, quod idem nunc fitiati cundum diu ei sit esse,quae etiam sunt indivisibilia,&sic totus fluxus eius componeretur ex indivisibilibus: quod est contra Philolbs luim in praedicto loco,ut dictum est. Quarto ad hanc eandem con . s. elusionem adducit duas rationes Phil uophi, quarum alier sumitu rex. Playl Tex.s r. illa sunt simul quae sunt in eodem
indivisibili ergo si nunc est idem secundum substantiam in toto tempore, ergo omnia sunt aeque praesentia, simul,tam. Ca,quaestin Dun qua ea, quae in illosiaeno anno Alia ratio eiusdem Philosophi s.
aliquod diuersium a mobili, sit aliquid
indivisibile de genere quantitatis uti comuni tetric)nceditur,necessario erit alicuius continui termuriis,vel alicuius discretra pars sat si ponatur pars discreti emodabiriir tempus discretum otiod Pliae sophus non concessit,secundum enim ipsum' riis est qualitas cotinuae si vero stterminus csitinui, crgo opus est quod sit aliud,&aliud secundum substantia, secudum quod terminat aliam &alia parte contimi temporis, quia est impostibile, quod ide nunc secundum substantiam sit principium alicuitas quantitatis , eius dem terminus. Quod si quis respondet. it huic rationi quod de nunc secundu substantia terminii secundum diuersia cita, multipliciter hanc responsionem tollit Scotus,vide ibi &praeci P ret, ilia DCn est